wtorek, 23 sierpnia 2016

Odsłanianie manuskryptu ukrytego pod Kodeksem Selden

Oryginalny artykuł: Hidden ancient Mexican manuscript discovered

Kodeks Selden, znany też jako Kodeks Añute, jest jednym z pięciu kodeksów misteckich (wraz z Kodeksami: Bodley, Nuttall, Vindobonensis i Colombino-Becker), które przetrwały do naszych czasów. Chociaż Kodeks Selden został ukończony około 1556 roku, to jednak uważany jest za dokument prekolumbijski, gdyż nie dopatrzono się w nim żadnych wpływów hiszpańskich. Nie wiadomo, jak manuskrypt trafił w XVII wieku do rąk angielskiego prawnika Johna Seldena, który interesował się historią i posiadał już wówczas spory zbiór dawnych dokumentów, również z rejonu Mezoameryki, jak Kodeks Mendoza i tak zwany Rollo Selden. Po śmierci kolekcjonera, Kodeks Selden został przekazany do Bodleian Libraries w Oxfordzie (Anglia), gdzie przechowywany jest do chwili obecnej. Kodeks Selden stanowi złożoną w harmonijkę wstęgę o długości pięciu metrów, wykonaną ze skóry jelenia i pokrytą warstwą wyprawy wapiennej. Namalowane żywymi kolorami sceny pokrywają tylko jedną stronę manuskryptu, co juz dawno temu zaintrygowało uczonych, gdyż pozostałe kodeksy misteckie obejmowały zarówno awers, jak i rewers. Podejrzewano, że Kodeks Selden może zawierać wcześniejszy dokument, który został zakryty, a zatem może być palimpsestem. Przypuszczenie to zostało ostatecznie potwierdzone przez najnowsze badania, które prowadzą: Ludo Snijders z Leiden University (Holandia), David Howell z Bodleian Libraries (Oxford, Anglia) i Tim Zaman z University of Delft (Holandia).

Jedna ze stron Kodeksu Selden (The Bodleian Library, Oxford)

sobota, 20 sierpnia 2016

Kadzie do nixtamalizacji w Tehuacán Viejo

Oryginalny artykuł: Hallan posible evidencia de nixtamalizacion prehispanica en Tehuacan Viejo

W kompleksie ceremonialnym na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán Viejo (stan Puebla, Meksyk), archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli cztery niewielkie kadzie z okresu postklasycznego (z lat 1000-1350 n.e.), które mogą stanowić świadectwo prekolumbijskiej nixtamalizacji, czyli specjalnego przygotowywania masy kukurydzianej, używanej do wyrobu tortilli. Noemí Castillo Tejero, od ponad 20 lat prowadząca prace w rejonie Tehuacán przekazała, że kadzie znajdują się w dwóch z czterech kompleksów architektonicznych: jedna w Budowli V w Grupie III, a trzy pozostałe w Grupie I, z czego jedna w Budowli XI i dwie w Budowli X.

Jedna z kadzi odkrytych w Tehuacán Viejo (fot. Noemi Castillo Trejo)

środa, 17 sierpnia 2016

Nowy pogląd na temat zasiedlania Ameryki

Oryginalny artykuł: Theory on how humans populated America is unviable, study finds

Zgodnie z najczęściej przyjmowanymi hipotezami, pierwsi ludzie, którzy dotarli do Ameryki Północnej przez pomost lądowy pomiędzy Syberią a Alaską, musieli poczekać, aż lodowce pokrywające ziemie obecnej Kanady zaczną ustępować, dzięki czemu powstało przejście pozwalające na kontynuowanie wędrówki na południe. Najnowsze badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature obalają te przypuszczenia. Eske Willerslev z Centrum Geogenetyki Uniwersytetu w Kopenhadze wykorzystał próbki dawnego DNA, aby przekonać się o tym, jakie zmiany następowały w ekosystemie w okresie ustępowania lodowców. Międzynarodowa grupa uczonych zdołała ustalić, kiedy i jak pojawiły się flora i fauna, które umożliwiły przejście. Badacze podkreślają, że o ile ludzie mogli wędrować tym korytarzem około 12 600 lat temu, to jednak wcześniej było to niemożliwe ze względów biologicznych, gdyż brakowało najważniejszych środków do przetrwania takich, jak drewno na opał i narzędzia, a przede wszystkim zwierzyny, która była tak istotna dla łowców-zbieraczy. Jak podkreśla Eske Willerslev, chociaż przejście istniało już ponad 13 000 lat temu, to trudno byłoby je wykorzystać. Oznaczałoby to, że pierwsi ludzie, którzy pojawili się na południu znacznie wcześniej, musieli dotrzeć tam inną drogą, prawdopodobnie  wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego.

Mapa migracji. Brązowa strzałka pokazuje trasę sugerowaną wcześniej.
Żółta strzałka pokazuje trasę ustaloną przez zespół Willersleva

sobota, 13 sierpnia 2016

Badania artefaktów z grobu "Czerwonej Królowej" w Palenque

Oryginalny artykuł: Nuevos estudios indagan en el origen del ajuar de la Reina Roja

W 1994 roku, w Świątyni XIII w Palenque odkryto grób “Czerwonej Królowej”, której przydomek pochodzi od warstwy cynobru pokrywającej jej szczątki. Ustalenie tożsamości kobiety przez lata stanowiło przedmiot badań. Arnoldo González Cruz, kierujący projektem archeologicznym w Palenque jest przekonany, że była to Ix Tz’akbu Ajaw, żona króla K’inich Janahb Pakal. Znaleziona w grobie ceramika datowana jest na lata 660-683 n.e., co pozostaje zgodne z informacją o śmierci Ix Tzk’akbu Ajaw w 672 r. n.e., upamiętnionej w tekście wyrzeźbionym na panelu w Świątyni Inskrypcji. Poza tym, szczególne nakrycie głowy pochowanej kobiety przypomina to, w którym została ona przedstawiona na zabytkach w Palenque. Zgodnie z inskrypcjami, Ix Tz’akbu Ajaw pochodziła z ośrodka sprzymierzonego z Palenque i znanego jako Uxte’k’uh, choć do dnia dzisiejszego nie udało się zidentyfikować tego miejsca na mapie archeologicznej ziem Majów. Być może do ustalenia miejsca pochodzenia „Czerwonej Królowej” przyczynią się najnowsze badania, oparte na technice mikroskopii elektronowej i archeologii eksperymentalnej, którym poddano wyprawę grobową, co pozwoliło odtworzyć proces wykonania poszczególnych artefaktów i porównania go z innymi przedmiotami z ziem Majów.

Maska z malachitu i diadem z jadeitu z grobu "Czerwonej Królowej"
(fot. Héctor Montaño, INAH) 

środa, 10 sierpnia 2016

Odkrycia na wzgórzu Cerro Pacífico (Peru)

Oryginalny artykuł: Los Olivos: hallan vestigios de 6-mil anos durante excavaciones arqueologicas

Od kwietnia bieżącego roku, na wzgórzu znanym jako Cerro Pacífico, w dystrykcie Los Olivos (Peru), prowadzone są prace wykopaliskowe którymi kieruje archeolog Luís Ángel Flores Blanco. Na wzgórzu odkryto zawiniątko grobowe ze szczątkami ssaka z rodziny wielbłądowatych. Datowania, przeprowadzone w laboratoriach w USA i w Japonii dowodzą, że zawiniątko pochodzi sprzed niemal 6 000 lat.

Szczątki ssaka z rodziny wielbłądowatych, odkryte na wzgórzu Cerro Pacífico (fot. Peru21)