wtorek, 18 lutego 2020

Więcej informacji o czaszkach z jaskiń na Jukatanie

Oryginalny artykuł: Desde hace 13 000 anos la poblacion de America ya era diversa, revela estudio

W ubiegłym tygodniu, w poście "Wyniki badań czaszek znalezionych w zatopionych jaskiniach Jukatanu" zostały przedstawione informacje dotyczące czaszek z Chan Hol (stan Quintana Roo, Meksyk) i jedynie wspomniano o kilku innych, na które natrafiono w grotach lub cenotes na wschodnim wybrzeżu meksykańskiego stanu Quintana Roo. Obecnie uczeni z Meksyku, Chile i USA zaprezentowali wyniki badań morfologii czterech z dziesięciu czaszek odkrytych w latach 2003-2015 i pochodzących sprzed 13000-8000 lat. Jest to kolejny wkład do toczącej się debaty na temat zasiedlania Ameryki.

Mapka przedstawiająca miejsca znalezienia analizowanych czaszek
(źródło ilustracji: Plos One)
Jak podają Alejandro Terrazas Mata (z UNAM, Meksyk) i Carmen Rojas Sandoval (z Centrum INAH Quintana Roo), badaniom poddano czaszki “Naharón”, “Pit 1”, “Las Palmas” i “Muknal”, datowane na koniec plejstocenu i początek holocenu. Podobieństwo morfologiczne czaszek z Quintana Roo szacowano poprzez porównanie ich ze wzorcami współczesnych populacji z całego świata. Taki zbiór danych wykorzystywano już wcześniej przy ocenianiu podobieństw morfologicznych czaszek w przypadku stanowiska Lagoa Santa w Brazylii, skąd pochodzi największa jak dotąd w Ameryce kolekcja czaszek z wczesnego holocenu, stanowiąca jeden z najlepszych zbiorów danych porównawczych.

Cztery czaszki poddane badaniom (źródło ilustracji: Plos One)

piątek, 14 lutego 2020

Jaskinia Świątyni Stalagmitu w rejonie Playa del Carmen

Oryginalny artykuł: Cueva del Templo de la Estalagmita parte de una red de sitios arqueologicos subterraneos en Playa del Carmen

Jaskinia Świątyni Stalagmitu należy do sieci podziemnych stanowisk archeologicznych w rejonie Playa del Carmen (stan Quintana Roo, Meksyk). Jej nazwa pochodzi od nacieku jaskiniowego, który znajduje się przy małym sanktuarium wzniesionym przez Majów wewnątrz groty. Jak podają archeolodzy Enrique Terrones González i José Antonio Reyes Solís z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), na obszarze przy Playa del Carmen rozciąga się duży system suchych i częściowo zalanych jaskiń, a w około 150 z nich zachowały się różne świadectwa z czasów prekolumbijskich, od ołtarzy po dary ofiarne, jak przedmioty z ceramiki, kamienia i kości, a ściany tych grot są niekiedy pokrywane rytami lub malowidłami.

Wejście do jaskini (fot. Enrique Terrones i Antonio Reyes, INAH)

poniedziałek, 10 lutego 2020

Wyniki badań czaszek znalezionych w zatopionych jaskiniach Jukatanu

Oryginalny artykuł: 9,900-year-old Mexican female skeleton distinct from other early American settlers

Osteologiczne świadectwa z zatopionych jaskiń i cenotes w pobliżu Tulum (stan Quintana Roo, Meksyk) wskazują na obecność ludzi na Półwyspie Jukatan w późnym plejstocenie. 13000-9000 lat temu jaskinie położone w odległości kilku kilometrów od wybrzeża Morza Karaibskiego były suche i dostępne dla ludzi i zwierząt, gdyż zostały zalane dopiero we wczesnym holocenie, kiedy to podniósł się poziom morza. Do tej pory archeolodzy natrafili na dobrze zachowane szkielety ludzkie w Hoyo Negro, Naharan, Muknal i Las Palmas. W ostatnich latach dołączyła do nich jaskinia Chan Hol, gdzie znaleziono w sumie trzy szkielety Paleoindian, w tym jeden (tzw. Chan Hol 2) należący do najstarszych na terenie Ameryki. Przeprowadzone badania antropologiczne podkreślają znaczenie tych jaskiń dla zrozumienia zasiedlania Ameryki i rzucają nowe światło na temat najwcześniejszych mieszkańców Meksyku.

Prace w jaskini Chan Hol (fot. Eugenio Acevez)

czwartek, 6 lutego 2020

Prace nad odrestaurowaniem uszkodzonego geoglifu

Oryginalny artykuł: Restauraran geoglifo de mas de 1000 anos de antigudedad

Technicy i specjaliści z La Libertad (Peru) pracują nad odrestaurowaniem geoglifu sprzed 1000 lat, który znajduje się na terenie stanowiska archeologicznego Quebrada Santo Domingo (dystrykt Laredo, prowincja Trujillo). Geoglif, nazywany "Potrójną spiralą", został uszkodzony w 2015 roku przez osoby, które usiłowały przywłaszczyć sobie ten obszar i zamienić go w pola uprawne.

Geoglif zwany "Potrójną spiralą" (źródło fot. Andina)

niedziela, 2 lutego 2020

Wyjątkowy monolit z dżungli w północnym Peru

Oryginalny artykuł: Engraved with fangs, ornate swirls, Peruvian monolith lay hidden for 2,000 years

Kamienny blok ozdobiony najróżniejszymi rytami pozostawał ukryty w odległej dżungli w północnym Peru przez około 2000 lat. Chociaż okoliczni mieszkańcy wiedzieli o istnieniu monolitu i widziało go również kilku badaczy, którzy odwiedzili ten region, to dopiero niedawno uczeni byli w stanie przypatrzyć mu się dokładniej i przygotowali trójwymiarowy zeskanowany obraz tego niezwykłego zabytku.

Skanowanie monolitu (fot. Exact Metrology)

środa, 29 stycznia 2020

Wyrzeźbione w kamieniu muszle Mexików

W 160. numerze czasopisma Arqueología Mexicana, meksykański badacz Leonardo López Luján poświęcił artykuł pochodzącym z czasów Mexików monumentalnym rzeźbom w formie muszli. Do dnia dzisiejszego zachowało się ich pięć (cztery z andezytu i jedna z bazaltu), mają długość 80-104 cm, szerokość 55-86 cm i wysokość 44-49,5 cm. Cztery znajdują się nadal w Meksyku, a jedna w The University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. Oryginalnie wszystkie rzeźby były polichromowane, choć do dzisiaj zachowały się jedynie drobne pozostałości dawnych kolorów, w tym czerwonego (otrzymywanego z hematytu) i niebieskiego (uzyskiwanego z palygorskitu z dodatkiem indygo), w które to pigmenty zaopatrywano się prawdopodobnie na targowisku w Tlatelolco.

Wyrzeźbiona z andezytu muszla w kolekcji Museo del Templo Mayor

sobota, 25 stycznia 2020

W mieście Meksyk odkryto łaźnię parową Mexików

Oryginalny artykuł: Hallazgo en inmediaciones de La Merced confirma ubicacion del barrio prehispanico de Temazcaltitlan

Przy ulicy Talavera 24, w La Merced w mieście Meksyk, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli pozostałości prekolumbijskiej łaźni parowej temazcal, zbudowanej w XIV wieku przez Mexików. Pozwoliło to dokładnie zlokalizować Temazcaltitlan, jedną z najstarszych dzielnic Tenochtitlan, o którym to miejscu wspominały różne źródła, jak Mapa de Sigüenza, Crónica Mexicáyotl i Códice Aubin, opowiadające historię wędrówki Mexików. Temazcaltitlan należał do Teopan (zwanego też Zoquipan), pierwszego nadwodnego terenu zajętego przez Mexików i to tam spostrzeżono znaki przepowiedziane przez boga Huitzilopochtli.

Pozostałości dawnej łaźni parowej temazcal (fot. Edith Camacho, INAH)

wtorek, 21 stycznia 2020

Szczegółowe badania „Idola z Pachacamac”

Oryginalny artykuł: Incan idol that allegedly escaped conquistadors' destruction is real, new analysis show

Jednym z najważniejszych eksponatów w muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Pachacamac (Peru) jest drewniana rzeźba zwana „Idolem z Pachacamac”, mająca wysokość 2,34 m i średnicę około 13 cm. W 1938 r. archeolog Albert Giesecke odkrył ją w Templo Pintado („Malowanej Świątyni”) w Pachacamac, choć przez wiele lat sądzono, że rzeźba została zniszczona przez hiszpańskich konkwistadorów w 1533 roku na polecenie Hernanda Pizarro. Znalezisko wywołało wiele dyskusji wśród specjalistów nie tylko co do autentyczności zabytku, ale i jego przynależności kulturowej. Chociaż Pachacamac było sanktuarium Inków i celem pielgrzymek, to jednak było zamieszkiwane znacznie wcześniej, co potwierdzają świadectwa archeologiczne związane z kulturami Lima, Wari i Ychsma. Źródła historyczne podają, że „Idolowi z Pachacamac” przypisywano szczególne moce i pełnił on rolę wyroczni.

Rzeźba znana jako "Idol z Pachacamac"
(źródło ilustracji: M. Sepúlveda et al, Project INCA, Sorbonne Université)

piątek, 17 stycznia 2020

Pozostałości budowli mieszkalnych w Azcapotzalco

Oryginalny artykuł: En Centro Historico de Azcapotzalco hallan plataforma domestica de elite de la antigua parcialidad de Mexicapan

W mieście Meksyk, pod nawierzchnią ulicy Paseo de las Hormigas, w parku w centrum Azcapotzalco, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli pozostałości dawnych budowli mieszkalnych. W 1428 roku Tenoczkowie podbili Azcapotzalco i podzielili je na dwa autonomiczne ośrodki, Tepanecapan i Mexicapan, z których każdy zarządzany był przez władcę tlatoani. Tepanecapan było zamieszkiwane przez Chichimeków-Tepaneków, a Mexicapan przez Mexików.

Pozostałości dawnych budowli mieszkalnych w Azcapotzalco
(fot. Mauricio Marat, INAH)

poniedziałek, 13 stycznia 2020

Historia sztabki złota

Oryginalny artykuł: Confirman que "tejo de oro" del MNA si es del expolio espanol en la llamada "Noche triste"

13 marca 1981 roku, podczas prac budowlanych prowadzonych w stolicy Meksyku, w rejonie ulic Alameda Central i Avenida Hidalgo, Francisco Bautista natrafił na głębokości 4,80 m na sztabkę złota i przekazał ją archeologom. Obecnie artefakt jest wystawiony w Narodowym Muzeum Antropologii i najnowsze badania potwierdziły, że ta sztabka złota stanowi wyjątkowe świadectwo materialne tak zwanej „Noche triste” („Smutnej nocy”), związanej z ucieczką z Tenochtitlan Hernana Cortesa i jego ludzi 30 czerwca 1520 roku.

Sztabka złota w kolekcji Narodowego Muzeum Antropologii w mieście Meksyk
(fot. MNA-INAH)

czwartek, 9 stycznia 2020

Meksyk przekazał rządowi peruwiańskiemu artefakty z czasów prekolumbijskich

Oryginalny artykuł: El Gobierno de Mexico restituye a la Republica de Peru 37 piezas de sus antiguas culturas

W geście przyjaźni między narodami meksykańskim i peruwiańskim, a przede wszystkim w ramach wzajemnego zaangażowania w sprawę nielegalnego handlu dobrami kulturowymi, rząd Meksyku zwrócił Republice Peru 37 artefaktów, z których większość należała do kultur prekolumbijskich zamieszkujących ziemie Ameryki Południowej. Jak zaznaczył Diego Prieto Hernández, dyrektor generalny Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), część przedmiotów została przekazana przez różne osoby dobrowolnie, a część zdołano skonfiskować.

Przekazane przez Meksyk artefakty prekolumbijskie (fot. Mauricio Marat, INAH)

niedziela, 5 stycznia 2020

Na terenie kompleksu Sechin odkryto budowlę sprzed 5000 lat

Oryginalny artykuł: Descubren piramide de unos 5000 anos de antiguedad en el sitio arqueologico de Sechin

Podczas prac wykopaliskowych na terenie kompleksu Sechín w Casma (Ancash, Peru) archeolodzy odkryli budowlę pochodzącą sprzed co najmniej 5000 lat. Jak podaje kierująca projektem Mónica Suárez Ubillus, przypominająca piramidę schodkową konstrukcja znajduje się we wnętrzu głównej budowli i prawdopodobnie była miejscem odprawiania rytuałów.

Odsłonięty fragment dawnej budowli odkrytej w Sechin
(fot. Projekt Archeologiczny Sechin)

środa, 1 stycznia 2020

Prace archeologiczne w Kulubá, mieście Majów na Jukatanie

Oryginalny artykuł: Confirman existencia de un palacio en la zona arqueologica de Kuluba en Yucatan

Ruiny miasta Majów znane obecnie jako Kulubá położone są 35 km na południowy wschód od Tizimin w meksykańskim stanie Jukatan. Podczas rozpoczętego w listopadzie sezonu wykopaliskowego archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzili prace w kompleksie architektonicznym nazwanym Grupą C i potwierdzili, że po wschodniej stronie tamtejszego placu zachował się dawny pałac. Jak podaje Ajfredo Barrera Rubio, budowla ta ma długość około 55 metrów, szerokość 15 metrów i wysokość 6 metrów. Z pałacu korzystano w okresie klasycznym późnym (lata 600-900) i końcowym (lata 850-1050).

Pałac w Grupie C w Kuluba (fot. Mauricio Marat, INAH)