Czaszki z Huei Tzompantli w Tenochtitlán są przedmiotem nowatorskich badań

Oryginalny artykuł: A 10 años del hallazgo del Huei Tzompantli de Tenochtitlan, los cráneos humanos son objeto de análisis de vanguardia 

Dziesięć lat po odkryciu Huei Tzompantli z Tenochtitlán przez Program Archeologii Miejskiej (PAU) Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) pod ziemią historycznego centrum miasta Meksyk, prowadzone są bezprecedensowe badania skupiające się na osobach (post: „Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan”). Dyrektor PAU, Raúl Barrera Rodríguez, kierownik terenowy projektu Tenochtitlan Huei Tzompantli, Lorena Vázquez Vallín i koordynator zespołu antropologii fizycznej, Jorge Gómez-Valdés poinformowali, że po zakończeniu wykopalisk w budynku przy ulicy Guatemala 24, kontynuowane są badania w laboratorium z zakresu antropologii fizycznej i innych dyscyplin. 214 ludzkich czaszek, które zostały oczyszczone i odrestaurowane, jest analizowanych w ramach dwóch projektów w kolekcji ceramiki Museo del Templo Mayor (MTM) przy wsparciu laboratoriów bioarcheologii i genetyki Narodowej Szkoły Antropologii i Historii (ENAH). Pierwszym z nich jest analiza stabilnych izotopów, mająca na celu określenie chronologii. Badane są izotopy węgla (C), tlenu (O) i strontu (Sr) zawarte w pierwszych zębach trzonowych czaszek. Próbki 83 osobników zostały przesłane na Uniwersytet Georgii w Stanach Zjednoczonych, dzięki finansowaniu z Ministerstwa Kultury Meksyku. Projekt Huei Tzompantli zachowa kontrolę nad wynikami. 

Jedna z czaszek pochodzących z Huei Tzompantli (fot. Meliton Tapia, INAH)

Analiza obsydianu znalezionego w Templo Mayor ujawnia skomplikowane powiązania handlowe Mexików

Oryginalny artykuł: Análisis de obsidiana hallada en el Templo Mayor revela las complejas relaciones comerciales de los mexicas 

Sierra de Pachuca stanowiła główne źródło zielonego obsydianu dla Mexików, zmienność tego szkła wulkanicznego w Tenochtitlan, pochodzącego z co najmniej siedmiu innych lokalizacji w Mezoameryce, a także złożoność relacji handlowych to wnioski z analiz przeprowadzonych na artefaktach wykonanych z tego materiału, znalezionych w Templo Mayor. Prace, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences przeprowadziła grupa specjalistów, którymi kierował archeolog Diego Matadamas Gomora. Badanie jest efektem współpracy pomiędzy Projektem Templo Mayor (PTM) Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) i Uniwersytetem Tulane w Nowym Orleanie w Stanach Zjednoczonych. 

Prace w laboratorium (fot. Mirsa Islas, Projekt Templo Mayor)

Azteckie „gwizdki śmierci”

Oryginalny artykuł: Descubren cómo funcionaban los “Silbatos de la Muerte” aztecas, el aterrador sonido que utilizaban en sus rituales de sacrificio

Tak zwany aztecki „gwizdek śmierci” to instrument charakteryzujący się wydawaniem szokującego dźwięku, porównywalnego do rozdzierającego serce krzyku człowieka. Obecnie stał się on przedmiotem badań pod kątem jego możliwych zastosowań rytualnych i wpływu psychologicznego na słuchaczy. Niedawna analiza przeprowadzona na Uniwersytecie w Zurychu wykazała, że gwizdki te mogą wywoływać intensywną reakcję w ludzkim mózgu, co sugeruje, że Aztekowie mogli celowo wykorzystywać ten efekt podczas ceremonii i rytuałów ofiarnych. Korpus tych gwizdków ozdobiony jest kształtem czaszki, która może przedstawiać Mictlantecuhtli, azteckiego boga świata podziemnego. Mictlantecuhtli rządził Mictlán, miejscem, w którym według mitologii azteckiej przebywały dusze zmarłych. Wizualne połączenie gwizdka z tym bogiem i wydawany przez niego mrożący krew w żyłach dźwięk mogły być elementami symbolicznymi ułatwiającymi duchową przemianę złożonych w ofierze ludzi.

Jeden z azteckich „gwizdków śmierci” (fot. Sascha Frühholz)

Poświęcony Tlalokowi depozyt ofiarny w Templo Mayor był związany z wielką suszą

Oryginalny artykuł: Ofrenda masiva de infantes dedicada a Tláloc fue coincidente con la gran sequía de 1454 en la Cuenca de México

Pomiędzy końcem lipca 1980 r. a początkiem stycznia 1981 r. zespół Projektu Templo Mayor (PTM) z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkopał depozyt ofiarny zawierający szczątki co najmniej 42 dzieci złożonych w ofierze bogu deszczu Tlalokowi, w nadziei na położenie kresu wielkiej suszy, która spustoszyła Dolinę Meksyku w połowie XV wieku. Leonardo López Luján powrócił do tego znaleziska podczas spotkania „Woda i Życie”, zorganizowanego w Meksyku przez Colegio Nacional. Podkreśla, że w ciągu 9 z 18 miesięcy składających się na kalendarz rolniczy odbywały się ceremonie mające na celu zapewnienie deszczu. Punktem kulminacyjnym niektórych rytuałów było składanie w ofierze dzieci uosabiających tlaloques, pomocników bóstwa deszczu.

Miejsce znalezienia depozytu ofiarnego 48 (źródło fot. INAH)

W mieście Meksyk natrafiono na pozostałości domu z prekolumbijskiej osady

Oryginalny artykuł: Descubren restos de casa del asentamiento previo al pueblo de indios de San Miguel Chapultepec 

Położone na wysepce u podnóża wzgórza Chapultepec dawne miasto San Miguel zostało stopniowo zrównane z ziemią w ubiegłym stuleciu. Jednak dzięki archeologicznej akcji ratowniczej odzyskano pozostałości domu, będącego częścią prekolumbijskiej osady z XV wieku. Kierująca pracami María de Lourdes López Camacho (z INAH) poinformowała, że stanowią one pierwszy uznany materialny dowód istnienia wioski, która do swego rozwoju wykorzystała jeden z niewielu niezalewowych obszarów tego regionu.

Pozostałości dawnego domu (fot. Mauricio Marat, INAH)

Prace konserwatorskie rzeźby Mexików

Oryginalny artykuł: Expertos del INAH recuperan la policromía de una monumental cabeza de serpiente mexica

19 września 2022 roku trzęsienie ziemi w mieście Meksyk odsłoniło wyrzeźbioną w kamieniu ogromną głowę węża, którą niezwłocznie zajęli się specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) i z Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku (UNAM). Po upływie około roku od tego wydarzenia INAH kontynuuje prace konserwatorskie tej liczącej ponad 500 lat rzeźby Mexików z polichromią zachowaną na około 80 % powierzchni, najwięcej spośród tych znalezionych do tej pory.

Rzeźba głowy węża z zachowaną polichromią (fot. LANCIC. UNAM)

Nowy depozyt ofiarny znaleziony na terenie Templo Mayor

Oryginalny artykuł: El Proyecto Templo Mayor descubre ofrenda de consagración de la época de Moctezuma Ilhuicamina, en la Ciudad de México

Podobnie jak wszyscy władcy Mexików, Montezuma Ilhuicamina, który rządził w latach 1440–1469, starał się, aby depozyty ofiarne składane w sakralnej części Tenochtitlan odzwierciedlały bogactwo tych terytoriów, które w czasach jego panowania zostały podbite przez Trójprzymierze. Potwierdza to depozyt (oznaczony numerem 186) odkryty przez archeologów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni) w centrum historycznym miasta Meksyk i związany z etapem IVa rozbudowy świątyni. Skrupulatna eksploracja czworokątnej kamiennej skrzyni została przeprowadzona w okresie od stycznia do lipca 2023 r.

Depozyt ofiarny 186 w momencie odkrycia (fot. Mirsa Islas, Projekt Templo Mayot)

W pobliżu Tlatelolco odkryto pozostałości wioski o cechach typowych dla Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En inmediaciones de Tlatelolco descubren aldea teotihuacana, reportada en 1960 por el arqueólogo Francisco González Rul

Między marcem a czerwcem 2023 r. archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli na granicy z kompleksem Nonoalco-Tlatelolco w mieście Meksyk pozostałości wioski o cechach charakterystycznych dla Teotihuacan. Natrafiono tam na elementy konstrukcyjne, takie jak kanały, posadzki i doły po słupach, a także duże ilości ceramiki i trzy pochówki ludzkie należące do jednej młodej i dwóch dorosłych osób. Na podstawie znalezionej ceramiki wioska może być datowana na lata 450-650, co odpowiada okresowi klasycznemu i fazie znanej jako Xolalpan-Metepec.

Teren prac wykopaliskowych w rejonie Nonoalco-Tlatelolco (fot. Juan Carlos Campos Varela, INAH)

Związek depozytów ofiarnych 111 i 176 z Templo Mayor z bogiem Huitzilopochtli

Oryginalny artykuł: Entrelazan las fuentes históricas y los hallazgos arqueológicos recientes para indagar en el mito de Huitzilopochtli

Istnieje wiele wersji mitu o narodzinach Huitzilopochtli, bóstwa słońca i wojny, patrona Mexików, które na przestrzeni wieków znalazły odzwierciedlenie w piktogramach, dokumentach historycznych, a nawet budowlach, jeśli weźmie się pod uwagę, że Templo Mayor (Wielka Świątynia) w Tenochtitlan stanowiła także architektoniczną metaforę tego wydarzenia. Podczas konferencji zorganizowanej przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) i Muzeum Templo Mayor, archeolog Leonardo López Luján przedstawił, w jaki sposób ostatnie odkrycia dokonane w sercu dzisiejszego miasta Meksyk uzupełniają narracje ustne i pisemne. Badacz podkreślił, że depozyty ofiarne stanowią ważną część tego samego kompleksu znaczeniowego, gdyż służyły wyjaśnieniu tak doniosłego zjawiska, jak codzienne pojawianie się słońca na wschodzie. Aby  mogło to nastąpić należało składać bóstwom ofiary z ludzi, zwierząt, roślin lub przedmiotów o charakterze sakralnym, aby w zamian otrzymać od nich dary, w tym obfite deszcze pozwalające na udane plony czy też pomoc w odniesieniu zwycięstwa w wojnie. 

Po lewej: bogini Coatlicue (matka Huitzilopochtli) i Huitzilopochtli;
po prawej: Huitzilopochtli walczący ze swymi braćmi (źródło ilustracji: INAH)

Jak Mexikowie dostosowali swój kalendarz do roku słonecznego

Oryginalny artykuł: Precise solar observations fed millions in ancient Mexico

Kiedy w 1519 roku Hiszpanie przybyli do Doliny Meksyku, mieszkańcy tego regionu mieli bardzo dobrze rozwinięte rolnictwo, będące w stanie wyżywić ogromną populację, liczącą około 1-3 milionów ludzi. Jednak udane zbiory w centralnej i zachodniej Mezoameryce zależały od prowadzenia dokładnego kalendarza i śledzenia pór roku. Na obszarach z wyraźnym podziałem na porę suchą i deszczową miało to wyjątkowe znaczenie dla rolników, którzy musieli przygotować swe pola w odpowiednim czasie, nie za wcześnie i nie za późno. Hiszpańscy kronikarze, Diego Durán i Bernardino de Sahagún pozostawili w swych relacjach opisy systemu kalendarzowego Mexików, zwracając uwagę na jego dokładność. Sądzili, że Mexikowie byli świadomi konieczności dostosowania swego kalendarza do roku słonecznego i dodawali jeden dzień co cztery lata. Współcześni badacze wątpią w to, że Mexikowie zdawali sobie sprawę z lat przestępnych. Przyznają jednak, ze musiał istnieć jakiś mechanizm, który pozwalał dostosować kalendarz do takich zmian. Obecnie Exequiel Ezcurra (z University of California w Riverside), Paula Ezcurra (z Climate Science Alliance w San Diego) oraz Ben Meissner (niezależny fotograf z Sioux Falls) w swoim artykule stawiają hipotezę, że górski krajobraz we wschodniej części Doliny Meksyku odgrywał główną rolę jako narzędzie pozwalające dostosować system kalendarzowy Mexików do roku słonecznego. Badacze skupili się na kalendarzu zwanym przez Mexików xiuhpohualli i regulującym prace rolnicze. Okazało się, że kluczowe znaczenie w tym przypadku miało wzgórze Monte Tlaloc,

Monte Tlaloc (fot. Ben Meissner)

Archeolodzy odkryli w Templo Mayor wyjątkowy depozyt ofiarny z rozgwiazdami

Oryginalny artykuł: Arqueólogos hallan el más grande depósito de estrellas de mar descubierto, hasta ahora, en el Templo Mayor

Ponad 500 lat temu, u szczytu swojej potęgi, Mexikowie złożyli jeden z najbardziej wyszukanych depozytów ofiarnych, który łączy elementy ziemskie i wodne. Do tych pierwszych należy figurka wykonana z żywicy kopal i ciało jaguara uzbrojonego w miotacz strzał zwany atlatl, a do drugich mnóstwo pochodzących z morza organizmów, jak koralowce, rozdymki, muszle i rozgwiazdy. Ten depozyt ofiarny, oznaczony numerem 178 i umieszczony w okrągłej budowli znanej jako Cuauhxicalco odkryli pod koniec 2021 roku Miguel Báez Pérez i Tomás Cruz Ruiz, pracujący w ramach Projektu Templo Mayor prowadzonego przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Depozyt ofiarny 178 wyróżnia się spośród innych znalezionych do tej pory na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni) największą ilością rozgwiazd, gdyż jak dotąd doliczono się aż 164. Jednocześnie jest to jedyny w swym rodzaju przypadek zachowania jednej z nich w stanie nietkniętym niczym skamielina. Wspomniana rozgwiazda o rozpiętości 22 cm mogła być jedną z pierwszych złożonych w depozycie przez kapłanów Mexików, a przygnieciona ciężarem jaguara i innych przedmiotów zapadła się w znajdującą się pod nią włóknistą warstwę, zachowując dzięki temu nietkniętą strukturę. Jest to całkowicie wyjątkowe, gdyż fragmenty pozostałych 163 rozgwiazd są rozrzucone z powodu naturalnej utraty ich materii organicznej. 

Depozyt ofiarny 178 odkryty na terenie Templo Mayor (fot. Meliton Tapia, INAH) 

Na terenie miasta Meksyk odkryto domostwo i bogaty depozyt ofiarny

Oryginalny artykuł: Descubren cerca de Plaza Garibaldi una rica ofrenda mexica depositada tras la invasión de Tenochtitlan

W sierpniu bieżącego roku, w pobliżu Placu Garibaldiego, w Centrum Historycznym miasta Meksyk archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na pozostałości domostwa rodziny Mexików, która przeżyła hiszpańską inwazję. Prace wykopaliskowe prowadzono przez trzy miesiące i obecnie przedstawiono ich rezultaty. Domostwo obejmowało wewnętrzne patio i część mieszkalną z korytarzem łączącym pięć pomieszczeń, w których zachowały się fragmenty oryginalnych posadzek pokrytych stiukiem i ścian o grubości 30-50 cm. Pomieszczenia te, z których jedno było kuchnią, miały powierzchnię 4 x 3 m, chociaż całkowite wymiary nie są znane, gdyż pozostają ukryte pod współczesnymi posesjami.

Pozostałości domostwa Mexików odkryte w mieście Meksyk (fot. Mauricio Marat, INAH)

Wygląd brygantyn wykorzystanych przy oblężeniu Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Proponen modelo de cómo fueron los bergantines usados en el asedio naval a Tenochtitlan y Tlatelolco

Meksykański archeolog Arturo Montero García (z Universidad de Tepeyac) przedstawił, jak mogły wyglądać brygantyny wykorzystane podczas oblężenia Tenochtitlan i Tlatelolco. Przy opracowywaniu modelu brali też udział graficy Jesús Gerardo Medina i Thomas Filsinger, a sam projekt został oparty na relacjach historycznych i badaniach archeologii eksperymentalnej. Trzynaście brygantyn było gotowych 28 kwietnia 1521 roku. Miały po dwa maszty, bukszpryt i żagle, średnio 12 metrów długości, pięć metrów szerokości i zanurzenie około 60 cm. Napędzane były żaglami i wiosłami, na dziobie było miejsce do strzelania, a po bokach stanowiska dla kuszników i arkebuzerów. 

Przypuszczalny wygląd brygantyn (autor ilustracji: Jesus Medina)

Relief z wizerunkiem orła przedniego

Oryginalny artykuł: Indaga INAH bajorrelieve de un aguila real descubierto recientemente por el Proyecto Templo Mayor

Podczas prowadzonych w ubiegłym roku wykopalisk na skrzyżowaniu ulic Republiki Gwatemali i Argentyny w Centrum Historycznym miasta Meksyk archeolodzy natrafili na relief z wizerunkiem orła przedniego. Dopiero teraz przekazano więcej informacji na temat znaleziska. Relief wykonany jest z tezontle (skały pochodzenia wulkanicznego o czerwonawej barwie), ma 1,06 m długości i 70 cm szerokości. Zdaniem specjalistów, na uwagę zasługują nie tylko jego rozmiary i wykonanie, ale i lokalizacja. Znajdował się on u stóp Templo Mayor, najważniejszej świątyni w Tenochtitlan i na centralnej osi, która przecina sanktuarium boga Huitzilopochtli i rzeźbę z wizerunkiem bogini Coyolxauhqui. W pobliżu wznosiła się okrągła budowla zwana Cuauhxicalco, gdzie – zgodnie z dokumentami z XVI w. - dokonywano rytualnych kremacji zwłok władców Mexików.

Nowo odkryty relief z wizerunkiem orła przedniego (fot. Mirsa Islas)

Odkryto kolejne czaszki na Huey Tzompantli

Oryginalny artykuł: Hallazgo en las entranas de Tenochtitlan: encontraron 119 craneos del Huei Tzompantli en el Templo Mayor

Pięć lat temu, na terenie miasta Meksyk odkryto pozostałości wielkiego Huey Tzompantli, na którym Mexikowie umieścili 484 ludzkie czaszki (posty: "Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan", "Na Huey Tzompantli w Tenochtitlan umieszczono co najmniej 350 ludzkich czaszek"). Obecnie, podczas kontynuowania prac przy zabytkowym budynku na ulicy Republica de Guatemala 24, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na 119 kolejnych czaszek, należących do mężczyzn, kobiet i dzieci. Zajmują one część wschodniego krańca i zewnętrznej fasady tej wyjątkowej wieży o średnicy 4,70 metra, którą dawni mieszkańcy Tenochtitlan – Mexikowie – poświęcili bogu Huitzilopochtli.

Archeolodzy INAH odkryli kolejne czaszki umieszczone na Huey Tzompantli
(fot. Meliton Tapia, INAH)

Nowe spojrzenie na osobę Cuitlahuaca, władcy Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Patrick Johansson revela pormenores de su proximo libro dedicado a Cuitlahuac

Patrick Johansson Keraudren, badacz z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu w Meksyku (UNAM), na podstawie analiz źródeł historycznych ponownie prześledził biografię Cuitlahuaca, władcy Iztapalapa i późniejszego władcy Tenochtitlan, następcy Moctezumy II i poprzednika Cuahtemoca. Pięćset lat temu Cuitlahuac stał się jedną z ofiar epidemii ospy, która doprowadziła do śmierci wielu mieszkańców Tenochtitlan i okolic. Z tego powodu krótkotrwałe sprawowanie rządów Cuitlahuaca w stolicy Mexików przyczyniło się do niesprawiedliwego usunięcia jego osoby na drugi plan. Jak podaje Patrick Johansson, śmierć Cuitlahuaca na przełomie listopada i grudnia 1520 roku, zaledwie kilka miesięcy po objęciu przez niego władzy w Tenochtitlan sprawiła, że nie zwrócono uwagi na jego rolę w obronie miasta. Tymczasem, jak podkreśla badacz, słynna Noche Triste („Smutna noc”) mogłaby się równie dobrze nazywać „zwycięską nocą Cuitlahuaca”.

Cuitlahuac przedstawiony jako władca Iztapalapa

w Kodeksie Xolotl (źródło ilustracji: INAH)

Wyrzeźbione w kamieniu muszle Mexików

W 160. numerze czasopisma Arqueología Mexicana, meksykański badacz Leonardo López Luján poświęcił artykuł pochodzącym z czasów Mexików monumentalnym rzeźbom w formie muszli. Do dnia dzisiejszego zachowało się ich pięć (cztery z andezytu i jedna z bazaltu), mają długość 80-104 cm, szerokość 55-86 cm i wysokość 44-49,5 cm. Cztery znajdują się nadal w Meksyku, a jedna w The University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. Oryginalnie wszystkie rzeźby były polichromowane, choć do dzisiaj zachowały się jedynie drobne pozostałości dawnych kolorów, w tym czerwonego (otrzymywanego z hematytu) i niebieskiego (uzyskiwanego z palygorskitu z dodatkiem indygo), w które to pigmenty zaopatrywano się prawdopodobnie na targowisku w Tlatelolco.

Wyrzeźbiona z andezytu muszla w kolekcji Museo del Templo Mayor

W mieście Meksyk odkryto łaźnię parową Mexików

Oryginalny artykuł: Hallazgo en inmediaciones de La Merced confirma ubicacion del barrio prehispanico de Temazcaltitlan

Przy ulicy Talavera 24, w La Merced w mieście Meksyk, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli pozostałości prekolumbijskiej łaźni parowej temazcal, zbudowanej w XIV wieku przez Mexików. Pozwoliło to dokładnie zlokalizować Temazcaltitlan, jedną z najstarszych dzielnic Tenochtitlan, o którym to miejscu wspominały różne źródła, jak Mapa de Sigüenza, Crónica Mexicáyotl i Códice Aubin, opowiadające historię wędrówki Mexików. Temazcaltitlan należał do Teopan (zwanego też Zoquipan), pierwszego nadwodnego terenu zajętego przez Mexików i to tam spostrzeżono znaki przepowiedziane przez boga Huitzilopochtli.

Pozostałości dawnej łaźni parowej temazcal (fot. Edith Camacho, INAH)

Pozostałości budowli mieszkalnych w Azcapotzalco

Oryginalny artykuł: En Centro Historico de Azcapotzalco hallan plataforma domestica de elite de la antigua parcialidad de Mexicapan

W mieście Meksyk, pod nawierzchnią ulicy Paseo de las Hormigas, w parku w centrum Azcapotzalco, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli pozostałości dawnych budowli mieszkalnych. W 1428 roku Tenoczkowie podbili Azcapotzalco i podzielili je na dwa autonomiczne ośrodki, Tepanecapan i Mexicapan, z których każdy zarządzany był przez władcę tlatoani. Tepanecapan było zamieszkiwane przez Chichimeków-Tepaneków, a Mexicapan przez Mexików.

Pozostałości dawnych budowli mieszkalnych w Azcapotzalco

(fot. Mauricio Marat, INAH)

Historia sztabki złota

Oryginalny artykuł: Confirman que "tejo de oro" del MNA si es del expolio espanol en la llamada "Noche triste"

13 marca 1981 roku, podczas prac budowlanych prowadzonych w stolicy Meksyku, w rejonie ulic Alameda Central i Avenida Hidalgo, Francisco Bautista natrafił na głębokości 4,80 m na sztabkę złota i przekazał ją archeologom. Obecnie artefakt jest wystawiony w Narodowym Muzeum Antropologii i najnowsze badania potwierdziły, że ta sztabka złota stanowi wyjątkowe świadectwo materialne tak zwanej „Noche triste” („Smutnej nocy”), związanej z ucieczką z Tenochtitlan Hernana Cortesa i jego ludzi 30 czerwca 1520 roku.

Sztabka złota w kolekcji Narodowego Muzeum Antropologii w mieście Meksyk
(fot. MNA-INAH)