środa, 21 czerwca 2017

Dzieje badań stanowiska Alta Vista-Chalchihuites

Oryginalny artykuł: El solsticio de verano en Alta Vista-Chalchihuites se recibira con un nuevo libro

Archeolodzy Humberto Medina (który od lat interesuje się pozostałościami archeologicznymi na ziemiach meksykańskiego stanu Zacatecas) i Baudelina García Uranga (prowadząca wykopaliska na terenie Alta Vista-Chalchihuites) postanowili zebrać wszelkie informacje na temat tego stanowiska archeologicznego i tym samym przybliżyć historię prowadzonych tam prac. Po wielu latach badań i przeszukiwania archiwów w Meksyku i za granicą, zdołali dotrzeć do licznych dokumentów związanych z Alta Vista-Chalchihuites. Obejmują one materiały dotyczące archeologii i etnografii regionu, w tym: kopie oficjalnych akt, raporty archeologiczne, rysunki, plany architektoniczne, korespondencje, fotografie, notatki prasowe, artykuły w książkach i w czasopismach. W 2008 roku minęło sto lat od odkrycia ruin Alta Vista-Chalchihuites przez Manuela Gamio, będącego wówczas studentem archeologii w Narodowym Muzeum Historii, Archeologii i Etnologii w Meksyku. Chociaż Leopoldo Batres nie udzielił mu odpowiedniej zgody na prowadzenie wykopalisk, to jednak – jak podkreślają archeolodzy – skromny i dobrze sporządzony przez Gamio rejestr stanowił ważny wkład do badań, gdyż po raz pierwszy opisano architekturę, materiały konstrukcyjne oraz ceramikę z rejonu leżącego dalej niż La Quemada, będące innym znaczącym stanowiskiem prekolumbijskim w stanie Zacatecas.

Stanowisko archeologiczne Alta Vista-Chalchihuites (fot. INAH – Zacatecas)

piątek, 16 czerwca 2017

Nowe informacje o miastach Majów w stanie Campeche

Oryginalny artykuł: Descubren en Campeche zona con densidad inusitada de construcciones mayas prehispanicas

W latach 2013-14, na terenie stanu Campeche (Meksyk) odkryto trzy duże miasta Majów: Chactún (z licznymi budowlami o charakterze świątynnym i pałacowym oraz z niemal 20 stelami pokrytymi inskrypcjami glificznymi), Lagunita (ze spektakularną fasadą zoomorficzną, zdobiącą jedną z budowli oraz z rzeźbionymi zabytkami) i Tamchén (z charakterystycznymi budowlami i licznymi zbiornikami zwanymi chultunami). Niedawno, w ramach projektu Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), grupa badaczy, którą kieruje Ivan Šprajc z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauki i Sztuki, powróciła na ziemie północnej części Rezerwatu Biosfery Calakmul, aby przekonać się, jak daleko sięgały strefy wpływów tych majańskich ośrodków. Podczas trwającego dwa miesiące sezonu badawczego, ekipa archeologów i geodetów, przy wsparciu miejscowej ludności, zdołała przemierzyć obszar o powierzchni ponad 100 km2

Jeden z rzeźbionych zabytków odkrytych podczas sezonu badawczego w tym roku
(fot. Octavio Esparza, UNAM)

niedziela, 11 czerwca 2017

Na Huey Tzompantli w Tenochtitlan umieszczono co najmniej 350 ludzkich czaszek

Oryginalny artykuł: El Gran Tzompantli hallado en la Calle de Guatemala y descrito por conquistadores espanoles suma mas de 350 craneos

W 2015 roku, na terenie obecnego Miasta Meksyk, a niegdyś Tenochtitlan, odkryto wielką ścianę czaszek - Huey Tzompantli (czytaj: "Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan"). Już wówczas badacze stwierdzili, że na prostokątnej platformie, pokrytej warstwą stiuku, znajdowało się szesnaście drewnianych słupów, stanowiących część rusztowania. Chociaż dwa lata temu prace objęły jedynie 25% całej konstrukcji, to szacowano, że platforma miała 34 metry długości, 12 metrów szerokości i około 45-70 centymetrów wysokości. Znaleziono wówczas tylko 35 ludzkich czaszek. Do chwili obecnej zidentyfikowano jednak aż 350 czaszek, a może być ich znacznie więcej. Jak podaje Raúl Barrera z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wieża z czaszek to cylindryczny mur o średnicy 6 metrów, wzniesiony z setek ludzkich czaszek, połączonych zaprawą wapienną i ułożonych w kilku rzędach, co tworzy konstrukcję zbliżoną wyglądem do cembrowiny, czyli obmurowania studni.

Huey Tzompantli w Tenochtitlan (fot. PAU/INAH)

poniedziałek, 5 czerwca 2017

Zapowiedź dokładnego zbadania Samabaj

Oryginalny artykuł: UNESCO explorara sitios arqueologicos sumergidos en un lago de Atitlan

Na prośbę rządu Gwatemali, UNESCO postanowiło wysłać specjalną misję archeologiczną, która od września tego roku będzie prowadziła badania ruin majańskiego miasta Samabaj, pogrążonego w głębinach jeziora Atitlán (Gwatemala). Samabaj wznosiło się niegdyś na wyspie, która została zniszczona prawdopodobnie wskutek wybuchu wulkanu lub trzęsienia ziemi.

Ruiny Samabaj na dnie jeziora Atitlan (źródło fot.: cronica.gt)

czwartek, 1 czerwca 2017

Wyjątkowe depozyty ofiarne w Ceibal (Gwatemala)

Oryginalny artykuł: Treasure trove of jade stones used in Mayan rituals discovered in Guatemala

Na terenie majańskiego miasta Ceibal (Gwatemala) natrafiono na wyjątkowe depozyty ofiarne z okresu preklasycznego, datowane na lata 1000-450 p.n.e. Odkrycia dokonał Kazuo Aoyama z Uniwersytetu Ibaraki (Japonia), a wyniki badań opisał w artykule opublikowanym w czasopiśmie Antiquity. Osiemnaście depozytów ofiarnych zostało zakopanych przez Majów na centralnym placu miasta, w pobliżu dawnych budowli o charakterze ceremonialnym, co podkreśla ich rytualne znaczenie. Złożono w nich 72 polerowane siekierki wotywne, wykonane z kamieni o zielonej barwie, w tym z jadeitu i serpentynu. To największe tego typu znalezisko z okresu preklasycznego na ziemiach Majów.

Artefakty znalezione w depozytach ofiarnych w Ceibal (fot. Takeshi Inomata)

niedziela, 28 maja 2017

Archeolodzy powrócili do Huaca Garagay (Peru)

Oryginalny artykuł: Gran hallazgo en huaca de Lima: descubren frisos de 3500 anos de antiguedad

Po trzydziestu latach przerwy zostały wznowione prace na terenie stanowiska archeologicznego Huaca Garagay, leżącego w dystrykcie San Martín de Porres. Huaca Garagay zajmuje obszar 22 hektarów, datowana jest na lata 1800-800 p.n.e. i jest najlepszym przykładem architektury i sztuki z okresu formatywnego w rejonie Limy, wykazując podobieństwo do kultur Cupisnique i Chavín. W ostatnim okresie odkryto tam wyrzeźbiony w glinie i polichromowany fryz sprzed 3500 lat, przedstawiający, między innymi, bóstwo z cechami jaguara.

Polichromowany fryz w Huaca Garagay (fot. Andina)

piątek, 26 maja 2017

Sztuka Majów na wystawie w Alicante (Hiszpania)

Oryginalny artykuł: Ministro Jose Luis Chea Urruela supervisa montaje de exposicion de piezas mayas en Alicante

W dniu wczorajszym, 25 maja, w Muzeum Archeologicznym w Alicante (Hiszpania) została uroczyście otwarta wystawa Mayas, el Enigma de las Ciudades Perdidas ("Majowie, tajemnica zaginionych miast"). Na wystawie zgromadzono 167 eksponatów, z których większość pochodzi ze zbiorów Narodowego Muzeum Archeologii i Etnologii w mieście Gwatemala. Zwiedzający mają okazję obejrzeć, między innymi, naczynia ceramiczne, wyroby z kamienia i jadeitu, kościane igły tkackie, ozdoby majańskiej elity, a także monumentalne stele z Machaquila, Ceibal i La Amelia.

(źródło fotografii: Ministerstwo Kultury i Sportu w Gwatemali)

środa, 24 maja 2017

W Meksyku odkryto grotę z jednymi z najstarszych malowideł naskalnych w Ameryce

Oryginalny artykuł: Investigan en Cuernavaca el hallazgo de una cueva que podria albergar las pinturas rupestres mas antiguas de America

Antropolog Rafael Rodríguez Brito, dzięki wskazówkom otrzymanym od jednego z mieszkańców Buena Vista del Monte, leżącego w rejonie miasta Cuernavaca (stan Morelos, Meksyk), znalazł grotę z malowidłami naskalnymi, przedstawiającymi głównie ludzkie dłonie. Poza tym, w jaskini zachowały się fragmenty ceramiki i małe kolby pierwotnej odmiany kukurydzy. Badacz niezwłocznie powiadomił o tym odkryciu Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Małe kolby kukurydzy znajdujące się we wnętrzu groty mogłyby dowodzić, że kukurydzę zaczęto uprawiać nie tylko w rejonie Chalco, ale i w okolicach Cuernavaca, o czym do tej pory nie wiedziano.

Nowo odkryta grota z malowidłami naskalnymi
(źródło fotografii: El Diario de Morelos)

wtorek, 16 maja 2017

Badania topograficzne dostarczają nowych informacji na temat Tiahuanaco

Oryginalny artykuł: Unexpected Finds Increase Mystery Surrounding Tiahuanaco Citadel

Podczas prac, prowadzonych w ramach projektu sponsorowanego przez UNESCO i kierowanego przez hiszpańskiego archeologa Jose Ignacio Gallegos, dokonano kilku niespodziewanych odkryć na terenie dawnego Tiahuanaco (Tiwanaku) w Boliwii. Celem projektu nie były wykopaliska, a jedynie badania topograficzne, podczas których wykorzystano zdjęcia zarówno satelitarne, jak i uzyskane dzięki ośmiu dronom. Okazało się, że kompleks archeologiczny jest znacznie bardziej rozległy niż uważano do tej pory i zajmuje teren o powierzchni co najmniej 650 hektarów.

Ruiny Tiahuanaco (źródło fotografii: Latin American Herald Tribune)

piątek, 12 maja 2017

Nowe fotografie mezoamerykańskich kadzielnic

Fotogaleria "Kadzielnice" została powiększona o 65 nowych zdjęć, przedstawiających kadzielnice znajdujące się w kolekcjach: Museo Regional de Chiapas (Tuxtla Gutierrez, Meksyk), Museo Amparo (Puebla, Meksyk), Museo Regional de Cholula (Cholula, Meksyk), Museo de los Altos de Chiapas (San Cristobal de las Casas, Meksyk), Museo Juan Pedro Laporte (Dolores, Gwatemala), Museo Alberto Ruz Lhuillier (Palenque, Meksyk), Museo de Ceramica (Tikal, Gwatemala) i Museo Dolores Olmedo (miasto Meksyk).

  
Kadzielnica Majów (po lewej) i kadzielnica z Teotihuacan
(Museo Amparo, Puebla, Meksyk)

środa, 3 maja 2017

Skąd Indianie Hopewell sprowadzali żelazo meteorytowe?

Oryginalny artykuł: Scientists discover origins of Ancient Hopewell culture's meteorite jewellery

Kultura Hopewell, zamieszkująca w latach 200 p.n.e. – 500 n.e. ziemie leżące wzdłuż rzek i strumieni Ameryki Północnej, pozostawiła po sobie piękne artefakty, wykonane z różnych materiałów, w tym miedzi i srebra, a także z żelaza meteorytowego. W 1945 roku, w kopcach grobowych na terenie stanowiska archeologicznego Havana, w stanie Illinois, odkryto 22 paciorki z żelaza meteorytowego. Przez kolejne dziesięciolecia badacze opisywali znalezisko i analizowali skład chemiczny. Jednak samo pochodzenie bardzo rzadko spotykanego żelaza meteorytowego pozostawało tajemnicą. Uczeni nie byli w stanie znaleźć związku pomiędzy artefaktami Indian Hopewell a znanymi meteorytami. W artykule, opublikowanym w Journal of Archaeological Sciences, zespół, którym kieruje Timothy McCoy z National Museum of Natural History, przedstawił wyniki nowych badań, mających rozwiązać zagadkę.

Artefakty z żelaza meteorytowego, znalezione w kopcach grobowych kultury Hopewell
(fot. Journal of Archaeological Science)

wtorek, 25 kwietnia 2017

Tajemnicze kipu z San Juan de Collata

Oryginalny artykuł: Discovery may help decipher Ancient Inca string code

Odkrycie dokonane w górskiej wiosce w peruwiańskich Andach może sugerować, że Inkowie używali kipu nie tylko do rejestrowania ilości kukurydzy, fasoli i innych produktów żywnościowych, stosując w tym celu różne kombinacje i kolory węzełków. W hiszpańskich zapiskach z czasów kolonialnych zachowały się wzmianki o tym, że inkaskie kipu mogło zawierać też informacje dotyczące historii, biografie i listy. Sabine Hyland, profesor antropologii z St. Andrews University w Szkocji i badaczka National Geographic została zaproszona do andyjskiej wioski San Juan de Collata, gdzie tamtejsza starszyzna pokazała jej dwa kipu, przechowywane przez wspólnotę od wielu pokoleń i rzekomo opowiadające o działaniach wojennych prowadzonych przez miejscowych przywódców.

Kipu z wioski San Juan de Collata (fto. Sabine Hyland)

sobota, 22 kwietnia 2017

Miasta Majów: Lagartero (stan Chiapas, Meksyk)

Lagartero położone jest pomiędzy jeziorami, a pozostałości ceremonialnego centrum miasta rozpościerają się na wyspie El Limonal. W późnym okresie klasycznym (lata 600-900 n.e.) to majańskie miasto odgrywało ważną rolę w regionie. Niegdyś wokół rozległych placów wznosiło się tam kilkanaście piramid, platformy, ołtarze i budowle mieszkalne.


Jeziora wokół Lagartero
Prace archeologiczne, prowadzone przez Narodowy Instytutu Antropologii i Historii od ponad 20 lat, są kontynuowane. Część miasta, udostępniona zwiedzającym, obejmuje centralny plac, otoczony czterema budowlami piramidalnymi.

Wejście na centralny plac w Lagartero

sobota, 15 kwietnia 2017

Kolejne fotografie prekolumbijskich pieczęci

Fotogaleria "Prekolumbijskie pieczęcie" została powiększona o 53 fotografie, przedstawiające 73 prekolumbijskie pieczęcie, znajdujące się w kolekcjach: Museo Regional de Chiapas (Tuxtla Gutierrez, Meksyk), Museo Nacional de Antropología (miasto Meksyk), Museo Amparo (Puebla, Meksyk), Museo Regional de Cholula (Cholula, Meksyk), Museo de Sitio de Cantona (stan Puebla, Meksyk), Museo de Sitio de Cuicuilco (miasto Meksyk), Museo de los Altos de Chiapas (San Cristobal de Las Casas, Meksyk) i Museo de Cerámica (Tikal, Gwatemala).

Ceramiczne stemple Mexików
(Museo Nacional de Antropologia (miasto Meksyk)

wtorek, 11 kwietnia 2017

Tepeticpac - ośrodek Tlaxcallan

Oryginalny artykuł: Consolidan nucleo ceremonial de la zona arqueologica de Tepeticpac en Tlaxcala

Zgodnie z przyjętą w XIX wieku teorią, do konkwisty Meksyku przyczyniła się w znacznej mierze zdrada niektórych grup ludności, w tym Tlaxcallan, którzy sprzymierzyli się z Hiszpanami w 1519 roku. Ten panujący od lat pogląd stopniowo ulega jednak zmianom od czasu, gdy specjaliści Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą badania na terenie takich stanowisk archeologicznych jak Tepeticpac. Tepeticpac, położone w gminie Totolac (stan Tlaxcala, Meksyk), na wzgórzach Cuauhtzi, El Fuerte i Tlaxistlan jest uważane za pierwsze i jedno z najważniejszych jednostek terytorialnych zwanych altepemeh, które w momencie przybycia Hiszpanów tworzyły konfederację Tlaxcallan.

Tepeticpac - ośrodek Tlaxcallan (fot. Melitón Tapia, INAH)

czwartek, 6 kwietnia 2017

Zwiedzanie Tulum z aplikacją INAH

Oryginalny artykuł: Preparan aplicacion de realidad aumentada para la zona arqueologica de Tulum

Majańskie miasto Tulum (stan Quintana Roo, Meksyk), stanowiące wspaniałe połączenie prekolumbijskiej architektury z wodami Morza Karaibskiego, jest jednym z meksykańskich stanowisk archeologicznych najczęściej odwiedzanych przez turystów (około 1,5 miliona rocznie). Wyróżnia się także pracami konserwatorskimi malowideł ściennych, prowadzonymi przez specjalistów Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Z tego powodu, już od 2014 roku przygotowywany jest pilotażowy projekt, którego celem będzie udostępnienie zwiedzającym aplikacji, pozwalającej zapoznać się lepiej z zabytkami Tulum.

Tulum (fot. Mauricio Marat, INAH)

sobota, 1 kwietnia 2017

Nowe informacje na temat słynnego szkieletu "Naia" z Hoyo Negro

Oryginalny artykuł: Presentan avances del Proyecto Arqueologico Subacuatico Hoyo Negro en congreso de Vancouver

Dr James C. Chatters, główny badacz i jeden z kierujących Projektem Archeologii Podwodnej Hoyo Negro przekazał najnowsze rezultaty badań słynnego szkieletu „Naia”, o którym pisałam w 2014 roku (czytaj: "Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu"). Do tej pory wiadomo było, że szkielet znaleziony w grocie Hoyo Negro (rejon Tulum, stan Quintana Roo, Meksyk) należy do dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, która przed około 13 000 lat żyła na ziemiach dzisiejszego Półwyspu Jukatan. W latach 2014-2016 grupa speleonurków, współpracując z miejscowymi i zagranicznymi ekspertami, zdołała zebrać 98 fragmentów szkieletu.

Czaszka i kości należące do "Naia" i znalezione w grocie Hoyo Negro (fot. Archiwum INAH-SAS)

środa, 29 marca 2017

Oczyszczanie i konserwacja malowideł w Bonampak

Oryginalny artykuł: Redescubren imagenes de los murales del Cuarto 3 de Bonampak

W 1946 roku odkryto słynne malowidła w Budowli 1 w Bonampak (stan Chiapas, Meksyk), uważane za prawdziwie mistrzowskie dzieło majańskich artystów. Obecnie, po upływie 70 lat od tego momentu, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przystąpili do oczyszczania, odnawiania i konserwacji malowideł. Kierująca projektem Haydeé Orea z Centrum INAH w Chiapas postanowiła rozpocząć prace od Komnaty 3, w której przedstawiono uroczystości związane ze zwycięstwem władcy Bonampak, Yajaw Chan Muwaan II w wojnie przeciwko królestwu Sak Tz’i’. W badaniach uczestniczą: Paula García Reyes, Abril Buendía, Jorge Coraza i Constantino Armendáriz, którzy dokładnie sprawdzali kontury wszystkich przedstawionych postaci. Jak podkreśla Paula García, scena jest bardzo złożona nie tylko ze względu na liczbę ukazanych na niej osób, ale i perspektywę samego malowidła. Zatem aby nie pogubić się w bogatej ikonografii należy najpierw dobrze poznać i zrozumieć wszystkie elementy ukazanej sceny.

Komnata 3 w Budowli 1 w Bonampak (fot. Mauricio Marat, INAH)

czwartek, 23 marca 2017

Rzeźby z Chichen Itza zostały pokryte warstwą cynobru podczas rytualnego pogrzebania dawnej świątyni

Oryginalny artykuł: Identifican en esculturas de Chichen Itza cinabrio usado por los mayas en ritual de clausura de El Castillo

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wykorzystując technikę fluorescencji rentgenowskiej przeprowadzają analizę barwników zachowanych na rzeźbach i malowidłach ściennych w Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk). Badania pozwolą archeologom poznać stan zniszczenia i podjąć odpowiednie prace konserwatorskie. Na szczególną uwagę zasługują rzeźba znana jako Chac Mool i Tron-Jaguar, które pochodzą z budowli znajdującej się we wnętrzu Piramidy Kukulkana (zwanej też „Zamkiem”). Jak podaje Denisse Argote Espino, obie rzeźby zostały prawdopodobnie pokryte warstwą cynobru w momencie rytualnego pogrzebania dawnej świątyni. Wiadomo, że cynober (siarczek rtęci) miał dla Majów szczególne znaczenie symboliczne ze względu na swój czerwonawy kolor, związany z krwią oraz życiem i śmiercią. Nic zatem dziwnego, że pokrywano nim również rzeźby podczas ich rytualnego niszczenia. Majowie z Jukatanu musieli sprowadzać cynober z Centralnego Meksyku lub Wyżyn Gwatemali. W czasach prekolumbijskich cynober był wykorzystywany przez przedstawicieli elity szczególnie podczas rytuałów pogrzebowych, ale jego pozostałości znaleziono też na malowidłach w Pałacu Quetzalpapálotl w Teotihuacan.

Badanie rzeźby znanej jako Chac Mool  (fot. Denisse Argote, INAH)

piątek, 17 marca 2017

System rządów w olmeckim Tres Zapotes

Oryginalny artykuł: Kings of Cooperation

Od 1862 roku, kiedy to robotnik, pracujący na polu kukurydzy u podnóża gór Tuxtla w stanie Veracruz, natrafił przypadkowo na jedną z ogromnych kamiennych głów Olmeków, archeolodzy odkryli nie tylko znacznie więcej podobnych rzeźb, ale i pozostałości dawnych miast, wzniesionych na ziemiach w rejonie Zatoki Meksykańskiej. Najważniejszymi ośrodkami Olmeków, których kultura rozwijała się od 1200 r. p.n.e. były San Lorenzo, La Venta i Tres Zapotes. Ogromne kamienne głowy przedstawiały najprawdopodobniej wizerunki władców, co świadczy o silnej, scentralizowanej władzy, szczególnie w San Lorenzo i La Venta. Prace archeologiczne w Tres Zapotes, które od 20 lat prowadzi Christopher Pool z University of Kentucky wykazały jednak, że w okresie największego rozkwitu w Tres Zapotes wprowadzono inną formę rządów i władzę sprawowały wspólnie różne grupy, dzięki czemu miasto mogło – zdaniem Poola – przetrwać niemal 2000 lat, podczas gdy inne ośrodki Olmeków utrzymywały się jedynie przez okres 300-600 lat.

Jedna z budowli piramidalnych w Tres Zapotes (fot. Christopher Pool)

wtorek, 7 marca 2017

Lienzo de San Bartolomé Ayautla

Oryginalny artykuł: Lienzo colonial bajo custodia del INAH reposara en su natal Oaxaca

Po zakończeniu prac konserwatorskich, prowadzonych przez specjalistów Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), kodeks znany jako Lienzo de San Bartolomé Ayautla trafił do Archiwum Historycznego w stolicy stanu Oaxaca (Meksyk). Indianie Mazatecos („Ci, którzy mieszkają pod chmurami”) nawet nie wiedzieli o istnieniu tego bezcennego dokumentu z czasów kolonialnych. Lienzo pochodzi z 1677 roku. Jak wyjaśnia Baltazar Brito z Narodowej Biblioteki Antropologii i Historii (BNAH), jedyną informację o dawnym dokumencie zachował w 1932 roku filozof, historyk i filolog Wigberto Jiménez Moreno. Na początku XX wieku Lienzo trafiło w prywatne ręce i pozostawało w posiadaniu Rafaela Tovar y de Teresa. Fundacja Alfredo Harp Helú, dzięki pośrednictwu Marii Isabel Grañén Porrúa, zdołała przekonać właściciela do przekazania dokumentu narodowi.

Lienzo de San Bartolomé Ayautla (fot. Mauricio Marat, INAH)

środa, 1 marca 2017

Elita Chaco Canyon była miejscowego pochodzenia

Oryginalny artykuł: Chaco's elites were native to the Canyon, not migrants, their remains show

Od wielu lat uczeni zastanawiali się, skąd pochodzili ludzie, którzy wznieśli wielkie domy w Chaco Canyon. Uważano, że dotarli tam z południowo-zachodnich ziem obecnego stanu Kolorado. Miało to tłumaczyć tak zwany „fenomen Chaco”, czyli nagły rozkwit ośrodka około 1100 lat temu, pojawienie się rozwiniętej społeczności, która wywarła kulturowy wpływ na znaczne obszary i ustaliła sieć szlaków handlowych biegnących aż na ziemie Mezoameryki, skąd sprowadzano kakao i papugi ary. Najnowsze badania, którymi kieruje dr Stephen Plog, antropolog z University of Virginia, pokazują jednak, że budowniczymi wielkich domów byli ludzie, którzy od wielu pokoleń zamieszkiwali Chaco Canyon i jego okolice. Dr Plog i jego współpracownicy postanowili przeanalizować szczątki 61 osób, znalezione na początku XX wieku w pochówkach w wielkim domu w Pueblo Bonito. Przypuszcza się, że osoby te należały do elity Chaco Canyon, gdyż w grobach złożono turkusowe paciorki, zawieszki i ceramikę.

Pueblo Bonito (źródło fot. Westerndigs)

czwartek, 23 lutego 2017

Badania 9 rzeźb przedstawiających braci bogini Coyolxauhqui

Oryginalny artykuł: Estudio de policromia revela identidad de los hermanos de Coyolxauhqui

Trzydzieści dziewięć lat temu, podczas pierwszego sezonu wykopaliskowego prowadzonego w ramach Projektu Templo Mayor, Elsa Hernandez Pons natrafiła na dziewięć kamiennych rzeźb złożonych w depozycie ofiarnym na stopniach Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) dawnego Tenochtitlan. Pochodziły z trzeciej fazy konstrukcji, za panowania Itzcoatla (lata 1427-1440 n.e.). Jak podaje archeolog Diego Matadamas z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), rzeźby przedstawiają centzonhuitznahuah – braci bogini Coyolxauhqui oraz bóstwa pulque i deszczu. Dokładna analiza polichromii rzeźb wykazała jednak, że tożsamość postaci jest znacznie bardziej złożona.

Dziewięć rzeźb odkrytych 39 lat temu na terenie Templo Mayor (fot. Mirsa Islas, PTM-INAH) 

sobota, 18 lutego 2017

Odtwarzanie oryginalnych kolorów zabytków w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk

Oryginalny artykuł: El Museo Nacional de Antropologia analiza y recrea el color de sus colecciones

Kolekcja Narodowego Muzeum Antropologii w mieście Meksyk obejmuje około 126 000 najróżniejszych artefaktów znajdujących się w magazynie i 15 000 wystawionych w salach poświęconych archeologii i etnografii. Jak podaje dr Laura Filloy, od wielu lat specjaliści podejmują różne prace, które mają na celu nie tylko konserwację zabytków, ale również badanie ich oryginalnych kolorów, stosowanych barwników, substancji wiążących i i rodzajów skał oraz techniki wyrobu. Jednocześnie pozwala to poznać znaczenie poszczególnych materiałów, kontekst i przeznaczenie każdego przedmiotu. Obecnie, w ramach projektu skupiono się na rzeźbach z Sali Mexików.

Sala Mexików w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk (fot. Mauricio Marat, INAH)

niedziela, 12 lutego 2017

Teteles de Santo Nombre - nowe stanowisko archeologiczne w stanie Puebla (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Abren la zona arqueologica Teteles de Santo Nombre y su museo de sitio

Pod koniec stycznia bieżącego roku zostało otwarte dla zwiedzających nowe stanowisko archeologiczne Teteles de Santo Nombre, położone na terenie gminy Tlacotepec de Benito Juarez, na południe od Puebli. Słowo teteles oznacza w języku nahua „kamienne wzgórze”. Przez 15 lat prowadził tam badania archeolog Blas Castellón Huerta. Otwarcie stanowiska archeologicznego i miejscowego muzeum jest wynikiem kilku lat intensywnych prac wykopaliskowych, podjętych przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) przy wsparciu władz stanu Puebla. 

Budowla piramidalna w Teteles de Santo Nombre (fot. Mauricio Marat, INAH)

poniedziałek, 6 lutego 2017

Prace w Ceibal (Gwatemala) rzucają nowe światło na problem upadku cywilizacji Majów

Oryginalny artykuł: Archaeologists uncover new clues to Maya collapse

Archeolodzy od dawna zastanawiali się nad przyczynami upadku cywilizacji Majów w IX w. n.e., kiedy to znaczna liczba miast została opuszczona. Nowe badania wykazują, że Majowie przeżyli podobne załamanie już znacznie wcześniej, w II w. n.e. Archeolog Takeshi Inomata z University of Arizona i jego współpracownicy od ponad dziesięciu lat prowadzą prace wykopaliskowe na terenie majańskiego miasta Ceibal w Gwatemali. Dzięki bardzo precyzyjnemu datowaniu radiowęglowemu zdołali zebrać 154 daty, na podstawie których można było przygotować wyjątkowo dokładną chronologię, jakiej nigdy wcześniej nie udało się opracować dla żadnego innego miasta Majów.

Prace na terenie Ceibal (fot. Takeshi Inomata)

środa, 1 lutego 2017

Nowe odkrycia w Huaca de la Luna

Oryginalny artykuł: Cultura Moche: encuentran tres tumbas en Huaca de la Luna

Na terenie Huaca de la Luna, na stanowisku archeologicznym w prowincji Trujillo, La Libertad (Peru) dokonano nowych odkryć. Na Placu Północnym Platformy Uhle, po zachodniej stronie Huaca de la Luna natrafiono na trzy grobowce, w których złożono przedstawicieli elity kultury Moche, kapłanów lub władców. Grobowce pochodzą z 650 r. n.e., tak zwanej fazy Moche IV. Archeolog Enrique Zavaleta Paredes, odpowiedzialny za prace wykopaliskowe przekazał, że był to teren sakralny i prywatny, wykorzystywany na rytuały o charakterze grzebalnym. W dwóch grobowcach znaleziono szczątki osób zmarłych w wieku około 40 i 18 lat, którym towarzyszyły naczynia ceramiczne wspaniałej jakości. W trzecim grobie również odkryto dwa naczynia ceramiczne. Siedem kolejnych grobowców nie zostało jeszcze zbadanych.

Plac przy Huaca de la Luna (źródło fot. Peru21)

piątek, 27 stycznia 2017

Prace konserwatorskie majańskich kadzielnic z Palenque

Oryginalny artykuł: Recobra belleza coleccion de portaincensarios de Palenque

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą prace konserwatorskie kolekcji majańskich kadzielnic, ozdobionych wizerunkami bóstw i pochodzących z Palenque. Zbiór obejmuje 117 ceramicznych i 13 kamiennych kadzielnic, a w zasadzie podstaw kadzielnic. Część z nich od dawna jest prezentowana w różnych muzeach (Narodowe Muzeum Antropologii w mieście Meksyk, Muzeum Majów w Cancun, Muzeum “Alberto Ruz Lhuillier” w Palenque) bądź pojawia się na wystawach czasowych w innych krajach. Badacze postanowili jednak odtworzyć również wygląd tych kadzielnic, które do tej pory przechowywane były we fragmentach, w specjalnych skrzyniach.

Kadzielnice z Palenque (fot. Mauricio Marat, INAH)
Jak podkreśla Gabriela Mazón Figueroa, mająca 25 lat doświadczenia w pracach nad tego typu artefaktami, nie każdy konserwator zabytków jest w stanie złożyć w całość owe kadzielnice, gdyż składają się one z różnych części: cylindra, masek umieszczonych pionowo jedna nad drugą i drobnych detali. Poszczególne fragmenty, znajdowane podczas wykopalisk, umieszczano w skrzyniach wraz z ziemią, a zatem obecnie należy najpierw każdy kawałek bardzo staranie oczyścić z nagromadzonego materiału organicznego.

Prace konserwatorskie kadzielnic z Palenque (fot. Mauricio Marat, INAH)

niedziela, 22 stycznia 2017

Jadeitowa maska z Calakmul powraca do Campeche

Oryginalny artykuł: La mascara de Calakmul regresa a Campeche

Przez ostatnie lata, słynna maska jadeitowa z Calakmul była wystawiana w różnych muzeach nie tylko w samym Meksyku, ale również poza granicami kraju. Teraz wraca do Muzeum Architektury Majów w Baluarte de la Soledad w mieście Campeche. Maskę odkrył William J. Folan, podczas prac wykopaliskowych prowadzonych na początku lat osiemdziesiątych XX wieku w majańskim mieście Calakmul (stan Campeche, Meksyk). Znaleziono ją w Budowli VII, w Grobowcu 1, pochodzącym z lat 660-750 n.e. i należącym do jednego z władców dynastii Kaan.

Jadeitowa maska odkryta w Grobowcu 1 w Budowli VII w Calakmul (fot. INAH)

wtorek, 17 stycznia 2017

Nowe muzeum w Tehuacán (stan Puebla, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Inauguran museo de la zona arqueologica Tehuacan en Puebla

Na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán (stan Puebla, Meksyk) zostało otwarte nowe muzeum z bogatą kolekcją artefaktów, znalezionych podczas prac wykopaliskowych, którymi przez ponad dwadzieścia lat kierowała Noemí Castillo Tejeda.

Nowe muzeum w Tehuacán (fot. Héctor Montaño, INAH)
W czasach prekolumbijskich miasto nazywało się Ndachjian i było zamieszkiwane przez przedstawicieli kultury nguiwa, znanej też jako popoloca. Jak podkreśla Diego Prieto Hernández z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), również w tym regionie geograficznym udomowiono różne rośliny, przede wszystkim kukurydzę. Z tego powodu INAH stara się o wpisanie Rezerwatu Tehuacán-Cuicatlán na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Glinia maska (fot. Héctor Montaño, INAH)

wtorek, 10 stycznia 2017

Prekolumbijski pektorał z Teacapán (stan Sinaloa, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Pectoral prehispanico de concha y piedra verde se exhibe en el Centro INAH-Sinaloa

W miejscowości Culiacán, w Centrum INAH-Sinaloa, na specjalnej wystawie zaprezentowano prekolumbijski pektorał, którego przypuszczalny wygląd starali się odtworzyć specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii. Pektorał został wykonany z 1922 obrobionych paciorków z muszli i kamienia w niebiesko-zielonym kolorze. W momencie, gdy  archeolodzy Luis Alfonso Grave Tirado i Dina Gabriela Basurto Félix znaleźli go w Teacapán (gmina Escuinapa, stan Sinaloa, Meksyk), poszczególne paciorki leżały rozsypane i chociaż nie tworzyły całości, to uznano, że stanowią pozostałości prekolumbijskiego pektorału. Zdaniem badaczy, paciorki wykonano z muszli pochodzących z rozległego regionu na południu stanu Sinaloa, pełnego przybrzeżnych lagun, słonych wód, namorzyn, moczarów i przełęczy, gdzie do chwili obecnej zarejestrowano 627 miejsc z pozostałościami archeologicznymi.

Fragmenty pektorału z Teacapan (fot. INAH - Sinaloa)

wtorek, 3 stycznia 2017

Kompleksowe badania malowideł z Teotihuacan

Oryginalny artykuł: INAH avanza en el registro, digitalizacion y estudio de murales teotihuacanos

Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) pracują nad przygotowaniem pełnego rejestru malowideł z Teotihuacan, zarówno tych, które pokrywają wewnętrzne ściany budowli i elementy architektoniczne zachowane in situ, jak i fragmentów pochodzących z wykopalisk i umieszczonych w magazynie w celu konserwacji w latach siedemdziesiątych XX wieku. O postępach prac, prowadzonych od 2010 roku, opowiedziała Gloria Torres Rodríguez, specjalizująca się w konserwacji zabytków i kierująca projektem. Projekt, w którym uczestniczą również uczeni z Universidad Nacional Autónoma de México i z Universidad Autónoma del Estado de Hidalgo, łączy nauki etnohistoryczne, archeologiczne i epigraficzne. Rejestr obejmie 14 600 fragmentów malowideł, pochodzących z różnych okresów, począwszy od tak zwanej fazy Tlamimilolpa (lata 200-400 n.e.), poprzez okres największego rozkwitu miasta, przypadającego na lata 450-500 n.e. aż do momentu opuszczania Teotihuacan po 700 r. n.e. Jedne malowidła wyróżniają się bogactwem form i kolorów, inne są jednobarwne i pokrywają schody, posadzki i mury. O ile w przypadku pojedynczych elementów architektonicznych spotyka się zazwyczaj jedynie około 7-8 motywów ikonograficznych, to większe kompleksy budowli, jak Pałac Quetzalpapálotl, mają ich nawet ponad 500.

Malowidła ścienne z Teotihuacan zostały poddane pracom konserwatorskim (fot. INAH)
Celem projektu jest jednak nie tylko sporządzenie rejestru, ale również przywrócenie malowidłom ich oryginalnego bogactwa. Antropolog Jorge Archer Velasco przekazał, że w badaniach wykorzystywana jest technika obrazowania RTI (Reflectance Transformation Imaging), która polega na wykonywaniu serii fotografii poszczególnych obiektów, dzięki czemu uzyskuje się obrazy komputerowe pozwalające dostrzec detale słabo widoczne na pierwszy rzut oka. Poza tym, oprogramowanie Dstretch, uzupełnione przez program J-image, stosowane z powodzeniem w badaniach sztuki naskalnej, pozwalają na utworzenie efektów reliefu, zwiększenie nasycenia kolorów i wydobycie detali ikonograficznych.

Fragment malowidła ściennego z Tetitla (fot. Jorge Archer, INAH)
Fotografia tego samego fragmentu malowidła uzyskana dzięki zastosowaniu techniki RTI
(fot. Jorge Archer, INAH)