środa, 20 września 2017

Czy lagera pijano w Ameryce Południowej już 1000 lat temu?

Oryginalny artykuł: Lager beer may originate in South America and not Germany, research suggests

W 2016 roku, grupa archeologów, którą kieruje dr Alberto Perez z Uniwersytetu Katolickiego w Temuco (Chile), natrafiła w pobliżu San Martin de Los Andes (Argentyna), przy granicy z Chile, na fragmenty naczyń ceramicznych. Obecnie, po przeprowadzeniu analiz okazało się, ze we wnętrzu naczyń zachowały się pozostałości Saccharomyces eubayanus, “zagubionego przodka” drożdży używanych do produkcji piwa lager. Znalezisko sugeruje, że w naczyniach przygotowywano napój alkoholowy podobny do chichy lub mudai, spotykanych dzisiaj w tym regionie. Jednocześnie dowodziłoby to, że mieszkańcy Ameryki Południowej wykorzystywali drożdże w fermentacji alkoholowej ponad 200 lat wcześniej niż Niemcy w Bawarii. Pojawia się zatem pytanie, czy to właśnie Ameryka Południowa była miejscem, w którym po raz pierwszy drożdże pozwoliły na produkcję rześkiego lagera o niskiej temperaturze leżakowania. Alberto Perez podkreśla, że to najwcześniejszy dowód archeologiczny na obecność drożdży Saccharomyces eubayanus w tym regionie i ich wykorzystanie przy produkcji napojów alkoholowych.

Archeolodzy podczas prac wykopaliskowych, dzięki któerym natrafiono na naczynia ceramiczne z pozostałościami drożdży Saccharomyces eubayanus (fot. Liam Miller/Alberto Perez)

piątek, 15 września 2017

Odkrycie królewskiego grobowca w majańskim mieście El Peru-Waka'

Oryginalny artykuł:  Tomb of Early Classic Maya Ruler Found in Guatemala

Podczas prac wykopaliskowych, prowadzonych na terenie majańskiego ośrodka El Peru-Waka’ (Peten, Gwatemala), grupa amerykańskich i gwatemalskich archeologów odkryła królewski pochówek z wczesnego okresu klasycznego. Znaleziona w grobowcu ceramika datowana jest na lata 300-350 n.e., a zatem jest to najstarszy pochówek znaleziony do tej pory w El Peru-Waka’, gdzie dynastia została przypuszczalnie założona w II w. n.e. Sześć grobowców, na które natrafiono w tym ośrodku w poprzednich latach jest datowanych na V-VII w. n.e.

Grobowiec odkryty w El Peru-Waka'
(fot. Ministerstwo Kultury i Sportu w Gwatemali)

czwartek, 7 września 2017

Wyjątkowe pochówki w Cañada de la Virgen (stan Guanajuato, Meksyk)

Oryginalny artykuł: INAH y Langebio impulsan estudio arqueogenetico de Canada de la Virgen

Cañada de la Virgen jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych na terenie meksykańskiego stanu Guanajuato. Ośrodek zamieszkiwany był w latach 540-1050 n.e. Podczas wykopalisk, prowadzonych tam od 15 lat pod kierunkiem Gabrieli Zepeda García Moreno z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), odkryto dziewiętnaście pochówków. Przeprowadzenie datowania radiowęglowego szczątków wykazało jednak, że dwa szkielety, nazwane przez archeologów „Hierarcha” i „Wojownicza Dziewczynka”, pochodzą z około 700 r. p.n.e. Mogłoby to sugerować, że przez tysiąc lat kolejne pokolenia przenosiły relikwie swych przodków.

Stanowisko archeologiczne Cañada de la Virgen (fot. Gabriela Zepeda, INAH)

wtorek, 29 sierpnia 2017

Cerro de Trincheras i La Playa (stan Sonora, Meksyk) - ośrodki słynące z obróbki muszli morskich

Oryginalny artykuł: Brazaletes de conchas marinas dan identidad a los pueblos del desierto de Sonora

Cerro de Trincheras (stan Sonora, Meksyk) to prekolumbijski ośrodek równie znaczący jak Paquimé (stan Chihuahua, Meksyk), leżący na zboczu wzgórza o wysokości 170 metrów. Na  szczycie wzgórza zachował się mur o wysokości ponad 1.50 m, zbudowany w kształcie spirali i przypominający przeciętą muszlę ślimaka. Prace archeologiczne wykazały, że 600 lat temu mieszkańcy Cerro de Trincheras zajmowali się wyrobem ozdób z muszli i ich dystrybucją, chociaż sama tradycja obrabiania muszli w tym regionie sięga bardziej odległych czasów, gdyż na terenie stanowiska Fin del Mundo natrafiono na niewielkie paciorki z muszli, pochodzące sprzed 4800 lat. W miarę upływu wieków wprowadzano jednak nowe sposoby obróbki, dzięki czemu w Cerro de Trincheras powstawały coraz bardziej wyszukane przedmioty.

Zawieszki w formie żab, wykonane z muszli Glycymeris, znalezione w urnie grobowej
w
Cerro de Trincheras
(fot. Elisa Villalpando, INAH-Sonora)
Podczas 25 lat prac wykopaliskowych, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH, Meksyk) i Uniwersytetu Binghamton (USA), w samym Cerro de Trincheras zebrali ponad 7 kilogramów ozdób z muszli. Zdołano wyróżnić aż kilkadziesiąt gatunków, pochodzących z wód Zatoki Kalifornijskiej. Do najczęściej spotykanych należą Glycymeris (54%) i Conus (26%), z których wyrabiano paciorki, pierścienie i bransolety ozdobione pięknymi, wyrytymi motywami geometrycznymi.

Pierścienie wykonane z muszli Conus, znalezione w Cerro de Trincheras
(fot. Elisa Villalpando, INAH-Sonora)

piątek, 25 sierpnia 2017

Xulnal, El Pesquero i Wakná – majańskie ośrodki na peryferiach El Mirador

Oryginalny artykuł: Xulnal, El Pesquero y Wakna - ciudades perifericas de El Mirador

Prace archeologiczne, zdjęcia satelitarne, zastosowanie technologii LiDAR i przygotowanie trójwymiarowych modeli dostarczyły informacji o trzech miastach Majów: Xulnal, El Pesquero i Wakná, które były ważnymi ośrodkami, pozostającymi w strefie wpływów potężnego El Mirador (Peten, Gwatemala) i rozwijały się w okresie preklasycznym, w latach 1000-350 p.n.e.

Xulnal leży w pobliżu wioski Carmelita, w odległości 10 km na zachód od El Tintal. Okres rozkwitu miasta nastąpił około 600 r. p.n.e. i było przypuszczalnie zamieszkiwane przez 40 tysięcy osób. Część ludności mogła zajmować się wyrobem ceramiki. Nie wiadomo, czy eksploatowano jakieś bogactwa naturalne, choć w odległości 6 km archeolodzy natrafili na złoża krzemienia. Na terenie Xulnal znajdują się dwie grupy architektoniczne. Jedna, stanowiąca centrum miasta została otoczona fosą, co wskazywałoby na charakter obronny i ewentualne konflikty wojenne w regionie. Ta część miasta była połączona drogą z drugą grupą, na południu, gdzie wznosił się akropol triadyczny i boisko do gry w piłkę. W obu kompleksach zachowały się również budowle typu E, którym to terminem archeolodzy określają wydłużone platformy, służące obserwacjom astronomicznym (równonocy i przesileń), choć – zdaniem niektórych badaczy – mogły mieć również związek z cyklami rolniczymi. Piramidy w Xulnal mają wysokość 20-25 metrów. Miasto otoczone jest bagnami, spośród których wyłania się niczym wyspa. Na szczęście ośrodek nie został splądrowany przez rabusiów i natrafiono na ceramikę nie tylko z okresu preklasycznego, ale i późnego okresu klasycznego.

Plan Xulnal. Otoczone fosą centrum miasta z akropolem i budowlą typu E.
Po lewej stronie akropol triadyczny, druga budowla typu E i boisko do gry w piłkę
(autor ilustracji: Kevin Ramírez, Proyecto Cuenca Mirador)

czwartek, 17 sierpnia 2017

Chak Pet - ciekawa wioska z okresu preklasycznego w stanie Tamaulipas (Meksyk)

Oryginalny artykuł: La vida aldeana en la huasteca prehispanica narrada en vitrinas

Od 2006 roku specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą  wykopaliska na ziemiach położonych na południu stanu Tamaulipas, na wzgórzu na wprost plaży Tesoro (Altamira), gdzie natrafili na pozostałości prekolumbijskiej wioski, zamieszkiwanej w okresie od 900 r. p.n.e. do 200 r. n.e. Archeolodzy nazwali to miejsce Chak Pet („Czerwony Żółw” w języku huasteckim). Po dziesięciu latach prac wybrano 19 najbardziej interesujących artefaktów i zaprezentowano je na wystawie w Altamira. Jak podkreśla Gustavo A. Ramírez Castilla z Centrum INAH-Tamaulipas, jest to pierwszy, tak dokładnie zbadany ośrodek z okresu preklasycznego w regionie, gdzie dopiero znacznie później pojawili się Huastekowie.


 Fragment figurki znalezionej w Chak Pet (fot. Luís M. Martínez García, INAH)
Chak Pet zajmuje obszar 30 hektarów. Nie było tam kamiennych budowli i zachowały się jedynie pozostałości dawnych domów, które wznoszono z palonej gliny lub wapna i piasku. W posadzkach nadal widoczne są miejsca, w których ustawiano pale, podtrzymujące dachy z liśćmi palmowych. Natrafiono natomiast na ponad 400 pochówków, w których archeolodzy znaleźli różne przedmioty uważane za luksusowe. Uczeni przypuszczają, że mieszkańcy Chak Pet wymieniali sól na produkty pochodzące z innych regionów. Gustavo Ramírez przekazał, że dwa dyski z pirytu, stanowiące zwierciadła wykorzystywane we wróżbiarstwie i lecznictwie, zostały prawdopodobnie sprowadzone z centralnych ziem obecnego stanu Veracruz.

Pochówki w Chak Pet (fot. Luís M. Martínez García, INAH)

niedziela, 13 sierpnia 2017

Nowe odkrycia związane z kulturą Marcavalle (Cusco, Peru)

Oryginalny artykuł: Descubren en Cusco muro circular de mas de 3 mil anos de antiguedad

Podczas wykopalisk na terenie stanowiska archeologicznego Marcavalle w rejonie Cusco odkryto mur z kamienia i gliny, otaczający przestrzeń w kształcie okręgu o średnicy siedmiu metrów. Jak podaje kierująca pracami Luz Marina Monroy, mur ograniczał miejsce, które nie tylko służyło zamieszkaniu, ale i odprawianiu rytuałów. Natrafiono również na fragment podobnego muru, który otaczał dawny warsztat rzemieślniczy i magazyn.

Fragmenty muru odkopanego w Marcavalle (fot. Andina)

środa, 9 sierpnia 2017

Miasta Majów: Ixkun (Gwatemala)

Ruiny majańskiego miasta Ixkun znajdują się w południowo-wschodniej części Peten (Gwatemala), na północ od miasteczka Dolores. Po raz pierwszy dotarli tam, w 1852 roku, Modesto Mendez i Eusebio Lara. Później miejsce to odwiedzili Alfred Maudslay (w 1887 r.) oraz Sylvanus Morley i Herbert Spinden (w 1914 r.). Ian Graham, po swych wizytach w Ixkun (w 1971, 1972 i 1978), sporządził fotografie i rysunki tamtejszych rzeźbionych zabytków. Prace archeologiczne na terenie miasta prowadzili badacze gwatemalscy: Héctor Escobedo, Juan Pedro Laporte i Héctor E. Mejía.

Stanowisko archeologiczne Ixkun
Budowle w Ixkun nadal są porośnięte roślinnością i nie zostały odrestaurowane. Wiadomo jednak, że przechodziły co najmniej dwie fazy konstrukcyjne, a miasto było gęsto zamieszkane w końcowym okresie klasycznym. Zachowana do dzisiaj część Ixkun obejmuje: Plac Północny, Plac Centralny i Plac Południowy, boisko do gry w piłkę, Akropol Zachodni, dwie drogi sacbé (prowadzące w kierunkach północnym i południowym) oraz Grupę Południową.

Budowle Ixkun

czwartek, 3 sierpnia 2017

Analiza malowideł zdobiących dawne budowle w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Analizan la pintura mural del recinto sagrado de Mexico-Tenochtitlan

Od 1978 roku, poza pracami archeologicznymi na terenie ceremonialnego centrum dawnego Tenochtitlan, specjaliści zajmują się również konserwacją malowideł ściennych, które - ze względu na szkodliwe działanie środowiska - narażone są na zniszczenie. Michelle De Anda Rogel, badaczka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przekazała, że fragmenty oryginalnej polichromii zachowały się jedynie na murach sześciu budowli: Wielkiej Świątyni (Templo Mayor), Domu Orłów (Casa de Aguilas), Budowlach M i N oraz na obu Czerwonych Świątyniach (Templos Rojos), Północnej (Norte) i Południowej (Sur).

Plan z zaznaczonymi budowlami, na których zachowały się malowidła
(autorka: Michelle De Anda Rogel, Projekt Templo Mayor – INAH)
Michelle De Anda Rogel przypomniała, że początki projektu, którego celem jest szczegółowy rejestr graficzny malowideł ściennych Mexików, sięgają 1994 roku, kiedy to w obawie przed ich całkowitym zniszczeniem, pierwsze prace podjęli dr Leonardo López Luján (obecnie kierujący Projektem Templo Mayor) i rysownik Fernando Carrizosa Montfort, który wykorzystując lupy stereoskopowe i promieniowanie ultrafioletowe zdołał zidentyfikować miejsca, które były niegdyś pokryte kolorem lub przemalowane, co posłużyło do sporządzenia wstępnego szkicu. W 2004 roku, archeolog Carrizosa wykonał kalki malowideł w skali 1:1, później skopiowane na papier, na podstawie których Luz María Muñoz przygotowała fotografie cyfrowe w wysokiej rozdzielczości. W sumie zarejestrowano 60 malowideł, zajmujących powierzchnię około 200 metrów kwadratowych.

Archeolog Fernando Carrizosa podczas rejestru malowideł w Domu Orłów w 1995 roku
(fot. Projekt Templo Mayor – INAH)

niedziela, 30 lipca 2017

Xantile z Tehuacán

Oryginalny artykuł: Restauran en la ENCRyM xantiles hallados en Tehuacan

Przed trzema laty, na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán, podczas prac wykopaliskowych w centralnej grupie budowli, archeolodzy pod kierunkiem Noemi Castillo Tejero natrafili na pozostałości konstrukcji wzniesionej w latach 1000-1200 n.e., w której umieszczono niewielki ołtarz o wysokości jednego metra, ze stopniami i balustradami. Ponieważ na jego bocznych stronach umieszczono ludzkie czaszki, a zatem badacze nazwali go „Ołtarzem czaszek”. W tym samym miejscu znaleziono również kości ludzkie i w związku z tym postanowiono dokładniej zbadać wnętrze budowli.

Budowla z "Ołtarzem czaszek" (fot. Noemi Castillo Tejero, INAH)
Okazało się, że miejsce pochówków sięgało głębokości jednego metra i zajmowało powierzchnię 4 metrów kwadratowych, a szczątki kostne należały do ponad 40 osób zarówno dorosłych, jak i dzieci. W północno-wschodnim narożniku złożono natomiast jedenaście glinianych rzeźb znanych jako xantile i jedną dodatkową przy murze po stronie zachodniej. Xantile zostały zbadane przez specjalistów, poddane pracom konserwatorskim i obecnie trafiły na wystawę w muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán.

Xantile znalezione przy "Ołtarzu czaszek" (fot. Noemi Castillo Tejero, INAH)

wtorek, 25 lipca 2017

W Villa Tiscapa (Nikaragua) odkryto ceramiczne urny grobowe

Oryginalny artykuł: Excavan 42 urnas funerarias y 7 entierros prehispanicos en Nicaragua

Na pozostałości archeologiczne natrafiono na zachód od Managua, stolicy Nikaragui, gdzie zbudowano obecnie nowy stadion do gry w baseball i robotnicy wykonują prace związane z instalacją elektryczną, mającą służyć do oświetlenia stadionu. Jak poinformowała Ivonne Miranda Tapia z Nikaraguańskiego Instytutu Kultury, w miejscu tym, znanym jako Villa Tiscapa, w czasach prekolumbijskich znajdował się cmentarz, na którym swych zmarłych grzebali prawdopodobnie przedstawiciele grupy etnicznej Chorotega, zamieszkującej te ziemie około 1200 lat temu.

Ceramiczne urny grobowe odkryte na terenie Villa Tiscapa
(fot. Ivonne Miranda Tapia, Nikaraguański Instytut Kultury)

piątek, 21 lipca 2017

Szczególne praktyki grzebalne na ziemiach Kalifornii Dolnej Południowej

Oryginalny artykuł: Descubren mas entierros prehispanicos con doble inhumacion en playas de Baja California Sur

Stanowisko archeologiczne El Conchalito zajmuje obszar o szerokości 40-50 metrów, ciągnący się na długości około 3 km wzdłuż wybrzeża, na plaży w La Paz (Kalifornia Dolna Południowa, Meksyk). Od 1991 r., kiedy miejsce to zarejestrowała archeolog Harumi Fusita, natrafiono na tym terenie na 60 pochówków. Niedawno fale morskie odsłoniły kolejny pochówek, uznany przez badaczy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) za pochodzący z okresu pomiędzy 1100 r. n.e. a momentem kontaktu z Hiszpanami. Jak wyjaśnił antropolog Alfonso Rosales-López, w pochówku złożono dwie dorosłe osoby, kobietę i mężczyznę, zmarłych w wieku 20-25 lat. Ciała, mężczyzny na dole i kobiety na górze, umieszczono w fosie o głębokości około 50 cm, z nogami zgiętymi do tyłu w taki sposób, że pięty dotykały bioder. Zwłoki były niegdyś owinięte w skóry i mocno związane sznurami.

Plaża El Conchalito, Kalifornia Dolna Południowa (fot. Alfonso Rosales-López, INAH)

poniedziałek, 17 lipca 2017

Ważne odkrycie w Tak'alik Ab'aj (Gwatemala)

Oryginalny artykuł: Arqueologos revelan importante hallazgo en sitio arqueologico Tak'alik Ab'aj

Archeolodzy Christa Schieber de Lavarreda i Miguel Orrego, prowadzący prace na terenie stanowiska Tak’alik Ab’aj (El Asintal, Retalhuleu, Gwatemala) poinformowali o nowym odkryciu na placu Tanmi T’nam. Już wcześniej zauważono, że pierwotny plan tego miejsca wyróżniał się zorientowaniem astronomicznym, symbolizując kosmogram z czterema punktami kardynalnymi i centrum. W 2016 roku rozpoczęto wykopaliska w Grupie Centralnej, w środkowej części placu, w poszukiwaniu owego centrum, osi świata – axis mundi.  Nazwa Tanmi T’nam pochodzi z języka zamieszkujących te ziemie Majów Mam i oznacza „serce miasta”. W tym roku osiągnięto w Tak’alik Ab’aj cel poszukiwań, czyli natrafiono na symboliczne centrum świata, tak zwany mux (w języku mam) - punkt wyjścia i łączności z przodkami. W tym szczególnym miejscu o charakterze sakralnym, wybranym przez dawnych budowniczych miasta, na przestrzeni dziejów odprawiano różne rytuały.

Wnętrze budowli na placu Tanmi T'nam (fot. Ministerstwo Kultury i Sportu, Gwatemala)

piątek, 14 lipca 2017

Pozostałości budowli na terenie Colhuacatonco - dawnej dzielnicy Mexików

Oryginalny artykuł: Descubren recinto de nobles mexicas que habitaron el barrio de Colhuacatonco

Na terenie Centrum Historycznego Miasta Meksyk, w rejonie ulicy Republiki Peru, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli pozostałości dawnej dzielnicy Colhuacatonco, której mieszkańcy zasłynęli ze stawiania silnego oporu podczas oblężenia miasta przez hiszpańskich konkwistadorów. María de la Luz Escobedo Gómez podaje, że ludność ta borykała się również z trudnościami, które były związane z podmokłym terenem. Było to miejsce nisko położone i pojawiały się problemy z pozbywaniem się nadmiaru wody. Odkryte przez archeologów budowle musiały być niegdyś zamieszkiwane przez elitę, gdyż zostały wzniesione z kamienia, co odróżnia je od domów zwykłej ludności.

Pozostałości dawnej budowli w Colhuacatonco (fot. Melitón Tapia, INAH)

wtorek, 11 lipca 2017

Prace archeologiczne na terenie Wariwillka (Peru)

Oryginalny artykuł: Encuentran restos oseos en santuario Wariwillka

Na terenie stanowiska archeologicznego Wariwillka (w pobliżu Huancayo, w regionie Junin, Peru), natrafiono na szczątki kostne trójki dzieci w wieku 7-8 lat, najprawdopodobniej złożonych w ofierze podczas rytuału. Szkielety zachowały się w złym stanie ze względu na panującą wilgoć, gdyż woda z podziemnego kanału przeciekała bezpośrednio na teren, gdzie znajdowały się szczątki. Jak podaje archeolog Ronald Sulca Flores, w pochówkach znaleziono również dary grobowe, obejmujące 28 miniaturowych naczyń ceramicznych o wyraźnie rytualnym charakterze oraz inkaskie dzbany urpu, pochodzące sprzed 500-700 lat.  

Artefakty znalezione na terenie Wariwillka (fot. Andina)

sobota, 8 lipca 2017

Depozyt ofiarny z wilkiem i ozdobami ze złota

Oryginalny artykuł: Descubren en el Templo Mayor una ofrenda de lobo con ricas piezas de oro azteca

Na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni) dawnego Tenochtitlan, w samym sercu obecnego Miasta Meksyk, odkryto depozyt ofiarny, w którym ponad 500 lat temu Mexikowie złożyli ośmiomiesięcznego wilka z ozdobami ze złota. Jak podkreśla odpowiedzialny za prace Leonardo López Luján, są to jedne z najwspanialszych znalezionych do tej pory przedmiotów ze złota, wyróżniające się nie tylko jakością, ale i ilością. Wśród 22 artefaktów znajdują się, między innymi, zawieszki, złote kółko będące ozdobą nosa i pektorał w kształcie dysku, wszystkie wykonane z cienkich złotych płytek.

Artefakty ze złota znalezione w depozycie (fot. REUTERS/Henry Romero)

środa, 5 lipca 2017

Zlokalizowano tunel pod Piramidą Księżyca w Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Especialistas del INAH localizan posible tunel bajo la Plaza y Piramide de la Luna en Teotihuacan

Najnowsze badania przeprowadzone w Teotihuacan wykazały, że podobnie jak w przypadku Piramidy Słońca i Świątyni Quetzalcoatla, również pod Piramidą Księżyca może znajdować się tunel. Na początku czerwca, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), kierowani przez dr Denisse Argote Espino, we współpracy z zespołem inżynierów geofizyków z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu w Meksyku (UNAM), wśród których znaleźli się dr Andrés Tejero, Gerardo Cifuentes, Alejandro García, Esteban Hernández i René Chávez, wykorzystali tomografię elektrooporową, aby ustalić istnienie ewentualnego tunelu pod Piramidą Księżyca.

Piramida Księżyca w Teotihuacan (fot. Melitón Tapia, INAH)

sobota, 1 lipca 2017

Peruwiańskie Andy były zamieszkiwane co najmniej 7000 lat temu

Oryginalny artykuł: Life above the clouds in the Andes, 7000 years ago

Jeszcze do niedawna sądzono, że dawni łowcy-zbieracze unikali tak niegościnnych regionów, jak peruwiańskie Andy, gdzie panuje surowy klimat, a rozrzedzone powietrze utrudnia oddychanie. Jednak nowe, dokładne i systematyczne badania prowadzone przez grupę archeologów, którą kieruje Randall Hass (z University of California w Davis) dostarczyły świadectw potwierdzających, że co najmniej 7000 lat temu ludzie zdecydowali się na stałe zamieszkiwanie w tak ciężkich warunkach i to w okresie, gdy jeszcze nie uprawiano ziemi i dysponowano jedynie prostymi narzędziami kamiennymi.

Peruwiańskie Andy (fot. Lauren A. Hayes)

środa, 28 czerwca 2017

Toksyczne opary szkodziły zdrowiu dawnych mieszkańców Channel Islands (Kalifornia)

Oryginalny artykuł: Ancient Manufacturing Technique Exposed Indigenous Peoples to Dangerous Toxins

Grupa badaczy z University of California i Stockholm University wykazała, że tysiące lat temu mieszkańcy kalifornijskich Channel Islands (zwanych też Wyspami Santa Barbara) nieświadomie narażali swe zdrowie na niebezpieczne działanie substancji toksycznych, znanych jako wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Związki te stanowią szkodliwe produkty uboczne, występujące podczas podgrzewania bitumu (smoły ziemnej), który wykorzystywano jako masę uszczelniającą przy wyrobie, między innymi, butelek na wodę lub łodzi. Uczeni postanowili odtworzyć dawne metody, a wyniki badań opublikowali w czasopiśmie naukowym Environmental Health.

Butelka na wodę pokryta powłoką bitumiczną (fot. Sabrina Sholts, Smithsonian Institution)

piątek, 23 czerwca 2017

Nowe odkrycia w Machu Picchu

Oryginalny artykuł: Arqueologos muestran ultimos hallazgos incas en Machu Picchu

Archeolodzy, prowadzący od miesiąca prace na terenie cytadeli Machu Picchu, poinformowali o jednym z ostatnich odkryć. W przejściu, położonym za tak zwanymi „lustrami wodnymi” (przypuszczalnym obserwatorium astronomicznym), natrafiono na brukowaną posadzkę. W jednym z narożników znajdowały się fragmenty naczynia o przeznaczeniu rytualnym.

Fragmenty naczynia znalezionego w Machu Picchu (fot. Miguel Neyra)

środa, 21 czerwca 2017

Dzieje badań stanowiska Alta Vista-Chalchihuites

Oryginalny artykuł: El solsticio de verano en Alta Vista-Chalchihuites se recibira con un nuevo libro

Archeolodzy Humberto Medina (który od lat interesuje się pozostałościami archeologicznymi na ziemiach meksykańskiego stanu Zacatecas) i Baudelina García Uranga (prowadząca wykopaliska na terenie Alta Vista-Chalchihuites) postanowili zebrać wszelkie informacje na temat tego stanowiska archeologicznego i tym samym przybliżyć historię prowadzonych tam prac. Po wielu latach badań i przeszukiwania archiwów w Meksyku i za granicą, zdołali dotrzeć do licznych dokumentów związanych z Alta Vista-Chalchihuites. Obejmują one materiały dotyczące archeologii i etnografii regionu, w tym: kopie oficjalnych akt, raporty archeologiczne, rysunki, plany architektoniczne, korespondencje, fotografie, notatki prasowe, artykuły w książkach i w czasopismach. W 2008 roku minęło sto lat od odkrycia ruin Alta Vista-Chalchihuites przez Manuela Gamio, będącego wówczas studentem archeologii w Narodowym Muzeum Historii, Archeologii i Etnologii w Meksyku. Chociaż Leopoldo Batres nie udzielił mu odpowiedniej zgody na prowadzenie wykopalisk, to jednak – jak podkreślają archeolodzy – skromny i dobrze sporządzony przez Gamio rejestr stanowił ważny wkład do badań, gdyż po raz pierwszy opisano architekturę, materiały konstrukcyjne oraz ceramikę z rejonu leżącego dalej niż La Quemada, będące innym znaczącym stanowiskiem prekolumbijskim w stanie Zacatecas.

Stanowisko archeologiczne Alta Vista-Chalchihuites (fot. INAH – Zacatecas)

piątek, 16 czerwca 2017

Nowe informacje o miastach Majów w stanie Campeche

Oryginalny artykuł: Descubren en Campeche zona con densidad inusitada de construcciones mayas prehispanicas

W latach 2013-14, na terenie stanu Campeche (Meksyk) odkryto trzy duże miasta Majów: Chactún (z licznymi budowlami o charakterze świątynnym i pałacowym oraz z niemal 20 stelami pokrytymi inskrypcjami glificznymi), Lagunita (ze spektakularną fasadą zoomorficzną, zdobiącą jedną z budowli oraz z rzeźbionymi zabytkami) i Tamchén (z charakterystycznymi budowlami i licznymi zbiornikami zwanymi chultunami). Niedawno, w ramach projektu Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), grupa badaczy, którą kieruje Ivan Šprajc z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauki i Sztuki, powróciła na ziemie północnej części Rezerwatu Biosfery Calakmul, aby przekonać się, jak daleko sięgały strefy wpływów tych majańskich ośrodków. Podczas trwającego dwa miesiące sezonu badawczego, ekipa archeologów i geodetów, przy wsparciu miejscowej ludności, zdołała przemierzyć obszar o powierzchni ponad 100 km2

Jeden z rzeźbionych zabytków odkrytych podczas sezonu badawczego w tym roku
(fot. Octavio Esparza, UNAM)

niedziela, 11 czerwca 2017

Na Huey Tzompantli w Tenochtitlan umieszczono co najmniej 350 ludzkich czaszek

Oryginalny artykuł: El Gran Tzompantli hallado en la Calle de Guatemala y descrito por conquistadores espanoles suma mas de 350 craneos

W 2015 roku, na terenie obecnego Miasta Meksyk, a niegdyś Tenochtitlan, odkryto wielką ścianę czaszek - Huey Tzompantli (czytaj: "Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan"). Już wówczas badacze stwierdzili, że na prostokątnej platformie, pokrytej warstwą stiuku, znajdowało się szesnaście drewnianych słupów, stanowiących część rusztowania. Chociaż dwa lata temu prace objęły jedynie 25% całej konstrukcji, to szacowano, że platforma miała 34 metry długości, 12 metrów szerokości i około 45-70 centymetrów wysokości. Znaleziono wówczas tylko 35 ludzkich czaszek. Do chwili obecnej zidentyfikowano jednak aż 350 czaszek, a może być ich znacznie więcej. Jak podaje Raúl Barrera z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wieża z czaszek to cylindryczny mur o średnicy 6 metrów, wzniesiony z setek ludzkich czaszek, połączonych zaprawą wapienną i ułożonych w kilku rzędach, co tworzy konstrukcję zbliżoną wyglądem do cembrowiny, czyli obmurowania studni.

Huey Tzompantli w Tenochtitlan (fot. PAU/INAH)

poniedziałek, 5 czerwca 2017

Zapowiedź dokładnego zbadania Samabaj

Oryginalny artykuł: UNESCO explorara sitios arqueologicos sumergidos en un lago de Atitlan

Na prośbę rządu Gwatemali, UNESCO postanowiło wysłać specjalną misję archeologiczną, która od września tego roku będzie prowadziła badania ruin majańskiego miasta Samabaj, pogrążonego w głębinach jeziora Atitlán (Gwatemala). Samabaj wznosiło się niegdyś na wyspie, która została zniszczona prawdopodobnie wskutek wybuchu wulkanu lub trzęsienia ziemi.

Ruiny Samabaj na dnie jeziora Atitlan (źródło fot.: cronica.gt)

czwartek, 1 czerwca 2017

Wyjątkowe depozyty ofiarne w Ceibal (Gwatemala)

Oryginalny artykuł: Treasure trove of jade stones used in Mayan rituals discovered in Guatemala

Na terenie majańskiego miasta Ceibal (Gwatemala) natrafiono na wyjątkowe depozyty ofiarne z okresu preklasycznego, datowane na lata 1000-450 p.n.e. Odkrycia dokonał Kazuo Aoyama z Uniwersytetu Ibaraki (Japonia), a wyniki badań opisał w artykule opublikowanym w czasopiśmie Antiquity. Osiemnaście depozytów ofiarnych zostało zakopanych przez Majów na centralnym placu miasta, w pobliżu dawnych budowli o charakterze ceremonialnym, co podkreśla ich rytualne znaczenie. Złożono w nich 72 polerowane siekierki wotywne, wykonane z kamieni o zielonej barwie, w tym z jadeitu i serpentynu. To największe tego typu znalezisko z okresu preklasycznego na ziemiach Majów.

Artefakty znalezione w depozytach ofiarnych w Ceibal (fot. Takeshi Inomata)

niedziela, 28 maja 2017

Archeolodzy powrócili do Huaca Garagay (Peru)

Oryginalny artykuł: Gran hallazgo en huaca de Lima: descubren frisos de 3500 anos de antiguedad

Po trzydziestu latach przerwy zostały wznowione prace na terenie stanowiska archeologicznego Huaca Garagay, leżącego w dystrykcie San Martín de Porres. Huaca Garagay zajmuje obszar 22 hektarów, datowana jest na lata 1800-800 p.n.e. i jest najlepszym przykładem architektury i sztuki z okresu formatywnego w rejonie Limy, wykazując podobieństwo do kultur Cupisnique i Chavín. W ostatnim okresie odkryto tam wyrzeźbiony w glinie i polichromowany fryz sprzed 3500 lat, przedstawiający, między innymi, bóstwo z cechami jaguara.

Polichromowany fryz w Huaca Garagay (fot. Andina)

piątek, 26 maja 2017

Sztuka Majów na wystawie w Alicante (Hiszpania)

Oryginalny artykuł: Ministro Jose Luis Chea Urruela supervisa montaje de exposicion de piezas mayas en Alicante

W dniu wczorajszym, 25 maja, w Muzeum Archeologicznym w Alicante (Hiszpania) została uroczyście otwarta wystawa Mayas, el Enigma de las Ciudades Perdidas ("Majowie, tajemnica zaginionych miast"). Na wystawie zgromadzono 167 eksponatów, z których większość pochodzi ze zbiorów Narodowego Muzeum Archeologii i Etnologii w mieście Gwatemala. Zwiedzający mają okazję obejrzeć, między innymi, naczynia ceramiczne, wyroby z kamienia i jadeitu, kościane igły tkackie, ozdoby majańskiej elity, a także monumentalne stele z Machaquila, Ceibal i La Amelia.

(źródło fotografii: Ministerstwo Kultury i Sportu w Gwatemali)

środa, 24 maja 2017

W Meksyku odkryto grotę z jednymi z najstarszych malowideł naskalnych w Ameryce

Oryginalny artykuł: Investigan en Cuernavaca el hallazgo de una cueva que podria albergar las pinturas rupestres mas antiguas de America

Antropolog Rafael Rodríguez Brito, dzięki wskazówkom otrzymanym od jednego z mieszkańców Buena Vista del Monte, leżącego w rejonie miasta Cuernavaca (stan Morelos, Meksyk), znalazł grotę z malowidłami naskalnymi, przedstawiającymi głównie ludzkie dłonie. Poza tym, w jaskini zachowały się fragmenty ceramiki i małe kolby pierwotnej odmiany kukurydzy. Badacz niezwłocznie powiadomił o tym odkryciu Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Małe kolby kukurydzy znajdujące się we wnętrzu groty mogłyby dowodzić, że kukurydzę zaczęto uprawiać nie tylko w rejonie Chalco, ale i w okolicach Cuernavaca, o czym do tej pory nie wiedziano.

Nowo odkryta grota z malowidłami naskalnymi
(źródło fotografii: El Diario de Morelos)

wtorek, 16 maja 2017

Badania topograficzne dostarczają nowych informacji na temat Tiahuanaco

Oryginalny artykuł: Unexpected Finds Increase Mystery Surrounding Tiahuanaco Citadel

Podczas prac, prowadzonych w ramach projektu sponsorowanego przez UNESCO i kierowanego przez hiszpańskiego archeologa Jose Ignacio Gallegos, dokonano kilku niespodziewanych odkryć na terenie dawnego Tiahuanaco (Tiwanaku) w Boliwii. Celem projektu nie były wykopaliska, a jedynie badania topograficzne, podczas których wykorzystano zdjęcia zarówno satelitarne, jak i uzyskane dzięki ośmiu dronom. Okazało się, że kompleks archeologiczny jest znacznie bardziej rozległy niż uważano do tej pory i zajmuje teren o powierzchni co najmniej 650 hektarów.

Ruiny Tiahuanaco (źródło fotografii: Latin American Herald Tribune)

piątek, 12 maja 2017

Nowe fotografie mezoamerykańskich kadzielnic

Fotogaleria "Kadzielnice" została powiększona o 65 nowych zdjęć, przedstawiających kadzielnice znajdujące się w kolekcjach: Museo Regional de Chiapas (Tuxtla Gutierrez, Meksyk), Museo Amparo (Puebla, Meksyk), Museo Regional de Cholula (Cholula, Meksyk), Museo de los Altos de Chiapas (San Cristobal de las Casas, Meksyk), Museo Juan Pedro Laporte (Dolores, Gwatemala), Museo Alberto Ruz Lhuillier (Palenque, Meksyk), Museo de Ceramica (Tikal, Gwatemala) i Museo Dolores Olmedo (miasto Meksyk).

  
Kadzielnica Majów (po lewej) i kadzielnica z Teotihuacan
(Museo Amparo, Puebla, Meksyk)

środa, 3 maja 2017

Skąd Indianie Hopewell sprowadzali żelazo meteorytowe?

Oryginalny artykuł: Scientists discover origins of Ancient Hopewell culture's meteorite jewellery

Kultura Hopewell, zamieszkująca w latach 200 p.n.e. – 500 n.e. ziemie leżące wzdłuż rzek i strumieni Ameryki Północnej, pozostawiła po sobie piękne artefakty, wykonane z różnych materiałów, w tym miedzi i srebra, a także z żelaza meteorytowego. W 1945 roku, w kopcach grobowych na terenie stanowiska archeologicznego Havana, w stanie Illinois, odkryto 22 paciorki z żelaza meteorytowego. Przez kolejne dziesięciolecia badacze opisywali znalezisko i analizowali skład chemiczny. Jednak samo pochodzenie bardzo rzadko spotykanego żelaza meteorytowego pozostawało tajemnicą. Uczeni nie byli w stanie znaleźć związku pomiędzy artefaktami Indian Hopewell a znanymi meteorytami. W artykule, opublikowanym w Journal of Archaeological Sciences, zespół, którym kieruje Timothy McCoy z National Museum of Natural History, przedstawił wyniki nowych badań, mających rozwiązać zagadkę.

Artefakty z żelaza meteorytowego, znalezione w kopcach grobowych kultury Hopewell
(fot. Journal of Archaeological Science)

wtorek, 25 kwietnia 2017

Tajemnicze kipu z San Juan de Collata

Oryginalny artykuł: Discovery may help decipher Ancient Inca string code

Odkrycie dokonane w górskiej wiosce w peruwiańskich Andach może sugerować, że Inkowie używali kipu nie tylko do rejestrowania ilości kukurydzy, fasoli i innych produktów żywnościowych, stosując w tym celu różne kombinacje i kolory węzełków. W hiszpańskich zapiskach z czasów kolonialnych zachowały się wzmianki o tym, że inkaskie kipu mogło zawierać też informacje dotyczące historii, biografie i listy. Sabine Hyland, profesor antropologii z St. Andrews University w Szkocji i badaczka National Geographic została zaproszona do andyjskiej wioski San Juan de Collata, gdzie tamtejsza starszyzna pokazała jej dwa kipu, przechowywane przez wspólnotę od wielu pokoleń i rzekomo opowiadające o działaniach wojennych prowadzonych przez miejscowych przywódców.

Kipu z wioski San Juan de Collata (fto. Sabine Hyland)

sobota, 22 kwietnia 2017

Miasta Majów: Lagartero (stan Chiapas, Meksyk)

Lagartero położone jest pomiędzy jeziorami, a pozostałości ceremonialnego centrum miasta rozpościerają się na wyspie El Limonal. W późnym okresie klasycznym (lata 600-900 n.e.) to majańskie miasto odgrywało ważną rolę w regionie. Niegdyś wokół rozległych placów wznosiło się tam kilkanaście piramid, platformy, ołtarze i budowle mieszkalne.


Jeziora wokół Lagartero
Prace archeologiczne, prowadzone przez Narodowy Instytutu Antropologii i Historii od ponad 20 lat, są kontynuowane. Część miasta, udostępniona zwiedzającym, obejmuje centralny plac, otoczony czterema budowlami piramidalnymi.

Wejście na centralny plac w Lagartero

sobota, 15 kwietnia 2017

Kolejne fotografie prekolumbijskich pieczęci

Fotogaleria "Prekolumbijskie pieczęcie" została powiększona o 53 fotografie, przedstawiające 73 prekolumbijskie pieczęcie, znajdujące się w kolekcjach: Museo Regional de Chiapas (Tuxtla Gutierrez, Meksyk), Museo Nacional de Antropología (miasto Meksyk), Museo Amparo (Puebla, Meksyk), Museo Regional de Cholula (Cholula, Meksyk), Museo de Sitio de Cantona (stan Puebla, Meksyk), Museo de Sitio de Cuicuilco (miasto Meksyk), Museo de los Altos de Chiapas (San Cristobal de Las Casas, Meksyk) i Museo de Cerámica (Tikal, Gwatemala).

Ceramiczne stemple Mexików
(Museo Nacional de Antropologia (miasto Meksyk)

wtorek, 11 kwietnia 2017

Tepeticpac - ośrodek Tlaxcallan

Oryginalny artykuł: Consolidan nucleo ceremonial de la zona arqueologica de Tepeticpac en Tlaxcala

Zgodnie z przyjętą w XIX wieku teorią, do konkwisty Meksyku przyczyniła się w znacznej mierze zdrada niektórych grup ludności, w tym Tlaxcallan, którzy sprzymierzyli się z Hiszpanami w 1519 roku. Ten panujący od lat pogląd stopniowo ulega jednak zmianom od czasu, gdy specjaliści Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą badania na terenie takich stanowisk archeologicznych jak Tepeticpac. Tepeticpac, położone w gminie Totolac (stan Tlaxcala, Meksyk), na wzgórzach Cuauhtzi, El Fuerte i Tlaxistlan jest uważane za pierwsze i jedno z najważniejszych jednostek terytorialnych zwanych altepemeh, które w momencie przybycia Hiszpanów tworzyły konfederację Tlaxcallan.

Tepeticpac - ośrodek Tlaxcallan (fot. Melitón Tapia, INAH)

czwartek, 6 kwietnia 2017

Zwiedzanie Tulum z aplikacją INAH

Oryginalny artykuł: Preparan aplicacion de realidad aumentada para la zona arqueologica de Tulum

Majańskie miasto Tulum (stan Quintana Roo, Meksyk), stanowiące wspaniałe połączenie prekolumbijskiej architektury z wodami Morza Karaibskiego, jest jednym z meksykańskich stanowisk archeologicznych najczęściej odwiedzanych przez turystów (około 1,5 miliona rocznie). Wyróżnia się także pracami konserwatorskimi malowideł ściennych, prowadzonymi przez specjalistów Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Z tego powodu, już od 2014 roku przygotowywany jest pilotażowy projekt, którego celem będzie udostępnienie zwiedzającym aplikacji, pozwalającej zapoznać się lepiej z zabytkami Tulum.

Tulum (fot. Mauricio Marat, INAH)

sobota, 1 kwietnia 2017

Nowe informacje na temat słynnego szkieletu "Naia" z Hoyo Negro

Oryginalny artykuł: Presentan avances del Proyecto Arqueologico Subacuatico Hoyo Negro en congreso de Vancouver

Dr James C. Chatters, główny badacz i jeden z kierujących Projektem Archeologii Podwodnej Hoyo Negro przekazał najnowsze rezultaty badań słynnego szkieletu „Naia”, o którym pisałam w 2014 roku (czytaj: "Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu"). Do tej pory wiadomo było, że szkielet znaleziony w grocie Hoyo Negro (rejon Tulum, stan Quintana Roo, Meksyk) należy do dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, która przed około 13 000 lat żyła na ziemiach dzisiejszego Półwyspu Jukatan. W latach 2014-2016 grupa speleonurków, współpracując z miejscowymi i zagranicznymi ekspertami, zdołała zebrać 98 fragmentów szkieletu.

Czaszka i kości należące do "Naia" i znalezione w grocie Hoyo Negro (fot. Archiwum INAH-SAS)

środa, 29 marca 2017

Oczyszczanie i konserwacja malowideł w Bonampak

Oryginalny artykuł: Redescubren imagenes de los murales del Cuarto 3 de Bonampak

W 1946 roku odkryto słynne malowidła w Budowli 1 w Bonampak (stan Chiapas, Meksyk), uważane za prawdziwie mistrzowskie dzieło majańskich artystów. Obecnie, po upływie 70 lat od tego momentu, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przystąpili do oczyszczania, odnawiania i konserwacji malowideł. Kierująca projektem Haydeé Orea z Centrum INAH w Chiapas postanowiła rozpocząć prace od Komnaty 3, w której przedstawiono uroczystości związane ze zwycięstwem władcy Bonampak, Yajaw Chan Muwaan II w wojnie przeciwko królestwu Sak Tz’i’. W badaniach uczestniczą: Paula García Reyes, Abril Buendía, Jorge Coraza i Constantino Armendáriz, którzy dokładnie sprawdzali kontury wszystkich przedstawionych postaci. Jak podkreśla Paula García, scena jest bardzo złożona nie tylko ze względu na liczbę ukazanych na niej osób, ale i perspektywę samego malowidła. Zatem aby nie pogubić się w bogatej ikonografii należy najpierw dobrze poznać i zrozumieć wszystkie elementy ukazanej sceny.

Komnata 3 w Budowli 1 w Bonampak (fot. Mauricio Marat, INAH)

czwartek, 23 marca 2017

Rzeźby z Chichen Itza zostały pokryte warstwą cynobru podczas rytualnego pogrzebania dawnej świątyni

Oryginalny artykuł: Identifican en esculturas de Chichen Itza cinabrio usado por los mayas en ritual de clausura de El Castillo

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wykorzystując technikę fluorescencji rentgenowskiej przeprowadzają analizę barwników zachowanych na rzeźbach i malowidłach ściennych w Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk). Badania pozwolą archeologom poznać stan zniszczenia i podjąć odpowiednie prace konserwatorskie. Na szczególną uwagę zasługują rzeźba znana jako Chac Mool i Tron-Jaguar, które pochodzą z budowli znajdującej się we wnętrzu Piramidy Kukulkana (zwanej też „Zamkiem”). Jak podaje Denisse Argote Espino, obie rzeźby zostały prawdopodobnie pokryte warstwą cynobru w momencie rytualnego pogrzebania dawnej świątyni. Wiadomo, że cynober (siarczek rtęci) miał dla Majów szczególne znaczenie symboliczne ze względu na swój czerwonawy kolor, związany z krwią oraz życiem i śmiercią. Nic zatem dziwnego, że pokrywano nim również rzeźby podczas ich rytualnego niszczenia. Majowie z Jukatanu musieli sprowadzać cynober z Centralnego Meksyku lub Wyżyn Gwatemali. W czasach prekolumbijskich cynober był wykorzystywany przez przedstawicieli elity szczególnie podczas rytuałów pogrzebowych, ale jego pozostałości znaleziono też na malowidłach w Pałacu Quetzalpapálotl w Teotihuacan.

Badanie rzeźby znanej jako Chac Mool  (fot. Denisse Argote, INAH)

piątek, 17 marca 2017

System rządów w olmeckim Tres Zapotes

Oryginalny artykuł: Kings of Cooperation

Od 1862 roku, kiedy to robotnik, pracujący na polu kukurydzy u podnóża gór Tuxtla w stanie Veracruz, natrafił przypadkowo na jedną z ogromnych kamiennych głów Olmeków, archeolodzy odkryli nie tylko znacznie więcej podobnych rzeźb, ale i pozostałości dawnych miast, wzniesionych na ziemiach w rejonie Zatoki Meksykańskiej. Najważniejszymi ośrodkami Olmeków, których kultura rozwijała się od 1200 r. p.n.e. były San Lorenzo, La Venta i Tres Zapotes. Ogromne kamienne głowy przedstawiały najprawdopodobniej wizerunki władców, co świadczy o silnej, scentralizowanej władzy, szczególnie w San Lorenzo i La Venta. Prace archeologiczne w Tres Zapotes, które od 20 lat prowadzi Christopher Pool z University of Kentucky wykazały jednak, że w okresie największego rozkwitu w Tres Zapotes wprowadzono inną formę rządów i władzę sprawowały wspólnie różne grupy, dzięki czemu miasto mogło – zdaniem Poola – przetrwać niemal 2000 lat, podczas gdy inne ośrodki Olmeków utrzymywały się jedynie przez okres 300-600 lat.

Jedna z budowli piramidalnych w Tres Zapotes (fot. Christopher Pool)

wtorek, 7 marca 2017

Lienzo de San Bartolomé Ayautla

Oryginalny artykuł: Lienzo colonial bajo custodia del INAH reposara en su natal Oaxaca

Po zakończeniu prac konserwatorskich, prowadzonych przez specjalistów Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), kodeks znany jako Lienzo de San Bartolomé Ayautla trafił do Archiwum Historycznego w stolicy stanu Oaxaca (Meksyk). Indianie Mazatecos („Ci, którzy mieszkają pod chmurami”) nawet nie wiedzieli o istnieniu tego bezcennego dokumentu z czasów kolonialnych. Lienzo pochodzi z 1677 roku. Jak wyjaśnia Baltazar Brito z Narodowej Biblioteki Antropologii i Historii (BNAH), jedyną informację o dawnym dokumencie zachował w 1932 roku filozof, historyk i filolog Wigberto Jiménez Moreno. Na początku XX wieku Lienzo trafiło w prywatne ręce i pozostawało w posiadaniu Rafaela Tovar y de Teresa. Fundacja Alfredo Harp Helú, dzięki pośrednictwu Marii Isabel Grañén Porrúa, zdołała przekonać właściciela do przekazania dokumentu narodowi.

Lienzo de San Bartolomé Ayautla (fot. Mauricio Marat, INAH)

środa, 1 marca 2017

Elita Chaco Canyon była miejscowego pochodzenia

Oryginalny artykuł: Chaco's elites were native to the Canyon, not migrants, their remains show

Od wielu lat uczeni zastanawiali się, skąd pochodzili ludzie, którzy wznieśli wielkie domy w Chaco Canyon. Uważano, że dotarli tam z południowo-zachodnich ziem obecnego stanu Kolorado. Miało to tłumaczyć tak zwany „fenomen Chaco”, czyli nagły rozkwit ośrodka około 1100 lat temu, pojawienie się rozwiniętej społeczności, która wywarła kulturowy wpływ na znaczne obszary i ustaliła sieć szlaków handlowych biegnących aż na ziemie Mezoameryki, skąd sprowadzano kakao i papugi ary. Najnowsze badania, którymi kieruje dr Stephen Plog, antropolog z University of Virginia, pokazują jednak, że budowniczymi wielkich domów byli ludzie, którzy od wielu pokoleń zamieszkiwali Chaco Canyon i jego okolice. Dr Plog i jego współpracownicy postanowili przeanalizować szczątki 61 osób, znalezione na początku XX wieku w pochówkach w wielkim domu w Pueblo Bonito. Przypuszcza się, że osoby te należały do elity Chaco Canyon, gdyż w grobach złożono turkusowe paciorki, zawieszki i ceramikę.

Pueblo Bonito (źródło fot. Westerndigs)