Odkrycie szczątków kostnych w Kuélap ujawnia złożone praktyki pogrzebowe kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Hallazgo de restos óseos en Kuélap revela complejas prácticas funerarias de los Chachapoya 

W połowie maja w kompleksie archeologicznym Kuélap w Amazonii odkryto budowlę grobową zawierającą szczątki szkieletów pięciu osób oraz przedmioty ceremonialne. Jest to pierwsze tego typu odkrycie, świadczące o wysokiej wartości kultury Chachapoyas, która rozkwitła w Późnym Okresie Przejściowym. Agencja Andina rozmawiała z dyrektorką ds. kultury regionu Amazonas, Rocío Sánchez Chávez, która ujawniła szczegóły tego ważnego odkrycia archeologicznego (szczątki pięciu osób, fitomorficzna paccha w stylu Inków, fragmenty muszli Spondylusa i figury wyrzeźbione w Strefie 12), którego położenie w Kuélap, u zbiegu dwóch głównych wejść, świadczy o jego znaczeniu. 

Szczątki jednej z osób znalezionych w Kuelap (żródło fot. © ANDINA / Editora Perú)

Odkrycia budowli grobowej dokonali archeolodzy z Programu Badań Archeologicznych i Interdyscyplinarnych Kuélap (PRIAK), którzy prowadzili prace w Strefie 12, w miejscu zbiegu dostępów 1 i 2 Kuélap, w strategicznej przestrzeni tzw. „Dolnego Miasta”, która nigdy wcześniej nie była przedmiotem systematycznych badań. Dyrektor ds. Kultury w regionie Amazonas, Rocío Sánchez Chávez, wyjaśniła agencji Andina, że znaczenie odkrycia tkwi nie tylko w samych przedmiotach, ale także w ich dokładnej lokalizacji. Znajduje się ono w dolnej części, u zbiegu dwóch najważniejszych wejść do Kuélap.

Groby znalezione w Kuelap (źródło fot.:© ANDINA / Editora Perú)

Według Rocío Sánchez Chávez, jedno z tych wejść znajduje się na zachodzie, a drugie na wschodzie i nigdy nie były badane razem. Odkrycie tego znaleziska grobowego wskazuje, że miejsce to było w jakiś sposób bardzo ważne i święte dla nich i znajdowało się na widoku. Odnaleziona budowla grobowa jest zbudowana z kamienia i ma plan podkowy (lub litery „U”), wzniesiony na platformie, do której prowadzą dwa stopnie. Jej konstrukcja sprawia, że jest widoczna z obu wejść do kompleksu, co podkreśla jej prawdopodobną funkcję ceremonialną i publiczny charakter w ramach organizacji przestrzennej Kuélap. 

Szczątki znalezione w Kuelap (źródło fot. © ANDINA / Editora Perú)

Wewnątrz budowli odnaleziono szczątki szkieletowe pięciu osób: czterech dorosłych i jednego niemowlęcia. Jeden z nich został znaleziony w pozycji siedzącej, położony na pozostałych szczątkach, co doprowadziło do wstępnej hipotezy o drugim okresie użytkowania tej samej budowli grobowej. Konstrukcja pełniła funkcję widocznego z zewnątrz miejsca spoczynku, na którym umieszczono ten materiał, znajdowało się na zewnątrz, niezależnie od tego, czy ktoś wchodził od zachodu, czy od wschodu. To wskazuje, że było to ważne, interesujące miejsce, w którym być może składano daninę.   

Jeden z artefatów odkrytych podczas wykopalisk (źródło fot. © ANDINA / Editora Perú

                                     

Wśród przedmiotów odzyskanych z kontekstu grobowego wyróżnia się kompletna fitomorficzna paccha (rodzaj naczynia) w stylu inkaskim przedstawiająca owoc pacay, a także fragmenty muszli Spondylusa i rzeźbione figurki. Według specjalistów z PRIAK, materiały te pochodzą z Horyzontu Późnego, mniej więcej między 1470 a 1532 rokiem, kiedy Imperium Inków przeżywało swój rozkwit. Rocío Sánchez Chávez podkreśliła, że obecność muszli Spondylusa, morskiego mięczaka z wybrzeży Ekwadoru – dowodzi, że Kuélap nie było odizolowanym społeczeństwem, lecz utrzymującym kontakty handlowe z innymi regionami. Już wcześniej podczas wykopalisk natrafiono tam na ceramikę związaną z Cajamarca, Chimú i Inkami.

Artefakty odkryte podczas wykopalisk (źródło fot.© ANDINA / Editora Perú)

Odkrycie w Strefie 12 wpisuje się w szerszy schemat, który archeolodzy PRIAK dokumentują od 2023 roku w różnych obszarach Kuélap: nakładające się na siebie okrągłe struktury, które świadczą o kolejnych okresach zasiedlenia tego miejsca. Najpierw powstawał pierwszy okrągły dom, a na nim kolejny, choć jak podkreśla Rocío Sánchez Chávez, te okrągłe domy nachodziły na siebie. Innym powtarzającym się odkryciem są wtórne pochówki w obrębie samych murów. Dyrektor przytoczyła przykład muru Pueblo Alto, gdzie po rozebraniu konstrukcji w złym stanie odnaleziono 121 osób pochowanych w środku. 

Prace na terenie Kuelap (źródło fot. © ANDINA / Editora Perú)

Jak wyjaśnia Rocío Sánchez Chávez, te osoby, znajdując się w obrębie murów, stworzyły pustkę strukturalną i korygowały te problemy konstrukcyjne w murach. Obecność Inków w Kuélap to kolejny obszar badań Projektu PRIAK. Cztery prostokątne budynki zidentyfikowane na tym stanowisku, w przeciwieństwie do wszechobecnych okrągłych budowli Chachapoyas, świadczą o tym wpływie. Być może miało to pokazać, że dążyli do zdominowania społeczeństwa Chachapoyas w Kuélap. W ostatnich tygodniach odkryto również dużą ilość ceramiki, choć rozbitej.