Uczeni przygotowują muografię w celu wykrycia struktur wewnętrznych w El Castillo w Chichen Itza

Oryginalny artykuł: Alistan muografía para detectar estructuras interiores en El Castillo de Chichén Itzá

Zespół meksykańskich i amerykańskich naukowców finalizuje przygotowania do wykonania tomografii komputerowej głównego budynku Chichén Itzá, El Castillo („Zamek”). Poprzez wykrycie mionów, cząstek subatomowych wytwarzanych przez promieniowanie kosmiczne, naukowcy zbadają wnętrze tej piramidy, która mierzy prawie 55,5 metra z każdej strony i ma 30 metrów wysokości. Jest to największa pod względem objętości piramida w Chichén Itzá. Ta interdyscyplinarna inicjatywa łączy wiedzę i wysiłki specjalistów, w tym z różnych wydziałów Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku (UNAM) i Uniwersytetu Stanowego w Chicago, a także Narodowego Laboratorium Fermiego. 

Piramida El Castillo w Chichen Itza (fot. INAH)

Główny badacz projektu, Edmundo García Solís, podkreśla, że w ostatnim kwartale 2025 r. zakończą się wieloletnie eksperymenty mające na celu sprawdzenie skuteczności obrazowania mionowego jednego z najważniejszych zabytków prekolumbijskich. Do badań wykorzystano sprzęt detekcyjny zaprojektowany i zbudowany przez naukowców z USA. Dyrektor Strefy Archeologicznej Chichen Itza, Guadalupe Espinosa Rodriguez, wyjaśnia, że uważa się, iż El Castillo pochodzi z X wieku i, podobnie jak inne świątynie Majów, jest efektem nakładania się kilku faz konstrukcyjnych.

Dwa detektory bliźniaczych muonów zostaną zainstalowane w tunelach północnym i południowym piramidy (fot. Projekt NAUM)

W latach 30. XX wieku archeolodzy Eduardo Martínez Cantón i José Erosa Peniche wykopali tunel od zachodniej balustrady północnej strony, który doprowadził ich do Sal Darów i Ofiar. W pierwszej z nich znaleziono rzeźbę Chac Moola, a w drugiej pomalowany na czerwono tron jaguara. Teraz, korzystając z dwóch tuneli, które zapewniają dostęp do tej wewnętrznej struktury, pierwszym testem nowej technologii będzie eksploracja obu sal. García Solís, którego obszar badań na Uniwersytecie Stanowym w Chicago obejmuje eksperymentalną fizykę jądrową wysokich energii, docenia wcześniejsze prace zespołu z Instytutu Geofizyki i Wydziału Inżynierii UNAM, który w 2016 r. wdrożył tomografię rezystywności elektrycznej opartą na płaskich elektrodach w celu zbadania wnętrza, dzięki któremu można dostrzec oznaki istnienia przestrzeni w podbudowie, zlokalizowanej w latach 30. XX wieku.

Badania obejmą dwie Sale Darów i Ofiar, i komnatę, która może być ukryta (fot. Projekt NAUM)

Podkreśla jednak nieograniczoną głębokość, jaką można osiągnąć za pomocą obrazowania objętościowego przy użyciu mionów, co pozwoliłoby na uzyskanie tomografii całej powierzchni piramidy. Warto wspomnieć, że w Teotihuacan istnienie tunelu znajdującego się osiem metrów pod Piramidą Słońca i sięgającego niemal środka jej podstawy stanowiło niezwykłą okazję do przeprowadzenia podobnego eksperymentu przez grupę kierowaną przez badacza Arturo Menchaca Rocha z Instytutu Fizyki UNAM, który również uczestniczy w badaniach w Chichen Itza. W tym celu, jak wyjaśnia García Solís, zbudowano dwa identyczne detektory mionów, które zostaną zainstalowane w północnym i południowym tunelu piramidy. Ich komponenty elektroniczne składają się z trzech składanych paneli (60 cm x 1 m) zamontowanych na konstrukcji, co daje każdemu detektorowi wymiary 1,40 m x 68 cm i wysokość 1,50 m.

Podczas prac w terenie, specjaliści będą szukać anomalii, które wskażą na obecność nieznanych do tej pory przestrzeni
(fot. Projekt NAUM)

Jak podaje García Solís, podczas projektowania pracowano w odwrotnej kolejności niż zwykle w fizyce eksperymentalnej, dostosowując się do istniejącej przestrzeni, zmniejszonej pod względem wymiarów, w której panuje wilgotność niemal 100 procent, co oznacza, że powietrze jest całkowicie nasycone parą wodną i ma temperaturę około 32 stopni Celsjusza. Te detektory mierzą różnicę gęstości. Skrajnym punktem różnicy gęstości jest pustka. Jeśli chcemy potwierdzić istnienie trzeciej komory, prawdopodobnie zostanie ona wypełniona, jak wskazują archeolodzy. W związku z tym ustalenie miejsca trzeciej komory zajmie więcej czasu, ponieważ ilość danych potrzebnych do jej zlokalizowania jest odwrotnie proporcjonalna do różnicy gęstości między komorą a resztą piramidy.

Uczeni meksykańscy i amerykańscy zainstalują detektory muonów w tunelach piramidy (for. Projekt NAUM)

Badacze, podczas sześciomiesięcznego sezonu terenowego zamierzają rozróżnić znane komory z rozsądną pewnością. Po ich osiągnięciu, przeanalizują zbiór danych, mając nadzieję na zaobserwowanie anomalii wskazujących na trzecią komorę. 

Sale Darów i Ofiar wyróżniają się rzeźbami Chac Moola i tronem w formie jaguara (fot. INAH)

Zatem ta perspektywiczna technika może pomóc wykluczyć lub potwierdzić hipotezy wysuwane przez archeologów, takich jak Virginia E. Miller, emerytowana profesor Uniwersytetu Illinois i specjalistka w dziedzinie architektury Jukatanu, która postulowała, że wcześniejsza budowla podziemna w El Castillo mogła być miejscem królewskiego pochówku.