Ołtarz Majów i ofiary w opuszczonych miejscach w Belize podkreślają trwałość rytuałów

Oryginalny artykuł: Maya altar and offerings at abandoned Belize sites highlight enduring ritual activities 

Archeolodzy prowadzący wykopaliska na stanowiskach Majów w Kaxil Uinic i Ayiin Winik w Belize odkryli pierwszy udokumentowany ołtarz z Późnego Okresu Postklasycznego w tym regionie, a także dodatkowe dowody na to, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali opuszczone miejsca. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity, wskazuje, że działania te wpisują się w szeroki schemat kultu, jakim otaczano wcześniejszą cywilizację Majów w Okresie Postklasycznym, po jej upadku. Znaczący upadek klasycznej cywilizacji Majów nastąpił między około 750 a 900 rokiem, a wiele miast w północno-zachodnim Belize zostało opuszczonych około 900 roku. Jednak dowody z różnych stanowisk archeologicznych sugerują, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali te miejsca w celach rytualnych.

Mapa przedstawiająca stanowiska archeologiczne wspominane w publikacji (autor mapy: Amy Thompson, źródło ilustracji: Latin American Antiquity) 

Autorzy nowego badania podają, że w północnym Belize organizacja społeczna Okresu Postklasycznego (lata 900–1542) odbiegała od wcześniejszych systemów rządzenia, jednak długoletnie praktyki religijne były kontynuowane. Pielgrzymi z Okresu Postklasycznego odwiedzali opuszczone miejsca kultu, gdzie odnawiali i reinterpretowali zabytki, składali kadzielnice i ofiary wotywne, a czasami budowali małe ołtarze, tworzone ze stosów lub stert kamieni, w ramach swoich rytuałów. Naukowcy twierdzą, że integracyjne rytuały inicjowane przez społeczność przetrwały pomimo spadku popularności formalnych, kontrolowanych przez państwo widowisk religijnych. Ich zdaniem, wspólnym mianownikiem działań Majów z Okresu Postklasycznego w niegdyś kwitnących, opuszczonych miejscach jest celowe eksponowanie dawnych symboli władzy w nowym kontekście.

Ilustracja przedstawiająca pozostałości kadzielnic znalezionych w Kaxil Uinic, Stela 1: (a) fragment pochodzący przypuszczalnie z okresu kolonialnego, (b-e) fragmenty kadzielnic w stylu Chen Mul (ilustracja: Margaret Greco za Houl et al. (2013, rysunek 4, źródło ilustracji: Latin American Antiquity)

Zespół przeprowadził wykopaliska archeologiczne w Kaxil Uinic i Ayiin Winik, gdzie przeanalizował położenie zabytków, rozmieszczenie artefaktów i rodzaje ceramiki oraz zinterpretował odkrycia. Dowody wskazują, że osoby odwiedzające te tereny w Okresie Postklasycznym naprawiały zabytki, ich uszkodzone fragmenty, zmieniając ich położenie. Pozostawiły również dary rytualne w Kaxil Uinic i Ayiin Winik, podobnie jak w innych miejscach. Zabytek, określany przez archeologów jako Stela 1, badany po raz pierwszy w 1931 roku, został ponownie przeanalizowany w Kaxil Uinic. Naukowcy znaleźli wokół niego pochodzące z Późnego Okresu Postklasycznego fragmenty kadzielnicy w stylu Chen Mul, w tym jeden o kształcie realistycznie wyglądającej twarzy. Prawdopodobnie zostały one pozostawione jako dary ofiarne.

Mapa stanowiska Kaxil Uinic przedstawiająca położenie Steli 1 i Ołtarza 1, na podstawie prac w terenie i danych lidaru (autor mapy: Brett A. Houk, źródło ilustracji: Latin American Antiquity)

W badaniu opisano również ołtarz znaleziony w Ayiin Winik. Naukowcy twierdzą, że składa się on z ceramicznych fragmentów kadzielnicy, umieszczonych na i wokół niewielkiego stosu celowo ułożonych wapiennych bloków, prawdopodobnie zebranych z okolicznych budynków. Interpretują znalezisko jako pochodzące z Okresu Postklasycznego. Ceramika była jedynymi artefaktami obecnymi wokół ołtarza. Należą do nich typy z Końcowego Okresu Klasycznego, zgodne z najpóźniejszym osadnictwem na tym stanowisku, oraz 25 skorup zidentyfikowanych jako fragmenty kadzielnicy z Późnego Okresu Postklasycznego, modelowane w stylu Chen Mul. Te ostatnie odnaleziono na powierzchni lub płytko zakopane. Zdaniem autorów badania, ponieważ fragmenty kadzielnicy w stylu Chen Mul znajdowały się na szczycie ołtarza i bezpośrednio wokół niego, dlatego przypisują je osobom, które odwiedziły to miejsce w Późnym Okresie Postklasycznym. Zespół zauważa jednak, że zastosowane metody datowania w dużej mierze opierają się na typologiach ceramiki, które nie zawsze są precyzyjne. Konieczne są dalsze badania w celu udoskonalenia metod datowania i potencjalnej identyfikacji większej liczby ołtarzy z Okresu Postklasycznego.