Oryginalny artykuł: Ancient humans used conch-shell sounds to organize communities
W centrum dawnej kultury Pueblo znajdował się Kanion Chaco w północno-zachodnim stanie Nowy Meksyk. Miejsce to było zamieszkiwane w latach 850–1150 i otoczone mniejszymi społecznościami, z których każda była zorganizowana wokół centralnego wielkiego domu. W wielu tamtejszych pochówkach archeolodzy natrafili na trąbki z muszli, choć muszle musiały być sprowadzane z odległości około 1000 km. Do dziś muszle są wykorzystywane w praktykach rytualnych ludności Pueblo, co sugeruje, że miały one również duże znaczenie w przeszłości. Trąbki z muszli wytwarzały głęboki i donośny dźwięk, który mógł rozchodzić się na znaczne odległości. Uczeni z USA podejrzewali, że rola dźwięku i słuchu wykraczała poza samo centrum Kanionu Chaco, który jest otoczony przez ponad sto niedostatecznie jeszcze zbadanych osad i zastanawiali się, czy dźwięki trąbek z muszli mogły docierać również do nich.
![]() |
| Mapka przedstawia położenie pięciu badanych osad (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity) |
