W Peru odkryto budowlę do obserwacji astronomicznych, która umożliwiła przewidywanie zmian pływów i klimatu 5000 lat temu

Oryginalny artykuł: Hallan en Perú una estructura de observación astronómica que permitía prever cambios de mareas y clima hace 5.000 años 

Wykopaliska koncentrowały się na Sektorze J1, obszarze strategicznie położonym w pobliżu głównych piramidalnych budowli osady Áspero. Z tego punktu można obserwować zarówno linię brzegową, jak i dolną część Doliny Supe, co umożliwiłoby systematyczny monitoring zjawisk naturalnych i astronomicznych podobnych do tych zidentyfikowanych już w Caral. Archeolodzy ustalili, że miejsce to przeszło cztery fazy budowy, z widocznymi zmianami w jego architekturze i funkcji na przestrzeni lat. W pierwszej fazie służyło jako publiczny budynek ceremonialny. Później zostało przebudowane i dodano owalną platformę o średnicy 3,18 metra i wysokości 63 centymetrów, z pionowym kamieniem, zwanym huancą, pośrodku, andyjskim elementem symbolicznym związanym z rytuałami i odniesieniami przestrzennymi.

Widok nowo odkrytej budowli o charakterze astronomicznym w Aspero (fot. Andina)

Trzeci okres budowy przyniósł większy rozwój architektoniczny: zbudowano dwustopniową platformę, której dolny poziom miał 9,40 metra średnicy i metr wysokości, a górny 4,80 metra średnicy. Pośrodku umieszczono prostokątny kamień, a obok niego zbudowano ogrodzenie z ceremonialnym paleniskiem. Specjaliści interpretują te cechy jako nasilenie czynności rytualnych, prawdopodobnie związanych z obserwacjami astronomicznymi. Taka konfiguracja przestrzenna miała służyć do rejestrowania cykli słonecznych i księżycowych związanych ze zmianami klimatu i dynamiką zasobów morskich, które są kluczowe dla społeczności rybackiej. W czwartym i ostatnim okresie ogrodzenie zostało zasypane i przekształcone w tereny mieszkalne, co odzwierciedlało stopniową utratę pierwotnie wyspecjalizowanych funkcji i reorganizację społeczną w obrębie osady.

Budowla odkryta w Aspero (fot. Andina)

Odkrycie w Áspero poszerza badania nad astronomią andyjską, prowadzone od lat przez zespół z Caral, i utrwala wiedzę na temat tej cywilizacji i jej zdolności do zrównoważonego zarządzania środowiskiem tysiące lat przed innymi społeczeństwami. Obecnie zespół specjalistów z różnych dziedzin zajmuje się oceną orientacji architektonicznej, stratygrafii i odzyskanych materiałów, aby powiązać je z datami uzyskanymi metodą radiowęglową. Celem jest ustalenie chronologii i wiedzy astronomicznej mieszkańców.

Prace wykopaliskowe na terenie Aspero (fot. Andina)

Osada Áspero zajmuje powierzchnię 18,80 hektara i położona jest w odległości 700 metrów od Oceanu Spokojnego. Pełniła funkcję ważnego portu w sieci kontaktów społecznych cywilizacji Caral. Naukowcy zidentyfikowali 25 kompleksów architektonicznych, które są świadectwem złożonej organizacji społecznej, opartej na eksploatacji zasobów morskich i wymianie z populacjami z wybrzeża, wyżyn i dżungli. Dowody te potwierdzają polityczne, ekonomiczne i symboliczne znaczenie Áspero. Odzyskane informacje potwierdzają, że ten ośrodek rybacki był również miejscem gromadzenia wiedzy naukowej i rytualnej, gdzie obserwacja gwiazd pozwalała poznać i przewidzieć zmiany środowiskowe.