Elitarna budowla i kamienne płyty Tolteków odkryte podczas prac archeologicznych w Hidalgo

Oryginalny artykuł: Descubren estructura de élite y lápidas toltecas grabadas en salvamento arqueológico, en Hidalgo

Prawie tysiąc lat temu, w XII wieku, miasto Tollan Xicocotitlan było dalekie od swojej świetności, która przypadła na lata 900–1100, jednak wokół niego osiedliły się liczne grupy, które poprzez architekturę, przedmioty codziennego użytku, praktyki rytualne, a nawet swoje ciała, pragnęły pokazać się jako spadkobiercy tej przemijającej świetności. Świadczy o tym odkrycie pozostałości budowli o wymiarach 40 na 80 metrów, której dekoracja obejmowała przedstawienia chalchihuites (zielonych kamiennych paciorków kojarzonych z władzą i bogactwem), a także dwa nagrobki, które prawdopodobnie zostały oderwane od Piramidy B, w której znajdowały się ikoniczne postacie Atlantów w Strefie Archeologicznej Tula, w stanie Hidalgo. 

Pozostałości dawnej budowli (fot. Gerardo Peńa, INAH)

W tym kontekście Sekretarz Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że każde odkrycie archeologiczne poszerza naszą wiedzę o przeszłości i wzmacnia prawo przyszłych pokoleń do jej poznania. To odkrycie w Tuli dowodzi, że badania naukowe i prace archeologiczne mają fundamentalne znaczenie dla ochrony dziedzictwa, które odsłania wielkość, złożoność i historyczną ciągłość cywilizacji, które dały początek Meksykowi. Budowla II została zlokalizowana przez specjalistów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), którzy od maja prowadzą prace towarzyszące budowie oczyszczalni ścieków w dzielnicy 16 de Enero w gminie Tula de Allende.

Fragment ceramiki znaleziony podczas wykopalisk (fot. Gerardo Peńa, INAH)

Pewność co do pochodzenia pary płaskorzeźb opiera się na ich ikonografii: na jednej z nich widnieje wizerunek boga Tlahuizcalpantecuhtli (jednego z wcieleń Quetzalcoatla), na drugiej zaś wizerunek dzikiego kota, podobnego do tego zdobi również Piramidę B. Jak podaje Luis Gamboa Cabezas, główny archeolog projektu ratunkowego, w czasach, gdy centralna część Tuli być może przestała być tak święta, ludzie z peryferii przybywali do pałacu i przejmowali symbole niezbędne do identyfikacji Tolteków i poczucia się jak oni. Co więcej, wizerunek dzikiego kota dopełnia starą zagadkę, ponieważ gdy archeolog Jorge R. Acosta (1904-1975) badał Piramidę B, czyli Świątynię Tlahuizcalpantecuhtli, w połowie XX wieku, zanotował dekorację przedstawiającą kojoty i koty przemieszczające się z prawej do lewej strony na wschodniej ścianie zabytku, ale nie znalazł żadnych na zachodniej; więc ta odkryta teraz, biorąc pod uwagę jej przedstawienie od lewej do prawej, pozwala nam wyjaśnić, że procesja zwierząt otaczała cały budynek.

Plyta kamienna z wizerunkiem dzikiego kota (fot. Gerardo Peńa, INAH)

Obszar, na którym trwają prace ratunkowe, położony prawie 100 metrów od ogrodzenia Strefy Archeologicznej Tuli (ZAT) i przylegający do rzeki Tula, przyniósł liczne odkrycia, jak twierdzą archeolodzy Martha García Sánchez i Carlos Arriaga Mejía z Centrum INAH Hidalgo. W 2018 roku, podczas prac ratunkowych, odnaleziono 23 czaszki z modyfikacjami zębów i czaszek, praktykami typowymi dla elit prekolumbijskich. Ich umieszczenie w naczyniach i ustawienie w pobliżu ołtarza świadczą o związku z tym świętym miejscem. Na tym etapie badań archeologicznych różnorodność materiałów, datowanych na lata 1100–1521, jest równie imponująca: naczynia, talerze, szydła z kości, paciorki z muszli, pieczęcie, przęśliki i liczne figurki; wśród tych ostatnich wyróżnia się fragment, pomalowany na niebiesko, z wizerunkiem psa w nakryciu głowy, a także pozostałości naczynia z wizerunkiem pierzastego węża.

Przedstawienia chalchihuites znalezione podczas wykopalisk (fot. Gerardo Peńa, INAH)

Odkryto także pierwotne i wtórne pochówki, wśród których wyróżnia się pochówek sześciorga dzieci w wieku od 1 do 6 lat, złożonych w ofierze w tym samym czasie pod podłogą domu. Zwraca uwagę przypadek miedzianego szydła, które pasuje do śladu skrobania odnalezionego na ludzkiej dolnej szczęce. Uważa się zatem, że mogło być używane do wycinania skóry w celu składania ofiar rytualnych. Ponieważ wszystkie artefakty znaleziono na terenie, który od wieków był narażony na powodzie spowodowane przez rzekę Tula, ich konserwacja wymaga starannego procesu. Diana Pérez Olivera, stażystka archeologii, wyjaśnia, że po wydobyciu w terenie każdy z nich jest przewożony do obozów ZAT w celu bezpiecznego przechowywania. Następnie przeprowadzany jest ogólny proces czyszczenia i klasyfikacji, zanim materiały zostaną zarejestrowane w bazach danych INAH. Celem jest udostępnienie materiałów do przyszłych badań i potencjalnie, do publicznego udostępnienia w dłuższej perspektywie.

Fragment ceramiki znaleziony podczas wykopalisk(fot. Gerardo Peńa, INAH) 

Kamienne płyty z Tlahuizcalpantecuhtli, 78 cm długości i 53 cm szerokości, i kota, 53 cm długości i 42 cm szerokości, zostały szczegółowo wyczyszczone przy użyciu odpowiednich materiałów, aby zachować ich sztukaterię i polichromię. Jeśli chodzi o pozostałości architektoniczne, po ich zarejestrowaniu i konsolidacji zostaną one pokryte geowłókniną i warstwami ziemi, aby zapewnić ich ochronę. Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) uzgodnił z Komisją ds. Wodociągów i Kanalizacji Stanu Hidalgo, że obszar, na którym znajdują się pozostałości, zostanie zarezerwowany pod projekty budowlane o niskim wpływie na środowisko, które nie będą miały znaczącego wpływu na struktury Tolteków.

Kamienna płyta z wizerunkiem Tlahuizcalpantecuhtli  (fot. Gerardo Peńa, INAH)

Jak podkreśla Carlos Arriaga Mejía, to odkrycie potwierdza, że poligon Strefy Archeologicznej Tula stanowi jedynie niewielki procent tego, czym było miasto prekolumbijskie, dlatego społeczeństwo i rząd muszą połączyć wysiłki, aby powiadomić INAH i zabezpieczyć każde odkrycie.