Nowe spojrzenie na aztecki Kamień Słońca

W numerze 149 czasopisma Arqueología Mexicana, David Stuart przedstawił własną interpretację słynnego Kamienia Słońca. Poniższy tekst jest oparty na fragmentach tego artykułu.

Wydawałoby się, że po dwustu latach badań i dyskusji niewiele nowego można powiedzieć na temat Kamienia Słońca, który stał się najsławniejszym zabytkiem z czasów Mexików. Po odkryciu tego monolitu w 1790 roku, historyk Antonio de León y Gama poprawnie określił znaczenie wielu elementów ikonograficznych i uznał, że okrągły kształt rzeźby nawiązuje do tarczy słonecznej. Rozpoznał też glify odnoszące się do tak zwanych „pięciu słońc” z mitologii Mexików, o których informacje pozostawili kronikarze, w tym Juan de Torquemada. Umieszczony w centrum wielki glif Nahui Olin („4 Ruch/Trzęsienie ziemi”), który Antonio de León y Gama uznał za wizerunek słońca, otaczają cztery mniejsze glify, odpowiadające poprzednim erom: 4 Jaguar, 4 Deszcz, 4 Woda i 4 Wiatr.

Kamień Słońca w Narodowym Muzeum Antropologii w Mieście Meksyk

W 1876 roku uczony Alfredo Chavero przyjął, że Kamień Słońca jest przykładem wyjątkowo dużej platformy zwanej cuauhxicalli, służącej ofiarom gladiatorskim, wzniesionej na ziemi i skierowanej ku niebu. Zatem Kamień Słońca byłby ogromnym ołtarzem, na którym przedstawiono wizerunek boga słońca. Obecnie wiadomo jednak, że w świecie Mexików słonce było związane nie tylko z mitologią i kosmologią, ale i z władzą i ideologią. W latach siedemdziesiątych XX wieku kolejni badacze, w tym Carlos Navarrete, Doris Heyden i Richard Townsend skoncentrowali się na wizerunku umieszczonym w centrum Kamienia Słońca i uznali, że nie chodzi o bóstwo słońca Tonatiuh, ale raczej o uosobienie ziemi – Tlalteuctli. Z kolei w tym samym czasie Cecilia Klein była przekonana, że to wizerunek nocnego słońca – Yohualteuctli.

Kamień Słońca (rys. David Stuart)

Dzieje azteckiego Kamienia Słońca

Oryginalny artykuł: Se cumplen 224 anos del descubrimiento de la Piedra del Sol

W dniu dzisiejszym, 17 grudnia, mijają dokładnie 224 lata od odkrycia słynnego azteckiego monolitu, znanego jako Kamień Słońca. Ta ogromna rzeźba pozostawała zakopana przez ponad 200 lat. Natrafiono na nią przypadkowo 17 grudnia 1790 roku, podczas prac wodociągowych i brukarskich, prowadzonych po południowej stronie placu Plaza Mayor w mieście Meksyk. W związku z przypadającą rocznicą, archeolog Bertina Olmedo Vera, kurator Narodowego Muzeum Antropologii przypomniała historię Kamienia Słońca. Po zniszczeniu miasta México-Tenochtitlan w 1521 roku, hiszpańscy konkwistadorzy usunęli monolit z sakralnego zakątka i umieścili go w pozycji poziomej, z reliefem zwróconym do góry, na Plaza Mayor (obecnie Zócalo), na zachód od pałacu wicekróla. Kamień Słońca pozostawał tam przez kilkadziesiąt lat, aż do drugiej połowy XVI wieku, kiedy to arcybiskup Alonso de Montúfar nakazał odwrócić go i zakopać, gdyż jego zdaniem monolit był dziełem diabła i źle wpływał na mieszkańców miasta.

Aztecki monolit znany jako Kamień Słońca
(Narodowe Muzeum Antropologii w mieście Meksyk)