Rzeki, którymi Olmekowie transportowali bloki bazaltu

Oryginalny artykuł: Ubican lineas fluviales utilizadas por olmecas para transportar rocas basalticas

Od wielu lat uczeni zastanawiali się, jakie trasy rzeczne były wykorzystywane przez Olmeków do transportu ogromnych bloków bazaltu, z których rzeźbili monumentalne głowy i trony. Już w połowie XX wieku uważano bowiem, że nierówności terenu uniemożliwiały transport lądowy i przypuszczano, że właśnie rzekami przewożono zarówno kamienne bloki, jak i ludzi czy też najróżniejsze towary. Mariana Favila Vázquez, specjalistka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) postanowiła wykorzystać zdjęcia satelitarne o wysokiej rozdzielczości, dzięki którym przygotowano mapy cyfrowe, pozwalające oszacować topografię regionu i potencjalne trasy rzeczne wykorzystywane od okresu preklasycznego (2000-100 p.n.e.) aż do XVIII wieku.

Trasy rzeczne, które mogły być wykorzystywane w latach 1400 p.n.e. - 300 n.e. (fot. INAH)

Most Q'eswachaka w Peru na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości

Oryginalny artykuł: Peru's Q’eswachaka bridge renewal listed as UN's intangible cultural heritage. Andina 5.12.2013.

Umiejętności i obrzędy związane z corocznym odnowieniem wiszącego mostu Q'eswachaka w Peru zostały wpisane przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Lista UNESCO zawiera "elementy niematerialnego dziedzictwa kulturowego, które zdaniem społeczności międzynarodowej i państw członkowskich wymagają pilnego podjęcia kroków w celu utrzymania ich przy życiu". Obejmuje ona tradycyjne formy sztuki i rozrywki, zwyczaje społeczne i tradycyjne rzemiosła, które pokazują różnorodność kulturową i ludzką kreatywność.

Remont mostu wiszącego Q'eswachaka nad rzeką Apurimac jest co roku wykonywany przez posługujące się językiem quechua wiejskie społeczności Huinchiri, Chaupibanda, Choccayhua i Ccollana Quehue, które razem tworzą gminę Quehue w prowincji Canas w regionie Cusco na południowym wschodzie Peru. Od czasów prekolumbijskich zadanie to pełniło dwie ważne funkcje: jednoczyło okoliczne społeczności we wspólnym wysiłku oraz umożliwiało transport i komunikację ponad dzielącą je rzeką Apurímac. Jednoczący charakter i symbolika tej odnowy dla miejscowych społeczności przetrwały do dnia dzisiejszego, co stanowi jasny przykład ciągłości istniejącej tradycji kulturowej, stanowiącej istotny element tożsamości kulturowej ludności Quehue.

Wiszący most Q'eswachaka o dł. 28 m i szer. 1,2 m jest odnawiany co roku w czerwcu przez okolicznych mieszkańców (fot. Andina)