sobota, 21 marca 2015

O czym pisali Majowie: Stela 11 z Seibal

Seibal (Ceibal) to stanowisko archeologiczne ważne z dwóch powodów. Po pierwsze ponieważ jest to jedno z najstarszych majańskich miast, którego historia sięga roku 1000 p.n.e, a więc czasów Olmeków. Po drugie z powodu ponownego rozkwitu pod koniec klasyku: kiedy inne majańskie miasta zostały opuszczone, Seibal nadal wznosiło stele z inskrypcjami glificznymi. Jednym z takich późnych monumentów jest Stela 11.

Stela 11 z Seibal (fot. Wikimedia Commons)

Stela 11 to jedna z 4 steli otaczających budowlę A-3, które sytuują Seibal w majańskiej przestrzeni geopolitycznej: Stela 11 - dokumentująca przybycie pana Aj Bolon Haabtal Wat’ul K’atel ze wschodu - zdobi jej wschodnią ścianę. Analogicznie Stele 8, 9 i 10 wspominają postaci z miast znajdujących się na zachód, północ i południe od Seibal i stoją po odpowiedniej stronie budowli.

Inskrypcja opisuje 3 wydarzenia:

7 Ajaw 18 Sip the 10th Bak'tun 
Dnia 7 Ajaw 18 Sip skończył się 10-ty bak’tun, czyli w długiej rachubie okrągła data 10.0.0.0.0, a w kalendarzu gregoriańskim 14 marca 830 r. n.e.
He arrives at the Three Stones place
Przybywa do Miejsca Trzech Kamieni:
Dzień wcześniej Aj Bolon Haabtal Wat’ul K’atel przybywa do Seibal pod auspicjami władcy Ucanal imieniem Chan Ek’ Ho’ Peet.
4 palanquin lords and 8 palanquins arrived
Przybywa w orszaku 4 lordów i 8 palankinów.
 5 Ajaw 3 K’ayab the first K'atun
rys.: John Montgomery
Prawie 20 lat później, w listopadzie 849, czyli dnia 5 Ajaw 3 K’ayab, władca nadzoruje obchody pierwszego k’atuna, czyli daty 10.1.0.0.0.

Reszta tekstu, której ślady widać po prawej i lewej stronie dolnej części steli, jest zerodowana. Przypuszczalnie wymieniała imiona i tytuły władcy przestawionego na steli, a być może także imię rzeźbiarza, który ją wykonał.

Aj Bolon Haabtal Wat’ul K’atel - nietypowo dla majańskich władców - ma wąsy. Stosunkowo niewiele o nim wiadomo, bo nie zachowała się żadna wzmianka o jego pochodzeniu – mógł się wywodzić z lokalnych elit lub przybyć z innego miasta. Z zachowanych tekstów wynika, że objął władzę w Seibal w 830 r. i rządził do ok. 889.
Władca przestawiony jest w bogatym stroju ceremonialnym, a uwagę szczególnie przykuwa nakrycie głowy ozdobione długimi piórami oraz motywem pasa niebiańskiego
W lewej ręce trzyma proste berło, prawą wyciąga w geście charakterystycznym dla rytuału rozsypywania kadzidła, związanego z obchodami okrągłych dat kalendarzowych. Jak rolnik sieje ziarno, tak majańscy władcy “zasiewali” nowy okres kalendarzowy, aby zapewnić nieprzerwany (i pomyślny) upływ czasu.
Glyph T33v.710v - CHOK   Rys. John Montgomery chok ‘siać (ziarno), rozsypywać kadzidło’

Pod nogami władcy widać zarysy drugiej postaci - z pewnością jeńca złożonego w ofierze z okazji obchodów okrągłej daty kalendarzowej.

Jeniec leży opierając się na przedramionach. Po lewej widać głowę z twarzą wykręconą nienaturalnie do góry, z długimi włosami związanymi na czubku głowy i opadającymi do ziemi, po prawej - zarys nóg.


Tak więc Stela 11 z Seibal to ważny monument z końca okresu klasycznego cywilizacji Majów, dokumentujący obchody dawnych rytuałów i upamiętniający okres świetności miasta w IX w. n.e. Podobnie jak inne teksty glificzne pozwala nam odtworzyć kolejny fragment fascynującej historii tej wielkiej cywilizacji, której potomkowie dziś na nowo odkrywają dokonania swoich przodków.


Bibliografia:

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz