Nowo odkryte miasto Majów nazwano Minanbé (które to słowo w języku jukateckim oznacza "nie ma tu drogi")

Oryginalny artykuł: Bautizan como Minanbé, “no hay camino”, a ciudad maya virgen al norte de la Biosfera de Calakmul

Zrujnowane i nietknięte, z echem swojej historii zawieszonym od ponad tysiąca lat, Minanbé czekało na zespół meksykańskich i słoweńskich specjalistów pod przewodnictwem archeologa Ivana Šprajca. Zakamuflowane w gąszczu dżungli Rezerwatu Biosfery Calakmul w Campeche, dawne miasto mogło zostać nazwane jedynie zwrotem w języku Majów z Jukatanu: „nie ma tu drogi”. Tym odkryciem ekspert związany z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Sztuk i Nauk kończy trzy dekady swojego projektu poświęconego rozpoznaniu Centralnej Niziny Majów, skamieniałego krajobrazu archeologicznego, który był siedliskiem od 9 do 11 milionów ludzi w późnym okresie klasycznym (lata 600–900). 

Na terenie miasta znaleziono 14 stel i ołtarzy (fot. Quintín Hernández)  

W tym sezonie prac terenowych, wspieranym przez Radę Archeologiczną Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), agencji Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, zespół ponownie udał się do północnego sektora rezerwatu, aby przeprowadzić badania powierzchniowe w miejscu położonym na zachód od Chactún, ośrodka zarządzanego zgłoszonego przez tę samą inicjatywę 13 lat temu i dla którego dysponowali danymi z lotniczego skanowania laserowego (LiDAR). Archeolodzy i pracownicy społeczni z Constitución, którzy brali udział w eksploracji, wytyczyli maczetami pięciokilometrową ścieżkę, następnie przejechali ją na quadach i przeszli podobny dystans w słońcu. 

Budowle wyróżniają się wysokiej klasy murarstwem i gładkimi panelami na elewacji
(fot. Vitan Vujanović)

Dla Ivana Šprajca brak polnych dróg, otwartych dekady temu do wyrębu, które służyły jako drogowskazy do innych stanowisk był dobrym znakiem: w porównaniu z innymi miejscami, w których prowadziliśmy badania powierzchniowe, dostęp tutaj był znacznie trudniejszy; jednak w ciągu ostatnich trzech lat to pierwsze, które znaleźliśmy w stanie nienaruszonym, bez śladów grabieży. Jak podaje Ivan Šprajc, to było odkrycie, wielka niespodzianka dla nas. Dlatego wybraliśmy nazwę Minanbé, która pochodzi z języka jukateckiego ( mina’an , „nie ma” i be , „ścieżka”). Jak wyjaśnia Ivan Šprajc, w ten sposób badacze podążając za tradycją archeologii Majów, polegającą na nazywaniu niektórych stanowisk zgodnie z ich cechami charakterystycznymi lub nawiązując do okoliczności odkrycia. 

Najwyższa piramida (około 13 metrów) wyróżnia się cechami typowymi dla stylu Río Bec
(fot. Vitan Vujanović)

Archeolodzy Atasta Flores Esquivel, Israel Chato López, Quintín Hernández Gómez i Vitan Vujanović przeprowadzili rozpoznanie terenu, począwszy od zdjęć LiDAR, które ukazały 15-hektarową osadę pod warstwą lasu, po weryfikację na poziomie gruntu ośrodka miejskiego z placami otoczonymi budynkami pałacowymi i religijnymi, tarasami i terenami podmokłymi z kanałami wodnymi. Odnosząc się do jednej z najwyższych budowli, piramidalnej świątyni o wysokości przekraczającej 13 metrów, Vitan Vujanović wyjaśnia, że charakteryzuje się ona cechami typowymi dla stylu Rio Bec, takimi jak wysokiej klasy murarstwo lub gładkie panele na elewacji, stromy ciąg schodów i profilowane gzymsy na szczycie. 

Wygląd ruin miasta Minanbé (fot. Quintín Hernández) 

Na uwagę zasługuje także Stela 1, na której wyryto scenę dekapitacji – jest to pierwszy monolit, jaki zauważył zespół. Oprócz niej znajduje się tam również 14 innych zabytków, z których niektóre zawierają elementy ikonograficzne i teksty hieroglificzne. Quintín Hernández, kolejny archeolog współpracujący ze Šprajcem, wspomina, że podczas eksploracji północnej części stanowiska odkryto szereg zabytków ustawionych „w rzędzie”, z czego te, które znajdowały się na południowym krańcu drogi łączącej sektor centralny i północno-wschodni, zostały uwolnione, aby przeprowadzić badania fotogrametryczne. Na podstawie pięciuset fotografii stworzono trójwymiarowe modele każdego z 14 odkrytych ołtarzy i stel. Modele te wysłano do zbadania epigrafikowi projektu, Octavio Esparza Olguínowi. Dzięki zaawansowanym programom do edycji udało mu się wyodrębnić pewne kluczowe elementy, pomimo erozji, która dotyka większość powierzchni wapienia. 

Stela 1 przedstawia osobę z nożem lub toporkiem w ręku w celu dekapitacji, w górnej części zamieszczono datę 5 Ajaw (rok 849)
(fot. INAH)

Specjalista zwraca uwagę, że na szczycie Steli 1, gdzie przedstawiono postać dzierżącą rodzaj noża lub topora do dekapitacji, widoczny jest znak kalendarzowy z datą 5 Ajaw (rok 849). Octavio Esparza Olguín, podaje, że jest to ważna wskazówka, ponieważ możemy założyć, że cała grupa zabytków, lub niektóre z nich, zostały wzniesione w Końcowym Okresie Klasycznym, kiedy to wiele stanowisk w tym regionie zostało opuszczonych, co nastąpiło w X wieku. W Minanbé odnaleziono również ołtarze okrągłe i jeden prostokątny. Sądząc po ich układzie, kilka z nich prawdopodobnie zostało celowo przerobionych. 

Archeolodzy odkryli na terenie miasta liczne stele i ołtarze, utworzono z nich modele trójwymiarowe (fot. INAH)

Przykładem jest zniszczony Monument 6. Po bokach znajdują się hieroglificzne kartusze, a z przodu postać władcy w nakryciu głowy z piór, pektorałem z trójpłatowymi elementami oraz opaskami na nadgarstkach i naszyjnikami. Jeden z tych hieroglificznych tekstów zawiera fragment daty Długiej Rachuby, która prawdopodobnie odnosi się do okresu z końca VII wieku, co czyniłoby go najstarszym w tym regionie. 

Dzięki danym uzyskanym dzięki technologii LiDAR ustalono, że centrum miasta mogło zajmować obszar o powierzchni 15 hektarów (fot. INAH)

Jak podsumowuje Ivan Šprajc, odkrycie Minanbé wpisuje się w regionalny obraz. Obszar ten był intensywnie przekształcany na cele rolnicze, a jego szczyt przypadł na Późny Okres Klasyczny i który musiał mieć pewną hierarchię związaną z tą produkcją i handlem nadwyżkami. Rodzi to jednak inne pytania, takie jak ewentualna inwazja grup z Północnego Jukatanu, które w późniejszym, ale bliskim czasie, przybyły z zamiarem zburzenia struktury władzy w opuszczonym mieście.

Ivan Šprajc (fot. Daniel Santanella, INAH)

Link do filmu na youtube:  www.youtube.com/watch?v=Zmo7lF4zuO4