Pierwsza głowa-trofeum z Andów z rozszczepem wargi/podniebienia zidentyfikowana w południowym Peru

Oryginalny artykuł: First Andean trophy head with cleft lip/palate identified from southern Peru

W niedawnym badaniu Beth Scaffidi przeanalizowała zdjęcia unikatowej głowy-trofeum z południowego Peru. Badanie zdiagnozowało u tego osobnika rozszczep wargi i podniebienia, co czyni go pierwszym przypadkiem głowy-trofeum z Andów i jednym z zaledwie sześciu innych znanych szczątków ludzkich z tego regionu z tą wadą rozwojową. Głowy-trofea to szczątki ściętych osobników, które poddano obróbce w celu konserwacji, ekspozycji i transportu. W Andach praktyka kolekcjonowania głów-trofeów sięga tysiącleci, a głowy te często należą do poległych wrogów lub czczonych przodków.

Lokalizacje znanych przypadków rozszczepienia warg w szczątkach ludzkich z centralnych Andów, wraz z podawanym pochodzeniem okazu badawczego (źródło ilustracji: czasopismo Journal of the Institute of Andean Studies) 

Uczeni przygotowują muografię w celu wykrycia struktur wewnętrznych w El Castillo w Chichen Itza

Oryginalny artykuł: Alistan muografía para detectar estructuras interiores en El Castillo de Chichén Itzá

Zespół meksykańskich i amerykańskich naukowców finalizuje przygotowania do wykonania tomografii komputerowej głównego budynku Chichén Itzá, El Castillo („Zamek”). Poprzez wykrycie mionów, cząstek subatomowych wytwarzanych przez promieniowanie kosmiczne, naukowcy zbadają wnętrze tej piramidy, która mierzy prawie 55,5 metra z każdej strony i ma 30 metrów wysokości. Jest to największa pod względem objętości piramida w Chichén Itzá. Ta interdyscyplinarna inicjatywa łączy wiedzę i wysiłki specjalistów, w tym z różnych wydziałów Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku (UNAM) i Uniwersytetu Stanowego w Chicago, a także Narodowego Laboratorium Fermiego. 

Piramida El Castillo w Chichen Itza (fot. INAH)

Badania potwierdzają, że Dzibanché było centrum politycznym dynastii Kaanu'l

Oryginalny artykuł: Investigaciones consolidan a Dzibanché como eje político de la dinastía Kaanu’l 

Znajdujące się w południowej części stanu Quintana Roo stanowisko archeologiczne Dzibanché jest jednym z najważniejszych miast Majów, pozwalających zrozumieć polityczną i symboliczną władzę dynastii Kaanu'l. Miejsce to zostało odkryte w 1927 roku przez Thomasa Ganna. Swoją nazwę, która oznacza „pismo w drewnie”, zawdzięcza odkryciu w Budowli E6 nadproża z inskrypcjami. Archeolog Sandra Balanzario Granados zauważa, że badania przeprowadzone w ciągu ostatnich czterech dekad pozwoliły na stworzenie bardziej zintegrowanej narracji na temat dynastii Kaanu'l i jej szerokich wpływów politycznych w miastach Majów, takich jak Tikal, Caracol, Cobá, Palenque i Ichkabal.

Nadproże z Budowli E6 (fot. INAH)

Znalezisko archeologiczne w La Lagunilla (miasto Meksyk)

Oryginalny artykuł: Hallazgo arqueológico en La Lagunilla ayudará a corroborar límites del islote de Tlatelolco 

Prekolumbijska przeszłość miasta Meksyk ponownie wyłania się spod ziemi, tym razem poprzez pozostałości domostwa, w którym znaleziono trzy pochówki ludzkie, kamienny tlecuil (palenisko) i ceramikę w stylu Azteków III, z późnego okresu postklasycznego (1325-1521). Odkrycie, którego dokonali specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), jest efektem archeologicznych prac ratowniczych prowadzonych na terenie posiadłości w Eje Central Lázaro Cárdenas, w dzielnicy Guerrero. Prace rozpoczęły się 6 października i zakończyły się 6 grudnia 2025 r. Jak poinformowała Jimena Rivera Escamilla, archeolog z Dyrekcji Ratownictwa Archeologicznego (DSA), która kieruje projektem, na stanowisku położonym w pobliżu Strefy Archeologicznej Tlatelolco dotychczas wykryto trzy etapy osadnictwa Mexików i ludu Tlatelolca. Dzięki tej informacji będzie można potwierdzić granice wysepki lub meandry, gdzie osiedlali się ludzie między Tlatelolco a dzielnicą Atezcapan, która odpowiada dzisiejszej La Lagunilla.

Prace archeologiczne na terenie La Lagunilla (fot. Meliton Tapia, INAH)

Pochodzenie tamali: od prekolumbijskiego waaj do dania podawanego dziś na gwatemalskim stole

Oryginalny artykuł: El origen del tamal: del waaj prehispánico al platillo que hoy se sirve en la mesa guatemalteca 

Kukurydza to jeden z głównych składników, które ukształtowały kuchnię mezoamerykańską. Stanowi niezbędny element przygotowywania tradycyjnych tamales, potrawy pochodzącej z Meksyku i Ameryki Południowej, której korzenie sięgają kultury Majów. Jej istotą są różnorodne odmiany tamales, znane i spożywane do dziś. Jak podkreśla Francisco Estrada Belli, specjalista od kultury Majów, najstarszy zapis tego dania, zwanego waaj, waj, wa'aj, waah lub wah, zachował się na stanowisku archeologicznym San Bartolo w gwatemalskim Peten. Malowidło ścienne zawierające pierwszą wzmiankę o tym daniu pochodzi z późnego okresu preklasycznego, około 100 r. p.n.e., i jest najstarszym odkrytym do tej pory zapisem. 

Przedstawienie tamali na malowidle w San Bartolo (fot. Projekt Archeologiczny San Bartolo-Xultun)