Rdzenni Amerykanie stworzyli najstarszą znaną grę w kości na świecie

Oryginalny artykuł: Los nativos americanos crearon los dados de juego más antiguos de la historia, 6000 años anteriores a los de las civilizaciones del Viejo Mundo 

Badanie opublikowane w American Antiquity, najważniejszym czasopiśmie poświęconym archeologii Ameryki Północnej, przedstawia dowody na to, że najwcześniejsze znane kości do gry w historii ludzkości były wytwarzane i używane przez indiańskie grupy łowców-zbieraczy na zachodnich Wielkich Równinach ponad 12 000 lat temu, pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, na długo przed pojawieniem się najstarszych udokumentowanych kości do gry w społeczeństwach epoki brązu w Starym Świecie. Badanie przeprowadzone przez Roberta J. Maddena, doktoranta Uniwersytetu Stanowego Kolorado, wskazuje, że kości, hazard i gry były trwałym elementem kultury rdzennych Amerykanów przez co najmniej ostatnie 12 000 lat, a najwcześniejsze okazy pojawiają się na stanowiskach archeologicznych z okresu Folsom w późnym plejstocenie, w Wyoming, Kolorado i Nowym Meksyku. Artefakty te są starsze o ponad 6000 lat od najstarszych znanych kości do gry w Starym Świecie.

Późny plejstocen (13 000–11 700 lat temu), wczesny holocen (11 700–8000 lat temu), środkowy holocen (8000–2000 lat temu) i późny holocen (2000–450 lat temu) – diagnostyczne i prawdopodobne prehistoryczne kości rdzennych Amerykanów: (a, d) Signal Butte, Nebraska (środkowy holocen), NMNH-A437076, NMNH-550791; (b) Agate Basin, Wyoming (wczesny holocen), UW-11327; (c, f) Agate Basin, Wyoming (późny plejstocen), UW-OA111, UW-OA448; (e, g) Lindenmeier, Kolorado (późny plejstocen), NMNH-A442165, NMNH-A440429; (h) Irvine, Wyoming (późny holocen). (Rysunki 1a, d, e i g dzięki uprzejmości Wydziału Antropologii, Smithsonian Institution, Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej. Rysunki 1b, c, f i h dzięki uprzejmości Wydziału Antropologii Uniwersytetu Wyoming fot. autora publikacji) (źródło ilustracji: czasopismo American Antiquity)

Nowe przejawy sztuki naskalnej zidentyfikowano na stanowisku El Venado (stan Hidalgo)

Oryginalny artykuł: Identifican nuevas manifestaciones gráfico-rupestres en el Sitio El Venado, en Hidalgo 

Podczas prac w ramach Projektu ratownictwa archeologicznego pociągu pasażerskiego relacji Meksyk-Queretaro, promowanych przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), odkryto nowe formacje skalne w miejscu zidentyfikowanym jako Stanowisko 77, El Venado, położonym na wzgórzu o tej samej nazwie. Składa się z 16 elementów, w tym petroglifów i malowideł jaskiniowych, które, biorąc pod uwagę ich cechy stylistyczne, prawdopodobnie pochodzą z Okresu Prehistorycznego i Okresu Postklasycznego (lata 900–1521). Znajdują się one na dwóch klifach w pobliżu rzeki Tula i zapory La Requena, w okolicy miejscowości San José Acoculco (Atotonilco de Tula) i Benito Juárez (Tepeji del Río de Ocampo) w stanie Hidalgo.

Specjaliści z INAH zarejestrowali 16 petroglifów i malowideł skalnych, które datowane są na Okres Prehistoryczny i Okres Postklasyczny (lata 900-1521) (fot. Gerardo Peña, INAH)

Budowla z kolumnami w Gwatemali ukazuje moment, w którym Majowie zaczęli dzielić się władzą

Oryginalny artykuł: Un edificio con columnas en Guatemala revela el momento en que los mayas empezaron a compartir el poder 

Głęboko w gwatemalskiej dżungli Petén zespół archeologów odkrył pozostałości budowli, która zmienia naszą wiedzę o rządach dawnych Majów. Jest to budowla K-1 na stanowisku archeologicznym Ucanal, kolumnowa konstrukcja datowana na lata około 810-950/1000. Jej otwarta struktura, dostępna z placu publicznego, sugeruje, że Majowie zaczęli eksperymentować z bardziej kolaboracyjnymi formami rządów, mniej skupionymi na osobie boskiego króla. Odkrycie, opublikowane w czasopiśmie Antiquity przez badaczki Christinę T. Halperin, Carmen Ramos Hernandez i Laurianne Gauthier, sugeruje, że budynek ten pełnił funkcję „domu rady”, czyli popol nah w języku Majów. Było to miejsce, w którym przywódcy z różnych linii spotykali się, aby omawiać sprawy polityczne, rozwiązywać konflikty, przygotowywać ceremonie i podejmować wspólne decyzje, a wszystko to pod czujnym okiem mieszkańców zgromadzonych na placu.

Budowla K-1 w Ucanal (fot. Cristina Halperin)

Archeolodzy i społeczność Tz'utujil potwierdzają odkrycie dużej osady Majów zanurzonej pod jeziorem Atitlán

Oryginalny artykuł: Arqueólogos y comunidad Tz’utujil confirman el hallazgo de un gran asentamiento maya sumergido bajo el lago de Atitlán 

Podwodna misja archeologiczna przeprowadzona w 2022 roku potwierdziła istnienie wyjątkowego krajobrazu kulturowego w głębinach jeziora Atitlán, na wyżynach Gwatemali. Prace, prowadzone we współpracy ze społecznością Majów Tz'utujil, pozwoliły na precyzyjne ustalenie lokalizacji dawnej, zatopionej osady z Okresu Preklasycznego i położyły podwaliny pod nowy model wspólnego zarządzania dziedzictwem, w którym wiedza naukowa i rdzenni mieszkańcy spotykają się na równych prawach. Badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym Journal of Maritime Archaeology, przeprowadził międzynarodowy zespół specjalistów. Jest ono odpowiedzią na wieloletnie braki w koordynacji, zaufaniu i jasności co do charakteru pozostałości archeologicznych znajdujących się pod wodami jeziora. Jezioro Atitlán to jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów Gwatemali zajmujące powierzchnię 137 kilometrów kwadratowych i osiągające w niektórych miejscach głębokość ponad 300 metrów, zbiornik ten powstał w wyniku aktywności wulkanicznej i nie posiada odpływu powierzchniowego. To właśnie ten stan wyjaśnia historycznie wysoki poziom wody, który wahał się o ponad dziesięć metrów tylko w XX wieku. W badaniu odnotowano, że 4 lutego 1976 roku trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,5 spowodowało spadek poziomu wody w jeziorze o około dwa metry w ciągu zaledwie jednego miesiąca. Te wahania ukształtowały nie tylko krajobraz, ale także dziedzictwo, które obecnie odkrywa archeologia podwodna.

Widok jeziora Atitlan z satelity (NASA)

Peruwiańscy archeolodzy odkryli rezydencję elity kultury Virú

Oryginalny artykuł: Arqueólogos peruanos descubren residencia de un personaje de la élite de la cultura Virú 

Zespół peruwiańskich archeologów po trzech tygodniach wykopalisk na zboczach Cerro Blanco, w miejscowości Huancaquito Alto, w regionie La Libertad, odkrył grupę budowli z cegieł adobe pokrytych pięknym tynkiem, zbudowanych ponad 1500 lat temu na potrzeby elity Virú. Feren Castillo Luján, dyrektor Projektu Archeologicznego Doliny Virú (PAVI), poinformował, że  architektura jest wyraźnie widoczna na powierzchni, dlatego w czwartym sezonie badawczym zaplanowano wykopaliska na obszarze o szerokości 13 metrów i długości 15 metrów. Jak przekazał Feren Castillo Luján, który stara się zrozumieć powiązania między kulturami Virú i Moche, pozwoliło to na stworzenie starannie wykonanej architektury, wykorzystującej głównie podłużne cegły adobe z otynkowaniem z gliny, a także cegły adobe o równoległych ściankach ze śladami trzciny. 

Pozostałości jednej z budowli na terenie Huancaquito Alto (fot. ANDINA/ Luis Puell)