Naukowcy odkryli, że księżycowy kalendarz Zapoteków jest starszy niż do tej pory sądzono

Oryginalny artykuł: A Lunar Day Count at Monte Alban and the Chronology of Early and Middle Preclassic Zapotec Hieroglyphic Texts (ca. 496–221 BCE)

Naukowcy z Uniwersytetu w Albany (SUNY) i SUNY Plattsburgh rozszyfrowali dawny księżycowy system liczenia z hieroglificznych inskrypcji w Monte Albán w stanie Oaxaca w Meksyku. Praca, opublikowana w czasopiśmie Latin American Antiquity, dowodzi, że tzw. Glif W, powtarzający się symbol kalendarzowy na stelach i kamiennych tablicach, wskazuje, ile wieczorów od nowiu w dniu odnotowanego wydarzenia widoczny był sierp Księżyca. Dzięki temu odkryciu autorzy, John Justeson i Justin Patrick Lowry, byli w stanie określić bezwzględne odległości między siedmioma pełnymi datami za pomocą Glifu W i umieścić je w czasie rzeczywistym. Jedyna sekwencja zgodna z kalendarzem Zapoteków udokumentowana w XVII wieku obejmuje okres od 496 do 221 r. p.n.e. Monte Albán posiada najstarszy korpus tekstów hieroglificznych w Mezoameryce, zauważają autorzy w swojej publikacji. Artykuł ten pokazuje, że Glif W określa, ile wieczorów Księżyc był widoczny od nowiu w dacie, w której się znajduje, ustala odległości bezwzględne między siedmioma w pełni zachowanymi datami z zapisami Glifu W oraz identyfikuje wszystkie możliwe lokalizacje tej serii dat w czasie absolutnym. Glif W został zidentyfikowany przez meksykańskiego archeologa Alfonso Caso w 1928 roku, ale jego znaczenie pozostawało zagadką przez dziesięciolecia. Zaproponowano trzy główne hipotezy: że wskazywał on dzień w 20-dniowym miesiącu, że oznaczał numer treceny (okresu 13 dni) lub że odliczał miesiące w roku. Autorzy, przedstawiając konkretne dane, dowodzą, że wszystkie te interpretacje są błędne. Zamiast tego, po przeanalizowaniu odstępów między datami na dwóch kluczowych zabytkach, doszli do wniosku, że liczba towarzysząca Glifowi W rośnie i maleje zgodnie z cyklem trwającym około 29,53 dnia, co odpowiada dokładnej długości lunacji (czasu między dwoma nowiami). Innymi słowy, Zapotekowie zapisywali wiek księżyca w momencie każdego wydarzenia. 

Mapa stanu Oaxaca i stanowiska Monte Albán, (oparte na badaniach Urcida publikacja z 2001 roku, rysunek 4.25), położenie budowli w południowej części placu (oparte na badaniach Levine i współautorów 2021, rysunek 10) i wczesna konstrukcja Budowli J (oparte na badaniach Urcida i Joyce 2014, rysunek 9.6) (źródło ilustracji: Latin American Antiquity)

Dawne DNA zmienia historię Peru, odkryto migrację na dystansie ponad 700 kilometrów na kilka wieków przed Inkami

Oryginalny artykuł: ADN antiguo reescribe la historia del Perú: descubren migración de más de 700 kilómetros siglos antes de los Incas 

Międzynarodowe badanie oparte na szczątkach ludzkich znalezionych w Chincha wykazało, że dawne społeczności nadbrzeżne przez stulecia zachowały swoje rytuały pogrzebowe i praktyki kulturowe, pomimo mieszania się z innymi grupami zamieszkującymi terytorium Peru. Na długo przed powstaniem Imperium Inków, grupy ludzi przemierzały już rozległe terytoria wzdłuż peruwiańskiego wybrzeża, niosąc ze sobą swoje zwyczaje, rytuały i formy organizacji rodziny. Niedawne międzynarodowe badanie oparte na analizie dawnego DNA wykazało, że całe społeczności migrowały z północnego wybrzeża Peru na południe co najmniej 800 lat temu, podważając historyczne teorie dotyczące mobilności społeczeństw preinkaskich. Badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym Nature Communications, dostarczyły dowodów na migracje ludzi na odległość ponad 700 kilometrów do dzisiejszej Doliny Chincha w regionie Ica. Odkrycia nie tylko ujawniają skalę tych migracji, ale także to, w jaki sposób populacje te zachowały swoje tradycje kulturowe przez pokolenia pomimo mieszania się z innymi grupami na wybrzeżu Peru.

Mapa obszaru badań. A. Lokalizacja Doliny Chincha i innych stanowisk andyjskich wymienionych w niniejszym badaniu, które dostarczyły danych o starożytnym DNA. B. Stanowiska archeologiczne objęte badaniem ( Źródło: Mapy bazowe dla paneli A i B uzyskano z zestawu danych World Imagery i utworzono w oprogramowaniu ArcGIS Pro w wersji 3.6.2. Źródła: ESRI, Michael Bauer Research GmbH 2022, National Institute of Statistics and Informatics (INEI), Earthstar Geographics, Vantor) 

Najstarszy pochówek w Patagonii ujawnia wczesną osadę wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej

Oryginalny artykuł: Oldest burial in Patagonia reveals early human settlement along South America's Atlantic coast 

Zaludnienie Ameryki Południowej od dawna jest przedmiotem debaty i proponowane są drogi jego rozprzestrzeniania się na subkontynencie. Jednak szlaki wzdłuż wybrzeża Atlantyku były zazwyczaj znacznie młodsze niż ich odpowiedniki na Pacyfiku, co pozostawia istotną lukę w naszej wiedzy na temat tego, kiedy i jak pierwsi łowcy-zbieracze podróżowali wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie Journal of Archaeological Science: Reports przedstawia i omawia najwcześniejsze miejsce pochówku w Patagonii, a także jeden z najwcześniejszych dowodów osadnictwa człowieka we wczesnym holocenie na atlantyckim wybrzeżu Ameryki Południowej. W Ameryce Południowej toczy się wiele dyskusji na temat czasu i szlaków, którymi pierwsi łowcy-zbieracze docierali na kontynent. Wśród hipotez wymienia się trzy główne szlaki rozprzestrzeniania się wzdłuż korytarza wewnętrznego: wybrzeża Pacyfiku lub Atlantyku. Szlaki przybrzeżne byłyby szczególnie korzystne ze względu na mniejsze ryzyko przetrwania, połączenie z głównymi rzekami, którymi można było podróżować i zapuszczać się w głąb lądu oraz dostęp do słodkiej wody. Choć wzdłuż wybrzeża Pacyfiku istnieją liczne dowody na osadnictwo z wczesnego holocenu i późnego plejstocenu, wybrzeże Atlantyku jest stosunkowo znacznie młodsze. Co więcej, szczególnie w Patagonii, najwcześniejsze stanowiska datowane są na około 7000–8000 lat p.n.e., a najwcześniejszy pochówek, w La Arcillosa 2, datowany jest na około 5205 lat p.n.e. Większość tych pochówków wskazuje na to, że łowcy-zbieracze żywili się głównie pokarmem lądowym i mieszanym, w przeciwieństwie do mieszkańców Pacyfiku, gdzie wcześni łowcy-zbieracze opierali swoją dietę głównie na produktach morskich. Brak danych archeologicznych wynika częściowo ze wzrostu poziomu morza w okresie przejścia z plejstocenu do holocenu (około 11 700 lat temu), który prawdopodobnie doprowadził do zatopienia wielu wcześniejszych stanowisk łowców-zbieraczy.

Znaleziska z trzeciego sezonu wykopaliskowego pokazujący szczątki Osoby 1 i Osoby 2. Diagram Raúl González Dubox (źródło ilustracji: Journal of Archeological Science: Reports) 

W Tuli archeolodzy z INAH odkryli serię pochówków z okresu Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En Tula, Hidalgo, el INAH descubre serie de enterramientos de época teotihuacana 

Eksploracja różnych kontekstów pogrzebowych, w tym pięciu grobowców szybowych, odkrytych podczas wykopalisk prekolumbijskiego kompleksu mieszkalnego w pobliżu miejscowości Ignacio Zaragoza, będzie miała kluczowe znaczenie dla zrozumienia wierzeń, struktury społecznej i kultury miejsc w regionie, które kwitły w okresie świetności Teotihuacan. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, stwierdziła, że odkrycia w Tuli dowodzą znaczenia badań archeologicznych dla zrozumienia, zachowania i badania głęboko zakorzenionej pamięci tych terytoriów. Każdy pochówek, każda ofiara i każdy kontekst odnaleziony przez INAH (Narodowy Instytut Antropologii i Historii) dostarcza informacji o sposobach życia, wierzeniach i organizacji społecznej mieszkańców tego regionu ponad tysiąc lat temu i potwierdza, że rozwojowi infrastruktury mogą towarzyszyć rzetelne badania i ochrona dziedzictwa.

Jeden z grobów odkrytych na terenie Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

Odkryto dowody na istnienie dawnego sanktuarium w Cerro de la Horca

Oryginalny artykuł: Hallazgo arqueológico: descubren evidencias de un antiguo santuario en Cerro de la Horca 

Zespół kamiennych i glinianych platform, murów, placów ceremonialnych i licznych materiałów archeologicznych znalezionych na stanowisku Cerro de la Horca wzmacnia hipotezę, że kompleks ten mógł być jednym z głównych ośrodków religijnych i politycznych w dolinie Fortaleza między 900 a 1400 rokiem, na terenie obecnej prowincji Barranca w regionie Lima. Stwierdził to archeolog José Luis Fuentes, dyrektor projektu badawczego realizowanego obecnie w tej ważnej osadzie położonej około czterech kilometrów na północ od Paramongi, na 513 kilometrze autostrady Panamerykańskiej Północ. W wywiadzie dla agencji Andina José Luis  Fuentes wyjaśnił, że Cerro de la Horca jest jednym z największych i najbardziej złożonych obiektów w Dolinie Fortaleza, ze względu na dużą liczbę znajdujących się tam struktur architektonicznych, otoczonych przez 20 kopców, a także platformy, mury i wewnętrzne ścieżki. To bardzo złożone miejsce, niespotykane w tej konkretnej części doliny. 

Pozostałości jednej z budowli odkrytych w Cerro de la Horca (Fot. © ANDINA / Editora Perú)