Badania w Calakmul ujawniły wczesny zapis kalendarzowy na prekolumbijskim muralu

Oryginlany artykuł: Estudios en Calakmul identifican escritura calendárica temprana en un mural prehispánico

Duża część inskrypcji z miasta Majów Calakmul pochodzi z Okresu Klasycznego (250–900 r.), ale ostatnie zapisy, rekonstrukcja i analiza malowidła ściennego znajdującego się wewnątrz Budowli II, datowanej na 400 r. p.n.e., ujawniły datę kalendarzową, która pochodzi ze znacznie wcześniejszego okresu, więc to dawne miasto położone w centralnej części Niziny Majów ma znacznie dłuższą historię. Jak podaje Daniel Salazar Lama, specjalista w dziedzinie ikonografii i historii sztuki Majów, który koordynuje interdyscyplinarny i prowadzony z archeologami z Francji projekt badawczy na stanowisku archeologicznym. Do istotnych postępów należy analiza muralu, przedstawiającego mitycznego bohatera Juun Ajaw polującego na stworzenie w wodzie, oraz symbol odpowiadający znacznikowi dnia w 260-dniowym cyklu kalendarzowym.

Mural znaleziono we wnętrzu jaskini (fot. Daniel Salazar Lama)

Jak podaje Daniel Salazar Lama, do czasu rekonstrukcji tego muralu nie było żadnych śladów wczesnych zapisów w Calakmul, co plasuje to miejsce w centrum eksplozji kulturowej Nizin Majów w Późnym Okresie Preklasycznym, w którym znajdowały się miasta o monumentalnej architekturze i wczesnym piśmie, takie jak San Bartolo, El Mirador i Tikal, między innymi, położone w Gwatemali. Teraz możemy zaliczyć Calakmul do miejsc, w których występują tego typu przejawy. Badacz wygłosił wykład, w którym przedstawił stan zaawansowania prac nad projektem rejestracji i analizy Podstruktury II C w Calakmul. Projekt ten realizuje we współpracy z Archaïos, swoim ośrodkiem badawczym w Paryżu, Francuskim Centrum Studiów Meksykańskich i Środkowoamerykańskich, Fundacją Stresser-Péan oraz Narodowym Instytutem Antropologii i Historii (INAH), agencją Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku.

Budowla II w Calakmul (fot. Daniel Salazar Lama)

Mural o wymiarach 1,90 metra szerokości i 1,70 metra wysokości został odkryty w ramach Projektu Archeologicznego Calakmul, kierowanego przez archeologa Ramóna Carrasco Vargasa. Ze względów konserwatorskich został on w 2005 roku usunięty z pierwotnego kontekstu i przekazany Krajowej Komisji ds. Koordynacji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, gdzie obecnie się znajduje.  Jak podaje Daniel Salazar Lama, w ramach projektu archeolodzy starają się ponownie przyjrzeć, przeanalizować i zinterpretować tę scenę na podstawie odkryć Ramóna Carrasco Vargasa. Rozpoczęto projekt dokumentalny, aby odzyskać raporty i materiały graficzne, które pozwolą na przeanalizowanie i cyfrowe zrekonstruowanie muralu.

Odtworzenie muralu z wizerunkiem Juun Ajaw (rysunek: Daniel Salazar Lama)

Daniel Salazar Lama, podczas konferencji w Campeche wyjaśnił, że jest to rysunek wykonany węglem drzewnym, którego ze względu na stan zachowania nie można dokładnie obejrzeć, ale scenę zrekonstruowano przy użyciu najnowocześniejszej technologii, która pozwala na przetwarzanie obrazów, a także ich fotogrametrię i rysunek cyfrowy. Jak podkreśla Daniel Salazar Lama, graficzna rekonstrukcja muralu zidentyfikowała Juun Ajaw, postać mitologiczną Majów, znalezioną w różnych miejscach na Nizinach Majów, głównie na malowanych naczyniach ceramicznych z okresu klasycznego. Dzięki tym dowodom znamy jego imię i wiemy, że uczestniczy w mitycznych epizodach. Co więcej, na podstawie badań przeprowadzonych w ramach projektu archeologicznego kierowanego przez Ramóna Carrasco Vargasa, budynek, w którym znajdował się mural, datowano na okres od 400 do 390 r. p.n.e. Obecnie proponuje się datowanie na okres od 400 do 200 r. p.n.e.

Daniel Salazar Lama podczas pracy (fot. Daniel Salazar Lama)

Proponowany, dłuższy okres budowy jest również zależny od innych dowodów archeologicznych i architektonicznych. Do tego dochodzi styl, w jakim przedstawiono postać i scenę, który nie jest tak wczesny jak 400 r. p.n.e.; zatem mówimy o wieku lub dwóch późniejszych niż pierwotnie zakładano. W związku z tym konieczne jest pobranie nowych próbek w celu uzyskania dokładniejszych dat. Daniel Salazar Lama wyjaśnił, że mural został namalowany wewnątrz łukowatego sklepienia, odtwarzając wnętrze jaskini. W wierzeniach Majów była to przestrzeń, w której przebywali bóstwa i przodkowie, i skąd pochodzą siły napędzające kosmos. Jaskinie były również miejscem opowieści o stworzeniu świata, które na nowo go uporządkowały, w których uczestniczyli bogowie i bohaterowie kulturowi. Daniel Salazar Lama twierdzi, że funkcja Podstruktury II C jest wciąż nieokreślona; jednak na głównej fasadzie zewnętrznej znajduje się fryz z niebiańską ramą, przedstawiający trzy bóstwa zstępujące z nieba, a także maszkarony u dołu, symbolizujące narodziny boga kukurydzy. Wszystko to mogło służyć jako tło dla ceremonii władców lub kapłanów, a także jako miejsce kultu niebiańskich bóstw lub postaci przedstawionej wewnątrz budynku. Odnosząc się do muralu, konkluduje, że może on reprezentować wydarzenie będące częścią cyklu życia boga kukurydzy; prawdopodobnie jest to akt przebłagalny. Co więcej, data została narysowana później, jako aluzja do momentu, w którym doszło do epizodu polowania i ofiary, z Juun Ajaw w roli głównej.