Badania w Calakmul ujawniły wczesny zapis kalendarzowy na prekolumbijskim muralu

Oryginlany artykuł: Estudios en Calakmul identifican escritura calendárica temprana en un mural prehispánico

Duża część inskrypcji z miasta Majów Calakmul pochodzi z Okresu Klasycznego (250–900 r.), ale ostatnie zapisy, rekonstrukcja i analiza malowidła ściennego znajdującego się wewnątrz Budowli II, datowanej na 400 r. p.n.e., ujawniły datę kalendarzową, która pochodzi ze znacznie wcześniejszego okresu, więc to dawne miasto położone w centralnej części Niziny Majów ma znacznie dłuższą historię. Jak podaje Daniel Salazar Lama, specjalista w dziedzinie ikonografii i historii sztuki Majów, który koordynuje interdyscyplinarny i prowadzony z archeologami z Francji projekt badawczy na stanowisku archeologicznym. Do istotnych postępów należy analiza muralu, przedstawiającego mitycznego bohatera Juun Ajaw polującego na stworzenie w wodzie, oraz symbol odpowiadający znacznikowi dnia w 260-dniowym cyklu kalendarzowym.

Mural znaleziono we wnętrzu jaskini (fot. Daniel Salazar Lama)

Technologia LiDAR ujawnia prawdziwe rozmiary Calakmul

Oryginalny artykuł: Oculto por la selva, estudio LiDAR revela el denso asentamiento urbano de Calakmul, en Campeche

Jako część specjalnego programu koordynowanego przez Ministerstwo Kultury w Meksyku, za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz w ramach Projektu Archeologicznego Bajo Laberinto wykorzystano technologię LiDAR na obszarze 95 kilometrów kwadratowych Rezerwatu Biosfery Calakmul (stan Campeche, Meksyk). Wyniki badań wykazały ogromne rozmiary Calakmul, będącego w latach 635-850 stolicą potężnego królestwa Kanu’l, dominującego na Nizinach Majów. Uzyskane obrazy pokazują liczne budowle ukryte pod gęstą warstwą roślinności.

Obraz Calakmul uzyskany dzięki technologii LiDAR (fot. INAH)

Jadeitowa maska z Calakmul powraca do Campeche

Oryginalny artykuł: La mascara de Calakmul regresa a Campeche

Przez ostatnie lata, słynna maska jadeitowa z Calakmul była wystawiana w różnych muzeach nie tylko w samym Meksyku, ale również poza granicami kraju. Teraz wraca do Muzeum Architektury Majów w Baluarte de la Soledad w mieście Campeche. Maskę odkrył William J. Folan, podczas prac wykopaliskowych prowadzonych na początku lat osiemdziesiątych XX wieku w majańskim mieście Calakmul (stan Campeche, Meksyk). Znaleziono ją w Budowli VII, w Grobowcu 1, pochodzącym z lat 660-750 n.e. i należącym do jednego z władców dynastii Kaan.

Jadeitowa maska odkryta w Grobowcu 1 w Budowli VII w Calakmul (fot. INAH)

Dziewięć stanowisk archeologicznych w Meksyku pod specjalną ochroną UNESCO

Oryginalny artykuł: Senalizan nueve sitios arqueologicos mexicanos para proteccion especial de la UNESCO

Dnia 1 października, punktualnie o godzinie 11.00, na terenie dziewięciu stanowisk archeologicznych w Meksyku umieszczono specjalne tablice z potrójnym “Niebieskim Herbem” jako świadectwa wpisania tych ośrodków do Międzynarodowego Rejestru Dóbr Kulturowych Objętych Ochroną Specjalną UNESCO.

Tablice umieszczone na terenie Uxmal, jednego z miast Majów,
które znalazło się pod specjalną ochroną UNESCO (fot INAH)

UNESCO ma wpisać nowe stanowiska na listę światowego dziedzictwa

Oryginalny artykuł: World Heritage Committee meeting opens in Doha. UNESCO.org 15.06.2014

W Katarze rozpoczyna obrady Komisja ds. Światowego Dziedzictwa. Podczas tej sesji Komisja rozważy wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO 36 nowych stanowisk oraz zbada stan ochrony ponad 100 z 981 istniejących stanowisk. Wśród kandydatów z obu Ameryk znajdują się: 

• Starożytne Miasto Majów i Chroniony Las Tropikalny Calakmul w Meksyku (rozszerzenie stanowiska "Starożytne Miasto Majów Calakmul") 

Biosfera Calakmul (fot. Wikimedia Commons)

Czytaj także: INAH stara się o wpisanie obszaru na południe od Calakmul na listę światowego dziedzictwa UNESCO

• Andyjski System Dróg (Argentyna, Boliwia, Chile, Kolumbia, Ekwador, Peru)

Fragment Drogi Inków (fot. Wikimedia Commons)

Czytaj także: Archeolodzy natrafili na kolejny odcinek Drogi Inków - Archeolodzy natrafili na kolejny odcinek Drogi Inków prowadzący do Machu Picchu

• Prekolumbijska wioska kultury Diquís z kamiennymi kulami (Kostaryka)

Kamienna kula na dziedzińcu kostarykańskiego Muzeum Narodowego (fot. Wikimedia Commons)

Czytaj także: Nowe spojrzenie na rdzenne kultury i ich wiedzę 

INAH stara się o wpisanie obszaru na południe od Calakmul na listę światowego dziedzictwa UNESCO

Orygnalny artykuł: Buscan inscripcion del sur de Calakmul en la lista del patrimonio mundial

Badania prowadzone przez ostatnich szesnaście lat pozwoliły zlokalizować w południowej części Rezerwatu Biosfery Calakmul około 50 prekolumbijskich ośrodków, zamieszkiwanych przez Majów w tym samym czasie, co Calakmul i Tikal. Są wśród nich zarówno znaczące miasta najwyższej rangi, jak i ośrodki średniej wielkości bądź bardzo małe. Wszystkie one rozwijały się przez dwa tysiące lat na Centralnych Nizinach Majów na Półwyspie Jukatan.

Rezerwat Biosfery Calakmul

Obecnie Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), za pośrednictwem Dyrekcji Światowego Dziedzictwa i Krajowej Koordynacji Archeologii oraz we współpracy z Ministerstwem Środowiska i Zasobów Naturalnych (Semarnat), Krajową Komisją Chronionych Obszarów Przyrody (Conanp) i władzami stanu Campeche, starają się o wpisanie przez UNESCO południowych ziem Biosfery Calakmul na listę światowego dziedzictwa i uznanie ich za tak zwane „Dobro Mieszane” czyli obiekt kulturowo-przyrodniczy. Obszar ten obejmuje 330 tysięcy hektarów z 723 tysięcy, które zajmuje cały Rezerwat Biosfery.

Budowla 15-A w Champerico (fot. INAH)

La Corona - mały sojusznik potężnego Calakmul

Mesoweb zainicjował nową serię publikacji pod tytułem La Corona Notes, w ramach której będą się ukazywały krótkie raporty z bieżących prac uczestników Proyecto Arqueológico Regional La Corona. Edytorami serii są: Marcello A. Canuto, Tomás Barrientos Q. oraz David Stuart. Pierwszy raport pióra szefów projektu - Marcello Canuto i Tomasa Barrientosa pt. “The Importance of La Corona”wyjaśnia znaczenie oraz historię tego stanowiska.

La Corona, podstopnica (pionowa płaszczyzna schodka) przestawiająca scenę rytualnej gry w piłkę  wraz z inskrypcją glificzną (fot. Wikimedia Commons)

Konserwacja malowideł ściennych w klimacie tropikalnym

Oryginalny artykuł: The Chii`k Naab mural paintings: Calakmul. The conservation of mural paintings in tropical climates (English)

Calakmul - jedno z najważniejszych znanych nam dziś miast cywilizacji Majów - zostało założone ok. 500-600 lat pne. Jego wpływy w okresie klasycznym (250-900 n.e.) obejmowały dorzecza rzek Usumacinta i La Pasion i wymieniane są w wielu historycznych inskrypcjach regionu Peten.

Wśród najważniejszych budynków na tym stanowisku wyróżnia się Chii'k Naab, jeden z 4 zabytków otaczających plac centralny. Kiedy w 2005 podjęto tu pierwsze prace archeologiczne, odkryta została mniejsza konstrukcja o wyjątkowym znaczeniu. Została ona wzniesiona w latach 650-700 n.e., w podstawie ma 12 m szerokości i 5 m wysokości i jest całkowicie pokryta malowidłami ściennymi przestawiającymi sceny z życia codziennego. Jest to szczególnie istotne, bo w sztuce majańskiej jest niewiele przedstawień o charakterze innym niż religijny, ceremonialny czy polityczny.

Odkrycie to stanowi zarazem wielkie wyzwanie dla konserwatorów zabytków. Wiadomo, że w klimacie tropikalnym konserwacja malowideł ściennych niesie ze sobą wiele trudności. Specjaliści skrupulatnie zbadali warunki i określili listę czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych, które działają na malowidła w Calakmul. Jeden z celów, jakie sobie postawili, to stworzenie powłoki z produktów nieorganiczych, takich jak wodorotlenek wapnia i wodorotlenek baru, która nie tylko będzie chronić malowidła, ale także zintegruje pomieszczenia z otoczeniem, łącząc budynki z otwartą przestrzenią. 

Więcej o Calakmul (po polsku)
Czytaj także o błękicie majańskim (po polsku)

Podobne problemy pojawiają się na wielu stanowiskach majańskich, np. w Bonampak:

Malowidła w Bonampak 1991. Fragment malowidła na ścianie południowej w Komnacie 1 w Budowli I
Bonampak murals 1991. Structure I, Room 1, south wall

Malowidła w Bonampak 2005. Ten sam fragment
Bonampak murals 2005. The same fragment

Malowidła w Bonampak - rekonstrukcja komputerowa (aut. Rina Lazo) w muzeum
Bonampak murals - digital reconstruction in the museum (author: Rina Lazo)