Nowa inskrypcja z La Corona odsłania intrygi polityczne królestwa Kaanul

Oryginalny artykuł: Altar descubierto en La Corona revela nuevo gobernante y sus vinculos politicos

13 czerwca 2017 roku, podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w małej świątyni w grupie La Coronitas, na terenie majańskiego ośrodka La Corona (Peten, Gwatemala) odkryto ołtarz wyrzeźbiony około 1500 lat temu, będący najstarszym zabytkiem znalezionym do tej pory w tym mieście. Jednak dopiero teraz, kiedy ołtarz został oficjalnie wystawiony w Narodowym Muzeum Archeologii i Etnologii w Mieście Gwatemala, Marcello A. Canuto (z University of Tulane, USA) i Tomás Barrientos Q (z Universidad del Valle, Gwatemala), kierujący projektem archeologicznym w La Corona, opowiedzieli o zachowanej inskrypcji, która dostarcza nowych informacji na temat ekspansji Kaanul, znanego też jako „Królestwo Węża”.

Odkrycie ołtarza w La Corona (fot. Proyecto Regional Arqueologico La Corona)

Nowe spojrzenie na rdzenne kultury i ich wiedzę

Społeczność międzynarodowa zaczyna patrzeć na rdzenne kultury i ich wiedzę o środowisku z rosnącym zainteresowaniem i szacunkiem. Okazuje się, że wiele możemy się od nich nauczyć, a ich kultura - zarówno materialna jak i duchowa - jest niezwykle bogata i zróżnicowana. 

Zwrot świętych przedmiotów plemionom Hopi i Apaczów

Na początku grudnia Fundacja Annenbergów, która stawia sobie za cel "wspomaganie rozwoju najbardziej skutecznych sposobów dzielenia się pomysłami i wiedzą", ogłosiła zakup i zwrot prawowitym właścicielom 21 przedmiotów należących do plemienia Hopi i 3 należących do plemienia Apaczów. W USA Ustawa o ochronie i repatriacji grobów rdzennych Amerykanów daje plemionom uznanym przez państwo możliwość odzyskania przedmiotów rytualnych i pogrzebowych od agencji federalnych i muzeów, ale nie ma ona zastosowania na arenie międzynarodowej, więc kiedy cenne artefakty pojawiają się w domach aukcyjnych, stosunkowo rzadko udaje się zablokować ich sprzedaż na drodze sądowej. Dlatego prezes fundacji Gregory Annenberg Weingarten postanowił działać na własną rękę i za 530 tys. dolarów kupił wystawione w Paryżu artefakty, żeby móc je następnie zwrócić prawowitym właścicielom - rdzennym Amerykanom. 

Przedmioty Hopi na aukcji w Paryżu. Na pierwszym planie "Tumas Crow Mother" - krucza maska (fot. Reuters)

Odzyskanie majańskiego panelu z La Corona (Gwatemala)

Oryginalny artykuł:  Recuperan panel arqueologico maya

Dzisiaj, 28 listopada, Ministerstwo Kultury i Sportu w Gwatemali zaprezentowało rzeźbiony panel Majów, pochodzący z okresu klasycznego (250 – 900 n.e.), odzyskany i przewieziony z San Francisco (USA). Panel pochodzi z Nizin Majów, ze stanowiska archeologicznego La Corona (Petén, Gwatemala). Wyrzeźbiona inskrypcja obejmuje dwie kolumny po trzy bloki glificzne każda.

Odzyskany panel z La Corona (fot. Ministerstwo Kultury i Sportu, Gwatemala)

La Corona - mały sojusznik potężnego Calakmul

Mesoweb zainicjował nową serię publikacji pod tytułem La Corona Notes, w ramach której będą się ukazywały krótkie raporty z bieżących prac uczestników Proyecto Arqueológico Regional La Corona. Edytorami serii są: Marcello A. Canuto, Tomás Barrientos Q. oraz David Stuart. Pierwszy raport pióra szefów projektu - Marcello Canuto i Tomasa Barrientosa pt. “The Importance of La Corona”wyjaśnia znaczenie oraz historię tego stanowiska.

La Corona, podstopnica (pionowa płaszczyzna schodka) przestawiająca scenę rytualnej gry w piłkę  wraz z inskrypcją glificzną (fot. Wikimedia Commons)

13 Bak'tun w La Corona

David Stuart Notes on a New Text from La Corona (English)

W kwietniu i maju tego roku odkryte zostały pozostałości schodów glificznych w Budowli 13R-10 w La Corona w Gwatemali. Schody hieroglificzne 2 z La Corona zostały zrabowane w latach 1960-ych, stając się źródłem wielu bloków glificznych oznaczanych jako korpus ze Stanowiska Q (Site Q). Na szczęście rabusie nie zauważyli najniższego stopnia, który został odkryty dopiero w tym roku. Zdjęcia z wykopalisk można znaleźć tutaj, na stronie internetowej Projektu Archeologicznego La Corona. 

David Stuart na temat Bloku 5:

• Jest to drugi starożytny tekst wymieniający koniec bak'tuna 13.0.0.0.0 4 Ahaw 3 K’ank’in, czyli 21 lub 23 grudnia 2012. Drugi - Monument 6 z Tortuguero w Meksyku - jest znany od lat 1980-ych i w ostatnich latach dużo się o nim mówiło.
• Główny przekaz nowej inskrypcji nie dotyczy roku 2012; upamiętnia on raczej wizytę w La Corona (Saknikte’) ważnego władcy Calakmul imieniem Yuknoom Yich’aak K’ahk’ dn. 29 stycznie 696 r. n.e.
• Niekompletny i uszkodzony fragment tej inskrypcji wspomina także możliwą introdukcję dynastii Kan lub Kanul na tron Calakmul w 635. Jest to zgodne ze scenariuszem zaproponowanym przez Simona Martina, według którego glif-emblemat - symbol dynastii Calakmul zmienił lokalizację w późnym klasyku.
• Nowa inskrypcja nie zawiera natomiast żadnych przepowiedni na temat tego, co się wydarzy w 2012. Czemu więc została wspomniana? Ponieważ jest to koniec dużego cyklu kalendarzowego, który został uznany za wart wzmianki. Starożytni skrybowie lubili odnotowywać okrągłe daty kalendarza majańskiego, w tym także przyszłe daty, ponieważ były one ściśle związane z życiem politycznym i religijnym. W obu tekstach powiązali koniec 13 bak'tuna z wydarzeniami sobie współczesnymi z powodu interesującego wzorca numerycznego. W roku 692 król świętował koniec 13 k'atuna, czyli datę 9.13.0.0.0 i w inskrypcji nosi tytuł "Lorda 13 K'atunów". Ponieważ 13 to dla Majów święta liczba skryba użył zabiegu literackiego łączącego koniec 13 k'atuna z końcem większego cyklu - 13 bak'tuna, aby pokazać współczesne sobie wydarzenia w szerszym kontekście kosmologicznym. 

Panel 1 z La Corona. Narodowe Muzeum Archeologii i Etnologii w mieście Gwatemala 

La Corona Panel 1. National Museum of Archaeology and Ethnology, Guatemala City 

Czytaj także:  Co się (nie) wydarzy w 2012?, Koniec świata odwołany

Co się (nie) wydarzy w 2012?

Kalendarz

Typowa data mezoamerykańska, a konkretnie majańska wyglądała tak:

6 Hix 12 Yaxk'in (czytaj hisz i jaszkin)

6 Ocelota 12 Pierwszego Słońca

liczba+Tzolk'in + liczba+Haab

Tzolk'in to święty kalendarz 260-dniowy, przez niektóre ludy majańskie używany do dziś. Jest to odwieczny cykl, złożony z liczby od 1 do 13 i nazwy jednego z 20 dni. 

Haab to kalendarz 365-dniowy, a więc słoneczny. Ten cykl składa się z 18 miesięcy po 20 dni każdy, plus 5-dniowy okres Wayeb. Majańscy astronomowie z pewnością zauważyli, że rok jest nieco dłuższy niż 365 dni, ale kalendarz tego nie uwzględniał, tak więc poszczególne miesiące nie odpowiadały konkretnej porze roku tak jak w naszym kalendarzu. 

Data Tzolk'in i data Haab razem tworzą tzw. Koło Kalendarzowe. Ponieważ dana konfiguracja liczb i dni Tzolk'in i Haab powtarzała się co 52 lata, taki kalendarz doskonale się sprawdzał w życiu codziennym.