Ewolucja języków potwierdza hipotezę o zamieszkaniu Beringii

Oryginalny artykuł: Language 'evolution' may shed light on human migration out-of-Beringia. Phys.org 13.03.2014.

Języki naturalne podlegają ciągłej ewolucji, która może rzucić światło na migrację ludzi do i z Beringii. Analiza ewolucyjna języków północnoamerykańskich i środkowosyberyjskich pokazuje, że miały one wspólnego przodka, a kiedy ludzie opuścili Beringię, niektórzy powrócili do Azji Środkowej, podczas gdy pozostali ruszyli na podbój Ameryki. Wyniki badań zostały opublikowane w PLOS ONE 12 marca przez Marka Sicoli z Uniwersytetu Georgetown i Gary'ego Holtona z Uniwersytetu Alaska Fairbanks.

Linia brzegowa Azji i Ameryki Północnej pod koniec plejstocenu. Centrum dystrybucji geograficznej języków jenisejskich i na-dene znajduje się w Beringii. Z tego centrum brązowe strzałki pokazują ekspansję na wybrzeże Ameryki Północnej i w głąb Syberii. Niebieska strzałka wskazuje ekspansję na-dene w głąb kontynentu (rys.: Mark A. Sicoli; doi:10.1371/journal.pone.0091722.g004)

Amazonia - desano, terra preta i małpy w Nowym Świecie

Documenting the Desano indigenous language of Brazil and Colombia. Phys.org 16.01.2014.
Researchers combine "terra preta" finds with statistics to map early Amazonian population centers. Phys.org 8.01.2014.
Reconstructing the New World monkey family tree. Phys.org 3.01.2014.

Amazonia to ostatnio jeden z gorących tematów, a prowadzone projekty badawcze dotyczą wszystkich jej aspektów: 

• współczesności - brazylijski Projekt Dokumentacji Języka Desano stara się ocalić od zapomnienia jedną z rdzennych kultur, 
• historii - prekolumbijskie techniki rolnicze (terra preta) mogły wyżywić duże miasta,
• prehistorii - jak małpy ewoluowały w Nowym Świecie.

Mapa dorzecza Amazonki (rys. Wikimedia Commons)

Młodzi Majowie przestają używać języka swoich ojców

Oryginalny artykuł: Niños y jóvenes de Yucatán se olvidan de la maya. Milenio Novedades 21.02.2013.

Coraz więcej młodych ludzi porzuca język swoich przodków: według danych meksykańskiego Narodowego Instytutu Statystyki i Geografii (INEGI) w ciągu ostatnich 10 lat 23 tysiące osób przestało używać języka maya (jukatańskiego majańskiego). Co więcej specjaliści ostrzegają, że w tej grupie większość to osoby poniżej 21 roku życia, a ich dzieci już w ogóle nie będą znać języka swoich przodków.

Język maya jest realnie zagrożony, co oznacza, że dotychczasowe programy mające na celu zatrzymanie tego trendu, nie spełniają swojej roli. System edukacyjny kładzie nacisk na naukę hiszpańskiego, ignorując języki lokalne.

Również Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) ostrzega, że większość użytkowników języka maya to osoby dorosłe i w starszym wieku, natomiast wśród młodego pokolenia nie ma zainteresowania tym językiem i kulturą. W społecznościach majańskich zaledwie 2% dzieci w wieku 5-9 lat posługuje się maya, a sytuacja jest jeszcze bardziej niepokojąca, jeśli wziąć pod uwagę, że tylko 1% ludności majańskojęzycznej na Jukatanie potrafi czytać i pisać w swoim języku ojczystym.

Według ostatniego raportu INEGI maya to drugi język w Meksyku pod względem ilości użytkowników: w sumie używa go 759 tysięcy osób, w tym 388,5 tysięcy mężczyzn i 370,5 tysięcy kobiet. Większość ludności, która posługuje się tym językiem, zamieszkuje na półwyspie Jukatan: na 10 użytkowników 7 mieszka na Jukatanie, 2 w stanie Quintana Roo i 1 w stanie Campeche.  

Tekst w języku majańskim spisany glifami majańskimi - tzw. "Panel 96 glifów z Palenque" opowiada fragment historii dynastii królewskiej miasta Palenque od czasów króla Pakala Wielkiego w połowie VII w. n.e. do 783 r., kiedy przedostatni król Palenque K'inich K'uk' Bahlam świętował 20 rocznicę wstąpienia na tron (fot. Boguchwała Tuszyńska)

Gniew i odraza po jukatecku

Oryginalny artykuł: Understanding Emotions Without Language (English)

Czy rozumienie emocji zależy od języka, jakim się posługujemy, czy nasze postrzeganie jest niezależne od języka i kultury? Najnowsze badania naukowców z Instytutu Maksa Plancka potwierdzają, że nie jest konieczne posiadanie słów do nazwania emocji, żeby móc je zrozumieć.

W badaniu wzięli udział użytkownicy języka niemieckiego i jukateckiego majańskiego, ponieważ w jukateckim nie ma słowa na określenie odrazy. Kiedy użytkownicy tego języka zostali poproszeni o nazwanie emocji odczuwanych przez osoby na fotografiach, używali tego samego słowa na opisanie gniewu i odrazy. Osoby mówiące po niemiecku używały dwóch różnych określeń.

Wyniki testów pokazują, że rozumienie sygnałów emocjonalnych nie opiera się na słowach, jakie dany język posiada na nazwanie tych emocji. Potwierdza to fakt, że emocje wyewoluowały jako zestaw podstawowych ludzkich mechanizmów, w którym kategorie emocjonalne takie jak gniew czy odraza istnieją niezależnie od tego, czy mamy słowa na ich nazwanie.

Odraza (fot. Wikimedia Commons)