Łowcy-zbieracze wynaleźli ceramikę, żeby jeść ryby

Scientists reveal fishy cooking habits of North American hunter-gatherers. Phys.org 3.02.2014.

Archeolodzy z University of York i Queens College (City University New York) uważają, że najstarsza ceramika w północno-wschodniej części Ameryki Płn. była używana przez łowców-zbieraczy główie do gotowania, przechowywania i spożywania ryb w sytuacjach społecznych. Badając, jak produkcja ceramiki rozwinęła się w tym regionie 3 tys. lat temu, naukowcy doszli do wniosku, że zastosowanie ceramiki nie było po prostu adaptacją związaną z rosnącym spożyciem pewnych określonych gatunków dzikich roślin i zwierząt, jak dotychczas uważano.

Najnowsze badania pokazują, że to czynniki społeczne były przyczyną wprowadzenia i rozpowszechnienia ceramiki. Chociaż społeczności łowiecko-zbierackie w północno-wschodniej Ameryce Płn. spożywały wiele różnych pokarmów roślinnych i zwierzęcych, jednak ceramiki używano głównie do przetwarzania ryb i produkcji tranu. Pokazuje to, że to właśnie połowy zwierząt wodnych pozwoliły na zainwestowanie czasu i siły roboczej w wytwarzanie ceramiki, ponieważ ryby stały się cennym towarem wymiennym, który był spożywany w trakcie uroczystości w spolecznościach łowiecko-zbierackich.

 

Naczynie ze stanowiska Peace Bridge w Ontario (fot. Archaeological Services)

Najstarsze ślady ludzkiego osadnictwa w Kanadzie

Oryginalny artykuł: Earliest sign of human habitation in Canada. Stone Pages 30.09.2014.

U północnego wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej naukowcy znaleźli prawdopodobnie najstarsze w Kanadzie ślady ludzkiej działalności. Stanowisko pochodzące sprzed około 14 tys. lat leży obecnie pod kilkuset metrami wody na dnie oceanu koło archipelagu Haida Gwaii (Wysp Królowej Charlotty). Archeolog Quentin Mackie z University of Victoria badający ten rejon od 15 lat uważa, że niegdyś archipelag tworzył jedną dużą wyspę, zamieszkaną przez lud zajmujący się połowem łososia. Poziom morza był wówczas o 100 m niższy od dzisiejszego, a główna wyspa dwukrotnie większa. 

Przy użyciu autonomicznego pojazdu podwodnego badacze przeskanowali 25 km terenu, który niegdyś tworzył koryta rzek. Mackie uważa, że zdjęcia pokazują przynajmniej jeden kamienny jaz wzniesiony ludzką ręką i wykorzystywany do zaganiania ryb. Na zdjęciu widać zarys muru z dużych kamieni ułożonych w poprzek strumienia; taka technika połowów była stosowana przez wiele starożytnych kultur. Na podstawie datowania radiowęglowego innego stanowiska archeologicznego na wyspie wiek tamy ocenia się na 13800 lat.

Kamienno-drewniany jaz sprzed 2500 lat znaleziony przez archeologów na Gwaii Haanas (fot. Parks Canada)

Zdjęcia zostaną teraz przebadane przez geologa, który sprawdzi, czy nie jest to naturalna formacja, a w przyszłym roku zespół wróci na stanowisko, żeby pobrać próbki osadów i poszukać ewentualnych narzędzi kamiennych.

Zdaniem Ernie Gladstone - inspektora nadzoru z Gwaii Haanas - teoria Mackie'ego jest zgodna z ustnymi przekazami rdzennych Amerykanów z tego rejonu.

Miniaturowa balsa z trzciny totora sprzed 3500 lat

Oryginalny artykuł: Descubren evidencia mas antigua del caballito de totora

W Huanchaquito (Trujillo), na terenie stanowiska archeologicznego Pampas de Gramalote, natrafiono na najstarsze ślady balsy wykonanej z trzciny totora. Jest ona podobna do tych, które do dziś są używane przez peruwiańskich rybaków i nazywane „konikami z totory”. Badania dowodzą, że takie balsy wykorzystywano w dawnym Peru podczas połowów już około 1500 r. p.n.e., a zatem 3500 lat temu. Do tej pory jedynym niezbitym dowodem archeologicznym, wskazującym na tak długą historię balsy było naczynie ceramiczne sprzed 1200 lat, wykonane w formie balsy z trzciny totora z dwiema osobami. Naczynie to, będące dziełem kultury Cupisnique, znajduje się obecnie w Chilijskim Muzeum Sztuki Prekolumbijskiej. Najnowsze odkrycie potwierdza, że „koniki z totory” nie tylko są znacznie starsze, ale były wykonywane tak samo, jak współczesne. 

Zachowany fragment miniaturowej balsy z trzciny totora, znaleziony na terenie Pampas de Gramalote
(fot. El Comercio, Peru)

Kukurydza jest spożywana w Peru od 5 tysięcy lat

Oryginalny artykuł: Maize in Diets of People in Coastal Peru Dates to 5,000 Years Ago. Science Daily 25.02.2013.

Od dziesięcioleci archeologowie próbują zrozumieć proces powstawiania cywilizacji południowoamerykańskich w późnym okresie archaicznym (3000-1800 p.n.e.). Jednym z ważnych i trudnych pytań jest rola rolnictwa, a w szczególności kukurydzy w ewolucji złożonych, scentralizowanych społeczeństw. Dotychczas dominował pogląd, że to zasoby morskie, a nie rolnictwo i kukurydza, były siłą napędową gospodarki odpowiedzialną za rozwój cywilizacji w Andach. 

Przełomowe badania prowadzone przez kustosza Field Museum, dra Jonathana Haasa proponują nowe spojrzenie na tę kwestię w oparciu o badania mikroskopowe i datowania C14 gleby, narzędzi kamiennych i koprolitów ze stanowisk archeologicznych. Po latach badań Haas i jego współpracownicy doszli do wniosku, że w późnym archaiku kukurydza (Zea mays) była głównym składnikiem diety ludzi mieszkających w Norte Chico - peruwiańskim regionie znanym z niezwykłego rozkwitu kulturowego w 3 tysiącleciu p.n.e. Wyniki ich badań ukazały się w internetowym wydaniu Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) 25 lutego 2013. Zdaniem Haasa nowe dowody wyraźnie pokazują, że rozwój najwcześniejszych cywilizacji południowoamerykańskich opierał się na rolnictwie, podobnie jak w przypadku innych wielkich cywilizacji: Mezopotamii, Egiptu, Indii i Chin. 

Współczesne odmiany kukurydzy. Gatunki prehistoryczne były mniejsze i mniej wydajne (fot. Wikimedia Commons)