Badania kontekstu ar i papug w Kanionie Chaco

Oryginalny artykuł: Guacamayos y loros, ¿protagonistas inesperados en la historia sagrada del mayor complejo prehispánico del suroeste de Estados Unidos? 

Badania przeprowadzone w rejonie Pueblo Bonito i innych istotnych miejscach wykazały, że egzotyczne ptaki pochodzące z odległych regionów odgrywały centralną rolę rytualną i symboliczną w praktykach i życiu codziennym tej kultury. Przez wieki rdzenne kultury południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych utrzymywały głęboką więź z egzotycznymi ptakami z odległych regionów. Badania opublikowane w czasopiśmie KIVA i rozpowszechnione przez Taylor & Francis Online dostarczają bezprecedensowych informacji na temat znaczenia ar i papug w Kanionie Chaco, ważnym stanowisku archeologicznym z okresu prekolumbijskiego, położonym w Nowym Meksyku w USA. 

Znalezienie 45 szczątków papug w Kanionie Chaco świadczy o roli tych ptaków w rytuałach (kompozycja: Infobae)

Trwają prace na terenie X'baatún, stanowiska archeologicznego Majów

Oryginalny artykuł: Avanza el reconocimiento de X’baatún, sitio maya al interior del Parque Oxwatz, en Yucatán 

W 2024 roku archeolodzy z Meksyku i Hiszpanii prowadzili prace na terenie miasta Majów X'baatún (post: „X'baatún, dobrze zachowane miasto Majów na Jukatanie”). W ostatnich tygodniach 2025 roku ponownie udali się do parku Oxwatz w Tekal de Venegas na Jukatanie, aby kontynuować badania tego stanowiska, które na podstawie postępów prac w każdym sezonie terenowym ujawnia rozległość, jaką osiągnęło w ciągu pięciu wieków zamieszkiwania, między 700 a 1200. Jak przekazał Juan García Targa, okazało się, że teren jest znacznie większy, niż wcześniej sądzono. Na tym obszarze, otoczonym murem, znajduje się około 60 budowli. Począwszy od Budowli 1, konstrukcje znajdują się we wszystkich czterech kierunkach, a Kukulá, która prawdopodobnie była częścią miasta, znajduje się kilometr dalej i ma co najmniej pięćdziesiąt budowli.

Plan X'baatun przygotowany przez Xaviera Sicart Chavarria (Projekt X'baatun 2025) 

Pierwsza głowa-trofeum z Andów z rozszczepem wargi/podniebienia zidentyfikowana w południowym Peru

Oryginalny artykuł: First Andean trophy head with cleft lip/palate identified from southern Peru

W niedawnym badaniu Beth Scaffidi przeanalizowała zdjęcia unikatowej głowy-trofeum z południowego Peru. Badanie zdiagnozowało u tego osobnika rozszczep wargi i podniebienia, co czyni go pierwszym przypadkiem głowy-trofeum z Andów i jednym z zaledwie sześciu innych znanych szczątków ludzkich z tego regionu z tą wadą rozwojową. Głowy-trofea to szczątki ściętych osobników, które poddano obróbce w celu konserwacji, ekspozycji i transportu. W Andach praktyka kolekcjonowania głów-trofeów sięga tysiącleci, a głowy te często należą do poległych wrogów lub czczonych przodków.

Lokalizacje znanych przypadków rozszczepienia warg w szczątkach ludzkich z centralnych Andów, wraz z podawanym pochodzeniem okazu badawczego (źródło ilustracji: czasopismo Journal of the Institute of Andean Studies) 

Uczeni przygotowują muografię w celu wykrycia struktur wewnętrznych w El Castillo w Chichen Itza

Oryginalny artykuł: Alistan muografía para detectar estructuras interiores en El Castillo de Chichén Itzá

Zespół meksykańskich i amerykańskich naukowców finalizuje przygotowania do wykonania tomografii komputerowej głównego budynku Chichén Itzá, El Castillo („Zamek”). Poprzez wykrycie mionów, cząstek subatomowych wytwarzanych przez promieniowanie kosmiczne, naukowcy zbadają wnętrze tej piramidy, która mierzy prawie 55,5 metra z każdej strony i ma 30 metrów wysokości. Jest to największa pod względem objętości piramida w Chichén Itzá. Ta interdyscyplinarna inicjatywa łączy wiedzę i wysiłki specjalistów, w tym z różnych wydziałów Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku (UNAM) i Uniwersytetu Stanowego w Chicago, a także Narodowego Laboratorium Fermiego. 

Piramida El Castillo w Chichen Itza (fot. INAH)

Badania potwierdzają, że Dzibanché było centrum politycznym dynastii Kaanu'l

Oryginalny artykuł: Investigaciones consolidan a Dzibanché como eje político de la dinastía Kaanu’l 

Znajdujące się w południowej części stanu Quintana Roo stanowisko archeologiczne Dzibanché jest jednym z najważniejszych miast Majów, pozwalających zrozumieć polityczną i symboliczną władzę dynastii Kaanu'l. Miejsce to zostało odkryte w 1927 roku przez Thomasa Ganna. Swoją nazwę, która oznacza „pismo w drewnie”, zawdzięcza odkryciu w Budowli E6 nadproża z inskrypcjami. Archeolog Sandra Balanzario Granados zauważa, że badania przeprowadzone w ciągu ostatnich czterech dekad pozwoliły na stworzenie bardziej zintegrowanej narracji na temat dynastii Kaanu'l i jej szerokich wpływów politycznych w miastach Majów, takich jak Tikal, Caracol, Cobá, Palenque i Ichkabal.

Nadproże z Budowli E6 (fot. INAH)