piątek, 31 lipca 2026

Badania w Calakmul ujawniły wczesny zapis kalendarzowy na prekolumbijskim muralu

Oryginlany artykuł: Estudios en Calakmul identifican escritura calendárica temprana en un mural prehispánico

Duża część inskrypcji z miasta Majów Calakmul pochodzi z Okresu Klasycznego (250–900 r.), ale ostatnie zapisy, rekonstrukcja i analiza malowidła ściennego znajdującego się wewnątrz Budowli II, datowanej na 400 r. p.n.e., ujawniły datę kalendarzową, która pochodzi ze znacznie wcześniejszego okresu, więc to dawne miasto położone w centralnej części Niziny Majów ma znacznie dłuższą historię. Jak podaje Daniel Salazar Lama, specjalista w dziedzinie ikonografii i historii sztuki Majów, który koordynuje interdyscyplinarny i prowadzony z archeologami z Francji projekt badawczy na stanowisku archeologicznym. Do istotnych postępów należy analiza muralu, przedstawiającego mitycznego bohatera Juun Ajaw polującego na stworzenie w wodzie, oraz symbol odpowiadający znacznikowi dnia w 260-dniowym cyklu kalendarzowym.

Mural znaleziono we wnętrzu jaskini (fot. Daniel Salazar Lama)

poniedziałek, 27 lipca 2026

W świętym mieście Pacatnamú odkryto dowody na rytualne uczty i nieznaną wcześniej ceramikę

Oryginalny artykuł: Descubren evidencias de banquetes rituales y cerámica inédita en ciudad sagrada Pacatnamú

W ciągu zaledwie tygodnia wykopalisk w kompleksie archeologicznym Pacatnamú, położonym w dolinie Jequetepeque, projekt archeologiczny Pacatnamú udokumentował pozostałości żywności pochodzące z różnych stref ekologicznych, święty owoc używany w rytuałach krwi, fragmenty ceramiki w różnych stylach oraz procesy rytualnego pochówku w świątyniach, a także warstwy świadczące o ponownym zajęciu tego miejsca przez kultury Moche i Lambayeque. Ujawniła to archeolożka Carito Tavera, współdyrektorka Projektu Archeologicznego Pacatnamú, w oświadczeniu dla agencji Andina. podkreśliła, że odkrycia te pozwalają na rekonstrukcję życia rytualnego pielgrzymów, którzy na przestrzeni wieków przybywali do świętego miasta Pacatnamú. Badania prowadzi peruwiańsko-kanadyjski zespół pod kierownictwem profesora Edwarda Swensona z Uniwersytetu w Toronto i archeolożki Carito Tavery Mediny z Peruwiańskiego Instytutu Studiów Archeologicznych (IPEA). Oprócz pozostałości żywności i ceramiki w stylach nigdy wcześniej nieodnotowanych w dolinie Jequetepeque, badacze zidentyfikowali owoc o silnym znaczeniu rytualnym i ślady ceremonialnych zamknięć przed wzniesieniem na nim nowych budowli.      

Stanowisko archeologiczne Pacatnamú (fot. © ANDINA / Editora Perú)
                                     

czwartek, 23 lipca 2026

Elitarna budowla i kamienne płyty Tolteków odkryte podczas prac archeologicznych w Hidalgo

Oryginalny artykuł: Descubren estructura de élite y lápidas toltecas grabadas en salvamento arqueológico, en Hidalgo

Prawie tysiąc lat temu, w XII wieku, miasto Tollan Xicocotitlan było dalekie od swojej świetności, która przypadła na lata 900–1100, jednak wokół niego osiedliły się liczne grupy, które poprzez architekturę, przedmioty codziennego użytku, praktyki rytualne, a nawet swoje ciała, pragnęły pokazać się jako spadkobiercy tej przemijającej świetności. Świadczy o tym odkrycie pozostałości budowli o wymiarach 40 na 80 metrów, której dekoracja obejmowała przedstawienia chalchihuites (zielonych kamiennych paciorków kojarzonych z władzą i bogactwem), a także dwa nagrobki, które prawdopodobnie zostały oderwane od Piramidy B, w której znajdowały się ikoniczne postacie Atlantów w Strefie Archeologicznej Tula, w stanie Hidalgo. 

Pozostałości dawnej budowli (fot. Gerardo Peńa, INAH)

niedziela, 19 lipca 2026

Archeolodzy odczytali inskrypcję z VIII wieku w Gwatemali i odkryli imię pierwszego znanego astronoma Majów

Oryginlalny artykuł: Arqueólogos descifran una inscripción del siglo VIII en Guatemala y descubren el nombre del primer astrónomo maya conocido 

Zespołowi badaczy udało się rozszyfrować inskrypcję na stanowisku archeologicznym Xultun, która ujawnia tożsamość matematyka-astronoma z VIII wieku. Jest to jak dotąd jedyny znany przykład podpisu w tekście obliczeniowym cywilizacji Majów. Starożytne cywilizacje na całym świecie opracowały zaawansowane systemy obliczeń astronomicznych, ale o ile w Grecji, Indiach, Chinach czy Iraku można przypisać te osiągnięcia konkretnym myślicielom, o tyle naukowa tradycja Majów pozostała anonimowa w odniesieniu do poszczególnych autorów.

Położenie Xultun (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

środa, 15 lipca 2026

Ivan Šprajc prowadzi prace w El Yesal, jednym z największych miast Majów na Centralnych Nizinach

Oryginalny artykuł: Exploran el Yesal, una de las ciudades mayas más grandes de las tierras bajas centrales 

Gęsta roślinność Rezerwatu Biosfery Balam Kú kryje pozostałości El Yesal, jednego z największych miast w Centralnej Nizinie Majów, które po raz pierwszy stało się przedmiotem inspekcji w ramach projektu kierowanego przez profesora Ivana Šprajca z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk, mającego na celu uznanie tego obszaru mało zbadanego przez archeologię. Po wstępnym etapie, który doprowadził do odkrycia Minanbé, jego zespół przeniósł się na miejsce, aby zrealizować kolejny cel sezonu terenowego, zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Rady Archeologicznej Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Jedna z budowli w El Yesal (fot. Daniel Santaella, INAH)