sobota, 31 października 2026

Czy Toro Muerto było obserwatorium astronomicznym?

Oryginalny artykuł: ¿Toro Muerto fue un observatorio astronómico? Esto revela una investigación arqueológica 

Znane jako jedno z największych i najważniejszych na świecie miejsc zachowania sztuki naskalnej, petroglify Toro Muerto mogły odegrać ważniejszą rolę w prekolumbijskim świecie południowego Peru. Czy Toro Muerto było miejscem obserwacji gwiazd w czasach prekolumbijskich? Czy było miejscem pielgrzymek? Zobaczmy, co ujawnią badania prowadzone na tym stanowisku. Program Badań Archeologicznych Toro Muerto (PRIA-TM), kierowany przez archeolożkę Liz Gonzales Ruiz (PUCP) i dr Janusza Wołoszyna z Uniwersytetu Warszawskiego, rozpoczął swoją działalność jedenaście lat temu, ale specjaliści prowadzili badania w tym rejonie już od kilku lat, w tym słynnym miejscu, które zostało odkryte dla nauki w 1951 roku przez archeologa Eloya Linaresa Málagę. 

Toro Muerto (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

wtorek, 27 października 2026

Grobowiec dziecka z kultury Moche odkryty w Huaca de la Luna

Oryginalny artykuł: ¡Hallazgo en Trujillo! Descubren tumba de infante de élite mochica en la huaca de la Luna

Ponad 1400 lat temu nagła śmierć dziecka należącego do elity Mochica zapoczątkowała ważny rytuał pogrzebowy u stóp Huaca de la Luna, jednej z najważniejszych świątyń religijnych tego prekolumbijskiego społeczeństwa, które osiedliło się w dolinie obecnego dystryktu Moche, w prowincji Trujillo, w regionie La Libertad. Kilka dni temu archeolodzy z projektu Huacas de Moche, którzy prowadzili wykopaliska na platformie grobowej Uhle, znajdującej się obok Patio de las Serpientes, natknęli się na grób dziecka, który miał należeć do ostatnich chwil tej społeczności.

Grobowiec dziecka odkryty w Huaca de la Luna (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

piątek, 23 października 2026

Potwierdzono istnienie prekolumbijskiego obserwatorium słonecznego w Teteles de Ávila Castillo w stanie Puebla

Oryginalny artykuł: Confirman existencia de un observatorio solar prehispánico en Teteles de Ávila Castillo, Puebla 

Opierając się na analizach porównawczych urbanistyki Mezoameryki, projekt archeologiczny Teteles de Ávila Castillo potwierdził, że kompleks architektoniczny w tym miejscu, położonym w gminie o tej samej nazwie w Sierra Norte w departamencie Puebla, funkcjonował jako obserwatorium astronomiczne ponad 2500 lat temu, stając się pierwszym takim obserwatorium odnotowanym poza obszarem Majów. Badania naukowe Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), agencji Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, potwierdziły, że pierwotny układ Grupy E, znanej również jako Tetelihtic, oraz orientacja jej struktur piramidalnych opierają się na wiedzy o gwiazdach. 

Wschód słońca widziany z obserwatorium słonecznego w lutym (fot.Alberto Diez) 

poniedziałek, 19 października 2026

Znaleziska archeologiczne w Oyón ujawniają obecność kultury Wari w górnym dorzeczu rzeki Huaura

Oryginalny artykuł: Hallazgos arqueológicos en Oyón revelan presencia Wari en la cuenca alta del río Huaura 

Badania archeologiczne przeprowadzone na stanowisku Antashuaypu, położonym w dystrykcie Andajes, w prowincji Lima Oyón, pozwoliły na znalezienie dowodów obecności kultury Wari w górnym dorzeczu rzeki Huaura, na terytorium, którego prekolumbijskie osadnictwo było słabo zbadane. Archeolog Joseph Bernabé Romero, badacz biorący udział w tych wykopaliskach, wyjaśnił agencji Andina, że odkrycia te pozwalają poszerzyć wiedzę na temat historii tej części wyżyn Limy i ustalić sekwencję osadnictwa, obejmującą Horyzont Środkowy, Późny Okres Przejściowy, epokę Inków i okres kolonialny. Joseph Bernabé Romero twierdzi, że przed tymi badaniami dostępne informacje archeologiczne koncentrowały się głównie na Późnym Okresie Przejściowym, między 1100 r. n.e. a przybyciem Inków. Nowe dowody pozwalają na przesunięcie tej sekwencji na Horyzont Środkowy, około 600–900 r. n.e., okres związany z ekspansją społeczeństwa Wari.

Wykopaliska na terenie Oyon (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

czwartek, 15 października 2026

Odkrycie podczas prac przy budowie trasy pociągu łączącego Meksyk z Querétaro ujawnia wymianę kulturową w regionie

Oryginalny artykuł; Salvamento arqueológico del tren México-Querétaro devela el intercambio cultural en la región

Podczas prac archeologicznych towarzyszących budowie pociągu pasażerskiego łączącego miasto Meksyk z Querétaro odnaleziono dużą ilość materiałów ceramicznych pochodzących z różnych afiliacji kulturowych, okresów i wykorzystujących różne techniki. Potwierdzają one ciągłość osadnictwa w regionie, gdzie obecni byli nie tylko Teotihuakanie, Toltekowie i Mexica, ale do dziś zidentyfikowano powiązania ze społecznościami z Doliny Meksyku, Huastekowie, wybrzeża Zatoki Meksykańskiej, regionu Bajío w Guanajuato, Oaxaca, Querétaro i Hidalgo. Aby przeprowadzić analizy, Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku, za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), utworzyło Laboratorium Ceramiki w gminie Tepeji del Río de Ocampo w Hidalgo, w którym bada się i rekonstruuje przedmioty użytkowe i rytualne znajdowane w pochówkach i świątyniach. 

Analiza morfologiczna pozwoliła zidentyfikować figurki męskie, żeńskie i zoomorficzne (fot.Gerardo Peña, INAH)