Zorientowanie budowli Olmeków i Majów świadczy o posługiwaniu się kalendarzem rytualnym już 3100 lat temu

Oryginalny artykuł: Lasers reveal sites used as the Americas’ oldest known star calendars

Badania z zakresu archeoastronomii wykazały, że ważne budowle w Mezoameryce były w znacznej mierze skierowane na miejsca wschodu i zachodu słońca w określonych dniach, choć początki i rozprzestrzenienie się tych praktyk nie były całkowicie jasne. Obecnie Ivan Šprajc (ze Słoweńskiej Akademii Nauki i Sztuki), Takeshi Inomata (z University of Arizona, Tucson, USA) i Anthony Aveni (z Colgate University, Hamilton, USA), wykorzystując technologię LiDAR przeanalizowali zorientowanie znaczącej liczby kompleksów ceremonialnych w ośrodkach Olmeków i Majów na ziemiach wokół Zatoki Meksykańskiej, w tym wielu pochodzących z lat 1100 p.n.e. - 250 n.e. Na szczególną uwagę zasługują budowle wzniesione w latach 1100-750 p.n.e., gdyż stanowią najwcześniejsze świadectwa posługiwania się 260-dniowym kalendarzem rytualnym już 3100 lat temu.

Mapki przedstawiające badany obszar. U góry: ośrodki z okresu formatywnego,
na dole: ośrodki z okresu klasycznego
(źródło ilustracji: publikacja w Science Advances)

Jak Mexikowie dostosowali swój kalendarz do roku słonecznego

Oryginalny artykuł: Precise solar observations fed millions in ancient Mexico

Kiedy w 1519 roku Hiszpanie przybyli do Doliny Meksyku, mieszkańcy tego regionu mieli bardzo dobrze rozwinięte rolnictwo, będące w stanie wyżywić ogromną populację, liczącą około 1-3 milionów ludzi. Jednak udane zbiory w centralnej i zachodniej Mezoameryce zależały od prowadzenia dokładnego kalendarza i śledzenia pór roku. Na obszarach z wyraźnym podziałem na porę suchą i deszczową miało to wyjątkowe znaczenie dla rolników, którzy musieli przygotować swe pola w odpowiednim czasie, nie za wcześnie i nie za późno. Hiszpańscy kronikarze, Diego Durán i Bernardino de Sahagún pozostawili w swych relacjach opisy systemu kalendarzowego Mexików, zwracając uwagę na jego dokładność. Sądzili, że Mexikowie byli świadomi konieczności dostosowania swego kalendarza do roku słonecznego i dodawali jeden dzień co cztery lata. Współcześni badacze wątpią w to, że Mexikowie zdawali sobie sprawę z lat przestępnych. Przyznają jednak, ze musiał istnieć jakiś mechanizm, który pozwalał dostosować kalendarz do takich zmian. Obecnie Exequiel Ezcurra (z University of California w Riverside), Paula Ezcurra (z Climate Science Alliance w San Diego) oraz Ben Meissner (niezależny fotograf z Sioux Falls) w swoim artykule stawiają hipotezę, że górski krajobraz we wschodniej części Doliny Meksyku odgrywał główną rolę jako narzędzie pozwalające dostosować system kalendarzowy Mexików do roku słonecznego. Badacze skupili się na kalendarzu zwanym przez Mexików xiuhpohualli i regulującym prace rolnicze. Okazało się, że kluczowe znaczenie w tym przypadku miało wzgórze Monte Tlaloc,

Monte Tlaloc (fot. Ben Meissner)

Efekt światła i cienia na piramidzie Majów w Santa Rosa Xtampak

Oryginalny artykuł: Hallan en Campeche fenómeno similar al descenso de Kukulcán de Chichén Itzá

Zgodnie z nowymi badaniami, które przeprowadził meksykański archeolog Florentino García Cruz w majańskim mieście Santa Rosa Xtampak (stan Campeche, Meksyk), na jednej z tamtejszych budowli można w dniach 14 marca i 20 września dostrzec spektakularne zjawisko archeoastronomiczne, podobne do słynnego zstępowania Kukulkana (Pierzastego Węża) na piramidzie w Chichen Itza, choć wcześniejsze o około 300 lat. Florentino García Cruz prowadził obserwacje przez sześć lat, weryfikował dane i przygotowywał dokumentację. W tych dwóch dniach na bocznej stronie schodów padające promienie słońca tworzą 13 trójkątów, chociaż obecnie – z powodu częściowego zniszczenia budowli – widoczne są jedynie cztery. Maksymalny efekt gry światła i cienia pojawia się o godzinie 16.40.

Budowla w Santa Rosa Xtampak, na której 14 marca i 20 września można zaobserwować
efekt światła i cienia (źródło fot.: Diario de Yucatan)

Chankillo (Peru) na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Oryginalny artykuł: Unesco declara Patrimonio Mundial a Chankillo, el complejo astronómico más antiguo de América

27 lipca UNESCO wpisało na listę światowego dziedzictwa kompleks archeologiczny i obserwatorium astronomiczne Chankillo, położone w prowincji Casma (Peru), 365 km na północ od Limy i 15 km od wybrzeża Oceanu Spokojnego. Archeolog Ivan Ghezzi, prowadzący badania na terenie Chankillo podkreśla, że jest to najstarsze w Ameryce miejsce, gdzie w latach 500-200 p.n.e. prowadzono obserwacje ruchu słońca.  

Stanowisko archeologiczne Chankillo (źródło fot.: Andina)

Astronomiczna orientacja budowli cywilizacji Caral

Oryginalny artykuł: Civilización Caral: La astronomía estuvo ligada a la construcción de sus edificaciones principales

Nowe badania związane z cywilizacją Caral zdają się potwierdzać astronomiczną orientację najważniejszych budowli wzniesionych przez jej przedstawicieli. Ośrodki tej kultury, rozwijającej się w latach 3000-1500 p.n.e. położone są w Dolinach Supe i Huaura, w północno-centralnej części Peru. Już w 1997 r., Ruth Shady wysunęła hipotezę o możliwym zorientowaniu astronomicznym dawnych budowli. W 2004 r. architekt Alfio Pinasco podjął pierwsze prace, których celem było zidentyfikowanie geograficznych i astronomicznych orientacji dawnych budowli. Wykonano wówczas fotografie lotnicze i pomiary oraz przygotowano specjalistyczne programy komputerowe, ale brakowało jeszcze prac w terenie. W latach 2006-2007, José Ishitsuka Iba i Adita Quispe, podczas kilku wizyt w Caral zaobserwowali, że rozmieszczenie niektórych budowli mogło wskazywać na ewentualny związek ze wschodami i zachodami słońca. Kolejne prace podjęto w październiku 2016 roku, a obecnie uczeni peruwiańscy (Aldemar Crispín, Ruth Shady Solís i José Ricra) i hiszpańscy (A. César González-García, Felipe Criado-Boado i Juan A. Belmonte) opublikowali najnowsze wyniki wspólnie prowadzonych badań.

Stanowisko archeologiczne Caral (źródło fot.: El Comercio)

Obserwacje nieba w Mezoameryce

Oryginalny artykuł: Las marcas del sol sobre edificios prehispanicos hicieron visible el tiempo y el momento de sembrar

W dzisiejszych czasach do badania ciał niebieskich służą obserwatoria astronomiczne z teleskopami. Inaczej wyglądała sytuacja w czasach prekolumbijskich, kiedy Słońce, Księżyc i Wenus były uważane za bóstwa. Jak podaje archeolog Orlando Casares Contreras, zajmujący się archeoastronomią dawnych Majów, rejestrowanie pozornego ruchu ciał niebieskich związane było z poznawaniem woli bogów. Do obserwacji można było wykorzystywać najróżniejsze budowle, w tym piramidy, platformy czy świątynie, które poza swym oryginalnym przeznaczeniem stanowiły punkty odniesienia, wskazujące wschody i zachody Słońca bądź ruchy Księżyca i Wenus. Wywołana nimi gra światła i cienia pojawia się na murach i schodach, w niszach czy też na malowidłach ściennych. Dzięki tym ulotnym znakom, dawni Majowie jakby dostrzegali mijający czas i wiedzieli, kiedy rozpocząć zasiewy pól lub przystąpić do zbioru plonów.

Promienie słoneczne przenikające Świątynię Siedmiu Lalek w Dzibilchaltun
(fot. Carlos Santos, INAH)

Dalsze rozważania uczonych na temat równonocy

Oryginalny artykuł: Abordan mitos sobre los fenomenos equinocciales en las piramides de Mexico

Pedro Francisco Sánchez Nava (z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku) i Ivan Šprajc (z Centrum Badawczego Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk), od lat zajmujący się archeoastronomią, już wcześniej sugerowali, że mieszkańcy Mezoameryki nie przywiązywali szczególnego znaczenia do równonocy (post: "Czy mieszkańcy Mezoameryki rejestrowali dni równonocy"). W jednej ze swoich ostatnich publikacji (“Diálogos entre la tierra y el cielo: la pirámide y la arqueoastronomía”) podkreślają, że słynne “zstępowanie Kukulkana” po schodach piramidy El Castillo (zwanej też po prostu Piramidą Kukulkana) w Chichén Itzá nie miało służyć zarejestrowaniu równonocy. Owa gra światła i cienia jest widoczna zarówno kilka dni przed równonocą, jak i kilka dni po niej, a najlepsze oświetlenie schodów można dostrzec na godzinę przed zachodem słońca.

Efekt światła i cienia na Piramidzie Kukulkana w Chichén Itzá
(fot. Carlos Santos Guevara, INAH)

Wyjątkowa akustyka w Cerro de Trincheras

Oryginalny artykuł: Estudian fenomeno acustico en sitio arqueologico de Sonora

Chociaż na terenie stanowiska Cerro de Trincheras (stan Sonora, Meksyk) od 25 lat prowadzone są intensywne prace archeologiczne pod kierunkiem Elisy Villalpando z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), to ośrodek ten nadal skrywa tajemnice. Centrum ceremonialne kultury Trincheras wzniesiono na zboczach wzgórza, gdzie dawni mieszkańcy zbudowali połączone ścieżkami i rampami tarasy z pomieszczeniami mieszkalnymi i warsztatami rzemieślniczymi, zajmującymi się wyrobem ozdób z muszli. Tarasy mogły też być wykorzystywane do uprawy agawy. Obecnie Cerro de Trincheras wzbudziło zainteresowanie fizyków. Na szczególną uwagę zasługuje bowiem dolna część głównego zbocza, którego naturalna forma przypomina wyglądem amfiteatr. Miejsce to, zwane La Cancha, wyróżnia się szczególną akustyką.

Cerro de Trincheras - ścieżka prowadząca na szczyt wzgórza (fot. Héctor Montaño, INAH)

Na pustyni Atakama odkryto cztery "saywas"

Oryginalny artykuł: Cientificos descubren calendarios incas en el desierto de Atacama

Na pustyni Atakama, na północy Chile, na wysokości 4200 metrów, grupa uczonych natrafiła na cztery kamienne konstrukcje zwane saywas. Cień, jaki rzucają one na ziemię podczas wschodu słońca pozwalał Inkom przewidywać równonoce i przesilenia, a zatem można je uznać za znaczniki astronomiczne, związane z ważnymi datami w inkaskim kalendarzu. Jak podaje kierująca pracami Cecilia Sanhueza z Chilijskiego Muzeum Sztuki Prekolumbijskiej (Museo Chileno de Arte Precolombino), odkrycia dokonano dzięki zdjęciom satelitarnym.

Saywas odkryte na pustyni Atakama (fot. Museo Chileno de Arte Precolombino)

Petroglify z Arizony i ich związek z kalendarzem słonecznym

Oryginalny artykuł: Thousands of ancient petroglyphs found in Northern Arizona

Archeolodzy, badający odległe ziemie północnej Arizony, odkryli nie udokumentowaną wcześniej sztukę naskalną, obejmującą ponad 1500 petroglifów. Niektóre z nich miały związek z kalendarzem słonecznym, który określał pory roku przez ponad 700 lat. Znaleziska dokonano w rejonie Wupatki National Monument, na północny wschód od Flagstaff, gdzie znajdują się pozostałości dziesiątek ośrodków, wzniesionych przez dawnych Indian Pueblo znanych jako Kayenta i Sinagua. Eksperci z Muzeum Północnej Arizony (MNA) i pracownicy Parku Narodowego rozpoczęli badania tych rejonów już w 2014 roku z zamiarem przygotowania pełnej dokumentacji sztuki naskalnej. Nadzorujący prace David Purcell z MNA przekazał, że dysponują obecnie pełnym zbiorem fotografii wszystkich wizerunków zachowanych na panelach w badanym regionie. W przeciągu niemal dwóch lat obserwowano sposób padania promieni słonecznych podczas równonocy i przesileń. Badacze przeszukali Horseshoe Mesa, Middle Mesa i obszar nazwany przez nich Little Mesa. W tym czasie udokumentowali w Horseshoe Mesa 122 panele z petroglifami, z których 50 nie było wcześniej znanych. W Middle Mesa zarejestrowano natomiast 107 paneli, w tym 88 nowych. Wiele paneli zawierało kilka lub kilkanaście petroglifów, dając w rezultacie ponad 1500 pojedynczych petroglifów, udokumentowanych po raz pierwszy. Jak podaje David Purcell, większość petroglifów jest prawdopodobnie dziełem dawnych Indian Pueblo, szczególnie grupy Kayenta, która zamieszkiwała obszar Wupatki w latach 1150-1300.

Badania petroglifów w rejonie Wupatki (fot. David Purcell/NPS)

Malowidła naskalne w El Vallecito i przesilenie zimowe

Oryginalny artykuł: INAH identifica evento arqueoastronomico en pintura rupestre de El Vallecito

Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), po przeprowadzeniu obserwacji i szczegółowych pomiarów pozycji słońca, zarejestrowali zjawisko o charakterze archeoastronomicznym, dostrzegalne - podczas równonocy jesiennej i przesilenia zimowego - na malowidle naskalnym, znanym jako El Hombre en el Cuadro (“Człowiek w ramce”), na terenie El Vallecito, w meksykańskim stanie Baja California (Kalifornia Dolna).

Malowidło El Hombre en el Cuadro w El Vallecito (fot. Centrum INAH - Baja California)

Zjawisko zauważył archeolog José Aguilar, współpracujący z Projektem Archeologicznym El Vallecito, prowadzonym przez Centrum INAH w Baja California i kierowanym przez Antonio Porcayo Michelini. W dniu przesilenia zimowego, około godziny 15.30, promień słońca pada na skałę i zaczyna przesuwać się w stronę malowidła, wykonanego cienką linią w kolorze czerwonym i przedstawiającego kwadrat z umieszczoną wewnątrz postacią ludzką. Następnie światło pada na dolną linię ramki i powoli zmierza w stronę lewej ręki postaci. Tuż przed godz. 16.00, promień świetlny dociera do prawej linii kwadratu i zmienia się w lśniący trójkąt, który przypomina wyglądem trójkątne ostrze, po czym zmniejsza się i znika.

Promień słońca w formie trójkątnego ostrza (fot. Centrum INAH - Baja California)

Świątynie "teocalli" i wulkany

Oryginalny artykuł: Confirman alineaciones arqueoastronomicas de templos de Xochimilco

Dzięki zastosowaniu skanera laserowego, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku zdołali potwierdzić hipotezę podającą, że franciszkański kościół pod wezwaniem Św. Bernardyna ze Sieny, wzniesiony w XVI wieku w Xochimilco, na ruinach azteckiej świątyni teocalli, zachował sięgające czasów prekolumbijskich zorientowanie budowli względem wulkanu Iztaccíhuatl. Dokładne pomiary dowodzą zatem, że kościoły katolickie, wznoszone na dawnych budowlach ceremonialnych Mezoameryki były w szczególny sposób powiązane z najważniejszymi górami, miejscami, gdzie wyłaniało się i zachodziło słońce.

Promień wschodzącego słońca padający na przyporę Kościoła pod wezwaniem
Św. Bernardyna ze Sieny (fot. CNMH-INAH)

Zagadkowe geoglify w Dolinie Chincha (Peru)

Oryginalne artykuły: Ancient desert glyphs pointed way fairgrounds

Oglądane z góry kamienie rozsypane w Dolinie Chincha w Peru wydają się na pierwszy rzut oka niepozorne, ale na pustyni tworzą linie, które ciągną się aż po horyzont. Okazuje się, że wyznaczone linie były przypuszczalnie dawnymi znakami, utworzonymi przez przedstawicieli kultury Paracas, zamieszkujących te ziemie ponad 2000 lat temu. Tak wytyczony szlak prowadził ludzi przez pustynię do miejsca spotkania w dniu przesilenia zimowego, które w Ameryce Południowej przypada w czerwcu.

Kultura Paracas kwitła na ziemiach południowego Peru w latach 800 – 100 p.n.e. i bezpośrednio poprzedzała kulturę Nazca, która zasłynęła ze swych linii, będących niekiedy prawdziwymi dziełami sztuki i przedstawiających najróżniejsze zwierzęta, od ptaków po małpy. Archeolodzy nazywają tego typu linie geoglifami, niezależnie od tego czy stanowiły formę artystyczną czy też służyły celom praktycznym. Jak wyjaśnia Charles Stanish, archeolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, również kultura Paracas pozostawiła po sobie dwa typy geoglifów w Dolinie Chincha. Usuwając ciemniejszą glebę pustyni pokrywającą jaśniejsze warstwy wapienia, dawni mieszkańcy utworzyli białe linie, które są widoczne z dużej odległości. Łatwo mogli je dostrzec ludzie z okolicznych wzgórz, wędrujący przez pustynię, a gdy juz dotarli do szczególnie zaznaczonych miejsc, wówczas pojawiały się geoglify innego rodzaju, a pozornie rozrzucone kamienie nabierały określonej formy i tworzyły nowe linie ciągnące się w stronę horyzontu.

Wytyczony szlak prowadzący do miejsca obserwacji zachodu słońca w dniu przesilenia 21 czerwca
(fot. Charles Stanish)

Pahñú (stan Hidalgo, Meksyk) miejscem obserwacji słońca

Oryginalny artykuł: La ciudad de Pahñú era un observatorio solar

Prekolumbijskie miasto Pahñú, leżące na ziemiach obecnego stanu Hidalgo (Meksyk), stanowiło szczególne miejsce obserwacji ruchu słońca, które wyłania się nad wzgórzami wznoszącymi się po wschodniej i zachodniej stronie. Badacze Projektu Pahñú, prowadzący prace dotyczące archeoastronomii, ustalili daty związane z obserwacjami wschodu słońca i jego przejścia przez zenit. Jak wyjaśnia kierujący projektem dr Fernando López Aguilar z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), dla dawnych mieszkańców Pahñú wyjątkowo ważne okazały się dni: 13-14 kwietnia, 19-20 maja, 24-25 lipca i 29-30 sierpnia.

Panorama Pahñú z okolicznymi wzgórzami widocznymi na horyzoncie (fot. Meliton Tapia, INAH)

Cerro de Coamiles – rytualna przestrzeń kultury Aztatlán

Oryginalny artykuł: Cerro de Coamiles, emblematico espacio ritual de la cultura Aztatlan

Cerro de Coamlies, położone na środkowym wybrzeżu stanu Nayarit (Meksyk), było jednym z głównych ośrodków kultury Aztatlán, która rozwijała się w okresie od 850/900r. n.e. do 1350 r. n.e. Badania prowadzone w Cerro de Coamlies od 2005 roku dotyczyły najwyższych platform na południowo-zachodnim zboczu wzgórza, gdzie znajdują się znacznych rozmiarów wały ziemne w formie schodkowej, na których zbudowano główne kompleksy architektoniczne o charakterze ceremonialnym. Archeolog Mauricio Garduño Ambriz z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku przekazał, że zlokalizowano tam obserwatorium astronomiczne, co stanowi ważny krok w zrozumieniu symbolicznego znaczenia ceremonialnej architektury Aztatlán, związanej z kalendarzem słonecznym i rytualnym cyklem rolniczym.

Wschód słońca nad Cerro de Coamlies w dniu równonocy wiosennej (fot. INAH)

Obserwatorium astronomiczne w Plan de Ayutla (stan Chiapas, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Sitio Plan de Ayutla preserva un observatorio unico en su tipo

Najnowsze prace na terenie stanowiska archeologicznego Plan de Ayutla (stan Chiapas, Meksyk) wykazały, że Budowla 13, wznosząca się w kompleksie pałacowym na Akropolu Północnym, służyła jako precyzyjne obserwatorium astronomiczne. Archeolog Luis Alberto Martos López, kierujący Projektem Plan de Ayutla przekazał, że poprzez szyb, znajdujący się w górnej części pogrążonego w ciemności wnętrza budowli, dwa razy do roku – podczas przesilenia zimowego (21 grudnia) i podczas przejścia Słońca przez zenit (17 maja) – przenika światło, rzucając promień na sklepienie w dolnej części budowli.

Budowla 13 w Plan de Ayutla

Efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajín

Oryginalny artykuł: Registran fenomeno de luces y sombras en Piramide de los Nichos
Zobacz także: Fotogaleria INAH

Piramida Nisz stanowi jedną z najważniejszych budowli w El Tajín (stan Veracruz, Meksyk) i uznawana jest za wizytówkę tego miasta. Od dawna wiadomo, że piramida była związana z pomiarami czasu, gdyż zdobiących ją 365 nisz odpowiada liczbie dni w roku. Nie przeprowadzono jednak wcześniej dokładnych badań, które mogłyby wykazać, że budowla odgrywała szczególną rolę znacznika astronomicznego i potwierdzić jej znaczenie dla cyklu rolniczego. W 2010 roku, w ramach interdyscyplinarnego projektu poświęconego archeologii krajobrazu i ikonografii, meksykańska archeolog Patricia Castillo (z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii) we współpracy z polskim badaczem Stanisławem Iwaniszewskim, rozpoczęli serię pomiarów na wzgórzu położonym na wschód od stanowiska archeologicznego, za Piramidą Nisz. Celem badań było ustalenie, czy budowle El Tajín były zorientowane w sposób wykazujący związek ze zjawiskami astronomicznymi. Obserwowano zatem, jak promienie słoneczne oświetlają Piramidę Nisz w różnych okresach roku.

Piramida Nisz w El Tajín

Czy mieszkańcy Mezoameryki rejestrowali dni równonocy?

Oryginalny artykuł: Culturas mesoamericanas no registraban equinoccios

Uczeni Francisco Sánchez Nava (z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku) i Ivan Šprajc (z Centrum Badawczego Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk) postanowili przyjrzeć się dokładnie urbanistyce prekolumbijskich miast Mezoameryki i sprawdzić rozmieszczenie poszczególnych budowli w celu ustalenia, czy służyły one obserwacjom astronomicznym. Od dawna wiadomo bowiem, że obserwacje astronomiczne odgrywały ważną rolę w życiu mieszkańców Mezoameryki, a budowle nie były wznoszone na chybił trafił, lecz zorientowane w ściśle określony i z góry zamierzony sposób. Dotychczasowe dowody były jednak dość przypadkowe i dlatego podjęto projekt szczegółowego przebadania prekolumbijskich ośrodków położonych w różnych regionach kulturowych i pochodzących z okresu od 500 roku p.n.e. aż do 1521 roku n.e. Aby móc porównać rezultaty badań wybrano  budowle, z których można było obserwować horyzont, a zatem wysokie, typu pałacowego lub świątynnego. Badania przeprowadzono przy zastosowaniu tych samych instrumentów: kompasu dla określenia ogólnego zorientowania budowli i ich rozmieszczenia, a później teodolitu w celu uzyskania większej dokładności.

Majański kapłan-astronom (Kodeks Madrycki)

Boisko w Chichén Itzá służyło obserwacjom równonocy i przesileń

Oryginalny artykuł: Juego de pelota de Chichén Itzá fue marcador solar

José Huchim Herrera z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku poinformował, że po dwóch latach prac konserwatorskich, prowadzonych na terenie Wielkiego Boiska do Gry w Piłkę w Chichén Itzá, zdołano odtworzyć jego oryginalny wygląd wraz ze schodami i pięcioma konstrukcjami, nazwanymi przez archeologów "przejściami", które Majowie wznieśli – między innymi – w celu obserwacji ruchu słońca w dniach równonocy i przesileń. Badania potwierdziły zatem wcześniejsze przypuszczenia, ze boisko odgrywało również funkcję astronomiczną.

Meksykański uczony wyjaśnił, że schody i przejścia stanowiły prawdopodobnie miejsca, z których widzowie mogli obserwować grę i śledzić tor piłki. Huchim Herrera podkreślił też, że do dnia dzisiejszego zachowały się prekolumbijskie makiety boiska, na których wyraźnie można dostrzec osoby zajmujące trzy pozycje: na krańcach boiska i w jego części centralnej. Odrestaurowane przez archeologów przejścia znajdują się po zachodniej stronie boiska (dwa na krańcach i jedno w centrum) i po wschodniej (jedno w centrum i jedno na krańcu północnym).

Boisko do gry w piłkę w Chichén Itzá

Boisko w Chichén Itzá zostało zbudowane przez Majów w latach 849-869, ma ponad 120 metrów długości i jest największym na terenie Mezoameryki. Z obu stron boiska wznoszą się wysokie, równoległe mury z kamiennymi pierścieniami. Mury boiska ozdobiono reliefami, nawiązującymi do śmierci i składania ofiar.


Fragment reliefu zdobiącego mury boiska w Chichén Itzá

Już 25 lat temu, będąc jeszcze studentem, archeolog José Huchim i jego nauczyciel Víctor Segovia, pionier badań w dziedzinie astronomii prekolumbijskiej, byli niemal pewni, że przejścia na terenie boiska do gry w piłkę w Chichén Itzá zostały rozmieszczone w sposób umożliwiający obserwację równonocy i przesileń. Kiedy w ubiegłym roku udało się przywrócić przejściom ich oryginalną formę, okazało się, że jedno z nich pozwala na obserwację słońca w dniu przesilenia zimowego, dwa centralne – podczas równonocy (wiosennej i jesiennej), a przejście wysunięte najbardziej w kierunku północnym – w dniu przesilenia letniego.

Badacz z centrum INAH na Jukatanie przypomniał również, że słońce odgrywało ważną rolę w rytuałach Majów. Jego wędrówka po niebie i zmieniające się pory roku umożliwiały przygotowanie pól pod zasiew kukurydzy. Ruchy piłki podczas gry odzwierciedlały trajektorię słońca.

Część schodów, pozwalających na wejście na górną platformę boiska, została odrestaurowana już trzy lata temu. Podczas sezonu wykopaliskowego w tym roku, archeolodzy planują ukończenie prac w 90% i udostępnienie tej części boiska zwiedzającym.