Jak mieszkańcy Caral radzili sobie z trzęsieniami ziemi już 5000 lat temu

Oryginlany artykuł: Así fue el sistema de la primera civilización de América para resistir terremotos hace 5 mil años: estas eran las shicras de la cultura Caral 

Badania w strefie archeologicznej Caral ujawniły, w jaki sposób shicras, czyli worki wykonane z włókien roślinnych wypełnione kamieniami, były włączane do konstrukcji w celu zwiększenia ich stabilności w obliczu ruchów sejsmicznych. Jak mieszkańcom Caral udało się wznieść ogromne budowle około 5000 lat temu na terenie, gdzie ruchy ziemi są częścią historii naturalnej? Na długo przed pojawieniem się współczesnych obliczeń konstrukcyjnych, przepisów budowlanych czy technologii odporności na trzęsienia ziemi, starożytni mieszkańcy opracowali rozwiązanie, które pozwoliło im nadać swoim konstrukcjom większą stabilność, odpowiedź leży w shicras, jednym z najbardziej uderzających elementów architektury pierwszej cywilizacji w Ameryce. Te pozornie proste konstrukcje zostały umieszczone na platformach i fundamentach monumentalnych budowli Świętego Miasta Caral-Supe i innych osad tej tradycji kulturowej. Ich układ odzwierciedlał precyzyjne zrozumienie zachowania się tych budowli podczas trzęsień ziemi. 

Mieszkańcy cywilizacji Caral zbierają włókna roślinne i wytwarzają shicras, czyli worki z trzciny i totory, które stanowią część ich pradawnego systemu budowlanego odpornego na trzęsienia ziemi w Peru. (Zdjęcie: Strefa Archeologiczna Caral)

W Caral odkryto grób z licznymi darami należący do kobiety z elity

Oryginalny artykuł: Caral: descubren tumba y ajuar funerario de mujer de la élite de milenaria civilización 

Grobowiec kobiety z elity z kultury Caral, wraz z licznymi darami stanowi część odkrycia archeologicznego dokonanego w Áspero, wiosce rybackiej (dystrykt Supe i Supe Puerto, prowincja Barranca, Lima). Jak przekazał David Palomino, znalezisko to jest ważne nie tylko dla historii Peru, ale i dla świata. Na grób wraz z wyprawą natrafiono w Huaca de los Ídolos. Przed rozpoczęciem prac archeologicznych miejsce to pełniło funkcję wysypiska śmieci komunalnych. Wstępne analizy bioantropologiczne wykazały, że odnalezione szczątki należą do kobiety, zmarłej w wieku od 20 do 35 lat, mającej 150 cm wzrostu. Wiek szczątków nie został jeszcze ustalony i będzie znany po przeprowadzeniu bardziej szczegółowej analizy.

Grób kobiety odkryty w Caral (źródło fot. Ministerio de Cultura)

W Chupacigarro (dolina Supe) odkryto budowlę piramidalną

Oryginalny artykuł: Hallazgo arqueológico en valle de Supe: descubren nuevo edificio piramidal en Chupacigarro

Multidyscyplinarny zespół z Caral odkrył budowlę piramidalną w tak zwanym „Sektorze F” stanowiska archeologicznego Chupacigarro, położonego w odległości jednego kilometra na zachód od Caral, w dolinie rzeki Supe (prowincja Barranca, region Lima). Prowadzone niedawno prace wykopaliskowe pozwoliły odsłonić tę budowlę, która była pokryta wyschniętymi drzewami huarango i zaroślami. Po ich usunięciu widać było kamienne mury, które tworzą co najmniej trzy nałożone na siebie platformy. Mury te składają się z dużych, pionowo ustawionych kamieni zwanych huancas. które wyznaczają narożniki czworokątnego budynku i centralne schody, umożliwiające dostęp do górnej części budowli. Ministerstwo Kultury podkreśliło, że badania tej budowli piramidalnej pozwolą zespołowi z Caral (kierowanemu przez Ruth Shady) poznać pełny układ urbanistyczny ośrodka Chupacigarro i udostępnić go zwiedzającym wraz z Caral. 

Budowla piramidalna odkryta przez archeologów w Chupacigaro (źródło ilustracji: Andina)

Makiety budowli znalezione w El Molino

Oryginalny artykuł: Caral: obtienen nuevos hallazgos arqueológicos

W latach 2017-2018 na terenie stanowiska El Molino (położonego w centrum miasta o tej samej nazwie, na prawym brzegu rzeki Supe, przy drodze prowadzącej do Caral, Peru), w sektorze C-1, w obrębie jednej z trzech tamtejszych konstrukcji archeolodzy natrafili na cztery makiety budowli. Jak podaje David Palomino Olivos, proces ich wydobywania, oczyszczania i konserwacji był bardzo czasochłonny i skrupulatny. Z tego powodu dopiero teraz informacja o tym odkryciu została przekazana oficjalnie. 

Stanowisko archeologiczne El Molino (źródło for. Andina)

Prace konserwatorskie odkrytych makiet budowli (źródło for. Andina)

Astronomiczna orientacja budowli cywilizacji Caral

Oryginalny artykuł: Civilización Caral: La astronomía estuvo ligada a la construcción de sus edificaciones principales

Nowe badania związane z cywilizacją Caral zdają się potwierdzać astronomiczną orientację najważniejszych budowli wzniesionych przez jej przedstawicieli. Ośrodki tej kultury, rozwijającej się w latach 3000-1500 p.n.e. położone są w Dolinach Supe i Huaura, w północno-centralnej części Peru. Już w 1997 r., Ruth Shady wysunęła hipotezę o możliwym zorientowaniu astronomicznym dawnych budowli. W 2004 r. architekt Alfio Pinasco podjął pierwsze prace, których celem było zidentyfikowanie geograficznych i astronomicznych orientacji dawnych budowli. Wykonano wówczas fotografie lotnicze i pomiary oraz przygotowano specjalistyczne programy komputerowe, ale brakowało jeszcze prac w terenie. W latach 2006-2007, José Ishitsuka Iba i Adita Quispe, podczas kilku wizyt w Caral zaobserwowali, że rozmieszczenie niektórych budowli mogło wskazywać na ewentualny związek ze wschodami i zachodami słońca. Kolejne prace podjęto w październiku 2016 roku, a obecnie uczeni peruwiańscy (Aldemar Crispín, Ruth Shady Solís i José Ricra) i hiszpańscy (A. César González-García, Felipe Criado-Boado i Juan A. Belmonte) opublikowali najnowsze wyniki wspólnie prowadzonych badań.

Stanowisko archeologiczne Caral (źródło fot.: El Comercio)

Znacząca rola kobiet w Caral

Oryginalny artykuł: Caral, cual fue el rol de la mujer en la formacion de la primera civilizacion de America?

Od 1994 roku archeolog Ruth Shady Solis prowadzi wykopaliska na terenie Caral (w dolinie rzeki Supe, Peru), pochodzącego sprzed 5000 lat ośrodka pierwszej cywilizacji w Ameryce. Jak podaje badaczka, podczas 26 lat prac natrafiono na wiele dowodów, w tym pochówki i figurki antropomorficzne wykonane z niewypalonej gliny,  które świadczą o aktywnym uczestnictwie kobiet w różnych sferach życia rodzinnego, gospodarczego, społeczno-politycznego i religijnego. 

Figurki wykonane przez przedstawicieli cywilizacji Caral (źródło fot.: El Comercio)

Mobilne laboratorium w Caral pozwoli na wstępne badania dawnego DNA

Oryginalny artykuł: Caral intentara hablarnos a traves de microorganismos milenarios

Grupa ekspertów, którą kieruje Heinner Guio przewiozła na teren stanowiska archeologicznego Caral (Dolina Supe, Peru) mobilne laboratorium, pozwalające na wstępne badania próbek dawnego DNA i w konsekwencji na zebranie informacji o ówczesnych wirusach, bakteriach i grzybach. Jak podaje Ruth Shady, która prowadzi wykopaliska w Caral od 25 lat i będzie uczestniczyła także w nowych pracach, będą to pierwsze badania mające na celu ustalenie na poziomie genetycznym, jakie rodzaje patogenów występowały w Caral, czy jego mieszkańcy byli na nie odporni i czy mikroorganizmy miały zgubny wpływ na zdrowie przedstawicieli tej cywilizacji sprzed pięciu tysięcy lat.

Mobilne laboratorium w drodze do Caral (fot. Martin Tumay Soto)

Przypuszczalne migracje ludności do ośrodków kultury Caral

Oryginalny artykuł: Caral sirvio de foco de civilizacion en zonas mas alla del valle de Supe

Dr Ruth Shady Solís, kierująca od lat pracami archeologicznymi na terenie Caral przekazała, że w pobliskim Aspero, położonym u ujścia rzeki Supe, znaleziono wyroby pochodzące z różnych szerokości geograficznych. Część przedmiotów mogła dotrzeć na drodze wymiany handlowej prowadzonej z innymi regionami, ale niektóre mogą wskazywać na migracje ludności tym bardziej, że brak jakichkolwiek pozostałości murów lub broni, a zatem można sądzić, że nie prowadzono wówczas wojen. Jak zaznacza badaczka, również w Miraya i Vichama natrafiono, na przykład, na sodalit, minerał wydobywany na terenach dzisiejszej Boliwii. Z kolei jeden z pochówków odkrytych w Caral jest typowy dla kultury Chinchorro, która rozwijała się na ziemiach pomiędzy Moquegua a północną częścią obecnego Chile.

Stanowisko archeologiczne Aspero (źródło fot. Andina)

W Vichama odkryto relief sprzed 3800 lat

Oryginalny artykuł: Vichama: el muro de la fertilidad

Na terenie stanowiska Vichama, w prowincji Huaura, 110 kilometrów na północ od Limy, archeolodzy odkryli relief, który przypuszczalnie nawiązuje swą symboliką do żyzności ziemi po okresie suszy i klęski głodowej, spowodowanych zmianami klimatycznymi. Relief przedstawia umieszczone w jednej linii cztery ludzkie twarze z zamkniętymi oczyma i wijące się pomiędzy nimi dwa węże. Głowy węży skierowane są ku dziwnej postaci, która - zdaniem badaczy - może być uosobieniem kiełkującego ziarna.

Relief odkryty w Vichama (fot. Alessandro Currarino, El Comercio)

Odtworzenie wyglądu "Damy Czterech Tupus"

Oryginalny artykuł: Revelan rostro de la "Dama de los cuatro tupus" de Caral

W ubiegłym roku pojawiła się informacja o odkryciu na terenie stanowiska archeologicznego Áspero (dolina Supe) pochówku kobiety o wysokim statusie społecznym, pochodzącym sprzed 4500 lat (czytaj: Pochówek kobiety sprzed 4500 lat odkryty w Aspero). Kobietę nazwano „Damą Czterech Tupus”, gdzie słowo tupu określa kościane szpile do spinania, znalezione przy zmarłej. Obecnie, dzięki zastosowaniu techniki trójwymiarowego obrazu, zdołano zrekonstruować jej wygląd.

Wygląd "Damy Czeterch Tupus" (fot. Andina)

Pochówek kobiety sprzed 4500 lat odkryty w Aspero (Peru)

Oryginalny artykuł: High status female found buried at Aspero, archaeological site in Peru

Na terenie stanowiska archeologicznego Aspero (Peru), grupa badaczy pod kierunkiem Ruth Shady Solís odkryła pochówek kobiety, pochodzący sprzed 4500 lat. Analiza szczątków kostnych wykazała, że kobieta zmarła w wieku około 40 lat. Ciało kobiety złożono w Huaca de los Idolos, jednej z dwóch (wraz z Huaca de los Sacrificios) największych budowli piramidalnych w Aspero i jednocześnie jednych z najstarszych konstrukcji w Ameryce.

Pochówek odkryty w Aspero - rekonstrukcja (fot. Andina/Difusión)

Figurki z Vichama (Peru)

Oryginalny artykuł: Vichama descubren estatuilla sacerdotisa y otras 4 piezas

Na terenie Vichama, ośrodka tysiącletniej cywilizacji Caral, peruwiańscy archeolodzy odkryli figurki antropomorficzne pochodzące sprzed około 3800 lat. Kompleks archeologiczny Vichama, wpisany w 2008 roku na listę dziedzictwa kulturowego, znajduje się w dystrykcie Végueta (prowincja Huaura), 130 km na północ od Limy. Trzy polichromowane figurki znaleziono w budowli zwanej Las Hornacinas. Umieszczone były w koszyku z sitowia, przewiązane bawełnianymi nićmi i złożone jako depozyt ofiarny w mieszaninie piasku, popiołu i materiału organicznego. Jak przekazała Ruth Shady, kierująca wykopaliskami i zajmująca się cywilizacją Caral od 1994 roku, figurki były zwrócone do siebie i zachowały się w bardzo dobrym stanie.

Trzy figurki odkryte w budowli Las Hornacinas (fot. Ministerio de Cultura)

Odkrycie reliefów kultury Caral sprzed 3800 lat

Oryginalny artykuł: Descubren altorelieves de la cultura Caral

Na terenie stanowiska archeologicznego Vichama, w pobliżu Huacho (Peru), odkryto reliefy, które są dziełem kultury Caral i liczą około 3800 lat. Kilka lat temu obszar, na którym znajduje się Vichama był w pewnym stopniu zagrożony w wyniku rozbudowy pobliskiego miasta Véqueta. Jednak dzięki pracom wykopaliskowym na terenie stanowiska archeologicznego Caral, kierowanym przez dr Ruth Shady, sytuacja uległa zmianie i ekspansja miasta w tym kierunku została wstrzymana, co przyczyniło się do nowych odkryć.

Nowe reliefy odkryte w Caral (fot. Norman Córdova / Andina)