Nowe odkrycia pokazały, że cywilizacja Aquiry zamieszkiwała południowo-zachodnią Amazonię przez miliony lat

Oryginlany artykuł: Descubren que la civilización Aquiry habitó la Amazonia suroccidental con millones de personas durante 1500 años y colapsó al mismo tiempo que los mayas 

Międzynarodowy zespół badaczy udokumentował za pomocą lotniczego skanowania laserowego istnienie ogromnej wielokulturowej cywilizacji, która rozwijała się w południowo-zachodniej Amazonii, między 600 r. p.n.e. a 850 r. n.e. W szczytowym okresie istnienia zamieszkiwały ją miliony ludzi. Wyniki badań, opublikowane po żmudnych badaniach terenowych obejmujących obszar około 4500 kilometrów kwadratowych, zmieniają obecną wiedzę na temat obecności człowieka w lesie deszczowym Amazonii przed przybyciem Europejczyków. Terytorium zajmowane przez cywilizację Aquiry obejmowało około 183 000 kilometrów kwadratowych, obszar porównywalny z obecnym terytorium Syrii. Na jego terenie zidentyfikowano pozostałości ponad 400 dobrze zachowanych stanowisk z monumentalną architekturą ceremonialną, a także późniejsze osady. Badania, którymi kierował Martti Pärssinen, emerytowany profesor Uniwersytetu Helsińskiego, polegały na wykorzystaniu technologii LiDAR (detekcji i pomiaru odległości światłem) w celu odwzorowania ukształtowania terenu pod gęstą roślinnością. W ten sposób odkryto tysiące śladów tej starożytnej cywilizacji na dotychczas niezbadanych obszarach lasu deszczowego. Jak stwierdza Martti Pärssinen, uzyskane wyniki podważają nasze rozumienie przeszłości regionu Amazonii. Badania pokazują, że wpływ człowieka na środowisko Amazonii był znacznie większy, niż wcześniej sądzono. Technologia LiDAR, wdrożona pod kierownictwem technicznym profesora Juhy Hyyppä z Instytutu Badań Geograficznych Finlandii (Narodowy Dyrektoriat Topografii Finlandii), objęła obszar około 4500 kilometrów kwadratowych, z czego ponad połowę wykorzystano do systematycznej oceny ruchów Ziemi.

Stanowisko archeologiczne Tequinho w Brazylii (fot. Uniwersytet w Helsinkach)

W Peñico odkryto ofiarę rytualną sprzed 3800 lat

Oryginalny artykuł: Fabuloso hallazgo en Peñico: descubren una ofrenda ritual de 3 800 años de antigüedad

Naukowcy z Ministerstwa Kultury prowincji Huaura w regionie Lima odkryli rytualną ofiarę mającą około 3800 lat, związaną z budową platformy Głównego Budynku Publicznego w centrum miasta Peñico. Odkrycie dostarcza nowych dowodów na ciągłość tradycji kulturowej cywilizacji Caral w Peñico, po upadku jej głównych miast. Odkrycia dokonali specjaliści ze Strefy Archeologicznej Caral Ministerstwa Kultury, pod kierownictwem archeolog Ruth Shady Solís. Dar odnaleziono podczas wykopalisk w podsektorach B1-B3 Głównego Budynku Publicznego i uważa się, że został złożony w ramach rytuału konsekracji związanego z budową nowej platformy. Archeolodzy odnaleźli kolekcję 43 przedmiotów wykonanych z drewna i kości, z których kilka nosi ślady grawerowania i działania ognia. Wśród nich znajdują się wizerunki postaci mitycznych, antropomorficznych – w tym postaci kobiecej i prawdopodobnie bóstw – a także ptaki, węże, kijanki oraz różnorodne motywy geometryczne i abstrakcyjne.

Przedmioty rytualne znalezione w Peñico (fot. © ANDINA / Editora Perú).  

Badania w Calakmul ujawniły wczesny zapis kalendarzowy na prekolumbijskim muralu

Oryginlany artykuł: Estudios en Calakmul identifican escritura calendárica temprana en un mural prehispánico

Duża część inskrypcji z miasta Majów Calakmul pochodzi z Okresu Klasycznego (250–900 r.), ale ostatnie zapisy, rekonstrukcja i analiza malowidła ściennego znajdującego się wewnątrz Budowli II, datowanej na 400 r. p.n.e., ujawniły datę kalendarzową, która pochodzi ze znacznie wcześniejszego okresu, więc to dawne miasto położone w centralnej części Niziny Majów ma znacznie dłuższą historię. Jak podaje Daniel Salazar Lama, specjalista w dziedzinie ikonografii i historii sztuki Majów, który koordynuje interdyscyplinarny i prowadzony z archeologami z Francji projekt badawczy na stanowisku archeologicznym. Do istotnych postępów należy analiza muralu, przedstawiającego mitycznego bohatera Juun Ajaw polującego na stworzenie w wodzie, oraz symbol odpowiadający znacznikowi dnia w 260-dniowym cyklu kalendarzowym.

Mural znaleziono we wnętrzu jaskini (fot. Daniel Salazar Lama)

W świętym mieście Pacatnamú odkryto dowody na rytualne uczty i nieznaną wcześniej ceramikę

Oryginalny artykuł: Descubren evidencias de banquetes rituales y cerámica inédita en ciudad sagrada Pacatnamú

W ciągu zaledwie tygodnia wykopalisk w kompleksie archeologicznym Pacatnamú, położonym w dolinie Jequetepeque, projekt archeologiczny Pacatnamú udokumentował pozostałości żywności pochodzące z różnych stref ekologicznych, święty owoc używany w rytuałach krwi, fragmenty ceramiki w różnych stylach oraz procesy rytualnego pochówku w świątyniach, a także warstwy świadczące o ponownym zajęciu tego miejsca przez kultury Moche i Lambayeque. Ujawniła to archeolożka Carito Tavera, współdyrektorka Projektu Archeologicznego Pacatnamú, w oświadczeniu dla agencji Andina. podkreśliła, że odkrycia te pozwalają na rekonstrukcję życia rytualnego pielgrzymów, którzy na przestrzeni wieków przybywali do świętego miasta Pacatnamú. Badania prowadzi peruwiańsko-kanadyjski zespół pod kierownictwem profesora Edwarda Swensona z Uniwersytetu w Toronto i archeolożki Carito Tavery Mediny z Peruwiańskiego Instytutu Studiów Archeologicznych (IPEA). Oprócz pozostałości żywności i ceramiki w stylach nigdy wcześniej nieodnotowanych w dolinie Jequetepeque, badacze zidentyfikowali owoc o silnym znaczeniu rytualnym i ślady ceremonialnych zamknięć przed wzniesieniem na nim nowych budowli.      

Stanowisko archeologiczne Pacatnamú (fot. © ANDINA / Editora Perú)

                                     

Elitarna budowla i kamienne płyty Tolteków odkryte podczas prac archeologicznych w Hidalgo

Oryginalny artykuł: Descubren estructura de élite y lápidas toltecas grabadas en salvamento arqueológico, en Hidalgo

Prawie tysiąc lat temu, w XII wieku, miasto Tollan Xicocotitlan było dalekie od swojej świetności, która przypadła na lata 900–1100, jednak wokół niego osiedliły się liczne grupy, które poprzez architekturę, przedmioty codziennego użytku, praktyki rytualne, a nawet swoje ciała, pragnęły pokazać się jako spadkobiercy tej przemijającej świetności. Świadczy o tym odkrycie pozostałości budowli o wymiarach 40 na 80 metrów, której dekoracja obejmowała przedstawienia chalchihuites (zielonych kamiennych paciorków kojarzonych z władzą i bogactwem), a także dwa nagrobki, które prawdopodobnie zostały oderwane od Piramidy B, w której znajdowały się ikoniczne postacie Atlantów w Strefie Archeologicznej Tula, w stanie Hidalgo. 

Pozostałości dawnej budowli (fot. Gerardo Peńa, INAH)

Archeolodzy odczytali inskrypcję z VIII wieku w Gwatemali i odkryli imię pierwszego znanego astronoma Majów

Oryginlalny artykuł: Arqueólogos descifran una inscripción del siglo VIII en Guatemala y descubren el nombre del primer astrónomo maya conocido 

Zespołowi badaczy udało się rozszyfrować inskrypcję na stanowisku archeologicznym Xultun, która ujawnia tożsamość matematyka-astronoma z VIII wieku. Jest to jak dotąd jedyny znany przykład podpisu w tekście obliczeniowym cywilizacji Majów. Starożytne cywilizacje na całym świecie opracowały zaawansowane systemy obliczeń astronomicznych, ale o ile w Grecji, Indiach, Chinach czy Iraku można przypisać te osiągnięcia konkretnym myślicielom, o tyle naukowa tradycja Majów pozostała anonimowa w odniesieniu do poszczególnych autorów.

Położenie Xultun (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

Ivan Šprajc prowadzi prace w El Yesal, jednym z największych miast Majów na Centralnych Nizinach

Oryginalny artykuł: Exploran el Yesal, una de las ciudades mayas más grandes de las tierras bajas centrales 

Gęsta roślinność Rezerwatu Biosfery Balam Kú kryje pozostałości El Yesal, jednego z największych miast w Centralnej Nizinie Majów, które po raz pierwszy stało się przedmiotem inspekcji w ramach projektu kierowanego przez profesora Ivana Šprajca z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk, mającego na celu uznanie tego obszaru mało zbadanego przez archeologię. Po wstępnym etapie, który doprowadził do odkrycia Minanbé, jego zespół przeniósł się na miejsce, aby zrealizować kolejny cel sezonu terenowego, zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Rady Archeologicznej Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Jedna z budowli w El Yesal (fot. Daniel Santaella, INAH)

Zmumifikowane psy odkryte w Tiahuanaco, które żyły jako towarzysze rodzin andyjskich

Oryginalny artykuł: Descubren perros momificados en Tiahuanaco que vivieron como compañeros de familias andinas

Naukowcy znaleźli szczątki psów pochowane w prekolumbijskich osadach w południowym Peru. Świadczy to o współistnieniu i szczególnym traktowaniu tych zwierząt w codziennym życiu kultury Tiahuanaco. Najnowsze badania w południowym Peru ujawniły, że ponad tysiąc lat temu mieszkańcy kultury Tiwanaku (Tiahuanaco) chowali swoje psy w pobliżu domów, jako symbol bliskiej, codziennej więzi, na długo zanim zwierzęta te stały się symbolami statusu społecznego. Dwa zmumifikowane psy znaleziono w domostwach, co rzuca nowe światło na relacje między ludźmi a zwierzętami w dawnym świecie andyjskim. Zespół kierowany przez archeolog Susan deFrance z University of Florida przeanalizował szczątki samicy w wieku poniżej roku i około trzymiesięcznego szczeniaka. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity,  wskazują, że zwierzęta umieszczano w małych jamach obok plecionych mat i prawdopodobnie owinięto liną, co sugeruje specjalne traktowanie po ich śmierci. 

Zmumifikowany pies znaleziony w Tiwanaku (fot. Susan deFrance)

W Veracruz INAH odkrywa prekolumbijskie budowle i rzeźby o unikalnych cechach

Oryginalny artykuł: En Veracruz, el INAH descubre estructura y escultura prehispánicas con características únicas 

W ramach projektu badań archeologicznych prowadzonych przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) w San Lucas, w Coatepec w stanie Veracruz, odkryto pozostałości kulturowe z czasów prekolumbijskich, w tym pozostałości budowli o charakterze miejsko-ceremonialnym, które prawdopodobnie pochodzą z Wczesnego Okresu Klasycznego (lata 200–600) i wykazują cechy niespotykane dotąd w tym regionie. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że każda budowla, obiekt i symbol odkryte w wyniku badań archeologicznych przypomina nam, że Meksyk posiada jedno z najgłębszych i najbardziej różnorodnych dziedzictw kulturowych na świecie. To odkrycie dostarcza nowej wiedzy o jego przeszłości i potwierdza wagę ochrony dziedzictwa jako dobra wspólnego.

Rzeźba znaleziona w San Lucas, stan Veracruz (fot. INAH)

Nowo odkryte miasto Majów nazwano Minanbé (które to słowo w języku jukateckim oznacza "nie ma tu drogi")

Oryginalny artykuł: Bautizan como Minanbé, “no hay camino”, a ciudad maya virgen al norte de la Biosfera de Calakmul

Zrujnowane i nietknięte, z echem swojej historii zawieszonym od ponad tysiąca lat, Minanbé czekało na zespół meksykańskich i słoweńskich specjalistów pod przewodnictwem archeologa Ivana Šprajca. Zakamuflowane w gąszczu dżungli Rezerwatu Biosfery Calakmul w Campeche, dawne miasto mogło zostać nazwane jedynie zwrotem w języku Majów z Jukatanu: „nie ma tu drogi”. Tym odkryciem ekspert związany z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Sztuk i Nauk kończy trzy dekady swojego projektu poświęconego rozpoznaniu Centralnej Niziny Majów, skamieniałego krajobrazu archeologicznego, który był siedliskiem od 9 do 11 milionów ludzi w późnym okresie klasycznym (lata 600–900). 

Na terenie miasta znaleziono 14 stel i ołtarzy (fot. Quintín Hernández)  

W El Tigre (Petén) odkryto okrągłą budowlę, którą nazwano Okox („Grzyb”)

Oryginalny artykuł: Descubren estructura circular única en El Tigre, Petén, en buen estado de conservación 

Według badań przeprowadzonych przez członków projektu Lechugal Norte - El Tigre, stanowisko, położone 14 km od Nakbé i 16 km od Naachtún, nie posiada monumentalnej architektury, typowej dla miast Majów w północnej części Petén. Jest to jednak osada z terenami mieszkalnymi rozciągającymi się na przestrzeni kilku kilometrów kwadratowych. Mogła pełnić funkcję ośrodka administracyjnego lub gospodarczego. Znajdują się tam również skromne obiekty architektoniczne, wokół których toczyło się życie polityczne i religijne tego miejsca, zamieszkanego przez kilka tysięcy osób. Archeolodzy z Gwatemali, Francji, Meksyku i Kanady odkryli, że w tym miejscu znajdują się dwa akropole oddalone od siebie o zaledwie 50 metrów; jeden zajmowany był w Okresie Preklasycznym, a drugi w Okresie Klasycznym, ma to ogromne znaczenie dla udokumentowania przejścia między tymi dwoma okresami około 150 r. n.e.

Budowla nazwana Okox (źródło ilustracji Prensa Libre, dzięki uprzejmości Juliena Hiqueta)

Stela 46 z El Palmar w Campeche ujawnia najstarszą datę Długiej Rachuby Majów

Oryginalny artykuł: Monumento de El Palmar, en Campeche, revela la fecha de cuenta larga más antigua en las tierras bajas mayas 

W badaniu rzeźbionych zabytków, archeolodzy wykorzystali modelowanie trójwymiarowe z tradycyjnymi technikami. W sezonach terenowych 2007 i 2009 fotografowali Stele 45 i 46 w zróżnicowanych warunkach oświetleniowych za pomocą cyfrowej lustrzanki Nikon D70. Badania archeologiczne i epigraficzne przeprowadzone na stanowisku archeologicznym El Palmar w Campeche ujawniły, że Stela 46, odkryta w kompleksie architektonicznym na południowy zachód od Grupy Głównej, zawiera najwcześniejszy udokumentowany do tej pory ślad Długiego Rachuby na Nizinie Majów. Odkrycie jest efektem dwóch dekad badań prowadzonych przez Proyecto Arqueológico El Palmar (PAEP), pod kierownictwem archeologów Kenichiro Tsukamoto z University of California w Riverside w Stanach Zjednoczonych oraz Javiera Lópeza Camacho z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Mapa przedstawiająca Niziny Majów z zaznaczeniem El Palmar i innych miast Majów leżących w pobliżu (Projekt PAEP) 

Dwa 500-letnie ziemniaki odnaleziono w Tambo Viejo w Peru

Oryginalny artykuł: Desentierran dos papas de 500 años en un yacimiento inca de Perú: el dato que sorprendió a científicos

Dwa liofilizowane ziemniaki, liczące około 500 lat, odkryto w Tambo Viejo, na południowym wybrzeżu Peru, zgodnie z najnowszymi badaniami opublikowanymi w czasopiśmie Journal of Field Archaeology. Znalezisko jest nietypowe, te zachowane bulwy rzadko znajdują się w nienaruszonym stanie poza wysokimi Andami. Odkrycie dawnych ziemniaków potwierdza, że Imperium Inków transportowało podstawowe produkty żywnościowe z gór do regionów nadmorskich, korzystając z rozległych sieci logistycznych. Naukowcy podkreślają, że ten typ konserwacji żywności poprzez suszenie dostarcza bezpośrednich danych na temat mobilności kluczowych zasobów w czasach prekolumbijskich i pomaga lepiej zrozumieć organizację zaopatrzenia Inków.

Ziemniaki (chuños) znalezione podczas wykopalisk w Tambo Viejo (źródło ilustracji: artykuł Lidio M. Valdez i  Katrina J. Bettcher, Journal of Field Archeology)

Ołtarz Majów i ofiary w opuszczonych miejscach w Belize podkreślają trwałość rytuałów

Oryginalny artykuł: Maya altar and offerings at abandoned Belize sites highlight enduring ritual activities 

Archeolodzy prowadzący wykopaliska na stanowiskach Majów w Kaxil Uinic i Ayiin Winik w Belize odkryli pierwszy udokumentowany ołtarz z Późnego Okresu Postklasycznego w tym regionie, a także dodatkowe dowody na to, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali opuszczone miejsca. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity, wskazuje, że działania te wpisują się w szeroki schemat kultu, jakim otaczano wcześniejszą cywilizację Majów w Okresie Postklasycznym, po jej upadku. Znaczący upadek klasycznej cywilizacji Majów nastąpił między około 750 a 900 rokiem, a wiele miast w północno-zachodnim Belize zostało opuszczonych około 900 roku. Jednak dowody z różnych stanowisk archeologicznych sugerują, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali te miejsca w celach rytualnych.

Mapa przedstawiająca stanowiska archeologiczne wspominane w publikacji (autor mapy: Amy Thompson, źródło ilustracji: Latin American Antiquity) 

W Cuzco odkryto kolejną zaginioną cytadelę Inków

Oryginalny artykuł: Descubren en Cusco otra ciudadela perdida inca cuatro veces más grande que Machu Picchu 

Zaskakujące odkrycie archeologiczne, dokonane 225 kilometrów na północny zachód od Machu Picchu, w regionie Cuzco, ujawniło światu istnienie osady Inków znanej jako T'aqrachullo lub Ancocagua, która była cztery razy większa od słynnej na całym świecie cytadeli Inków w Machu Picchu i pełniła funkcję ośrodka politycznego, gospodarczego i religijnego aż do podboju Tahuantinsuyo. Ujawnił to prestiżowy magazyn National Geographic w artykule zatytułowanym Dentro de la búsqueda de la ciudadela perdida de los incas, autorstwa Alejandro Muñoza, w którym wskazano, że pozostałości T'aqrachullo znajdują się na płaskowyżu stanowiącym część kanionu nad rzeką Apurímac. Alejandro Muñoz wyjaśnia, że ruiny rozciągają się na powierzchni 17,40 hektara, obejmując obszar u podnóża płaskowyżu, co sprawia, że T'aqrachullo jest około cztery razy większe od Machu Picchu, położonego 225 kilometrów na północny zachód. 

Pozostałości dawnych budowli w T'aqrachullo (Fot. © ANDINA / Editora Perú) 

Naukowcy odkryli, że księżycowy kalendarz Zapoteków jest starszy niż do tej pory sądzono

Oryginalny artykuł: A Lunar Day Count at Monte Alban and the Chronology of Early and Middle Preclassic Zapotec Hieroglyphic Texts (ca. 496–221 BCE)

Naukowcy z Uniwersytetu w Albany (SUNY) i SUNY Plattsburgh rozszyfrowali dawny księżycowy system liczenia z hieroglificznych inskrypcji w Monte Albán w stanie Oaxaca w Meksyku. Praca, opublikowana w czasopiśmie Latin American Antiquity, dowodzi, że tzw. Glif W, powtarzający się symbol kalendarzowy na stelach i kamiennych tablicach, wskazuje, ile wieczorów od nowiu w dniu odnotowanego wydarzenia widoczny był sierp Księżyca. Dzięki temu odkryciu autorzy, John Justeson i Justin Patrick Lowry, byli w stanie określić bezwzględne odległości między siedmioma pełnymi datami za pomocą Glifu W i umieścić je w czasie rzeczywistym. Jedyna sekwencja zgodna z kalendarzem Zapoteków udokumentowana w XVII wieku obejmuje okres od 496 do 221 r. p.n.e. Monte Albán posiada najstarszy korpus tekstów hieroglificznych w Mezoameryce, zauważają autorzy w swojej publikacji. Artykuł ten pokazuje, że Glif W określa, ile wieczorów Księżyc był widoczny od nowiu w dacie, w której się znajduje, ustala odległości bezwzględne między siedmioma w pełni zachowanymi datami z zapisami Glifu W oraz identyfikuje wszystkie możliwe lokalizacje tej serii dat w czasie absolutnym. Glif W został zidentyfikowany przez meksykańskiego archeologa Alfonso Caso w 1928 roku, ale jego znaczenie pozostawało zagadką przez dziesięciolecia. Zaproponowano trzy główne hipotezy: że wskazywał on dzień w 20-dniowym miesiącu, że oznaczał numer treceny (okresu 13 dni) lub że odliczał miesiące w roku. Autorzy, przedstawiając konkretne dane, dowodzą, że wszystkie te interpretacje są błędne. Zamiast tego, po przeanalizowaniu odstępów między datami na dwóch kluczowych zabytkach, doszli do wniosku, że liczba towarzysząca Glifowi W rośnie i maleje zgodnie z cyklem trwającym około 29,53 dnia, co odpowiada dokładnej długości lunacji (czasu między dwoma nowiami). Innymi słowy, Zapotekowie zapisywali wiek księżyca w momencie każdego wydarzenia. 

Mapa stanu Oaxaca i stanowiska Monte Albán, (oparte na badaniach Urcida publikacja z 2001 roku, rysunek 4.25), położenie budowli w południowej części placu (oparte na badaniach Levine i współautorów 2021, rysunek 10) i wczesna konstrukcja Budowli J (oparte na badaniach Urcida i Joyce 2014, rysunek 9.6) (źródło ilustracji: Latin American Antiquity)

Dawne DNA zmienia historię Peru, odkryto migrację na dystansie ponad 700 kilometrów na kilka wieków przed Inkami

Oryginalny artykuł: ADN antiguo reescribe la historia del Perú: descubren migración de más de 700 kilómetros siglos antes de los Incas 

Międzynarodowe badanie oparte na szczątkach ludzkich znalezionych w Chincha wykazało, że dawne społeczności nadbrzeżne przez stulecia zachowały swoje rytuały pogrzebowe i praktyki kulturowe, pomimo mieszania się z innymi grupami zamieszkującymi terytorium Peru. Na długo przed powstaniem Imperium Inków, grupy ludzi przemierzały już rozległe terytoria wzdłuż peruwiańskiego wybrzeża, niosąc ze sobą swoje zwyczaje, rytuały i formy organizacji rodziny. Niedawne międzynarodowe badanie oparte na analizie dawnego DNA wykazało, że całe społeczności migrowały z północnego wybrzeża Peru na południe co najmniej 800 lat temu, podważając historyczne teorie dotyczące mobilności społeczeństw preinkaskich. Badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym Nature Communications, dostarczyły dowodów na migracje ludzi na odległość ponad 700 kilometrów do dzisiejszej Doliny Chincha w regionie Ica. Odkrycia nie tylko ujawniają skalę tych migracji, ale także to, w jaki sposób populacje te zachowały swoje tradycje kulturowe przez pokolenia pomimo mieszania się z innymi grupami na wybrzeżu Peru.

Mapa obszaru badań. A. Lokalizacja Doliny Chincha i innych stanowisk andyjskich wymienionych w niniejszym badaniu, które dostarczyły danych o starożytnym DNA. B. Stanowiska archeologiczne objęte badaniem ( Źródło: Mapy bazowe dla paneli A i B uzyskano z zestawu danych World Imagery i utworzono w oprogramowaniu ArcGIS Pro w wersji 3.6.2. Źródła: ESRI, Michael Bauer Research GmbH 2022, National Institute of Statistics and Informatics (INEI), Earthstar Geographics, Vantor) 

Najstarszy pochówek w Patagonii ujawnia wczesną osadę wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej

Oryginalny artykuł: Oldest burial in Patagonia reveals early human settlement along South America's Atlantic coast 

Zaludnienie Ameryki Południowej od dawna jest przedmiotem debaty i proponowane są drogi jego rozprzestrzeniania się na subkontynencie. Jednak szlaki wzdłuż wybrzeża Atlantyku były zazwyczaj znacznie młodsze niż ich odpowiedniki na Pacyfiku, co pozostawia istotną lukę w naszej wiedzy na temat tego, kiedy i jak pierwsi łowcy-zbieracze podróżowali wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie Journal of Archaeological Science: Reports przedstawia i omawia najwcześniejsze miejsce pochówku w Patagonii, a także jeden z najwcześniejszych dowodów osadnictwa człowieka we wczesnym holocenie na atlantyckim wybrzeżu Ameryki Południowej. W Ameryce Południowej toczy się wiele dyskusji na temat czasu i szlaków, którymi pierwsi łowcy-zbieracze docierali na kontynent. Wśród hipotez wymienia się trzy główne szlaki rozprzestrzeniania się wzdłuż korytarza wewnętrznego: wybrzeża Pacyfiku lub Atlantyku. Szlaki przybrzeżne byłyby szczególnie korzystne ze względu na mniejsze ryzyko przetrwania, połączenie z głównymi rzekami, którymi można było podróżować i zapuszczać się w głąb lądu oraz dostęp do słodkiej wody. Choć wzdłuż wybrzeża Pacyfiku istnieją liczne dowody na osadnictwo z wczesnego holocenu i późnego plejstocenu, wybrzeże Atlantyku jest stosunkowo znacznie młodsze. Co więcej, szczególnie w Patagonii, najwcześniejsze stanowiska datowane są na około 7000–8000 lat p.n.e., a najwcześniejszy pochówek, w La Arcillosa 2, datowany jest na około 5205 lat p.n.e. Większość tych pochówków wskazuje na to, że łowcy-zbieracze żywili się głównie pokarmem lądowym i mieszanym, w przeciwieństwie do mieszkańców Pacyfiku, gdzie wcześni łowcy-zbieracze opierali swoją dietę głównie na produktach morskich. Brak danych archeologicznych wynika częściowo ze wzrostu poziomu morza w okresie przejścia z plejstocenu do holocenu (około 11 700 lat temu), który prawdopodobnie doprowadził do zatopienia wielu wcześniejszych stanowisk łowców-zbieraczy.

Znaleziska z trzeciego sezonu wykopaliskowego pokazujący szczątki Osoby 1 i Osoby 2. Diagram Raúl González Dubox (źródło ilustracji: Journal of Archeological Science: Reports) 

W Tuli archeolodzy z INAH odkryli serię pochówków z okresu Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En Tula, Hidalgo, el INAH descubre serie de enterramientos de época teotihuacana 

Eksploracja różnych kontekstów pogrzebowych, w tym pięciu grobowców szybowych, odkrytych podczas wykopalisk prekolumbijskiego kompleksu mieszkalnego w pobliżu miejscowości Ignacio Zaragoza, będzie miała kluczowe znaczenie dla zrozumienia wierzeń, struktury społecznej i kultury miejsc w regionie, które kwitły w okresie świetności Teotihuacan. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, stwierdziła, że odkrycia w Tuli dowodzą znaczenia badań archeologicznych dla zrozumienia, zachowania i badania głęboko zakorzenionej pamięci tych terytoriów. Każdy pochówek, każda ofiara i każdy kontekst odnaleziony przez INAH (Narodowy Instytut Antropologii i Historii) dostarcza informacji o sposobach życia, wierzeniach i organizacji społecznej mieszkańców tego regionu ponad tysiąc lat temu i potwierdza, że rozwojowi infrastruktury mogą towarzyszyć rzetelne badania i ochrona dziedzictwa.

Jeden z grobów odkrytych na terenie Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

Odkryto dowody na istnienie dawnego sanktuarium w Cerro de la Horca

Oryginalny artykuł: Hallazgo arqueológico: descubren evidencias de un antiguo santuario en Cerro de la Horca 

Zespół kamiennych i glinianych platform, murów, placów ceremonialnych i licznych materiałów archeologicznych znalezionych na stanowisku Cerro de la Horca wzmacnia hipotezę, że kompleks ten mógł być jednym z głównych ośrodków religijnych i politycznych w dolinie Fortaleza między 900 a 1400 rokiem, na terenie obecnej prowincji Barranca w regionie Lima. Stwierdził to archeolog José Luis Fuentes, dyrektor projektu badawczego realizowanego obecnie w tej ważnej osadzie położonej około czterech kilometrów na północ od Paramongi, na 513 kilometrze autostrady Panamerykańskiej Północ. W wywiadzie dla agencji Andina José Luis  Fuentes wyjaśnił, że Cerro de la Horca jest jednym z największych i najbardziej złożonych obiektów w Dolinie Fortaleza, ze względu na dużą liczbę znajdujących się tam struktur architektonicznych, otoczonych przez 20 kopców, a także platformy, mury i wewnętrzne ścieżki. To bardzo złożone miejsce, niespotykane w tej konkretnej części doliny. 

Pozostałości jednej z budowli odkrytych w Cerro de la Horca (Fot. © ANDINA / Editora Perú)