Przedstawienia boisk do gry w piłkę wyryte w skałach w stanie Oaxaca (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Ancient ritual bloodletting may have been performed at carvings found in Mexico

W 2016 roku, podczas prac na terenie gminy San Pedro Mártir Quiechapa (stan Oaxaca, Meksyk), archeolodzy odkryli wyryte w skałach różne elementy. Na szczególne zainteresowanie zasługuje 30 przedstawień boisk do gry w piłkę, które zachowały się w dwóch miejscach tego regionu, 22 w El Gentil i osiem w El Derrumbadero. Do udokumentowania znalezisk uczeni wykorzystali fotogrametrię. Technika ta pozwala na wykonywanie zdjęć pod różnymi kątami i ostatecznie – dzięki programowi komputerowemu – przygotowanie wirtualnego, trójwymiarowego obrazu. W rezultacie okazało się, że największe z wyrytych boisk ma długość 34,1 cm, a najmniejsze 8 cm. Alex Elvis Badillo (z Indiana State University, USA) w opublikowanym właśnie artykule prezentuje wyniki badań oraz – w oparciu o istniejącą literaturę – stara się wyjaśnić, czemu mogły służyć owe przedstawienia boisk do gry w piłkę.

U góry: jedno z przedstawień boisk do gry w piłkę w El Gentil;
na dole: boisko do gry w piłkę w Monte Alban (fot. Alex Elvis Badillo)

Jadeitowa płytka z Nim Li Punit

Żródło: The Full Story Behind The Biggest Find Since The Jade Head. 7 News Belize News 4.06.2015. Film: Nim Li Punit Find. Seven News @ YouTube 5.06.2015.

Na stanowisku archeologicznym Nim Li Punit w Belize badacze odkryli dwa groby, w których znaleziono 26 naczyń ceramicznych i 8 przedmiotów z jadeitu, w tym dużą jadeitową płytkę z inskrypcją glificzną. Część ze znalezionych przedmiotów nie pochodzi z ziem Majów, ale została importowana z Meksyku, a konkretnie z Teotihuacan, natomiast płytka pochodzi z Caracol i dokumentuję wizytę tamtejszego króla. 

Z jednej strony na płytce znajduje się duży znak ik' oznaczający "wiatr, oddech" (fot. Seven News) 

Z drugiej strony jest dłuższy napis glificzny opisujący wizytę władcy Caracol z okazji końca okresu kalendarzowego dnia 10 Ajaw 8 Yaxk'in (fot. Seven News)

O czym pisali Majowie: Stela 35 z Yaxchilan

Stela 35 z Yaxchilan została odnaleziona w 1983 r. w częściowo zawalonej Budowli 21 – tej samej, w której niegdyś znajdowały się Nadproże 15, Nadproże 16 i Nadproże 17 (obecnie w Londynie). Dach komnaty zawalił się na długo przed rokiem 1882, kiedy dotarł tam Anglik Alfred Maudslay, skrywając swoją zawartość przed oczami podróżnika, który z pewnością dołączyłby ją do kolekcji Muzeum Brytyjskiego. Ponad 100 lat później archeolodzy oczyścili pomieszczenie z gruzu, w którym znaleźli m.in. Stelę 35 oraz fragmenty stiukowej płaskorzeźby, przedstawiającej postaci ludzkie naturalnej wielkości: pięć osób siedzących na tronie w formie dwugłowego węża.

Stela 35 z Yaxchilan na tle fragmentów stiukowej płaskorzeźby w Budowli 21 (fot. Gustavo Jeronimo / Wikimedia Commons)

O czym pisali Majowie: Nadproże 14 z Yaxchilan

To przepiękne nadproże zdobi północno-zachodnie wejście do Budowli 20 w Yaxchilan. Wyrzeźbione zostało w bloku wapienia o wymiarach 80x80 cm i głębokości reliefu do 1,9 cm. Jego treść jest nieco enigmatyczna, niewątpliwie przestawia dwie postaci – kobiety i mężczyzny oraz głowę i rękę trzeciej postaci, wyłaniającej się z rozwartej paszczy węża wizji.

Nadproże 14 z Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons)

O czym pisali Majowie: Nadproże 17 z Yaxchilan

Nadproże 17 pierwotnie zdobiło północno-zachodnie wejście do głównego pomieszczenia Budowli 21, skąd  na polecenie podróżnika Alfreda Maudslaya w 1883 zostało zabrane i przewiezione do Muzeum Brytyjskiego w Londynie, gdzie do dziś się znajduje. Płaskorzeźba o wymiarach 64x60 cm przedstawia króla Yaxchilan Yaxuun Bahlam IV i Panią Mut Bahlam z Hix Witz (obecnie Zapote Bobal / El Pajaral w Gwatemali) – być może królewską małżonkę lub kobietę pełniącą inne ważne stanowisko. Jest to jedno z trzech nadproży z tego budynku upamiętniających rok 752 n.e., który był dla króla bardzo ważny: Yaxuun Bahlam IV rozpoczął swoje kampanie wojenne (Nadproże 16) i objął tron (po 10 latach bezkrólewia i walk) oraz urodził mu się syn.

Nadproże 17 z Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons / Simon Burchell)

O czym pisali Majowie: Nadproże 15 z Yaxchilan

Nadproże 15 to jeden z serii 3 paneli zamówionych przez króla Yaxuun Bahlam IV do Budowli 21 na wzór Nadproży 24, 25 i 26 z Budowli 23 wzniesionej przez jego ojca – Itzamnaaj Bahlam III. Zdobiło niegdyś jedno z wejść do centralnej komnaty i podobnie jak Nadproża 16 i 17 z tej samej serii zostało wykonane z wapienia. Angielski podróżnik Alfred Maudslay opisał je jako “prawie zupełnie pogrzebane” w czasie swojej pierwszej wizyty w Yaxchilan w 1882 i rok później wysłał asystenta, aby je wydobył. Obecnie znajdują się w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Nadproże 15 zachowało się w prawie idealnym stanie, oprócz jednego pęknięcia w poprzek, w tle nadal są widoczne ślady niebieskiego barwnika. Wymiary: 83 x 67 cm, głębokość reliefu do 1 cm.

Nadproże 15 z Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons), niegdyś w Budowli 21, obecnie w Muzeum Brytyjskim w Londynie

O czym pisali Majowie: Nadproże 24 z Yaxchilan

W Muzeum Brytyjskim w Londynie znajduje się przepiękna majańska płaskorzeźba z inskrypcją glificzną: Nadproże 24 z Budowli 23 w Yaxchilan. Jest to jedno z 3 nadproży z tego budynku. W 1882 zostało odkryte i przewiezione do Londynu przez podróżnika Alfreda Maudslaya. Mimo niesprzyjających warunków klimatycznych zachowało się w dobrym stanie – w narożnikach widać nawet resztki barwnika – błękitu majańskiego.

Budowla 23 to yotoot, czyli rezydencja Pani K’abal Xook - małżonki króla Itzamnaaj Bahlam III. Została poświęcona w roku 726 i stanowiła jeden z priorytetowych projektów króla, co świadczy o tym, jak wielką wagę przywiązywano do eksponowanych tu rytuałów ofiarnych, zapewniających łączność z bogami.

Nadproże 24 z budowli 23 w Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons)