Rezultaty badań zmumifikowanych lam odkrytych w Tambo Viejo

Oryginalny artykuł: Sacrificed llama mummies enearthed in Peru

W 2018 roku rozpoczęto wykopaliska na terenie stanowiska archeologicznego Tambo Viejo w Dolinie Acari, na południowym wybrzeżu Peru. Był to jeden z ośrodków administracyjnych założonych przez Inków po podboju tych ziem. Podczas prowadzonych prac odkryto wiele naturalnie zmumifikowanych lam i świnek morskich złożonych w ofierze podczas rytuałów. Obecnie Lidio M. Valdez, Katrina J. Bettcher i Marcelino N. Huamani z University of Calgary (Kanada) przedstawili wyniki swych badań. Wiadomo, że Inkowie często składali lamy w ofierze swym bogom, ale w tym przypadku były one związane z jedynym w swoim rodzaju kontekstem. 

Zmumifikowane lamy znalezione w budowli 1C
(fot. Lidio M. Valdez)

W Ndachjian–Tehuacán odkryto świątynię boga Xipe Totec

Oryginalny artykuł: Descubren el primer templo dedicado a Xipe Totec en la zona arqueologica de Ndachjian-Tehuacan

Chociaż Xipe Tótec (“nasz pan odarty ze skóry”), związany z żyznością, cyklem rolniczym i wojną był bardzo ważnym bóstwem dla prekolumbijskich kultur zamieszkujących tereny zachodniego i centralnego Meksyku oraz ziemie położone nad Zatoką Meksykańską, to jednak do tej pory nie natrafiono na świątynię dedykowaną wyłącznie jemu. Z tego powodu na szczególną uwagę zasługują dwa ołtarze ofiarne, trzy kamienne rzeźby i różne elementy architektoniczne znalezione w podstawie piramidalnej na terenie stanowiska archeologicznego Ndachjian–Tehuacán w stanie Puebla (Meksyk). Dowodzi to, że w tym dawnym mieście wzniesiono świątynię boga Xipe Totec.

Stanowisko archeologiczne Ndachjian–Tehuacán (fot. Melitón Tapia, INAH)

W Kolorado znaleziono dowody na stosowanie tortur

Oryginalny artykuł: Evidence of Hobbling, Torture Discovered at Ancient Massacre Site in Colorado. Western Digs 27.06.2014.

Kiedy w 2005 rozpoczęto pierwsze wykopaliska w pobliżu miasteczka Durango, stanowisko Sacred Ridge (Święta Grań) wyglądało na typowe wczesne osiedle kultury Pueblo - grupa ziemianek datowana na około 800 n.e. Ale wykopaliska wkrótce ujawniły makabryczną zagadkę, którą archeolodzy do tej pory próbują rozwikłać. Okazało się, że w dwóch ziemiankach znaleziono prawie 15 tysięcy fragmentów ludzkich kości, celowo połamanych na kawałki, a wraz z nimi naczynia ceramiczne i narzędzia kamienne z pozostałościami ludzkiej krwi i tkanki mięśniowej. Jest to największe znalezisko okaleczonych ludzkich szczątków kiedykolwiek znalezione na Południowym Zachodzie USA: zawiera szczątki przynajmniej 33 osób - kobiet i mężczyzn, zdaniem specjalistów noszące ślady nie tylko ćwiartowania i spalenia, ale także tortur.

Anna Osterholtz, doktorantka na wydziale antropologii University of Nevada w Las Vegas, skupiła się na badaniu stóp i odkryła ślady brutalnych tortur. Fragmenty kości stopy, które przebadała, nosiły ślady unieruchamiania przez złamanie kostki oraz bicia podeszew stóp, którego jedynym celem mogło być zadanie bólu. Osterholtz uważa, że dowody wskazują na szeroko zakrojone stosowanie tortur, które mogły być używane w celu zastraszenia mieszkańców Sacred Ridge.

Badania kości stóp z Sacred Ridge ujawniły poważne urazy na wierzchniej (po lewej) i spodniej (po prawej) powierzchni stóp, w tym ślady nacinania, krojenia, miażdżenia, a w niektórych wypadkach bicia tak mocnego, że zewnętrzna warstwa tkanki kostnej uległa złuszczeniu.  (Rys. A. Osterholtz / Kiva)

Inkaska mumia z Bawarii kolejną ofiarą rytualnego zabójstwa

Oryginalny artykuł: Impact on mummy skull suggests murder. Science Daily 26.02.2014.

Uderzenie tępym narzędziem w głowę było prawdopodobnie przyczyną śmierci osoby, której mumia znajduje się w kolekcji w Bawarii, podobnie jak w przypadku wcześniej opisywanych mumii z Ameryki Południowej. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że szczątki kobiety w wieku 20-25 lat pochodzą z okresu 1450-1640 n.e., a jej czaszka wykazuje cechy typowo inkaskie. Pochodziła prawdopodobnie z wybrzeża Peru lub Chile i cierpiała na chorobę pasożytniczą.

Mumia z Bawarii - w typowej pozycji w kucki, choć nietypowo jej nogi są odłamane poniżej kolan. (fot. Andreas Nerlich; CC-BY)

Jak rdzenni Amerykanie świętują Nowy Rok

Początek Nowego Roku był i jest obchodzony przez wszystkie rdzenne kultury amerykańskie, chociaż nie wszystkie wybrały tę samą datę. W obu Amerykach obchody Nowego Roku łączą się z ceremoniami ognia i zazwyczaj są związane z przesileniem zimowym, czyli najdłuższą nocą w roku, przypadającą w grudniu na półkuli północnej i w czerwcu na południowej, lub z pierwszym nowiem po przesileniu zimowym. Natomiast w Ameryce Środkowej obchody Nowego Roku całkowicie zerwały z kalendarzem astronomicznym i stały się świętem ruchomym.

Plemiona Umatilla ze wschodniego Oregonu rozpoczynają świętowanie tuż przed przesileniem - 20 grudnia. Obchody nazywane się Kimtee Inmewit (powitanie nowych pokarmów) i - jak wyjaśnia duchowy przywódca - tradycja sięga czasów, gdy świat był nowy. Pierwszym pokarmem, który został stworzony był łosoś, drugim - jeleń. Dla Indian Umatilla Nowy Rok to czas świętowania powrotu świętych pokarmów przez śpiew, grę na bębnach, tańce, modlitwę i wspólny posiłek w długim domu.

Tradycyjny irokeski długi dom, w którym mieszkało 50-60 osób (fot. Wikimedia Commons). Nazwa własna Irokezów to Haudenosanee , czyli "ludzie z długich domów"

Zwierzęta składane w depozytach ofiarnych w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Mas de 400 especies animales eran ofrendadas en Templo Mayor
Zobacz także: Fotografie INAH

Meksykańscy archeolodzy zidentyfikowali ponad 400 gatunków zwierząt złożonych w depozytach ofiarnych w Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) na terenie dawnego Tenochtitlan. Wśród zwierząt, których szczątki znaleziono w 60 z około 160 depozytów znajdują się mięczaki, ptaki, gady i ssaki. Jak podaje Norma Valentín Maldonado, biolog z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii, wspomniane depozyty pochodzą z różnych etapów konstrukcyjnych Templo Mayor w latach 1440-1520 n.e. Zwierzęta złożono jako dary dla boga deszczu Tlaloka i boga wojny Huitzilopochtli. Wybierano w tym celu gatunki piękne, okazałe i egzotyczne bądź niebezpieczne i jadowite. Poszczególne zwierzęta trafiały na ziemie Mexików niekiedy z bardzo odległych rejonów na drodze wymiany handlowej lub jako daniny. Jak się okazuje Mexikowie znali też technikę wypychania zwierząt.


Wypchany wilk meksykański (fotografia INAH)

Norma Valentín Maldonado wyjaśniła, że zidentyfikowano 6 wilków meksykańskich, 2 jaguary i 13 pum. Wilki i pumy zamieszkiwały lasy sosnowe na ziemiach Płaskowyżu Meksykańskiego. Mexikowie uważali pumę za przedstawiciela słońca ze względu na żółty odcień sierści, a jaguara wiązali z nocą gdyż jego cętkowana skóra przypominała gwiaździste niebo.

Szkielety dwóch drapieżnych kotów znalezione
w Depozycie ofiarnym nr 107 w Templo Mayor
(Museum Templo Mayor, miasto Meksyk)

O czym pisali Majowie: Nadproże 24 z Yaxchilan

W Muzeum Brytyjskim w Londynie znajduje się przepiękna majańska płaskorzeźba z inskrypcją glificzną: Nadproże 24 z Budowli 23 w Yaxchilan. Jest to jedno z 3 nadproży z tego budynku. W 1882 zostało odkryte i przewiezione do Londynu przez podróżnika Alfreda Maudslaya. Mimo niesprzyjających warunków klimatycznych zachowało się w dobrym stanie – w narożnikach widać nawet resztki barwnika – błękitu majańskiego.

Budowla 23 to yotoot, czyli rezydencja Pani K’abal Xook - małżonki króla Itzamnaaj Bahlam III. Została poświęcona w roku 726 i stanowiła jeden z priorytetowych projektów króla, co świadczy o tym, jak wielką wagę przywiązywano do eksponowanych tu rytuałów ofiarnych, zapewniających łączność z bogami.

Nadproże 24 z budowli 23 w Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons)

1200-letni grobowiec kultury Sican w Peru

Oryginalny artykuł: Ancient pre-Inca tomb found in northern Peru. 14.07.2012

Na północy Peru odkryto 1200-letni grobowiec, należący do pre-inkaskiej kultury Sican (Lambayeque). W grobie znaleziono szczątki ludzkie i biżuterię, prawdopodobnie należące do miejscowej arystokracji. Wśród biżuterii znaleziono złotą nausznicę, posrebrzaną koronę, około 120 ozdób ze srebra i miedzi oraz 116 sztuk ceramiki i muszli morskich. Grób znajduje się w komorze grobowej około 6 metrów pod sanktuarium Chotuna-Chornancap kolo Chiclayo, w tym samym miejscu, co szczątki sikańskiej kapłanki znalezione w październiku.

Kultura Sican, zwana także kulturą Lambayeque pojawiła się między 700-750 r. n.e. i trwała do 1375, okres świetności przeżywając między 900-1100.

Złote kubki, kultura Sican (IX-XI w.), znalezione w Lambayeque, Peru. Obecnie w Metropolitan Museum w Nowym Jorku.

A set of pre-Hispanic Sican culture (9th-11th century) beaker figure gold cups found in Lambayeque, Peru. From the Metropolitan Museum of New York. 

--------------------

Czytaj także: Pachacamac - inkaskie Lourdes - Magiczne dźwięki w starożytnym Peru - Sekrety starożytnej biżuterii - Grób ostatniego inkaskiego władcy - Największe odkrycia archeologiczne roku 2011

--------------------

1100-letni kompleks grobowy w Atzompa

Oryginalny artykuł: TUMBAS DE MÁS DE MIL AÑOS EN ATZOMPA. INAH, 18.07.2012 (kliknij czerwony przycisk z kamerą, żeby obejrzeć pokaz zdjęć)
Pokaz zdjęć National Geographic: New Pyramid Found With Vivid Murals, Stacked Tombs (w tym malowidła ścienne)

Archeolodzy z INAH odkryli zapotecki kompleks 3 komór grobowych przy świątyni na prekolumbijskim stanowisku Atzompa w stanie Oaxaca. Jedna z komór grobowych jest ozdobiona jaskrawymi malowidłami przedstawiającymi rytualną grę w piłkę, co nie jest typowe dla pochówków w regionie Oaxaca. Kompleks jest także nietypowy, ponieważ został zaprojektowany specjalnie jako dom pogrzebowy, a komory grobowe są położone pionowo, jedna nad drugą. Taka forma architektoniczna nie była do tej pory udokumentowana w tym regionie, gdzie groby zwykle znajdowały się pod podłogami domów i pałaców. Znaleziono również ofiary z kości żółwia, jadeitu i muszli. Groby są datowane na 650-850 n.e i prawdopodobnie zostały rytualnie zniszczone około roku 850. 

Atzompa to miasto-satelita zapoteckiego miasta Monte Alban, założone w późnym okresie klasycznym (650-900 n.e.) i od początku słynące ze swoich wyrobów garncarskich. Największe znalezisko archeologiczne to 45-metrowe boisko do gry w piłkę. Jeszcze w roku 2012 stanowisko ma być otwarte dla turystów.

Wazy znalezione na terenie stanowiska archeologicznego Atzompa
(Narodowe Muzeum Antropologii w mieście Meksyk)