Nowy depozyt ofiarny znaleziony na terenie Templo Mayor

Oryginalny artykuł: El Proyecto Templo Mayor descubre ofrenda de consagración de la época de Moctezuma Ilhuicamina, en la Ciudad de México

Podobnie jak wszyscy władcy Mexików, Montezuma Ilhuicamina, który rządził w latach 1440–1469, starał się, aby depozyty ofiarne składane w sakralnej części Tenochtitlan odzwierciedlały bogactwo tych terytoriów, które w czasach jego panowania zostały podbite przez Trójprzymierze. Potwierdza to depozyt (oznaczony numerem 186) odkryty przez archeologów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni) w centrum historycznym miasta Meksyk i związany z etapem IVa rozbudowy świątyni. Skrupulatna eksploracja czworokątnej kamiennej skrzyni została przeprowadzona w okresie od stycznia do lipca 2023 r.

Depozyt ofiarny 186 w momencie odkrycia (fot. Mirsa Islas, Projekt Templo Mayot)

Związek depozytów ofiarnych 111 i 176 z Templo Mayor z bogiem Huitzilopochtli

Oryginalny artykuł: Entrelazan las fuentes históricas y los hallazgos arqueológicos recientes para indagar en el mito de Huitzilopochtli

Istnieje wiele wersji mitu o narodzinach Huitzilopochtli, bóstwa słońca i wojny, patrona Mexików, które na przestrzeni wieków znalazły odzwierciedlenie w piktogramach, dokumentach historycznych, a nawet budowlach, jeśli weźmie się pod uwagę, że Templo Mayor (Wielka Świątynia) w Tenochtitlan stanowiła także architektoniczną metaforę tego wydarzenia. Podczas konferencji zorganizowanej przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) i Muzeum Templo Mayor, archeolog Leonardo López Luján przedstawił, w jaki sposób ostatnie odkrycia dokonane w sercu dzisiejszego miasta Meksyk uzupełniają narracje ustne i pisemne. Badacz podkreślił, że depozyty ofiarne stanowią ważną część tego samego kompleksu znaczeniowego, gdyż służyły wyjaśnieniu tak doniosłego zjawiska, jak codzienne pojawianie się słońca na wschodzie. Aby  mogło to nastąpić należało składać bóstwom ofiary z ludzi, zwierząt, roślin lub przedmiotów o charakterze sakralnym, aby w zamian otrzymać od nich dary, w tym obfite deszcze pozwalające na udane plony czy też pomoc w odniesieniu zwycięstwa w wojnie. 

Po lewej: bogini Coatlicue (matka Huitzilopochtli) i Huitzilopochtli;
po prawej: Huitzilopochtli walczący ze swymi braćmi (źródło ilustracji: INAH)

Archeolodzy odkryli w Templo Mayor wyjątkowy depozyt ofiarny z rozgwiazdami

Oryginalny artykuł: Arqueólogos hallan el más grande depósito de estrellas de mar descubierto, hasta ahora, en el Templo Mayor

Ponad 500 lat temu, u szczytu swojej potęgi, Mexikowie złożyli jeden z najbardziej wyszukanych depozytów ofiarnych, który łączy elementy ziemskie i wodne. Do tych pierwszych należy figurka wykonana z żywicy kopal i ciało jaguara uzbrojonego w miotacz strzał zwany atlatl, a do drugich mnóstwo pochodzących z morza organizmów, jak koralowce, rozdymki, muszle i rozgwiazdy. Ten depozyt ofiarny, oznaczony numerem 178 i umieszczony w okrągłej budowli znanej jako Cuauhxicalco odkryli pod koniec 2021 roku Miguel Báez Pérez i Tomás Cruz Ruiz, pracujący w ramach Projektu Templo Mayor prowadzonego przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Depozyt ofiarny 178 wyróżnia się spośród innych znalezionych do tej pory na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni) największą ilością rozgwiazd, gdyż jak dotąd doliczono się aż 164. Jednocześnie jest to jedyny w swym rodzaju przypadek zachowania jednej z nich w stanie nietkniętym niczym skamielina. Wspomniana rozgwiazda o rozpiętości 22 cm mogła być jedną z pierwszych złożonych w depozycie przez kapłanów Mexików, a przygnieciona ciężarem jaguara i innych przedmiotów zapadła się w znajdującą się pod nią włóknistą warstwę, zachowując dzięki temu nietkniętą strukturę. Jest to całkowicie wyjątkowe, gdyż fragmenty pozostałych 163 rozgwiazd są rozrzucone z powodu naturalnej utraty ich materii organicznej. 

Depozyt ofiarny 178 odkryty na terenie Templo Mayor (fot. Meliton Tapia, INAH) 

Relief z wizerunkiem orła przedniego

Oryginalny artykuł: Indaga INAH bajorrelieve de un aguila real descubierto recientemente por el Proyecto Templo Mayor

Podczas prowadzonych w ubiegłym roku wykopalisk na skrzyżowaniu ulic Republiki Gwatemali i Argentyny w Centrum Historycznym miasta Meksyk archeolodzy natrafili na relief z wizerunkiem orła przedniego. Dopiero teraz przekazano więcej informacji na temat znaleziska. Relief wykonany jest z tezontle (skały pochodzenia wulkanicznego o czerwonawej barwie), ma 1,06 m długości i 70 cm szerokości. Zdaniem specjalistów, na uwagę zasługują nie tylko jego rozmiary i wykonanie, ale i lokalizacja. Znajdował się on u stóp Templo Mayor, najważniejszej świątyni w Tenochtitlan i na centralnej osi, która przecina sanktuarium boga Huitzilopochtli i rzeźbę z wizerunkiem bogini Coyolxauhqui. W pobliżu wznosiła się okrągła budowla zwana Cuauhxicalco, gdzie – zgodnie z dokumentami z XVI w. - dokonywano rytualnych kremacji zwłok władców Mexików.

Nowo odkryty relief z wizerunkiem orła przedniego (fot. Mirsa Islas)

Wyrzeźbione w kamieniu muszle Mexików

W 160. numerze czasopisma Arqueología Mexicana, meksykański badacz Leonardo López Luján poświęcił artykuł pochodzącym z czasów Mexików monumentalnym rzeźbom w formie muszli. Do dnia dzisiejszego zachowało się ich pięć (cztery z andezytu i jedna z bazaltu), mają długość 80-104 cm, szerokość 55-86 cm i wysokość 44-49,5 cm. Cztery znajdują się nadal w Meksyku, a jedna w The University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. Oryginalnie wszystkie rzeźby były polichromowane, choć do dzisiaj zachowały się jedynie drobne pozostałości dawnych kolorów, w tym czerwonego (otrzymywanego z hematytu) i niebieskiego (uzyskiwanego z palygorskitu z dodatkiem indygo), w które to pigmenty zaopatrywano się prawdopodobnie na targowisku w Tlatelolco.

Wyrzeźbiona z andezytu muszla w kolekcji Museo del Templo Mayor

Nowe znaleziska w Templo Mayor budzą nadzieję na odkrycie grobu Ahuitzotla

Oryginalny artykuł: Aztec war sacrifices found in Mexico may point to elusive royal tomb

Kolejne depozyty ofiarne odkryte ostatnio na terenie świątyni Templo Mayor w stolicy Meksyku mogą doprowadzić archeologów do grobowca władcy Mexików. Depozyty zostały umieszczone przez kapłanów Mexików ponad 500 lat temu, we wnętrzu okrągłej platformy, wznoszącej się niegdyś przed świątynią, gdzie – zgodnie z informacjami historycznymi – powinni spoczywać władcy, choć do tej pory nie natrafiono na żaden grobowiec. Jak podaje kierujący projektem Leonardo Lopez Lujan, w miarę prowadzonych prac wykopaliskowych znajdują coraz bogatsze artefakty i dlatego tym razem wzrosły oczekiwania archeologów. Szczególnie zainteresowanie wzbudziły szczątki jaguara złożone w dużej, czworokątnej, kamiennej skrzyni, umieszczonej w centralnej części platformy.

Prace wykopaliskowe prowadzone na terenie Templo Mayor (fot. Reuters/Henry Romero)

Krokodyle w świecie Mexików

Oryginalny artykuł: Investigacion revela simbolismo del cocodrilo entre los pueblos mesoamericanos

Krokodyl odgrywał ważną rolę w systemie wierzeń dawnych mieszkańców Mezoameryki. Ludy Nahua nazywały go acuetzpalin i wiązały z żyznością, deszczem i ogólnie z wodą. Jego zrogowaciała skóra przypominała wyglądem powierzchnię ziemi, a rozwarta paszcza symbolizowała wejście do jaskini prowadzącej do świata podziemnego. Jak podaje archeolog Erika Robles Cortés z Projektu Templo Mayor, gady te miały tak duże znaczenie dla Mexików, że składano je nawet w depozytach ofiarnych w Wielkiej Świątyni w Tenochtitlan, a kapłani dbali o to, aby rozłożyć je w odpowiedniej pozycji, często razem z dzikimi kotami, wężami i karapaksami żółwi, podkreślając tym samym widoczne odniesienie do ziemskiego poziomu wszechświata. Po przeanalizowaniu depozytów ofiarnych, które odkryto pod koniec lat 70. i na początku lat 80. XX wieku, w jedenastu z nich i w jednym grobowcu zdołano doliczyć się 20 krokodyli i ośmiu zębów tego gada. Jeden z depozytów pochodził z czasów, gdy władzę w Tenochtitlan sprawował Motecuhzoma Ilhuicamina (lata 1440-1469), a pozostałe z okresu rządów Axayacatla (lata 1469-1481).

Wypchany krokodyl w Muzeum Templo Mayor (fot. Meliton Tapia, INAH)

Turkus i jadeit - kamienie ognia i wody

Oryginalny artykuł: Museo del Templo Mayor presenta "Piedras de fuego y agua. Turquesas y jades entre los nahuas"

W Muzeum Templo Mayor w Mieście Meksyk zorganizowano wystawę poświęconą turkusowi i jadeitowi, które były uważane przez ludność Nahua z Centralnego Meksyku za kamienie ognia i wody. Na wystawie zaprezentowano 137 artefaktów (m.in. paciorki, ozdoby uszu i nosa, mozaiki, pektorały, noże i sceptry), z których niemal 100 pochodzi z depozytów ofiarnych w ceremonialnym centrum dawnego Tenochtitlan, a pozostałe – z ośrodków Huasteków, Misteków, Tarasków i kultury Chalchihuites. Jak podkreśla kurator wystawy, dr Emiliano Melgar Tisoc, chociaż do tej pory uważano, że ludy Nahua określały słowem chalchihuitl wszystkie kamienie o niebieskim i zielonym kolorze, to jednak nowe interpretacje dowodzą, że społeczności Mezoameryki wyraźnie je odróżniały. O ile turkus był związany z bóstwami ognia, o tyle jadeit – z bóstwami deszczu i żyzności.

Sceptr Xiuhcoatl, wykonany z krzemienia, pirytu i mozaiki turkusowej (fot. Héctor Montaño, INAH)

Zgodnie z kosmowizją ludów Nahua, turkus i jadeit wzajemnie się uzupełniają, symbolizują przeciwstawne bieguny i oba wykorzystywano do wyrobu ozdób i różnych artefaktów o przeznaczeniu religijnym i ceremonialnym. Te cenne kamienie docierały na drodze wymiany towarowej, w formie danin lub jako zdobycze wojenne. Złoża turkusów znajdują się w północno-zachodniej części Meksyku i w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, a złoża jadeitu – w rejonie rzeki Motagua w Gwatemali. W przypadku wielu kontekstów archeologicznych prawdziwy turkus i prawdziwy jadeit bywają jednak często wymieszane z innymi kamieniami w kolorach niebieskim i zielonym.

Wykonany z jadeitu wizerunek boga deszczu Tlaloka (fot. Héctor Montaño, INAH)

Wiwarium Moctezumy

Kiedy Hiszpanie dotarli do stolicy Mexików, Tenochtitlan, byli zafascynowani wyglądem miasta i w swych relacjach opisywali codzienne życie i zwyczaje mieszkańców, a także najważniejsze budowle, w tym szczególne miejsce, w którym trzymano najróżniejsze zwierzęta. Wspominany przez kronikarzy zwierzyniec do dziś interesuje uczonych. W numerze 150. czasopisma Arquoelogía Mexicana, meksykański archeolog z ENAH (Escuela Nacional de Antropología e Historia), Israel Elizalde Mendez, uczestniczący w Projekcie Templo Mayor od 2009 roku, zaprezentował wyniki swoich badań dotyczących owego wiwarium Moctezumy, o którym w XVI-XVII w. wspominali: Hernán Cortés, Bernal Díaz del Castillo, Andrés de Tapia, Pedro Mártir de Anglería, Alonso Zuazo, Gonzalo Fernández de Oviedo, Toribio de Benavente „Motolinia”, Francisco Cervantes de Salazar, Francisco López de Gómara, Bernardino de Sahagún, Juan de Torquemada, Antonio de Solís i Antonio Herrera. Dzięki informacjom kronikarzy wiadomo, że w momencie przybycia Hiszpanów w 1519 roku, na terenie Tenochtitlan istniały co najmniej dwa wydzielone miejsca: ptaszarnia i zwierzyniec. Jak widać na mapie Tenochtitlan, przypisywanej Cortesowi i wydanej w Norymberdze w 1524 r., wiwarium znajdowało się na tyłach sakralnej części miasta, w pobliżu pałacu, który zamieszkiwał Moctezuma Xocoyotzin.

Mapa Tenochtitlan, przypisywana Cortesowi, z zaznaczononym miejscem,

w którym znajdowało się wiwarium

Rozgwiazdy z depozytów ofiarnych w Templo Mayor

Oryginalny artykuł: Identifican seis especies de estrellas de mar en ofrendas del Templo Mayor de Tenochtitlan

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz z Instytutu Nauk Morskich i Limnologii (ICML) Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego w Meksyku (UNAM) zidentyfikowali dziesiątki tysięcy wapiennych płytek z zachowanymi fragmentami endoszkieletów rozgwiazd, złożonych przez Mexików w depozytach ofiarnych. Jak podkreślają Leonardo López Luján (kierujący Projektem Templo Mayor), biolog Belem Zúñiga Arellano oraz Francisco Solís Marín i Carolina Martín Cao Romero z ICML, jest to pierwszy przypadek rozpoznania rozgwiazd w kontekstach archeologicznych w sakralnej części dawnego Tenochtitlan. Leonardo López Luján zaznaczył, że oba instytuty współpracują już od 2007 roku, kiedy to podczas prac w zachodniej części głównej fasady Wielkiej Świątyni (Templo Mayor), w pobliżu miejsca, gdzie w 2006 roku odkryto monolit z wizerunkiem bogini Tlaltecuhtli, znaleziono wspomniane płytki wapienne. Ponieważ były to jedynie drobne fragmenty, a nie pełne szkielety, zatem poproszono badaczy z ICML o oczyszczenie 49 633 płytek i rozdzielenie ich z uwzględnieniem rozmiaru i formy każdej z nich.

Rozgwiazdy zidentyfikowane w depozytach ofiarnych Templo Mayor (fot. Jaziel Díaz, INAH)

Badania szczątków osób zlożonych w ofierze przez Mexików

Oryginalny artykuł: Libro desmitifica el sacrificio humano entre los mexicas a traves del analisis osteologico

Fakt, że Mexikowie składali ludzi w ofierze jest potwierdzony zarówno przez źródła historyczne, jak i świadectwa archeologiczne. Jednak odkrycia dokonywane na przestrzeni minionego wieku nie zawsze są zgodne z relacjami spisanymi przez hiszpańskich konkwistadorów i zakonników. Różnią się bowiem informacjami na temat liczby ofiar, znaczenia rytuałów i stosowanych metod. Meksykańska archeolog, Ximena Chávez Balderas z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przeprowadziła szczegółową analizę materiału kostnego, zebranego na terenie Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) dawnego Tenochtitlan, aby dowiedzieć się więcej o ludziach złożonych w ofierze przez Mexików. Badaniom zostały poddane szczątki setki osób, złożone w 26 depozytach ofiarnych, w platformie świątynnej, która stanowiła miejsce kultu boga wojny Huitzilopochtli oraz na rozpościerającej się przed nią części głównego placu. Osoby te zostały złożone w ofierze podczas kolejnych etapów konstrukcyjnych Templo Mayor, w okresie największej ekspansji imperium Mexików, w latach 1469-1502, gdy władzę sprawowali: Axayácatl, Tízoc i Ahuízotl. Większości tych odkryć archeologicznych dokonano w II połowie XX wieku, zwłaszcza począwszy od 1978 roku, kiedy to rozpoczęto prace w ramach Projektu Templo Mayor.

Maska-czaszka z Templo Mayor (fot. Ximena Chávez Balderas, INAH)

Analiza malowideł zdobiących dawne budowle w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Analizan la pintura mural del recinto sagrado de Mexico-Tenochtitlan

Od 1978 roku, poza pracami archeologicznymi na terenie ceremonialnego centrum dawnego Tenochtitlan, specjaliści zajmują się również konserwacją malowideł ściennych, które - ze względu na szkodliwe działanie środowiska - narażone są na zniszczenie. Michelle De Anda Rogel, badaczka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przekazała, że fragmenty oryginalnej polichromii zachowały się jedynie na murach sześciu budowli: Wielkiej Świątyni (Templo Mayor), Domu Orłów (Casa de Aguilas), Budowlach M i N oraz na obu Czerwonych Świątyniach (Templos Rojos), Północnej (Norte) i Południowej (Sur).

Plan z zaznaczonymi budowlami, na których zachowały się malowidła

(autorka: Michelle De Anda Rogel, Projekt Templo Mayor – INAH)

Michelle De Anda Rogel przypomniała, że początki projektu, którego celem jest szczegółowy rejestr graficzny malowideł ściennych Mexików, sięgają 1994 roku, kiedy to w obawie przed ich całkowitym zniszczeniem, pierwsze prace podjęli dr Leonardo López Luján (obecnie kierujący Projektem Templo Mayor) i rysownik Fernando Carrizosa Montfort, który wykorzystując lupy stereoskopowe i promieniowanie ultrafioletowe zdołał zidentyfikować miejsca, które były niegdyś pokryte kolorem lub przemalowane, co posłużyło do sporządzenia wstępnego szkicu. W 2004 roku, archeolog Carrizosa wykonał kalki malowideł w skali 1:1, później skopiowane na papier, na podstawie których Luz María Muñoz przygotowała fotografie cyfrowe w wysokiej rozdzielczości. W sumie zarejestrowano 60 malowideł, zajmujących powierzchnię około 200 metrów kwadratowych.

Archeolog Fernando Carrizosa podczas rejestru malowideł w Domu Orłów w 1995 roku
(fot. Projekt Templo Mayor – INAH)

Na Huey Tzompantli w Tenochtitlan umieszczono co najmniej 350 ludzkich czaszek

Oryginalny artykuł: El Gran Tzompantli hallado en la Calle de Guatemala y descrito por conquistadores espanoles suma mas de 350 craneos

W 2015 roku, na terenie obecnego Miasta Meksyk, a niegdyś Tenochtitlan, odkryto wielką ścianę czaszek - Huey Tzompantli (czytaj: "Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan"). Już wówczas badacze stwierdzili, że na prostokątnej platformie, pokrytej warstwą stiuku, znajdowało się szesnaście drewnianych słupów, stanowiących część rusztowania. Chociaż dwa lata temu prace objęły jedynie 25% całej konstrukcji, to szacowano, że platforma miała 34 metry długości, 12 metrów szerokości i około 45-70 centymetrów wysokości. Znaleziono wówczas tylko 35 ludzkich czaszek. Do chwili obecnej zidentyfikowano jednak aż 350 czaszek, a może być ich znacznie więcej. Jak podaje Raúl Barrera z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wieża z czaszek to cylindryczny mur o średnicy 6 metrów, wzniesiony z setek ludzkich czaszek, połączonych zaprawą wapienną i ułożonych w kilku rzędach, co tworzy konstrukcję zbliżoną wyglądem do cembrowiny, czyli obmurowania studni.

Huey Tzompantli w Tenochtitlan (fot. PAU/INAH)

Badania 9 rzeźb przedstawiających braci bogini Coyolxauhqui

Oryginalny artykuł: Estudio de policromia revela identidad de los hermanos de Coyolxauhqui

Trzydzieści dziewięć lat temu, podczas pierwszego sezonu wykopaliskowego prowadzonego w ramach Projektu Templo Mayor, Elsa Hernandez Pons natrafiła na dziewięć kamiennych rzeźb złożonych w depozycie ofiarnym na stopniach Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) dawnego Tenochtitlan. Pochodziły z trzeciej fazy konstrukcji, za panowania Itzcoatla (lata 1427-1440 n.e.). Jak podaje archeolog Diego Matadamas z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), rzeźby przedstawiają centzonhuitznahuah – braci bogini Coyolxauhqui oraz bóstwa pulque i deszczu. Dokładna analiza polichromii rzeźb wykazała jednak, że tożsamość postaci jest znacznie bardziej złożona.

Dziewięć rzeźb odkrytych 39 lat temu na terenie Templo Mayor (fot. Mirsa Islas, PTM-INAH) 

Mija 10 lat od odkrycia największego monolitu z wizerunkiem Tlaltecuhtli

Oryginalny artykuł: Se cumplen 10 anos del descubrimiento del monolito de la diosa Tlaltecuhtli

Dziesięć lat temu, 2 października 2006 roku, w Centrum Historycznym miasta Meksyk, gdzie niegdyś znajdowała się ceremonialna część dawnego Tenochtitlan, archeolodzy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli ogromną rzeźbę z wizerunkiem bogini ziemi Tlaltecuhtli. Monolit ma wymiary 4,17 m na 3.62 m, grubość 40 cm, a waży aż 12 ton. W kolejnych latach, w ramach Projektu Templo Mayor, którym kierował Leonardo López Luján, zarejestrowano aż 45 depozytów ofiarnych, powiązanych bezpośrednio z rzeźbą i zawierających około 70 000 najróżniejszych artefaktów, muszli i szkieletów zwierząt. Obecnie monolit zajmuje szczególne miejsce w Muzeum Templo Mayor i chociaż zachowało się ponad 40 różnych wizerunków bogini Tlaltecuhtli, to jednak żaden z nich nie dorównuje mu rozmiarami.

Monolit w momencie odkrycia w 2006 r. (fot. Projekt Templo Mayor, INAH)

Tajemnica czaszek znalezionych w Templo Mayor (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Mystery of gruesome Aztec skull masks solved.

Wśród najróżniejszych darów ofiarnych znalezionych na terenie Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) w dawnym Tenochtitlan, zachowało się trzydzieści czaszek, pochodzących od osób złożonych w ofierze przez ścięcie. Na szczególną uwagę zasługuje jednak osiem przerażających masek, które zostały wykonane z ludzkich czaszek. Od momentu ich odkrycia uczeni zastanawiali się, kim były owe ścięte osoby i skąd pochodziły. Obecnie, dzięki nowym badaniom, którymi kieruje Corey Ragsdale z University of Montana, zdołano rozwiązać zagadkę. Okazało się, że można wyróżnić dwie grupy osób o odmiennym statusie społecznym i innym miejscu pochodzenia.

Maska wykonana z ludzkiej czaszki (fot. Corey Ragsdale)

Pochodzenie osób złożonych w ofierze podczas poświęcania Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Investigacion enriquece conocimiento sobre el sacrificio humano en Tenochtitlan

Analiza ludzkich szczątków kostnych znalezionych na terenie Templo Mayor (Wielkiej Świątyni - Huey Teocalli) w Tenochtitlan wykazała, że nie wszystkie osoby złożone w ofierze podczas poświęcania świątyni były jeńcami wojennymi, jak podawały źródła historyczne. Archeolog Alan Barrera Huerta, na podstawie badań izotopów strontu w materiale kostnym z depozytów ofiarnych w Templo Mayor ustalił, że osoby te nie zostały złożone w ofierze w momencie swego przybycia do Tenochtitlan i pochodziły z różnych rejonów Mezoameryki: z Tuli (stan Hidalgo), Wyżyn Chiapas; Doliny Oaxaca, Półwyspu Jukatan i północnych ziem centralnego Meksyku. Badaniom zostały poddane szczątki kostne znalezione w depozytach ofiarnych, które umieszczono w związku z poświęcaniem poszczególnych faz konstrukcyjnych Huey Teocalli: IVa (lata 1440–1469 n.e.); IVb (lata 1469–1481 n.e.) i VII (lata 1502-1520 n.e.). Przeprowadzona analiza izotopu strontu pozwoliła określić miejsce pochodzenia osób dzięki śladom, jakie w tkance kostnej pozostawiają minerały typowe dla danego regionu. Jak podkreśla Barrera Huerta, minerały z gleby, w tym również stront, przedostają się do żywych organizmów drogą pokarmową i są wchłaniane przez układ kostny, co dostarcza informacji o możliwym miejscu pochodzenia danej osoby.

Czaszka z Depozytu Ofiarnego 64. Analiza wykazała, że złożona w ofierze osoba
pochodziła z Doliny Oaxaca lub Półwyspu Jukatan
(for. Alan Barrera / INAH)

Symbolika reliefów z dziedzińca świątyni boga Huitzilopochtli

Oryginalny artykuł: El piso con relieves de la Plaza Gamio vinculado al mito del nacimiento de Huitzilopochtli

Kilka lat temu, na Placu Manuela Gamio, w stolicy Meksyku, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli posadzkę z płyt wykonanych z kamienia tezontle. Zachowało się na nich 16 reliefów o tematyce wojennej i 10 wizerunków wijących się węży. Zdaniem archeologów prowadzących prace w ramach Projektu PAU, posadzka stanowiła część dziedzińca, który graniczył ze świątynią boga Huitzilopochtli, gdzie w czasach rządów Moctezumy Ilhuicamina (lata 1440-1460 n.e.), Mexikowie przypuszczalnie kremowali ciała wojowników poległych w walce.

Posadzka z reliefami (fot. Héctor Montaño, INAH)

Archeolog Lorena Vázquez Vallín uważa, że przestrzeń ta wyróżniała się szczególną symboliką i reprezentowała Coaxalpan, jedno z miejsc związanych z mitem o narodzinach boga Huitzilopochtli. Badaczka przypomniała, że kronikarze Hernando Alvarado Tezozómoc i Diego Durán opisywali procesje Tenoczków, którzy przemierzali ulice dawnego Tenochtitlan przy wtórze pieśni i wśród okrzyków rozpaczy. Docierali ostatecznie do dziedzińca przy Świątyni Hutzilopochtli, gdzie tańce i muzyka stanowiły preludium do ceremonii spalenia zwłok wojowników poległych w walce. Zdaniem Vázquez Vallín, reliefy wyrzeźbione na posadzce, podobnie jak pieśni, modły czy palenie kadzideł, miały związek z odprawianymi rytuałami.

Płyta z wijącym się wężem (fot. Héctor Montaño, INAH)

Tunel na terenie Templo Mayor może prowadzić do grobów władców Mexików

Oryginalny artykuł: Revelan hallazgos durante La Primera Mesa Redonda de Tenochtitlan

Na terenie dawnego Tenochtitlan, archeolodzy odkryli wąski korytarz, który prowadzi do wnętrza okrągłej platformy, znanej jako Cuauhxicalco i kończy się dwoma bocznymi pomieszczeniami, w których - zgodnie ze źródłami historycznymi - mogą znajdować się groby władców Mexików. Dr Leonardo López Luján - kierujący pracami Projektu Templo Mayor (PTM) podczas ostatnich pięciu sezonów wykopaliskowych - przekazał, że tunel ma długość 8.38 m, szerokość 45 cm i 1,5 m wysokości.

Tunel prowadzący do Cuauhxicalco (fot. PTM-INAH)

Odkrycie Huey Tzompantli na terenie dawnego Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Descubren el gran tzompantli de Mexico-Tenochtitlan

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku, Pedro Francisco Sánchez Nava, Raúl Barrera i Eduardo Matos Moctezuma (emerytowany badacz INAH) przekazali, że w Centrum Historycznym miasta Meksyk, podczas wykopalisk prowadzonych przy ulicy Guatemala 24, na głębokości dwóch metrów natrafiono na część prostokątnej platformy, którą uznano za pozostałości Huey Tzompantli. Prace rozpoczęły się tam 9 lutego bieżącego roku i trwały do końca czerwca. Platforma ma wysokość około 45 centymetrów, długość co najmniej 13 metrów i szerokość 6 metrów. Mur został wykonany z tezontle (porowatego kamienia w czerwonawym kolorze) i pokryty warstwą stiuku. W centrum platformy znajdowały się szczęki i fragmenty ludzkich czaszek, połączonych ze sobą zaprawą wapienną.

Ludzkie czaszki odkryte na platformie (fot. PAU-INAH)