Badania prekolumbijskich wisiorków przyczynią się do poznania handlu w południowo-wschodnim Meksyku

Oryginalny artykuł: Estudio de pendientes prehispánicos contribuirá al conocimiento del comercio en el sureste mexicano

Analiza 14 zoomorficznych wisiorków związanych z kontekstami grobowymi, znalezionych w sekcjach 2, 3 i 4 projektu Maya Tren (PTM) w stanach Campeche i Jukatan, dostarczy informacji na temat starożytnych sieci handlowych i wiedzy technologicznej na terenie obecnego południowo-wschodniego Meksyku, a także na temat rozmieszczenia surowców, siedlisk gatunków i symboliki tych przedmiotów. W tym kontekście Sekretarz Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że eksponaty, zaledwie kilkucentymetrowej wielkości, mogą dostarczyć informacji o szlakach handlowych, wiedzy technicznej i sposobie, w jaki starożytne społeczności Majów rozumiały swoją relację z naturą. W tym tkwi wartość badań archeologicznych: dziedzictwo, które chronimy, jest również źródłem wiedzy, która poszerza naszą wiedzę o historii. Jak poinformowała María Elodia Acevedo Chin, współpracująca z Laboratorium Zooarcheologii PTM, materiał malakologiczny, będący efektem prac archeologicznych prowadzonych przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) w lipcu 2024 r., pozwoli na lepsze zrozumienie społeczności Majów z Późnego Okresu Klasycznego (lata 650–900). Próbka pochodzi ze stanowisk archeologicznych w Sacamuy, Dzitbalché, Xiol, Kimbilá i Kanab i składa się z przedstawień płazów bezogonowych (żab i ropuch) wyrzeźbionych z muszli o wymiarach od 2 do 4 centymetrów.

Jeden z wisiorków znalezionych podczas prac archeologicznych (fot. William Ismael Cupul Sánchez) 

Jeśli chodzi o ich symbolikę, specjalistka podkreśliła, że w światopoglądzie Majów anuros (żaby i ropuchy) byli uważani za bóstwa wody i wysłanników deszczu, a także za istoty związane ze światem podziemnym i odrodzeniem. Zgodnie z ich biologicznymi cechami, były one czczone i przedstawiane w obrzędach i ceremoniach płodności, ofiarach i rolnictwie; dlatego też obiekty te miały nie tylko wartość estetyczną, ale także uosabiały świętą więź między ludźmi, naturą i światem duchowym. Jeśli chodzi o skład materialny, wyjaśniła, że muszle, ze względu na ich związek z wodą jako niezbędnym elementem przetrwania, odgrywały istotną rolę w ideologii starożytnych ludów; ponadto były wyznacznikiem statusu społecznego i miały zastosowanie rytualne.

Kolejny wisiorek znaleziony podczas wykopalisk (fot. William Ismael Cupul Sánchez) 

Ponieważ jest to wciąż trwające dochodzenie, na chwilę obecną nie wiadomo, czy odzyskane wisiorki są związane z pochówkiem niemowląt czy dorosłych. Istnieje jednak teoria, że mogły zostać złożone jako ofiary w grobach niemowląt, ponieważ podobne przedmioty znajdowano w pochówkach tego typu w tym regionie. Specjalistka zauważyła, że według literatury przedmiotu w Mezoameryce muszle i ślimaki stanowiły surowiec do wyrobu bransolet, pektorałów, opasek na ramię, ozdób do uszu, pierścieni, wisiorków i innych ozdób osobistych, choć wykorzystywano je również do wyrobu instrumentów muzycznych.

Wisiorek znaleziony podczas wykopalisk (fot. William Ismael Cupul Sánchez) 

Analizowane okazy zostały wykonane z muszli, mają polerowane wykończenie, a zastosowana technika zdobnicza to żłobkowanie i rycie. Wszystkim brakuje detali na końcach; mają dwa stożkowate otwory przypominające kloaki. Zaobserwowano również dwie wersje przedstawienia głowy: pierwsza ma okrągły, obrotowy ornament oznaczający oczy i wyciętą linię w ustach, podczas gdy druga ma okrągły ornament oznaczający oczy. Istnieje hipoteza, że odwrócona pozycja, w jakiej są przedstawione, nawiązuje do wizerunku znalezionego na stronie 17 Kodeksu Madryckiego, na którym kojarzone są one z padającym deszczem. Analizowana próbka stanowi część najróżnorodniejszego zbioru materiału mięczaków zaproponowanego do badań, ponieważ pochodzi z różnych kontekstów archeologicznych na obszarze Majów. Obecnie znajduje się ona w Laboratorium Zooarcheologii w Chetumal w stanie Quintana Roo. Jak podaje María Elodia Acevedo Chin, to odkrycie zachęca nas do ponownej oceny sieci wymiany i światopoglądu społeczności zamieszkujących ten region, otwierając drzwi nowym analizom, które poszerzą wiedzę na temat obecności wisiorków zoomorficznych. W przypadku badań etnograficznych przyczyni się to do uzyskania informacji na temat ich trwałości w czasie, co z kolei jest powiązane z wierzeniami i tradycjami grup etnicznych w regionie.