Potwierdzono istnienie prekolumbijskiego obserwatorium słonecznego w Teteles de Ávila Castillo w stanie Puebla

Oryginalny artykuł: Confirman existencia de un observatorio solar prehispánico en Teteles de Ávila Castillo, Puebla 

Opierając się na analizach porównawczych urbanistyki Mezoameryki, projekt archeologiczny Teteles de Ávila Castillo potwierdził, że kompleks architektoniczny w tym miejscu, położonym w gminie o tej samej nazwie w Sierra Norte w departamencie Puebla, funkcjonował jako obserwatorium astronomiczne ponad 2500 lat temu, stając się pierwszym takim obserwatorium odnotowanym poza obszarem Majów. Badania naukowe Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), agencji Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, potwierdziły, że pierwotny układ Grupy E, znanej również jako Tetelihtic, oraz orientacja jej struktur piramidalnych opierają się na wiedzy o gwiazdach. 

Wschód słońca widziany z obserwatorium słonecznego w lutym (fot.Alberto Diez) 

Architektura Teteles de Ávila Castillo opowiada nam o społeczeństwach, które rozwinęły wiedzę astronomiczną i włączyły ją do organizacji swoich przestrzeni ceremonialnych. Badania INAH (Narodowego Instytutu Antropologii i Historii) pozwalają nam zrozumieć głębię tej wiedzy i sposób, w jaki rozwijała się ona w różnych regionach Mezoameryki. Uznanie tego potencjału naukowego jest również uznaniem fundamentalnej części naszej historii, stwierdziła Claudia Curiel de Icaza, Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku.

Widok na Wschodnią Konstrukcję i wschód słońca z pasmem górskim Chignautla w tle (fot. Alberto Diez)

Dyrektor projektu archeologicznego, Alberto Diez Barroso Repizo, powiedział, że ta starożytna osada jest wybitnym przykładem prekolumbijskiego urbanizmu, ukształtowanego przez obserwację otaczającego krajobrazu, na przykład wzgórz pasma górskiego, oraz astronomicznego horyzontu, stąd będzie ona punktem odniesienia dla badań terenowych nad Mezoameryką. 

Struktura zachodnia podczas równonocy wiosennej (fot. Alberto Diez) 

Alberto Diez Barroso, opisał Grupę E Tetelichtic, położoną na wschód od Wielkiego Placu w strefie ceremonialnej, jako składającą się z czworokątnego dziedzińca flankowanego dwiema platformami na krańcach wschodnim i zachodnim. Pierwsza jest wydłużona (90 m, z południa na północ, o 40 m, ze wschodu na zachód), natomiast zachodnia jest mniejsza (46 m, z północy na południe, o 27 m, ze wschodu na zachód) i pełni funkcję punktu obserwacyjnego. Układ tego kompleksu jest identyczny z tymi w regionie Majów i, podobnie jak „Grupa E” z Uaxactún, położona w gwatemalskim Petén (i dwukrotnie większa), kompleks w Teteles de Ávila Castillo jest najstarszy w Meksyku. Oba pochodzą ze Środkowego Okresu Preklasycznego (1000–600 p.n.e.).

Wschodnia część kompleksu astronomicznego wyznaczająca równonoc wiosenną (fot.Alberto Diez) 

Co więcej, w obserwatorium Teteles wydłużona podstawa nie oznacza równonocy w centrum. Służyła ona do ustalenia początku prekolumbijskiego kalendarza mezoamerykańskiego w lutym, a żniw w październiku, co czyni ją złożonym i unikalnym elementem. Badacz z INAH z Centrum w Puebli dodał, że wschodnia podstawa kompleksu stanowi swoisty kalendarz słoneczny, gdyż obserwacje potwierdziły, że z jej przodu, o świcie, można prześledzić trajektorię gwiazdy na początku równonocy i przesilenia. 

Widok frontalny zachodniej części Kompleksu Astronomicznego (fot. Alberto Diez)

Specjalista wspomniał o możliwym związku stanowiska z boginią Nahua, Nantehuitz, „naszą matką południa”, ze względu na orientację jego głównej struktury względem Kanopusa, drugiej najjaśniejszej gwiazdy na nocnym niebie. Inna główna hipoteza projektu archeologicznego sugeruje, że to właśnie tutaj można znaleźć początki kultury Totonaków, która rozkwitała w tym górzystym regionie i na północnym wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej. Tetelichtic był używany między Okresem Formatywnym Środkowym (ok. 900 r. p.n.e.) a Okresem Protoklasycznym (ok. 100 r. n.e.). W tym czasie, kiedy powstały Cantona, Cholula i Teotihuacan, był on częściowo zarzucony; jednak kilka ofiar na obrzeżach obszaru ceremonialnego, datowanych na lata 100–600 n.e., wskazuje na to, że nadal pełnił funkcję miejsca kultu. Badacz z INAH Puebla Center dodał, że wschodnia podstawa kompleksu stanowi swoisty kalendarz słoneczny, gdyż obserwacje potwierdziły, że z jej przodu, o świcie, można prześledzić trajektorię gwiazdy na początku równonocy i przesilenia.  

Kompleks astronomiczny Teteles de Ávila Castillo z obserwatorium słonecznym (fot. Allberto Diez)

Jak podaje Alberto Diez Barroso, na jednej z platform ogrodzenia znaleziono również ofiarę Totonaków, datowaną na lata 600–900 n.e., co wskazuje, że Teteles było już wtedy opuszczone. To pozwala nam przypuszczać, że jego pierwotni mieszkańcy byli przodkami grup Totonaków, które osiedliły się w Yohualichan (Cuetzalan, Puebla) i El Tajín (Veracruz).