W Pañamarca odkryto malowidła ścienne i tron kultury Mochica

Oryginalny artykuł: Arqueólogos descubren en Pañamarca recinto con mural y trono de autoridad femenina mochica 

Archeolodzy pracujący w Pañamarca (dolina Nepeña, region Ancash, Peru) odkryli tron i malowidła ścienne, przedstawiające ważną postać kobiecą z kultury Mochica. Mural został całkowicie odkryty w tym roku, choć częściowo wiedziano o nim od 2022 roku (post: „Malowidła kultury Moche w Pañamarca (Peru)”). Ze względu na problemy konserwatorskie nie można było wówczas kontynuować prac. W tym roku wznowiono wykopaliska w tym sektorze, co pozwoliło badaczom odsłonić ścianę z wizerunkiem postaci kobiecej, której towarzyszy od czterech do pięciu mniejszych postaci męskich niosących coś w rodzaju darów ofiarnych. Jak zaznacza Jessica Ortiz Zevallos (kierująca projektem) ta scena wskazywałaby, że kobieta była ważną postacią w kulturze Moche.

Malowidło przedstawiające kobietę siedzącą na tronie (fot. Lisa Trever)

Ponowne odkrycie zaginionego malowidła

Oryginalny artykuł: Archeologists find ancient Peruvian fresco, lost for a century 

W północnym Peru ponownie odkryto prekolumbijskie malowidło ścienne, o którym wiedziano jedynie dzięki czarno-białym fotografiom wykonanym ponad sto lat temu. Malowidło pokrywa fragment muru świątyni Huaca Pintada, wzniesionej przez kulturę Moche, która kwitła w okresie od I do VIII wieku. Jak podaje kierujący pracami szwajcarski archeolog Sam Ghavami, malowidło odsłonięto w październiku bieżącego roku i zachowało się ono w bardzo dobrym stanie.

Fragment malowidła zdobiącego Huaca Pintada (źródło fot.: phys.org)

Zaskakujące odkrycie malowideł ściennych związanych z Tepoztekami

Oryginalny artykuł: Descubren pintura mural vinculada al linaje de los tepoztecos del siglo XVI 

Podczas prac restauratorskich prowadzonych w kompleksie klasztornym w Tepoztlán (stan Morelos, Meksyk) pod nadzorem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), w trzech kaplicach natrafiono na malowidła ścienne z XVI wieku, które nawiązują do ikonografii z czasów prekolumbijskich i przedstawiają pióropusz, siekierkę tepoztli, tarczę chimalli i laskę ozdobioną kwiatami. Specjaliści zastanawiają się, czy te atrybuty mają związek z bogiem-patronem Tepoztécatl lub z jakimś innym bóstwem. Łączyłyby one obecnych mieszkańców Tepoztlán z ich przodkami, Tepoztekami.

Oczyszczanie malowideł ściennych w klasztorze w Tepoztlan (fot. Frida Mateos)

Uczeni przygotowali nowe obrazy cyfrowe „Muralu graczy w piłkę” w Tikal

Oryginalny artykuł: Estos son los detalles que resaltan en el “Mural de jugadores de pelota” en el Parque Nacional Tikal 

W 1984 roku, podczas prac prowadzonych w ramach Projektu Archeologicznego Tikal, odkryto na terenie tego miasta Majów kilka malowideł ściennych, choć nie są one udostępnione zwiedzającym. Jednym z największych i dobrze zachowanych jest tak zwany „Mural graczy w piłkę”, pochodzący z IV wieku. Malowidło zdobi mającą 17 metrów długości fasadę platformy budowli 6C-XVI-Sub 39. Sporządzona przed wieloma laty dokumentacja graficzna nie była najlepszej jakości i dlatego obecnie, w ramach Proyecto Arqueologico del Sur de Tikal, zastosowano najnowsze technologie, w tym fotogrametrię, dzięki której można było przygotować nowe obrazy cyfrowe, ukazujące więcej detali.

Nowo sporządzony obraz cyfrowy "Muralu graczy w piłkę" w Tikal
(autor: Heather Hurst, Proyecto Arqueologico Sur de Tikal)

Prace konserwatorskie w miastach Majów na terenie stanu Quintana Roo

Oryginalny artykuł: Resplandece la pintura mural del Caribe mexicano mediante la conservacion

Wybrzeże Morza Karaibskiego w dzisiejszym stanie Quintana Roo było zamieszkiwane przez Majów od późnego preklasyku (300 r. p.n.e. – 300 r. n.e.) do późnego postklasyku (lata 1200-1550). W tym ostatnim okresie ponownie ożywiła się działalność budowlana, a pozostałości wznoszonych wówczas świątyń przetrwały do dzisiaj. Jednak panujące na tych ziemiach warunki atmosferyczne przyczyniły się do powstania licznych uszkodzeń, szczególnie w przypadku malowideł ściennych, dekoracji ze stiuku i kamiennych elementów architektonicznych, które były narażone na palące słońce, deszcz, wiatr, słoną bryzę i nagłe zmiany temperatury.

Budowla znana jako Casa Azul („Niebieski Dom”) w Calica
(fot. Mónica A. López Portillo Guzmán)

Konserwacja malowidła w budowli Casa Azul w Calica
(fot. Mónica A. López Portillo Guzmán)

Wyrównany poziom życia mieszkańców Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Stylish suburbs: how ancient Mexican metropolis dodged inequality trap

Fragmenty prekolumbijskich malowideł ściennych odkryte ostatnio na przedmieściach Teotihuacan wraz z wcześniejszymi świadectwami dowodzą, że nie tylko elita, ale i mieszkańcy o niższym statusie społecznym na peryferiach miasta wiedli życie na dobrym i w miarę równym poziomie. Jak podaje David Carballo (University of Boston, USA), malowidła zachowały się na ścianach trzech budowli w dzielnicy Tlajinga, położonej niemal trzy kilometry od centrum Teotihuacan, na jego południowych krańcach, gdzie prace wykopaliskowe rozpoczęto w lipcu bieżącego roku. Malowidła przedstawiają kwiaty i wizerunki śpiewających ptaków, przywołując obraz raju.

Fragmenty malowidła ściennego odkryte w Tlajinga
(źródło fot.: Reuters)

W Chavín de Huantar odkryto malowidła ścienne

Oryginalny artykuł: Cien anos de Chavin: hallan pinturas murales en el complejo arqueologico

W tym roku mija sto lat od odkrycia Chavín de Huantar, który to kompleks nadal zaskakuje badaczy. Podczas wykopalisk, którymi kieruje amerykański archeolog John Rick z University of Stanford natrafiono właśnie na pozostałości malowideł ściennych. Odkrycie to jest dla badaczy nowością, gdyż – jak podkreśla John Rick – w tym rejonie klimat nie sprzyja zachowaniu malowideł. Poza tym, użyte kolory, wśród których przeważają odcienie czerwieni, błękitu i zieleni nie są powszechne.

Pozostałości malowideł ściennych odkrytych w Chavín de Huantar
(źródło fot.: El Comercio)

W Teotihuacan rezydowali przedstawiciele majańskiej elity

Oryginalny artykuł: Elite maya residio en Teotihuacan, revelan hallazgos en la Plaza de las Columnas

Inskrypcje Majów zachowane na zabytkach z Tikal i innych ośrodków leżących w Peten (Gwatemala) wspominają o wydarzeniach z 378 r. n.e., kiedy to osoby z Teotihuacan pojawiły się na Nizinach Majów, co dowodziło kontaktów utrzymywanych pomiędzy tymi kulturami. Jednak do tej pory na terenie Teotihuacan nie znaleziono zbyt wielu dowodów wzajemnych relacji. Obecnie, dzięki nowym odkryciom okazało się, że przedstawiciele majańskiej elity rezydowali w Teotihuacan, czego świadectwa zachowały się na Placu Kolumn, położonym pomiędzy Piramidą Słońca i Piramidą Księżyca, po zachodniej stronie Alei Zmarłych. Projekt archeologiczny „Plaza de las Columnas”, w którym uczestniczą badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH, Meksyk), George Mason University (Virginia, USA), Harvard University (Cambridge, USA), University of Arizona (Tucson, USA) i Aichi Prefectual University (Japonia) rozpoczął się przed czterema laty. Podczas prac skupiono się na Placu Kolumn, który po Piramidzie Słońca, Piramidzie Księżyca i Cytadeli jest czwartym z największych kompleksów architektonicznych w Teotihuacan.

Plan Teotihuacan z zaznaczonym Placem Kolumn
(Projekt Archeologiczny "Plaza de las Columnas")
z dodanymi przez mnie objaśniemiami w j. polskim

Sala bankietowa kultury Mochica

Oryginalne artykuły: Arqueologos sorprendidos con hallazgo mochica en Huaca Limon
                               Hallan nuevos vestigios mochicas

Grupa peruwiańskich archeologów, którą kieruje Walter Alva dokonała bardzo ciekawego odkrycia na terenie Huaca Limón, 30 km na południe od Chiclayo w regionie Lambayeque, gdzie prace wykopaliskowe podjęto cztery miesiące temu. Natrafiono tam na pochodzącą sprzed 1700 lat salę bankietową kultury Mochica, która zdaniem badaczy potwierdza istnienie tego typu budowli, znanych do tej pory jedynie ze scen namalowanych na naczyniach ceramicznych kultury Mochica i stanowiących miejsca, gdzie dyskutowano o sprawach polityczno-społecznych.

Pozostałości sali bankietowej kultury Mochica (fot. Dante Piaggio, El Comercio)

Analiza malowideł zdobiących dawne budowle w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Analizan la pintura mural del recinto sagrado de Mexico-Tenochtitlan

Od 1978 roku, poza pracami archeologicznymi na terenie ceremonialnego centrum dawnego Tenochtitlan, specjaliści zajmują się również konserwacją malowideł ściennych, które - ze względu na szkodliwe działanie środowiska - narażone są na zniszczenie. Michelle De Anda Rogel, badaczka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przekazała, że fragmenty oryginalnej polichromii zachowały się jedynie na murach sześciu budowli: Wielkiej Świątyni (Templo Mayor), Domu Orłów (Casa de Aguilas), Budowlach M i N oraz na obu Czerwonych Świątyniach (Templos Rojos), Północnej (Norte) i Południowej (Sur).

Plan z zaznaczonymi budowlami, na których zachowały się malowidła

(autorka: Michelle De Anda Rogel, Projekt Templo Mayor – INAH)

Michelle De Anda Rogel przypomniała, że początki projektu, którego celem jest szczegółowy rejestr graficzny malowideł ściennych Mexików, sięgają 1994 roku, kiedy to w obawie przed ich całkowitym zniszczeniem, pierwsze prace podjęli dr Leonardo López Luján (obecnie kierujący Projektem Templo Mayor) i rysownik Fernando Carrizosa Montfort, który wykorzystując lupy stereoskopowe i promieniowanie ultrafioletowe zdołał zidentyfikować miejsca, które były niegdyś pokryte kolorem lub przemalowane, co posłużyło do sporządzenia wstępnego szkicu. W 2004 roku, archeolog Carrizosa wykonał kalki malowideł w skali 1:1, później skopiowane na papier, na podstawie których Luz María Muñoz przygotowała fotografie cyfrowe w wysokiej rozdzielczości. W sumie zarejestrowano 60 malowideł, zajmujących powierzchnię około 200 metrów kwadratowych.

Archeolog Fernando Carrizosa podczas rejestru malowideł w Domu Orłów w 1995 roku
(fot. Projekt Templo Mayor – INAH)

Oczyszczanie i konserwacja malowideł w Bonampak

Oryginalny artykuł: Redescubren imagenes de los murales del Cuarto 3 de Bonampak

W 1946 roku odkryto słynne malowidła w Budowli 1 w Bonampak (stan Chiapas, Meksyk), uważane za prawdziwie mistrzowskie dzieło majańskich artystów. Obecnie, po upływie 70 lat od tego momentu, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przystąpili do oczyszczania, odnawiania i konserwacji malowideł. Kierująca projektem Haydeé Orea z Centrum INAH w Chiapas postanowiła rozpocząć prace od Komnaty 3, w której przedstawiono uroczystości związane ze zwycięstwem władcy Bonampak, Yajaw Chan Muwaan II w wojnie przeciwko królestwu Sak Tz’i’. W badaniach uczestniczą: Paula García Reyes, Abril Buendía, Jorge Coraza i Constantino Armendáriz, którzy dokładnie sprawdzali kontury wszystkich przedstawionych postaci. Jak podkreśla Paula García, scena jest bardzo złożona nie tylko ze względu na liczbę ukazanych na niej osób, ale i perspektywę samego malowidła. Zatem aby nie pogubić się w bogatej ikonografii należy najpierw dobrze poznać i zrozumieć wszystkie elementy ukazanej sceny.

Komnata 3 w Budowli 1 w Bonampak (fot. Mauricio Marat, INAH)

Rzeźby z Chichen Itza zostały pokryte warstwą cynobru podczas rytualnego pogrzebania dawnej świątyni

Oryginalny artykuł: Identifican en esculturas de Chichen Itza cinabrio usado por los mayas en ritual de clausura de El Castillo

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wykorzystując technikę fluorescencji rentgenowskiej przeprowadzają analizę barwników zachowanych na rzeźbach i malowidłach ściennych w Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk). Badania pozwolą archeologom poznać stan zniszczenia i podjąć odpowiednie prace konserwatorskie. Na szczególną uwagę zasługują rzeźba znana jako Chac Mool i Tron-Jaguar, które pochodzą z budowli znajdującej się we wnętrzu Piramidy Kukulkana (zwanej też „Zamkiem”). Jak podaje Denisse Argote Espino, obie rzeźby zostały prawdopodobnie pokryte warstwą cynobru w momencie rytualnego pogrzebania dawnej świątyni. Wiadomo, że cynober (siarczek rtęci) miał dla Majów szczególne znaczenie symboliczne ze względu na swój czerwonawy kolor, związany z krwią oraz życiem i śmiercią. Nic zatem dziwnego, że pokrywano nim również rzeźby podczas ich rytualnego niszczenia. Majowie z Jukatanu musieli sprowadzać cynober z Centralnego Meksyku lub Wyżyn Gwatemali. W czasach prekolumbijskich cynober był wykorzystywany przez przedstawicieli elity szczególnie podczas rytuałów pogrzebowych, ale jego pozostałości znaleziono też na malowidłach w Pałacu Quetzalpapálotl w Teotihuacan.

Badanie rzeźby znanej jako Chac Mool  (fot. Denisse Argote, INAH)

Kompleksowe badania malowideł z Teotihuacan

Oryginalny artykuł: INAH avanza en el registro, digitalizacion y estudio de murales teotihuacanos

Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) pracują nad przygotowaniem pełnego rejestru malowideł z Teotihuacan, zarówno tych, które pokrywają wewnętrzne ściany budowli i elementy architektoniczne zachowane in situ, jak i fragmentów pochodzących z wykopalisk i umieszczonych w magazynie w celu konserwacji w latach siedemdziesiątych XX wieku. O postępach prac, prowadzonych od 2010 roku, opowiedziała Gloria Torres Rodríguez, specjalizująca się w konserwacji zabytków i kierująca projektem. Projekt, w którym uczestniczą również uczeni z Universidad Nacional Autónoma de México i z Universidad Autónoma del Estado de Hidalgo, łączy nauki etnohistoryczne, archeologiczne i epigraficzne. Rejestr obejmie 14 600 fragmentów malowideł, pochodzących z różnych okresów, począwszy od tak zwanej fazy Tlamimilolpa (lata 200-400 n.e.), poprzez okres największego rozkwitu miasta, przypadającego na lata 450-500 n.e. aż do momentu opuszczania Teotihuacan po 700 r. n.e. Jedne malowidła wyróżniają się bogactwem form i kolorów, inne są jednobarwne i pokrywają schody, posadzki i mury. O ile w przypadku pojedynczych elementów architektonicznych spotyka się zazwyczaj jedynie około 7-8 motywów ikonograficznych, to większe kompleksy budowli, jak Pałac Quetzalpapálotl, mają ich nawet ponad 500.

Malowidła ścienne z Teotihuacan zostały poddane pracom konserwatorskim (fot. INAH)

Celem projektu jest jednak nie tylko sporządzenie rejestru, ale również przywrócenie malowidłom ich oryginalnego bogactwa. Antropolog Jorge Archer Velasco przekazał, że w badaniach wykorzystywana jest technika obrazowania RTI (Reflectance Transformation Imaging), która polega na wykonywaniu serii fotografii poszczególnych obiektów, dzięki czemu uzyskuje się obrazy komputerowe pozwalające dostrzec detale słabo widoczne na pierwszy rzut oka. Poza tym, oprogramowanie Dstretch, uzupełnione przez program J-image, stosowane z powodzeniem w badaniach sztuki naskalnej, pozwalają na utworzenie efektów reliefu, zwiększenie nasycenia kolorów i wydobycie detali ikonograficznych.

Fragment malowidła ściennego z Tetitla (fot. Jorge Archer, INAH)

Fotografia tego samego fragmentu malowidła uzyskana dzięki zastosowaniu techniki RTI
(fot. Jorge Archer, INAH)

Miasta Majów: Bonampak (stan Chiapas, Meksyk)

Majańskie miasto Bonampak położone jest w dżungli na terenie obecnego stanu Chiapas w Meksyku. Chociaż zamieszkujący te ziemie Indianie Lakandoni wiedzieli o jego istnieniu, to pilnie strzegli tej tajemnicy aż do połowy XX wieku. Co prawda, pogłoski o ruinach miasta dotarły do uszu badacza Teoberta Malera podczas jego wyprawy w XIX wieku, ale w żaden sposób nie zdołał do niego trafić. Za odkrywcę Bonampak często mylnie uważany jest Giles Healey. W rzeczywistości to Carl Frey i John Bourne dotarli na teren ruin 6 lutego 1946 roku. Już wcześniej podróżowali oni po ziemiach w rejonie rzeki Usumacinty i zaprzyjaźnili się z żyjącymi tam Lakandonami. Bourne miał ze sobą fonograf, a odtwarzana z niego muzyka, zwłaszcza pieśni wykonywane przez Caruso, tak zachwyciła jednego z Indian o imieniu Chan Bor, że postanowił zaprowadzić Freya i Bourne’a do ukrytego w dżungli miasta. Frey i Bourne zrobili wstępny plan budowli, ale po dwóch dniach musieli opuścić to miejsce, gdyż otrzymali ostrzeżenie, że okoliczni chicleros (osoby zbierające żywicę do wyrobu gumy do żucia) zamierzali ich okraść i zabić. 14 marca 1946 roku, Frey i Bourne powiadomili o swym odkryciu Narodowy Instytut Antropologii i Historii w Meksyku, a nieco później - Instytut Carnegie w Waszyngtonie. Kiedy Giles Healey dowiedział się o ruinach miasta, nie mającego wówczas jeszcze żadnej nazwy, udał się tam w maju 1946 roku i wykonał fotografie malowideł z tamtejszej Budowli 1. Wówczas doszło do nieporozumienia, gdyż nie wiedziano, że chodzi o te same ruiny. Kiedy ostatecznie ustalono to w czerwcu 1947 roku, było już za późno, gdyż wszystkie gazety  przypisywały odkrycie Healeyowi. Freya i Bourne’a uznano za oficjalnych odkrywców dopiero w 1955 roku, w pracy opublikowanej przez Instytut Carnegie w Waszyngtonie. Tamtejszy specjalista od kultury Majów, Sylvanus Morley nazwał miasto Bonampak, czyli Malowane mury.

Widok na Wielki Plac i Akropol w Bonampak

Ustalenie oryginalnej nazwy miasta znanego obecnie jako Bonampak nie jest takie proste. Tamtejsi władcy używali bowiem dwóch glifów-emblematów: Ak’e i Xukalnaah. Zdaniem rosyjskich badaczy, Safronova i Beliaeva, najpierw Lacanha’, a od końca V w. n.e. Bonampak były kolejnymi stolicami Xukalnaah. Jednak z tym samym glifem-emblematem Xukalnaah związane też były inne majańskie ośrodki, leżące w tym rejonie.

 

Glify-emblematy Ak'e (po lewej) i Xukalnaah (po prawej)

Majańscy skrybowie-malarze z Ek' Balam

Oryginalny artykuł: Ek Balam conto con escuelas de pintores-escribas

Majańskie miasto Ek’ Balam (stan Jukatan, Meksyk), stolica dawnego królestwa Talol, mogło poszczycić się własną grupą wysoko wykwalifikowanych skrybów-malarzy. Leticia Vargas de la Peña i Víctor R. Castillo Borges (archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku) oraz Alfonso Lacadena García-Gallo (specjalista z zakresu epigrafiki Majów, z Universidad Complutense w Madrycie) uważają, że miasto to wyróżniało się wyjątkową tradycją artystyczną, a tamtejsza szkoła skrybów-malarzy znacząco wpłynęła na rozwój tradycji malarskiej w regionie, szczególnie we wczesnym okresie w Chichén Itzá. Niektóre cechy epigraficzne, uważane za reprezentatywne w Chichén Itzá, mają swe pierwowzory w Ek’ Balam. Poza tym, widoczne są podobieństwa w technicznym przygotowywaniu barwników i wygładzaniu powierzchni wapiennych. María Luisa Vázquez de Ágredos dodała, że na podstawie badań z wykorzystaniem mikroskopii elektronowej ustalono, iż w obu ośrodkach stosowano glinę o tym samym składzie chemicznym, pochodzącą z okolicznych jaskiń. 

Detal z malowidła w Ek' Balam (fot. Leticia Vargas de la Peña)

Szkołę skrybów-malarzy z Ek’ Balam wyróżniały barwne malowidła ścienne i piękna kaligrafia. Inskrypcje glificzne i wizerunki postaci, wykonane delikatnymi pociągnięciami pędzla, zwłaszcza na kamieniach szczytowych, są wyjątkowe i niekiedy przypominają tradycję skrybów, którzy wykonywali kodeksy.

Kamień szczytowy 15 z komnaty grobowej Ukit Kan Le'k Tok'  (fot. Leticia Vargas de la Peña)

Majańskie graffiti w Tulix Mul (Belize)

Oryginalny artykuł: Mysterious Ancient Maya mural keeps its secrets

W styczniu 2014 r., na naszym blogu ukazała się informacja o odkryciu majańskich malowideł ściennych na terenie stanowiska archeologicznego Tulix Mul w północnym Belize, gdzie prace wykopaliskowe prowadzone są w ramach Projektu Archeologicznego Blue Creek (czytaj: Archeolodzy odkryli majańskie malowidła w Belize). Malowidło z wczesnego okresu klasycznego zostało pokryte przez Majów warstwą wyprawy wapiennej, na której zachowało się dawne graffiti. Zdaniem badaczy, graffiti z pewnością musiało powstać zanim Majowie zasypali gruzem komnatę na początku późnego okresu klasycznego.

Graffiti odkryte w Tulix Mul (źródło: Maya Research Program and Center for Social Science Research)

Rejestr postaci i kolorów na malowidle "Los bebedores" w Choluli

Oryginalny artykuł: Registran, a detalle, forma y color del mural "Los bebedores"

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku prowadzą prace, mające na celu dokładny rejestr postaci i kolorów na słynnym malowidle w Wielkiej Piramidzie w Choluli (stan Puebla, Meksyk), znanym jak Los bebedores i przedstawiającym osoby raczące się prawdopodobnie pulque – napojem alkoholowym sporządzonym z agawy. Jak podkreśla Dulce María Grimaldi, zatrudniona jako konserwator zabytków na terenie tego stanowiska archeologicznego, będzie to jedno z najbardziej kompletnych i szczegółowych źródeł informacji od czasów odkrycia tego malowidła przed 46 laty, gdy zafascynowało zarówno uczonych, jak i historyków sztuki.

Fragment malowidła Los bebedores w Wielkiej Piramidzie w Choluli (fot. INAH)

Kogo przedstawiają majańskie malowidła z Xultun?

Oryginalny artykuł: Maya Mural Reveals Ancient "Photobomb"

W 2010 roku, podczas prac archeologicznych prowadzonych na terenie majańskiego ośrodka Xultun, w północno-wschodniej Gwatemali, dokonano niezwykłego odkrycia. Jeden ze studentów, badając tunel wykopany przez rabusiów, dostrzegł pozostałości dawnych malowideł. Początkowo kierujący wykopaliskami William Saturno, profesor archeologii z Uniwersytetu w Bostonie sądził, że ze względu na tropikalny klimat zapewne niewiele zachowało się z dawnego malowidła. Jednak z czasem zdołano odsłonić komnatę z malowidłami sprzed około 1250 lat. Wymalowane sceny pokrywają trzy ściany, gdyż w czwartej, zniszczonej przez rabusiów, znajdowało się wejście do komnaty. Kiedy Saturno i jego ekipa weszli do komnaty, stanęli twarzą w twarz z królem Majów.

Fragment malowideł z Xultun (Gwatemala) (fot. Heather Hurst)

Najnowsze badania wskazują, że malowidła z Xultun przedstawiają grupę uczonych lub doradców króla. Jest to szczególnie ciekawe, gdyż zazwyczaj większość malowideł Majów ukazywała jedynie sceny związane bezpośrednio z życiem władców. Król, z ogromnym nakryciem głowy z ptasich piór, personifikujący boga wiatru (o czym świadczą jego atrybuty), siedzi na kamiennej ławie. Tuż za nim, ledwie widoczny i niemal ukryty za ogromnym nakryciem głowy króla, znajduje się jeden z jego pomocników.

Wizerunek pomocnika, stojącego za królem (fot. Heather Hurst)

Totometla - dzielnica Teotihuacan zamieszkiwana przez kapłanów

Oryginalny artykuł: La Magueyera de Pajaros en Teotihuacan fue habitada por la clase sacerdotal

Jedną z charakterystycznych cech urbanistyki potężnego Teotihuacan było zorganizowanie miasta w formie dzielnic. Na podstawie planu, przygotowanego przez dr René Millón, udokumentowano istnienie około dwóch tysięcy kompleksów mieszkalnych. Do chwili obecnej zdołano zbadać około dwudziestu (między innymi dzielnice La Ventilla, Tetitla, Atetelco, Yayahuala i Zacuala), dzięki czemu poznano lepiej strukturę społeczną, gospodarczą i polityczną tego wielkiego miasta, kwitnącego w Mezoameryce w okresie klasycznym. Przykładem kompleksu rezydencjalnego, położonego w pobliżu tak zwanej strefy pałacowej, jest również Totometla, którą archeolog Alberto Juárez Osnaya opisuje w swej książce, zatytułowanej „El Desarollo arquitectónico de Totometla en el marco urbano de Teotihuacan” i opublikowanej przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku.

Budowla w kompleksie rezydencjalnym Totometla (fot. José Enrique de Lucio Sánchez / INAH)

Pierwsze prace na terenie Totometla prowadzono już wcześniej, w ramach projektu archeologicznego, którym kierował Eduardo Matos Moctezuma. Dzielnica ta była zamieszkiwania w okresie od 225-350 n.e. do 550-650 n.e. Alberto Juárez Osnaya uważa, że ów kompleks mieszkalny ograniczony był od strony południowej i wschodniej przez rzekę San Juan, na zachodzie – przez kanion Cosotlán, a od strony północnej sięgał do obszaru przylegającego do pałacu w Zacuala.

Wejście do komnaty wschodniej (fot. José Enrique de Lucio Sánchez / INAH)

Miasta Majów: San Miguelito (stan Quintana Roo, Meksyk)

Ruiny majańskiego miasta San Miguelito, podobnie jak El Rey, leżą na terenie Cancun, tuż przy słynnym Bulwarze Kukulkana. Miasto kwitło w późnym okresie postklasycznym (1250 – 1550 n.e.) i dzięki usytuowaniu w pobliżu Morza Karaibskiego i Laguny Nichupté uczestniczyło w rozległej sieci handlowej. Architektura San Miguelito jest typowa dla miast wschodniego wybrzeża. Najwyższą budowlą jest Piramida, która przechodziła co najmniej trzy fazy konstrukcyjne. Schody z balustradami prowadzą na szczyt, gdzie zachowały się pozostałości świątyni.

Piramida - największa budowla w San Miguelito

Na terenie San Miguelito wznosi się kilka kompleksów budowli. Grupa Południowa, stanowiąca część rezydencjalną, obejmuje sześć domów, dwa ołtarze oraz pałac z dwiema komnatami i przedsionkiem, którego dach wykonany niegdyś z liści palmowych, podtrzymywany był przez kolumny.

Jedna z budowli w Grupie Południowej