Prace wykopaliskowe na terenie Bejucal (Gwatemala)

Oryginalny artykuł: Ancient Maya king had luxury pleasure palace outside city he ruled

W gwatemalskiej dżungli, na terenie Bejucal, położonego w odległości zaledwie ośmiu kilometrów od dawnego królestwa El Zotz (Peten), prowadzone są prace wykopaliskowe, którymi kieruje Thomas Garrison z University of Southern California. Na odosobnionym wzgórzu archeolodzy odkryli czasową rezydencję, z której ponad tysiąc lat temu korzystali majańscy władcy z El Zotz. Miejsce to wspaniale nadawało się na odpoczynek ze względu na dostęp do źródeł wody, przyjemniejszy klimat w okresie upałów i tereny łowieckie. W miarę upływu lat kompleks pałacowy objął dwa dziedzińce i liczne pomieszczenia mieszkalne. W ruinach jednej z budowli natrafiono na fragmenty bogato zdobionej ceramiki polichromowanej, świadczące o tym, że miejsce to stanowiło rezydencję najwyższej elity.

Jedna z dwóch piramid w Bejucal (fot. Thomas Garrison)

Miasta Majów: Iximché (Gwatemala)

Ruiny Iximché położone są na wyżynnych ziemiach Gwatemali, w pobliżu miasteczka Tecpan. Iximché zostało założone na początku późnego okresu postklasycznego przez Kaqchikeli. W owych czasach największą rolę w tej części ziem Majów odgrywali K’iche’,  podporządkowali sobie okolice, kontrolowali rozległe obszary gwatemalskich wyżyn i ściągali daniny, co prowadziło do licznych konfliktów. Wojny pomiędzy K’iche’ i Kaqchikelami trwały  przez wiele lat.

Ruiny Iximché

Kiedy w 1524 roku Hiszpanie pod dowództwem Pedro de Alvarado dotarli na ziemie Gwatemali, postanowili wykorzystać miejscowe zatargi dla własnych celów. Jednocześnie Kaqchikele uznali, że przymierze z Hiszpanami może pomóc im w pokonaniu swych największych wrogów - Ki’che’. Wspólnie zaatakowali K’iche’ i zniszczyli ich stolicę Utatlán (dawniej znaną jako Q’umarkaj). 14 kwietnia 1524 roku Hiszpanie, zaproszeni przez Kaqchikeli dotarli do Iximché. Jednak sprawy nie potoczyły się tak, jak oczekiwali Kaqchikele. 27 lipca 1524 roku Iximché stało się pierwszą hiszpańską stolicą w Gwatemali. Bunt Kaqchikeli doprowadził do wojny z Hiszpanami. Ostatecznie w 1526 roku miasto zostało spalone. Dzisiaj Iximché nie wygląda już tak imponująco, jak w okresie swego największego rozkwitu, kiedy to rozległe place były otoczone budowlami rezydencjalnymi i administracyjnymi oraz świątyniami.

Makieta przedstawiająca wygląd Iximché w okresie rozkwitu
(muzeum miejscowe w Iximché)

Totometla - dzielnica Teotihuacan zamieszkiwana przez kapłanów

Oryginalny artykuł: La Magueyera de Pajaros en Teotihuacan fue habitada por la clase sacerdotal

Jedną z charakterystycznych cech urbanistyki potężnego Teotihuacan było zorganizowanie miasta w formie dzielnic. Na podstawie planu, przygotowanego przez dr René Millón, udokumentowano istnienie około dwóch tysięcy kompleksów mieszkalnych. Do chwili obecnej zdołano zbadać około dwudziestu (między innymi dzielnice La Ventilla, Tetitla, Atetelco, Yayahuala i Zacuala), dzięki czemu poznano lepiej strukturę społeczną, gospodarczą i polityczną tego wielkiego miasta, kwitnącego w Mezoameryce w okresie klasycznym. Przykładem kompleksu rezydencjalnego, położonego w pobliżu tak zwanej strefy pałacowej, jest również Totometla, którą archeolog Alberto Juárez Osnaya opisuje w swej książce, zatytułowanej „El Desarollo arquitectónico de Totometla en el marco urbano de Teotihuacan” i opublikowanej przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku.

Budowla w kompleksie rezydencjalnym Totometla (fot. José Enrique de Lucio Sánchez / INAH)

Pierwsze prace na terenie Totometla prowadzono już wcześniej, w ramach projektu archeologicznego, którym kierował Eduardo Matos Moctezuma. Dzielnica ta była zamieszkiwania w okresie od 225-350 n.e. do 550-650 n.e. Alberto Juárez Osnaya uważa, że ów kompleks mieszkalny ograniczony był od strony południowej i wschodniej przez rzekę San Juan, na zachodzie – przez kanion Cosotlán, a od strony północnej sięgał do obszaru przylegającego do pałacu w Zacuala.

Wejście do komnaty wschodniej (fot. José Enrique de Lucio Sánchez / INAH)

Odkrycie majańskiego kompleksu rezydencjalnego w Xno'ha (Belize)

Oryginalny artykuł: Archaeological team uncovers elite residential complex

Archeolodzy, prowadzący wykopaliska na terenie majańskiego stanowiska Xno’ha w północno-zachodnim Belize, powiadomili o dotychczasowych wynikach swoich badań. Przez cztery tygodnie w lipcu 2013 roku, w ramach projektu Maya Research Program realizowanego przez University of Texas w Tyler, grupa archeologów, studentów i woluntariuszy odkopywała kompleks rezydencjalny majańskiej elity.

Pozostałości kompleksu rezydencjalnego w Xno'ha, Belize (fot. Maya Research Program)

Prace, którymi kierował Alexander Parmington, skupiły się na grupie architektonicznej oznaczonej jako „Patio Group 78”. Tego typu kompleksy, obejmujące zazwyczaj budowle wzniesione w formie litery L, skierowane na wschód i otaczające centralny plac bądź dziedziniec, stanowiły miejsce zamieszkania przedstawicieli majańskiej elity. Takie cechy wykazuje również Grupa 78 w Xno’ha będąca zespołem podłużnych budowli ze sklepieniami i wewnętrznymi komnatami.

Jedna z budowli w kompleksie rezydencjalnym (fot. Maya Research Program)

Miasta Majów: Chacmultún (stan Jukatan, Meksyk)

Ruiny miasta Chacmultún zostały odkryte w 1895 roku przez austriackiego badacza Teoberta Malera, który wykonał pierwsze fotografie budowli. W 1899 roku miejsce to odwiedził Edward Thompson, który wiele czasu spędził w Chichén Itzá, wydobywając przedmioty z tamtejszej świętej studni cenote. Zdołał sfotografować w Chacmultún niektóre konstrukcje oraz skopiować malowidła. Powrócił na teren ruin po kilku latach, aby sporządzić plac miasta. Okazało się wówczas, że rabusie zniszczyli sporoe budowli, a z malowideł ściennych zachowało się już niewiele.

Widok na ruiny Chacmultún

W późniejszym okresie, w latach 1998-2000, prace wykopaliskowe były prowadzone przez archeologów meksykańskich w ramach Projektu Chacmultún, którym kierował Carlos Pérez Álvarez.



Jedna z budowli w Chacmultún

Pałace królewskie i kompleksy mieszkalne dawnych Majów

W centralnej części każdego z miast Majów, oprócz świątyń wznosiły się pałace królewskie, których najwspanialsze przykłady możemy podziwiać obecnie w Palenque, Uxmal, Sayil czy Labná. Były to konstrukcje z kamienia, z długimi korytarzami i wieloma komnatami. Gdy patrzymy na nie dzisiaj, wydają się niekiedy dość szare i ponure. W czasach Majów wyglądały zupełnie inaczej. Budowle pokrywano warstwą stiuku i malowano, zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Fasady domów ozdabiano motywami pasa niebiańskiego, wizerunkami węży, ikonami bóstw, czy też – nieodłącznie wiązanym z władzą – symbolem plecionej maty.

Pałac w Sayil (stan Jukatan, Meksyk)