czwartek, 28 maja 2026

Najstarszy pochówek w Patagonii ujawnia wczesną osadę wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej

Oryginalny artykuł: Oldest burial in Patagonia reveals early human settlement along South America's Atlantic coast 

Zaludnienie Ameryki Południowej od dawna jest przedmiotem debaty i proponowane są drogi jego rozprzestrzeniania się na subkontynencie. Jednak szlaki wzdłuż wybrzeża Atlantyku były zazwyczaj znacznie młodsze niż ich odpowiedniki na Pacyfiku, co pozostawia istotną lukę w naszej wiedzy na temat tego, kiedy i jak pierwsi łowcy-zbieracze podróżowali wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Ameryki Południowej. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie Journal of Archaeological Science: Reports przedstawia i omawia najwcześniejsze miejsce pochówku w Patagonii, a także jeden z najwcześniejszych dowodów osadnictwa człowieka we wczesnym holocenie na atlantyckim wybrzeżu Ameryki Południowej. W Ameryce Południowej toczy się wiele dyskusji na temat czasu i szlaków, którymi pierwsi łowcy-zbieracze docierali na kontynent. Wśród hipotez wymienia się trzy główne szlaki rozprzestrzeniania się wzdłuż korytarza wewnętrznego: wybrzeża Pacyfiku lub Atlantyku. Szlaki przybrzeżne byłyby szczególnie korzystne ze względu na mniejsze ryzyko przetrwania, połączenie z głównymi rzekami, którymi można było podróżować i zapuszczać się w głąb lądu oraz dostęp do słodkiej wody. Choć wzdłuż wybrzeża Pacyfiku istnieją liczne dowody na osadnictwo z wczesnego holocenu i późnego plejstocenu, wybrzeże Atlantyku jest stosunkowo znacznie młodsze. Co więcej, szczególnie w Patagonii, najwcześniejsze stanowiska datowane są na około 7000–8000 lat p.n.e., a najwcześniejszy pochówek, w La Arcillosa 2, datowany jest na około 5205 lat p.n.e. Większość tych pochówków wskazuje na to, że łowcy-zbieracze żywili się głównie pokarmem lądowym i mieszanym, w przeciwieństwie do mieszkańców Pacyfiku, gdzie wcześni łowcy-zbieracze opierali swoją dietę głównie na produktach morskich. Brak danych archeologicznych wynika częściowo ze wzrostu poziomu morza w okresie przejścia z plejstocenu do holocenu (około 11 700 lat temu), który prawdopodobnie doprowadził do zatopienia wielu wcześniejszych stanowisk łowców-zbieraczy.

Znaleziska z trzeciego sezonu wykopaliskowego pokazujący szczątki Osoby 1 i Osoby 2. Diagram Raúl González Dubox (źródło ilustracji: Journal of Archeological Science: Reports

niedziela, 24 maja 2026

W Tuli archeolodzy z INAH odkryli serię pochówków z okresu Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En Tula, Hidalgo, el INAH descubre serie de enterramientos de época teotihuacana 

Eksploracja różnych kontekstów pogrzebowych, w tym pięciu grobowców szybowych, odkrytych podczas wykopalisk prekolumbijskiego kompleksu mieszkalnego w pobliżu miejscowości Ignacio Zaragoza, będzie miała kluczowe znaczenie dla zrozumienia wierzeń, struktury społecznej i kultury miejsc w regionie, które kwitły w okresie świetności Teotihuacan. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, stwierdziła, że odkrycia w Tuli dowodzą znaczenia badań archeologicznych dla zrozumienia, zachowania i badania głęboko zakorzenionej pamięci tych terytoriów. Każdy pochówek, każda ofiara i każdy kontekst odnaleziony przez INAH (Narodowy Instytut Antropologii i Historii) dostarcza informacji o sposobach życia, wierzeniach i organizacji społecznej mieszkańców tego regionu ponad tysiąc lat temu i potwierdza, że rozwojowi infrastruktury mogą towarzyszyć rzetelne badania i ochrona dziedzictwa.

Jeden z grobów odkrytych na terenie Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

środa, 20 maja 2026

Odkryto dowody na istnienie dawnego sanktuarium w Cerro de la Horca

Oryginalny artykuł: Hallazgo arqueológico: descubren evidencias de un antiguo santuario en Cerro de la Horca 

Zespół kamiennych i glinianych platform, murów, placów ceremonialnych i licznych materiałów archeologicznych znalezionych na stanowisku Cerro de la Horca wzmacnia hipotezę, że kompleks ten mógł być jednym z głównych ośrodków religijnych i politycznych w dolinie Fortaleza między 900 a 1400 rokiem, na terenie obecnej prowincji Barranca w regionie Lima. Stwierdził to archeolog José Luis Fuentes, dyrektor projektu badawczego realizowanego obecnie w tej ważnej osadzie położonej około czterech kilometrów na północ od Paramongi, na 513 kilometrze autostrady Panamerykańskiej Północ. W wywiadzie dla agencji Andina José Luis  Fuentes wyjaśnił, że Cerro de la Horca jest jednym z największych i najbardziej złożonych obiektów w Dolinie Fortaleza, ze względu na dużą liczbę znajdujących się tam struktur architektonicznych, otoczonych przez 20 kopców, a także platformy, mury i wewnętrzne ścieżki. To bardzo złożone miejsce, niespotykane w tej konkretnej części doliny. 

Pozostałości jednej z budowli odkrytych w Cerro de la Horca (Fot. © ANDINA / Editora Perú) 

sobota, 16 maja 2026

Badania w Chavín de Huántar mogą zrewolucjonizować światową archeologię

Oryginlany artykuł: Investigación en el Monumento Chavín de Huántar puede revolucionar la arqueología mundial 

Znany amerykański archeolog John Rick ogłosił nowy etap prac w monumentalnym kompleksie Chavín de Huántar, skoncentrowany na eksploracji głównych budynków, wykorzystaniu zaawansowanych technologii i pogłębianiu wiedzy o złożonym życiu rytualnym jednej z najbardziej wpływowych kultur starożytnych Andów. Chavín de Huántar stało się poważnym wyzwaniem dla badacza Uniwersytetu Stanforda i dyrektora Programu Badań Archeologicznych i Konserwacji Chavín (PRIACCH). W obszernej rozmowie z agencją prasową Andina, John Rick przedstawił plany nowego etapu prac archeologicznych, opisał technologie, które zostaną wykorzystane i podzielił się najnowszymi odkryciami, które na nowo piszą historię tej kultury.

Przygotowania do prac na terenie Chavín de Huántar (fot.© ANDINA / Editora Perú)

wtorek, 12 maja 2026

Podczas prac na linii kolejowej odkryto ołtarz Majów

Oryginalny artykuł: Preservan posible altar maya descubierto en salvamento arqueológico del Tren Maya de carga 

Budowla Majów, która mogła sprawować funkcje religijne została odkryta podczas prac prowadzonych w ramach Projektu Ratownictwa Archeologicznego Obwodnicy Kolejowej na Jukatanie. Obiekt ten stanowił część jednostki zamieszkiwanej ponad 1500 lat temu przez grupę Majów i stanowi obecnie przedmiot badań i prac konserwatorskich. Kompleks mieszkaniowy został zbadany w ramach wsparcia, jakiego Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), organ Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, udziela przy budowie linii kolejowej Tren Maya, który będzie kursował między miastami Poxilá i Paraíso, na południe od Progreso. 

Pozostałości dawnego ołtarza Majów (fot. Elizabeth Gutiérrez, Proyecto Tren de Carga) 

piątek, 8 maja 2026

W Virú odkryto dwie 4500-letnie świątynie ognia

Oryginalny artykuł: Fabuloso hallazgo: descubren dos templos de culto al fuego de hace 4,500 años en Virú 

4500 lat temu społeczności zamieszkujące rozległą dolinę Virú, na terenie dzisiejszego regionu La Libertad, uważały ogień za żywioł święty, który pozwalał na połączenie ze światem realnym oraz duchowym i boskim. Z tego powodu konieczne było budowanie świątyń i ołtarzy w celu odprawiania ważnych ceremonii kultu tego żywiołu. Pozostałości, które potwierdzają tę hipotezę, zostały niedawno odkryte przez zespół archeologiczny Projektu Archeologicznego Dolina Virú (PAVI) pod kierownictwem badacza Ferena Castillo Lujána. Są to dwie świątynie poświęcone kultowi ognia, pochodzące z późnego okresu archaicznego. Znaleziono je na stanowiskach archeologicznych huacas Cerrito 2 i Cerrito 3, udokumentowanych przez Gordona Willeya (1953) i w ramach projektu CHAVIMOCHIC; jednak wcześniej nie przeprowadzono tam żadnych wykopalisk. 

Grupa peruwiańskich archeologów odkryła w Viru dwie świątynie ognia (fot.© ANDINA / Editora Perú) 

poniedziałek, 4 maja 2026

INAH rejestruje nowe miasto Majów w stanie Quintana Roo

Oryginalny artykuł: El INAH registra sitio arqueológico de arquitectura monumental, en Quintana Roo 

Architektura Majów w stylu Petén jaśnieje wśród pozostałości stanowiska archeologicznego zarejestrowanego przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), agencję Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, w odpowiedzi na raport obywatelski z gminy Othón P. Blanco w Quintana Roo. Dawne miasto z czasów prekolumbijskich, nazwano El Jefeciño, ze względu na monumentalny charakter kompleksu, na który składa się 80 budynków. Zostało odkryte przez mieszkańców regionu podczas prac w ramach Projektu Ratownictwa Archeologicznego Tren Maya, koordynowanego przez archeologa Manuela Péreza Rivasa, na froncie 1 Sekcji 7. W tym kontekście Sekretarz Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśla, że rejestracja wzmacnia ochronę dziedzictwa archeologicznego i poszerza wiedzę na temat obecności Majów w południowej części Quintana Roo. Włączenie tego miejsca do prac INAH jest również wyrazem uznania dla wartości społeczności w ochronie pamięci historycznej, która należy do wszystkich. 

Pozostałości jednej z nowo odkrytych budowli Majów (fot. Karina Blancas i Sonny Ojeda)