W Tuli archeolodzy z INAH odkryli serię pochówków z okresu Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En Tula, Hidalgo, el INAH descubre serie de enterramientos de época teotihuacana 

Eksploracja różnych kontekstów pogrzebowych, w tym pięciu grobowców szybowych, odkrytych podczas wykopalisk prekolumbijskiego kompleksu mieszkalnego w pobliżu miejscowości Ignacio Zaragoza, będzie miała kluczowe znaczenie dla zrozumienia wierzeń, struktury społecznej i kultury miejsc w regionie, które kwitły w okresie świetności Teotihuacan. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, stwierdziła, że odkrycia w Tuli dowodzą znaczenia badań archeologicznych dla zrozumienia, zachowania i badania głęboko zakorzenionej pamięci tych terytoriów. Każdy pochówek, każda ofiara i każdy kontekst odnaleziony przez INAH (Narodowy Instytut Antropologii i Historii) dostarcza informacji o sposobach życia, wierzeniach i organizacji społecznej mieszkańców tego regionu ponad tysiąc lat temu i potwierdza, że rozwojowi infrastruktury mogą towarzyszyć rzetelne badania i ochrona dziedzictwa.

Jeden z grobów odkrytych na terenie Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

Od września 2025 roku zespół Projektu Archeologicznego Ratownictwa Pociągu Pasażerskiego z  Miasta Meksyk do Queretaro, koordynowany przez archeologa Victora Heredia Guillena, pod nadzorem Dyrekcji ds. Ratownictwa Archeologicznego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), skoncentrował się na przestrzeni 2400 metrów kwadratowych, która pokrywa się z przebiegiem linii kolejowej. Jak podaje archeolożka Laura Magallón Sandoval, wskazówek dostarczyła obserwacja materiałów rozrzuconych na powierzchni, zwłaszcza pozostałości postklasycznej ceramiki Coyotlatelco i Mexica (lata 900–1521), co doprowadziło do wykonania wykopów sondażowych, w których odkryto pozostałości murów.

Ceramika znaleziona podczas wykopalisk (fot. Victor Heredia)

Dzięki wykopaliskom, wspartym dla większej dokładności ortofotografią, udało się określić układ niewielkich zespołów mieszkalnych, połączonych głównie dziedzińcami, zarówno centralnymi, jak i bocznymi, umożliwiającymi dostęp do domów zorientowanych na osi północ-południe i wschód-zachód. Stanowisko Ignacio Zaragoza zostało ponownie zasiedlone w Późnym Okresie Postklasycznym, ale większość jego cech wiąże się z fazami Tlamimilolpan (225–350) i Xolalpan (350–550) z okresu panowania Teotihuacán. Upływ 1800 lat i długotrwałe użytkowanie terenu pod rolnictwo doprowadziły do usunięcia kamieni ze starych budowli, w wyniku czego pozostały jedynie ich fragmenty.

Prace wykopaliskowe w Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

Mimo to, wykopaliska doprowadziły do odkrycia różnorodnych kontekstów pochówku, które pierwotni mieszkańcy stworzyli, wykorzystując skaliste wychodnie, na których zbudowano dom. W ten sposób, w pomieszczeniach odkryto cysty powierzchniowe i grobowce szybowe, wykopane w tepetate (ziemi wapiennej). Magallón Sandoval podaje, że odnotowano ponad tuzin zbiorowych i indywidualnych pochówków, w których odnaleziono kompletne i niekompletne szkielety, głównie kości długie kończyn górnych i dolnych. Według wstępnych danych antropologów fizycznych José Manuela Cervantesa Péreza i Abrila Machaina Castillo, należą one do dzieci (co najmniej jednego w wieku od 8 do 11 lat), młodzieży i głównie dorosłych.

Jeden z odkrytych grobowców (fot. Victor Heredia)

Archeolog Juana Mitzi Serrano Rivero, członkini zespołu, wyjaśnia, że w jednym z pomieszczeń zidentyfikowano dwa grobowce szybowe (nazwane tak ze względu na pionowy szyb prowadzący do komór grobowych), jeden na północy, a drugi na południu. Pierwszy ma dwie komory biegnące ze wschodu na zachód, a drugi jedną komorę biegnącą na wschód. Jama w grobowcu północnym ma 80 centymetrów obwodu i 1,69 metra głębokości; obie komory mają średnio 60 centymetrów średnicy. Jej przekrój podłużny ma 2 metry długości. Natomiast okrągła jama w grobowcu południowym ma 80 centymetrów średnicy i 1,80 metra głębokości, a jej długość wynosi 90 centymetrów.

Miniaturowa waza znaleziona podczas wykopalisk (fot. Victor Heredia)

W północnym grobowcu odnaleziono szczątki szkieletów ośmiu osób, głównie dorosłych, a także 47 miniaturowych naczyń. Spośród ośmiu osób, sześć złożono w pozycji siedzącej, z ceramiką złożoną u stóp; u dwóch z nich usunięto kontekst pochówku. Najwyraźniej miejsce zostało ponownie zajęte, więc kiedy zamierzali położyć ostatnią osobę, usunęli zawiniątko pogrzebowe poprzedniej. Wśród darów grobowych jednego ze zmarłych znajdowała się mała muszla, fragment półkolistego wisiora z masy perłowej oraz mała płytka z tego samego materiału. W innym grobowcu znaleziono naczynia z nacięciami, które wraz z ziemią usunięto w celu przeprowadzenia wykopalisk.

Jeden z odnalezionych pochówków (fot. Victor Heredia)

Archeolog Jonathan Velázquez Palacios utrzymuje z kolei, że obszar ten był eksploatowany jako źródło materiałów już od czasów prekolumbijskich, zwłaszcza wapna, które musiało być niezbędne do prac stiukowych w budynkach Teotihuacan, oddalonego o 90 kilometrów. W pracach wykopaliskowych w Ignacio Zaragoza uczestniczyli także archeolodzy Cecilia Carrillo Román, José Muñoz Sánchez, José Ángel Esparza Robles i Johan González Ávila. Jonathan Velázquez Palacios stwierdza, że w północnej części Tuli znajduje się wiele osad z Okresu Klasycznego (lata 200–650), przy czym Chingú stanowiło regionalne centrum ekspansji Teotihuacán, oprócz El Tesoro, Acoculco (gdzie znaleziono grobowce z tradycji Zapoteków i Teotihuacán), El Llano i La Malinche.