Tomografia komputerowa ujawniła, że osoba, której mumię liczącą 1100 lat znaleziono na pustyni Atakama zmarła w wyniku rozległych obrażeń

Oryginalny artykuł: 1,100-year-old mummy found in Chile died of extensive injuries when a turquoise mine caved in, CT scans reveal

Zmumifikowane szczątki mężczyzny sprzed 1100 lat wskazują, że prawdopodobnie zginął on w wypadku podczas wydobywania turkusu w Chile. Jak wynika z przeprowadzonych badań, liczne ślady urazów tępego narzędzia odkryte na szkielecie mężczyzny sugerują, że zmarł on w wyniku obrywu skalnego lub zawalenia się kopalni. Naturalnie zmumifikowane ciało, wraz z darami grobowymi, w tym łukiem i strzałami oraz zestawem do wdychania narkotyków halucynogennych, zostało pierwotnie wykopane w latach 70. XX wieku na terenie tuż przy prekolumbijskiej kopalni turkusów w Salwadorze, mieście na północy Chile, na środku pustyni Atakama. Widoczne złamanie lewej kości podudzia mumii sugerowało, że mężczyzna mógł ulec wypadkowi, ale pełna analiza ciała została ukończona dopiero w 2023 roku.

Tomografia komputerowa zmumifikowanego górnika wykazała urazy pleców, żeber, obojczyków, łopatek i kości kończyn dolnych
(fot. Francisco Garrido i Catalina Morales)

Polowanie na wieloryby rozpoczęło się w Ameryce Południowej 5000 lat temu

Oryginalny artykuł: Whale hunting began 5,000 years ago in South America, a millennium earlier than previously thought

Polowania na duże wieloryby sięgają znacznie dalej w przeszłość, niż wcześniej sądzono. Nowe badania przeprowadzone przez Instytut Nauk o Środowisku i Technologii Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie (ICTA-UAB) oraz Wydział Prehistorii UAB ujawniają, że rdzenne społeczności w południowej Brazylii polowały na duże walenie 5000 lat temu, około tysiąca lat przed najwcześniejszymi udokumentowanymi dowodami pochodzącymi od społeczności Arktyki i północnego Pacyfiku. Wyniki przeprowadzonych prac opublikowane w czasopiśmie Nature Communications pokazują, że grupy zamieszkujące rejon zatoki Babitonga (Santa Catarina), które budowały sambaquis, monumentalne kopce z muszli wznoszone przez holoceńskie społeczeństwa wzdłuż wybrzeża Brazylii, opracowały specjalistyczne technologie polowań na duże wieloryby.

Ilustracja przedstawia dawnych mieszkańców południowej Brazylii polujących na duże wieloryby
(autor ilustracji: Patricia del Amo Martín)

Meksykańscy archeolodzy odkryli wspaniały grobowiec

Oryginalny artykuł: ​ El Gobierno de México anuncia el descubrimiento de una milenaria tumba zapoteca

W piątek 23 stycznia 2026 r., prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum Pardo ogłosiła najważniejsze odkrycie archeologiczne ostatniej dekady, dokonane przez Ministerstwo Kultury za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH): grobowiec Zapoteków datowany na rok 600. Jest to najważniejsze odkrycie archeologiczne ostatniej dekady w Meksyku ze względu na stopień zachowania i informacje, jakie dostarcza, powiedziała Claudia Sheinbaum Pardo, podkreślając, że jest to przekonujący przykład dawnej potęgi Meksyku.

Wygląd nowo odkrytego grobowca Zapoteków (fot. Luis Gerardo Peña Torres INAH) 

Monumentalna Stela 46 z El Palmar została po raz pierwszy wystawiona w Muzeum Architektury Majów

Oryginalny artykuł: Tras restauración, exhiben por primera vez la monumental Estela 46 de El Palmar, en el Museo de Arquitectura Maya 

Stela 46 z El Palmar została wystawiona po raz pierwszy w Muzeum Architektury Majów, Baluarte de la Soledad, w mieście Campeche, po zakończeniu procesu konserwacji i restauracji. Jest to wynik interdyscyplinarnej pracy specjalistów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz z Narodowej Szkoły Konserwacji, Restauracji i Muzeografii (ENCRyM). Zabytek pochodzi z późnego okresu preklasycznego (I wiek n.e.) został znaleziony w El Palmar, stanowisku archeologicznym położonym w południowej części stanu. W celu zachowania Steli 46, w latach 80. XX wieku, została ona przeniesiona do miasta Campeche.

Muzeum Architektury Majów w Mieście Campeche (fot. INAH)

Jak ważną rolę odegrało stanowisko Quebrada del Oso w Imperium Chimú?

Oryginalny artykuł: ¿Qué importante papel cumplió el sitio arqueológico Quebrada del Oso en el Imperio Chimú? 

Badania przeprowadzone przez archeologów z Uniwersytetu San Marcos potwierdzają, że stanowisko archeologiczne Quebrada del Oso, położone na południowym brzegu doliny Chicama, w regionie La Libertad, było ważnym ośrodkiem produkcji rolniczej i administracyjnej Imperium Chimú, bezpośrednio związanym z eksploatacją kanału Moche-Chanchán, jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć hydrotechnicznych na północnym wybrzeżu prekolumbijskiego Peru. Wyniki tych badań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym Antiquity przez archeolożkę Carito Taverę-Medina, która podkreśla, że badania te ponownie analizują historię zajmowania i użytkowania stanowiska Quebrada del Oso, osady rolniczej, której budowa rozpoczęła się w czasach imperium Chimú (900–1470 r.) i która, jak obecnie wiemy, była użytkowana aż do początków okresu kolonialnego. Interdyscyplinarne badania zespołu pod kierownictwem Carito Tavery-Medina, w których uczestniczyli: Juan Manuel Quispe-Baquedano, Diana Huachaca Montes, Alicia Boswell, Charles Stanish, José Roman i Henry Tantaleán, nawiązują do prac przeprowadzonych na tym terenie ponad 50 lat temu i dostarczają bezprecedensowych dowodów naukowych na temat rolniczego wykorzystania tego miejsca i jego roli w ekspansji Chimú. 

Stanowisko archeologiczne Quebrada de Oso (fot. Andina)