Odszyfrowano oryginalną nazwę Minanbé, nowo odkrytego stanowiska Majów w Campeche

Oryginalny artykuł: Descifran el nombre original de Minanbé, sitio maya recién descubierto en Campeche

Sakil, majańskie słowo oznaczające biel, prawdopodobnie było pierwotną nazwą prekolumbijskiej osady odkrytej w nienaruszonym stanie w maju 2026 roku na północ od Rezerwatu Biosfery Calakmul w Campeche. Z powodu trudności w jej odnalezieniu, zespół archeologiczny, który ją zlokalizował, nadał jej nazwę Minanbé, co oznacza „nie ma drogi”. Znaczenie tego odkrycia polega na tym, że pozwala nam ono wyjść poza samo poznanie lokalizacji danego miejsca i poznać część jego historii: jego nazwę, jednego z władców i powiązania z innymi miastami Majów. W ten sposób badania archeologiczne poszerzają wiedzę publiczną o organizacji politycznej tej cywilizacji i głębi naszej przeszłości, stwierdziła Claudia Curiel de Icaza, Sekretarz ds. Kultury w Rządzie Meksyku. Postępy w epigraficznej i ikonograficznej interpretacji odkrytych zabytków zostały po raz pierwszy zaprezentowane na konferencji zorganizowanej przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Centrum Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Campeche, którą wygłosił specjalista Octavio Esparza Olguín. Pracownik naukowy Centrum Studiów Majów Instytutu Badań Filologicznych UNAM jest członkiem projektu „Poszerzenie panoramy archeologicznej Centralnych Nizin Majów”, którym kieruje majanista Ivan Šprajc z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk.

Octavio Esparza Olguín, epigrafista z UNAM (Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku), podzielił się swoimi wynikami badań na konferencji w Campeche (fot. Carmen Mondragón, INAH)

W Nikaragui odkryto 372 kopców z czasów prekolumbijskich

Oryginalny artykuł:  Los cubrían una y otra vez de roca blanca: el enigma de los 372 montículos de Nicaragua levantados al mismo tiempo que las pirámides mayas

Zespół z Uniwersytetu w Lejdzie przeprowadził wykopaliska w 20 z 372 kopców w Aguas Buenas w Nikaragui i doszedł do wniosku, że ani stanowisko archeologiczne, ani poszczególne kopce nie powstały jednocześnie. Rosły warstwami, z kolejnymi renowacjami, bez żadnych śladów elity kierującej budową. W środkowej Nikaragui, około trzech kilometrów na północ od miasta Juigalpa, w departamencie Chontales, znajduje się 372 kopców z ziemi i kamienia, rozrzuconych na obszarze ponad 30 hektarów. To stanowisko archeologiczne Aguas Buenas. Gdy mapę sporządzono przy użyciu GPS-u i stacji topograficznej, ukazał się uporządkowany rysunek, w którym kopce tworzyły półkola, tak jakby ktoś umieścił je według jakiegoś planu. Ciekawostką jest, że z ziemi niczego z tego nie widać: roślinność zakrywa zarówno kopce, jak i rysunek, a nawet z pobliskich wzgórz nie można dostrzec całości, jak wyjaśniają Dita Auziņa, Ella Egberts, Axel Cerón González, Marlyn Martínez i Alexander Geurds w badaniu opublikowanym w czasopiśmie Antiquity. Ostrożne szacunki, zawarte w pracy magisterskiej Auziņy z 2018 roku, wskazują, że ilość kamienia, którą trzeba było przemieścić, wynosiła około 50 000 metrów sześciennych, a jedna osoba poświęciła na to co najmniej 426 lat pracy. Innymi słowy, dwadzieścia osób poświęciło temu zagadnieniu nieco ponad dwie dekady. Kiedy to się stało? Fragmenty ceramiki wskazują na osadnictwo, które miało miejsce mniej więcej między 300 a 900 rokiem, podczas gdy jedyne dwa datowania radiowęglowe związane z użytkowaniem tego miejsca przypadają na lata 404–666. 

Lokalizacja stanowiska Aguas Buenas oraz innych znanych stanowisk z kopcami w obrębie dorzecza rzeki Mayales, w departamencie Chontales (rysunek autorów; lokalizacje stanowisk na podstawie pracy Donnera z 2020 r.)

Tzompantli z Frontera Comalapa ujawnia większą obecność kobiet i nowe wskazówki dotyczące jej symboliki

Oryginalny artykuł: Tzompantli de Frontera Comalapa revela mayor presencia femenina y nuevas pistas de su simbolismo

Podczas gdy w momencie odkrycia w 2012 r. tzompantli z Frontera Comalapa w Chiapas mroziło krew w żyłach odkrywców, którzy oglądali setki czaszek wewnątrz jaskini, dziś ten kontekst, dzięki postępowi w analizie, ujawnia nowe szczegóły dotyczące jego symboliki i osób, głównie kobiet, które w czasach prekolumbijskich zostały w nim złożone. We Frontera Comalapa zachowała się historia, którą badania INAH zaczynają rekonstruować: mogła być miejscem pielgrzymek i praktyk rytualnych społeczności Majów. Jak stwierdziła Sekretarz Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, dokładne badanie tego miejsca przybliża nam ich światopogląd i przekształca cud odkrycia w wiedzę publiczną o dziedzictwie Chiapas, które mamy obowiązek chronić i dzielić się nim. 

Tzompantli z Frontera Comalapa ujawnia silniejszą obecność kobiecą i nowe wskazówki dotyczące jej symboliki
(fot. Fabián González, INAH)

Czy Toro Muerto było obserwatorium astronomicznym?

Oryginalny artykuł: ¿Toro Muerto fue un observatorio astronómico? Esto revela una investigación arqueológica 

Znane jako jedno z największych i najważniejszych na świecie miejsc zachowania sztuki naskalnej, petroglify Toro Muerto mogły odegrać ważniejszą rolę w prekolumbijskim świecie południowego Peru. Czy Toro Muerto było miejscem obserwacji gwiazd w czasach prekolumbijskich? Czy było miejscem pielgrzymek? Zobaczmy, co ujawnią badania prowadzone na tym stanowisku. Program Badań Archeologicznych Toro Muerto (PRIA-TM), kierowany przez archeolożkę Liz Gonzales Ruiz (PUCP) i dr Janusza Wołoszyna z Uniwersytetu Warszawskiego, rozpoczął swoją działalność jedenaście lat temu, ale specjaliści prowadzili badania w tym rejonie już od kilku lat, w tym słynnym miejscu, które zostało odkryte dla nauki w 1951 roku przez archeologa Eloya Linaresa Málagę. 

Toro Muerto (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Grobowiec dziecka z kultury Moche odkryty w Huaca de la Luna

Oryginalny artykuł: ¡Hallazgo en Trujillo! Descubren tumba de infante de élite mochica en la huaca de la Luna

Ponad 1400 lat temu nagła śmierć dziecka należącego do elity Mochica zapoczątkowała ważny rytuał pogrzebowy u stóp Huaca de la Luna, jednej z najważniejszych świątyń religijnych tego prekolumbijskiego społeczeństwa, które osiedliło się w dolinie obecnego dystryktu Moche, w prowincji Trujillo, w regionie La Libertad. Kilka dni temu archeolodzy z projektu Huacas de Moche, którzy prowadzili wykopaliska na platformie grobowej Uhle, znajdującej się obok Patio de las Serpientes, natknęli się na grób dziecka, który miał należeć do ostatnich chwil tej społeczności.

Grobowiec dziecka odkryty w Huaca de la Luna (fot. ©ANDINA/Editora Perú)