Starożytne DNA odkrywa nieznany argentyński rodowód, który przetrwał ostatnie 8500 lat

Oryginalny artykuł: Ancient DNA uncovers unknown Argentina lineage that has persisted for last 8,500 years

Obszar zwany Centralnym Stożkiem Południowym w Ameryce Południowej, obejmujący większą część Argentyny, uważany jest za jeden z ostatnich regionów świata, w którym osiedlili się ludzie. Pomimo badań wskazujących na migrację na ten obszar ponad 12 000 lat temu, obecnie niewiele jest badań DNA opisujących linie rodowe związane z tym obszarem. Aby rozwiązać ten problem, grupa badaczy DNA przeprowadziła prace nad całym genomem dawnych mieszkańców z tego regionu. Ich wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature. Zaludnienie Ameryki Południowej prawdopodobnie nastąpiło wzdłuż wybrzeży Pacyfiku i Atlantyku. Zróżnicowanie genetyczne jest wykrywalne w starożytnych danych genomicznych po 9000 p.n.e. w co najmniej trzech głównych skupiskach: środkowych Andach, lasach tropikalnych/subtropikalnych lub nizinach (w tym Amazonii) oraz środkowym Chile, Patagonii i Pampie. Jednak obecne próbkowanie ma istotne luki. Koncentrujemy się na słabo zbadanym obszarze Centralnym Stożka Południowego (CSC), terytorium środkowej i północnej Argentyny, obejmującym góry Andy na zachodzie, wschodnie równiny rzeczne i południowe równiny trawiaste.

Przegląd pobierania próbek geograficznych i czasowych. a, Rozkład geograficzny nowo zgłoszonych (czarne krawędzie) i wybranych wcześniej opublikowanych (złote krawędzie) wczesnych południowoamerykańskich osób. Mapa została utworzona w R przy użyciu danych ze źródeł otwartych. b, Rozkład czasowy nowo zgłoszonych i wybranych opublikowanych (poniżej linii przerywanej) osób z czasów prekolumbijskich . Dla każdej grupy liczba na prawym końcu paska wskazuje wielkość próby, a ciemne wypełnienie paska wskazuje proporcję z bezpośrednim datowaniem radiowęglowym
(źródło ilustracji: czasopismo Nature)

Naukowcy rozszyfrowali tajemnicę Tablicy Zaćmień Majów.

Oryginalny artykuł: Científicos descifran el misterio milenario de la Tabla de Eclipses de los antiguos Mayas 

Przełomowe badanie ujawnia, w jaki sposób astronomowie Majów opracowali i udoskonalili system przewidywania zaćmień Słońca z niezwykłą dokładnością, obalając tym samym stulecie błędnych interpretacji na temat Kodeksu Drezdeńskiego. Na jego kartach znajdowała się skomplikowana tabela liczb i glifów, która została zidentyfikowana jako mechanizm przewidywania zaćmień. Artykuł opublikowany w czasopiśmie Science Advances przez badaczy Johna Justesona i Justina Lowry’ego oferuje jak dotąd najbardziej kompleksowe i przekonujące wyjaśnienie. Ich badania rozszyfrowują wewnętrzne mechanizmy tej tabeli i rekonstruują jej historię ewolucji, ujawniając zaawansowane rozumienie cykli księżycowych, które pozostaje aktualne od ponad 700 lat.

Tabela zaćmień z Kodeksu Drezdeńskiego. Pierwsze dwie stacje, w lewym górnym rogu, nie mają pionowej linii przerywanej po lewej stronie, ponieważ cztery stacje zamierzone poprzedzałyby pierwszą stację zaćmienia z tabeli; ostatnie cztery stacje, w prawym dolnym rogu, nie mają pionowej linii przerywanej po prawej stronie, ponieważ dwie stacje zamierzone następowałyby po nich. Linie przerywane tworzą prostokąty otaczające każdą serię kolejnych stacji zamierzonych; rysunek, powyżej niekalendarzowych fragmentów glificznych, które nie zawierają cyfr, zwykle występuje między kolejnymi prostokątami, a w przeciwnym razie bezpośrednio przed ostatnią kolumną kalendarzową w prostokącie (źródło ilustracji: czasopismo Science Advances)

Nowe badania wskazują, że do upadku miast Majów przyczyniły się korelacje między konfliktami, zmianami klimatu, a cyklami rozwoju

Oryginalny artykuł: ¿Qué les sucedió a las ciudades mayas?: una investigación revela que sorprendentemente la mejora del clima fue uno de los factores de su colapso 

Interdyscyplinarne badanie łączy w sobie dane archeologiczne, epigraficzne i paleoklimatyczne, aby rozwikłać schematy powstawania i upadku ośrodków miejskich Majów, podważając tym samym uproszczone narracje o ich upadku. Wyludnianie się dużych ośrodków miejskich, zjawisko, które wielokrotnie kształtowało bieg historii, często przypisuje się natychmiastowym i niszczycielskim katastrofom. Wśród tych przykładów, upadek klasycznych miast Majów, który osiągnął apogeum między 600 a 750 rokiem, jest często przytaczany jako paradygmat załamania spowodowanego zmianami klimatu. 

(A) Skumulowany szereg czasowy. (B) Mapa badanego obszaru z wybranymi ośrodkami Majów przedstawionymi jako zielone kropki. (C) Zdjęcie zabytku Majów z okresu klasycznego (po lewej) i zdjęcie ośrodka miejskiego Majów z okresu klasycznego na nizinach (Palenque) (po prawej) (źródło: Ymblanter / Alfred Diem)

Analiza narzędzi kamiennych ujawnia, że pierwsi mieszkańcy Ameryki przybyli z Hokkaido i innych pobliskich wysp

Oryginalny artykuł: Análisis de herramientas líticas revela que los primeros pobladores de América llegaron desde Hokkaido y otras islas cercanas 

Badanie opublikowane w czasopiśmie Science Advances wskazuje, że korytarz przybrzeżny z północno-wschodniej Azji był szlakiem migracji w okresie ostatniego zlodowacenia, co potwierdza ciągłość technologiczna dwustronnych grotów, łączących stanowiska w Japonii z Ameryką Północną. Kompleksowa analiza technologiczna narzędzi, dostarcza jak dotąd najsilniejszych dowodów na poparcie teorii, że grupy ludzkie z późnego plejstocenu korzystały z nadmorskiej drogi wzdłuż Pacyfiku, z Azji Wschodniej, aby dostać się na kontynent amerykański. Badania, prowadzone przez antropologa Lorena Davisa z Oregon State University, dowodzą, że ci pionierzy nie byli odizolowaną anomalią, lecz integralną częścią globalnego, wzajemnie powiązanego świata paleolitu.

Mapa przedstawiająca lokalizację głównych regionów fizjograficznych wymienionych w tekście (A). Mapa przedstawiająca lokalizację stanowisk AUP w Ameryce Północnej wymienionych w tekście (B) (źródło ilustracji: czasopismo Science Advances)

INAH lokalizuje pozostałości prekolumbijskie w Xiutetelco (stan Puebla, Meksyk)

Oryginalny artykuł: El INAH localiza vestigios prehispánicos en Xiutetelco, Puebla 

W górach Sierra Nororiental w Puebli, w miejscowości San Juan Xiutetelco, Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku, za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), prowadzi od grudnia 2025 r. prace archeologiczne mające na celu wydobycie kluczowych materiałów prekolumbijskich i zrozumienie początków osadnictwa. Centrum obecnego miasta znajduje się na terenie dawnego, ważnego miasta prekolumbijskiego o powierzchni około 28 hektarów. Cechy architektoniczne odkrytych fundamentów sugerują istnienie dużego obszaru ceremonialnego, który służył również jako strategiczny punkt wymiany dóbr luksusowych na duże odległości.

Wśród znalezionych artefaktów wyróżnia się naczynie o średnicy okolo 30 cm (fot.Alberto Diez, INAH)