poniedziałek, 29 czerwca 2026

Nowo odkryte miasto Majów nazwano Minanbé (które to słowo w języku jukateckim oznacza "nie ma tu drogi")

Oryginalny artykuł: Bautizan como Minanbé, “no hay camino”, a ciudad maya virgen al norte de la Biosfera de Calakmul

Zrujnowane i nietknięte, z echem swojej historii zawieszonym od ponad tysiąca lat, Minanbé czekało na zespół meksykańskich i słoweńskich specjalistów pod przewodnictwem archeologa Ivana Šprajca. Zakamuflowane w gąszczu dżungli Rezerwatu Biosfery Calakmul w Campeche, dawne miasto mogło zostać nazwane jedynie zwrotem w języku Majów z Jukatanu: „nie ma tu drogi”. Tym odkryciem ekspert związany z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Sztuk i Nauk kończy trzy dekady swojego projektu poświęconego rozpoznaniu Centralnej Niziny Majów, skamieniałego krajobrazu archeologicznego, który był siedliskiem od 9 do 11 milionów ludzi w późnym okresie klasycznym (lata 600–900). 

Na terenie miasta znaleziono 14 stel i ołtarzy (fot. Quintín Hernández)  

czwartek, 25 czerwca 2026

W El Tigre (Petén) odkryto okrągłą budowlę, którą nazwano Okox („Grzyb”)

Oryginalny artykuł: Descubren estructura circular única en El Tigre, Petén, en buen estado de conservación 

Według badań przeprowadzonych przez członków projektu Lechugal Norte - El Tigre, stanowisko, położone 14 km od Nakbé i 16 km od Naachtún, nie posiada monumentalnej architektury, typowej dla miast Majów w północnej części Petén. Jest to jednak osada z terenami mieszkalnymi rozciągającymi się na przestrzeni kilku kilometrów kwadratowych. Mogła pełnić funkcję ośrodka administracyjnego lub gospodarczego. Znajdują się tam również skromne obiekty architektoniczne, wokół których toczyło się życie polityczne i religijne tego miejsca, zamieszkanego przez kilka tysięcy osób. Archeolodzy z Gwatemali, Francji, Meksyku i Kanady odkryli, że w tym miejscu znajdują się dwa akropole oddalone od siebie o zaledwie 50 metrów; jeden zajmowany był w Okresie Preklasycznym, a drugi w Okresie Klasycznym, ma to ogromne znaczenie dla udokumentowania przejścia między tymi dwoma okresami około 150 r. n.e.

Budowla nazwana Okox (źródło ilustracji Prensa Libre, dzięki uprzejmości Juliena Hiqueta)

niedziela, 21 czerwca 2026

Stela 46 z El Palmar w Campeche ujawnia najstarszą datę Długiej Rachuby Majów

Oryginalny artykuł: Monumento de El Palmar, en Campeche, revela la fecha de cuenta larga más antigua en las tierras bajas mayas 

W badaniu rzeźbionych zabytków, archeolodzy wykorzystali modelowanie trójwymiarowe z tradycyjnymi technikami. W sezonach terenowych 2007 i 2009 fotografowali Stele 45 i 46 w zróżnicowanych warunkach oświetleniowych za pomocą cyfrowej lustrzanki Nikon D70. Badania archeologiczne i epigraficzne przeprowadzone na stanowisku archeologicznym El Palmar w Campeche ujawniły, że Stela 46, odkryta w kompleksie architektonicznym na południowy zachód od Grupy Głównej, zawiera najwcześniejszy udokumentowany do tej pory ślad Długiego Rachuby na Nizinie Majów. Odkrycie jest efektem dwóch dekad badań prowadzonych przez Proyecto Arqueológico El Palmar (PAEP), pod kierownictwem archeologów Kenichiro Tsukamoto z University of California w Riverside w Stanach Zjednoczonych oraz Javiera Lópeza Camacho z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Mapa przedstawiająca Niziny Majów z zaznaczeniem El Palmar i innych miast Majów leżących w pobliżu (Projekt PAEP) 

środa, 17 czerwca 2026

Dwa 500-letnie ziemniaki odnaleziono w Tambo Viejo w Peru

Oryginalny artykuł: Desentierran dos papas de 500 años en un yacimiento inca de Perú: el dato que sorprendió a científicos

Dwa liofilizowane ziemniaki, liczące około 500 lat, odkryto w Tambo Viejo, na południowym wybrzeżu Peru, zgodnie z najnowszymi badaniami opublikowanymi w czasopiśmie Journal of Field Archaeology. Znalezisko jest nietypowe, te zachowane bulwy rzadko znajdują się w nienaruszonym stanie poza wysokimi Andami. Odkrycie dawnych ziemniaków potwierdza, że Imperium Inków transportowało podstawowe produkty żywnościowe z gór do regionów nadmorskich, korzystając z rozległych sieci logistycznych. Naukowcy podkreślają, że ten typ konserwacji żywności poprzez suszenie dostarcza bezpośrednich danych na temat mobilności kluczowych zasobów w czasach prekolumbijskich i pomaga lepiej zrozumieć organizację zaopatrzenia Inków.

Ziemniaki (chuños) znalezione podczas wykopalisk w Tambo Viejo (źródło ilustracji: artykuł Lidio M. Valdez i  Katrina J. Bettcher, Journal of Field Archeology)

sobota, 13 czerwca 2026

Ołtarz Majów i ofiary w opuszczonych miejscach w Belize podkreślają trwałość rytuałów

Oryginalny artykuł: Maya altar and offerings at abandoned Belize sites highlight enduring ritual activities 

Archeolodzy prowadzący wykopaliska na stanowiskach Majów w Kaxil Uinic i Ayiin Winik w Belize odkryli pierwszy udokumentowany ołtarz z Późnego Okresu Postklasycznego w tym regionie, a także dodatkowe dowody na to, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali opuszczone miejsca. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity, wskazuje, że działania te wpisują się w szeroki schemat kultu, jakim otaczano wcześniejszą cywilizację Majów w Okresie Postklasycznym, po jej upadku. Znaczący upadek klasycznej cywilizacji Majów nastąpił między około 750 a 900 rokiem, a wiele miast w północno-zachodnim Belize zostało opuszczonych około 900 roku. Jednak dowody z różnych stanowisk archeologicznych sugerują, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali te miejsca w celach rytualnych.

Mapa przedstawiająca stanowiska archeologiczne wspominane w publikacji (autor mapy: Amy Thompson, źródło ilustracji: Latin American Antiquity