poniedziałek, 27 lipca 2026

W świętym mieście Pacatnamú odkryto dowody na rytualne uczty i nieznaną wcześniej ceramikę

Oryginalny artykuł: Descubren evidencias de banquetes rituales y cerámica inédita en ciudad sagrada Pacatnamú

W ciągu zaledwie tygodnia wykopalisk w kompleksie archeologicznym Pacatnamú, położonym w dolinie Jequetepeque, projekt archeologiczny Pacatnamú udokumentował pozostałości żywności pochodzące z różnych stref ekologicznych, święty owoc używany w rytuałach krwi, fragmenty ceramiki w różnych stylach oraz procesy rytualnego pochówku w świątyniach, a także warstwy świadczące o ponownym zajęciu tego miejsca przez kultury Moche i Lambayeque. Ujawniła to archeolożka Carito Tavera, współdyrektorka Projektu Archeologicznego Pacatnamú, w oświadczeniu dla agencji Andina. podkreśliła, że odkrycia te pozwalają na rekonstrukcję życia rytualnego pielgrzymów, którzy na przestrzeni wieków przybywali do świętego miasta Pacatnamú. Badania prowadzi peruwiańsko-kanadyjski zespół pod kierownictwem profesora Edwarda Swensona z Uniwersytetu w Toronto i archeolożki Carito Tavery Mediny z Peruwiańskiego Instytutu Studiów Archeologicznych (IPEA). Oprócz pozostałości żywności i ceramiki w stylach nigdy wcześniej nieodnotowanych w dolinie Jequetepeque, badacze zidentyfikowali owoc o silnym znaczeniu rytualnym i ślady ceremonialnych zamknięć przed wzniesieniem na nim nowych budowli.      

Stanowisko archeologiczne Pacatnamú (fot. © ANDINA / Editora Perú)
                                     

czwartek, 23 lipca 2026

Elitarna budowla i kamienne płyty Tolteków odkryte podczas prac archeologicznych w Hidalgo

Oryginalny artykuł: Descubren estructura de élite y lápidas toltecas grabadas en salvamento arqueológico, en Hidalgo

Prawie tysiąc lat temu, w XII wieku, miasto Tollan Xicocotitlan było dalekie od swojej świetności, która przypadła na lata 900–1100, jednak wokół niego osiedliły się liczne grupy, które poprzez architekturę, przedmioty codziennego użytku, praktyki rytualne, a nawet swoje ciała, pragnęły pokazać się jako spadkobiercy tej przemijającej świetności. Świadczy o tym odkrycie pozostałości budowli o wymiarach 40 na 80 metrów, której dekoracja obejmowała przedstawienia chalchihuites (zielonych kamiennych paciorków kojarzonych z władzą i bogactwem), a także dwa nagrobki, które prawdopodobnie zostały oderwane od Piramidy B, w której znajdowały się ikoniczne postacie Atlantów w Strefie Archeologicznej Tula, w stanie Hidalgo. 

Pozostałości dawnej budowli (fot. Gerardo Peńa, INAH)

niedziela, 19 lipca 2026

Archeolodzy odczytali inskrypcję z VIII wieku w Gwatemali i odkryli imię pierwszego znanego astronoma Majów

Oryginlalny artykuł: Arqueólogos descifran una inscripción del siglo VIII en Guatemala y descubren el nombre del primer astrónomo maya conocido 

Zespołowi badaczy udało się rozszyfrować inskrypcję na stanowisku archeologicznym Xultun, która ujawnia tożsamość matematyka-astronoma z VIII wieku. Jest to jak dotąd jedyny znany przykład podpisu w tekście obliczeniowym cywilizacji Majów. Starożytne cywilizacje na całym świecie opracowały zaawansowane systemy obliczeń astronomicznych, ale o ile w Grecji, Indiach, Chinach czy Iraku można przypisać te osiągnięcia konkretnym myślicielom, o tyle naukowa tradycja Majów pozostała anonimowa w odniesieniu do poszczególnych autorów.

Położenie Xultun (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

środa, 15 lipca 2026

Ivan Šprajc prowadzi prace w El Yesal, jednym z największych miast Majów na Centralnych Nizinach

Oryginalny artykuł: Exploran el Yesal, una de las ciudades mayas más grandes de las tierras bajas centrales 

Gęsta roślinność Rezerwatu Biosfery Balam Kú kryje pozostałości El Yesal, jednego z największych miast w Centralnej Nizinie Majów, które po raz pierwszy stało się przedmiotem inspekcji w ramach projektu kierowanego przez profesora Ivana Šprajca z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk, mającego na celu uznanie tego obszaru mało zbadanego przez archeologię. Po wstępnym etapie, który doprowadził do odkrycia Minanbé, jego zespół przeniósł się na miejsce, aby zrealizować kolejny cel sezonu terenowego, zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Rady Archeologicznej Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Jedna z budowli w El Yesal (fot. Daniel Santaella, INAH)

sobota, 11 lipca 2026

Zmumifikowane psy odkryte w Tiahuanaco, które żyły jako towarzysze rodzin andyjskich

Oryginalny artykuł: Descubren perros momificados en Tiahuanaco que vivieron como compañeros de familias andinas

Naukowcy znaleźli szczątki psów pochowane w prekolumbijskich osadach w południowym Peru. Świadczy to o współistnieniu i szczególnym traktowaniu tych zwierząt w codziennym życiu kultury Tiahuanaco. Najnowsze badania w południowym Peru ujawniły, że ponad tysiąc lat temu mieszkańcy kultury Tiwanaku (Tiahuanaco) chowali swoje psy w pobliżu domów, jako symbol bliskiej, codziennej więzi, na długo zanim zwierzęta te stały się symbolami statusu społecznego. Dwa zmumifikowane psy znaleziono w domostwach, co rzuca nowe światło na relacje między ludźmi a zwierzętami w dawnym świecie andyjskim. Zespół kierowany przez archeolog Susan deFrance z University of Florida przeanalizował szczątki samicy w wieku poniżej roku i około trzymiesięcznego szczeniaka. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity,  wskazują, że zwierzęta umieszczano w małych jamach obok plecionych mat i prawdopodobnie owinięto liną, co sugeruje specjalne traktowanie po ich śmierci. 

Zmumifikowany pies znaleziony w Tiwanaku (fot. Susan deFrance)