INAH lokalizuje pozostałości prekolumbijskie w Xiutetelco (stan Puebla, Meksyk)

Oryginalny artykuł: El INAH localiza vestigios prehispánicos en Xiutetelco, Puebla 

W górach Sierra Nororiental w Puebli, w miejscowości San Juan Xiutetelco, Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku, za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), prowadzi od grudnia 2025 r. prace archeologiczne mające na celu wydobycie kluczowych materiałów prekolumbijskich i zrozumienie początków osadnictwa. Centrum obecnego miasta znajduje się na terenie dawnego, ważnego miasta prekolumbijskiego o powierzchni około 28 hektarów. Cechy architektoniczne odkrytych fundamentów sugerują istnienie dużego obszaru ceremonialnego, który służył również jako strategiczny punkt wymiany dóbr luksusowych na duże odległości.

Wśród znalezionych artefaktów wyróżnia się naczynie o średnicy okolo 30 cm (fot.Alberto Diez, INAH)  

Badania sugerują, że mumifikacja Chinchorro mogła pierwotnie być formą terapii przez sztukę

Oryginalny artykuł: Chinchorro mummification may have originated as a form of art therapy, study suggests

W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie Cambridge Archaeological Journal Bernardo Arriaza twierdzi, że praktyka sztucznej mumifikacji wśród ludu Chinchorro mogła powstać jako odpowiedź na wysoką śmiertelność niemowląt, a artystyczna mumifikacja zmarłych pomagała zminimalizować cierpienie rodziców i ich rodzin. Chinchorro byli niezwykle dynamiczną grupą wykwalifikowanych rybaków, rzemieślników i grabarzy, zamieszkującą wybrzeże pustyni Atakama w Chile. Najbardziej znani są z charakterystycznych sztucznych mumii, które powstawały między 7000 a 3500 rokiem p.n.e. 

Stanowiska Chinchorro wzdłuż wybrzeża Atakama, główne rzeki oraz szczegóły dotyczące złóż manganu wzdłuż rzeki Lluta w północnym Chile.: (a) Ogólny widok obszaru; (b) warstwy ukazujące ciemniejsze obszary minerałów (manganu) w żwirze z ujścia rzeki Lluta Valley, na wybrzeżu; (c) proces pobierania próbek ciemnego osadu z osadów żwirowych w dolinie Lluta, w rejonie Las Colcas, około 6,6 km w głąb lądu. Zbliżenie ujawnia naturalnie ziarnistą i drobną teksturę próbki osadu czarnego manganu (źródło ilustracji: czasopismo Cambridge Archaeological Journal )

Tomografia komputerowa ujawniła, że osoba, której mumię liczącą 1100 lat znaleziono na pustyni Atakama zmarła w wyniku rozległych obrażeń

Oryginalny artykuł: 1,100-year-old mummy found in Chile died of extensive injuries when a turquoise mine caved in, CT scans reveal

Zmumifikowane szczątki mężczyzny sprzed 1100 lat wskazują, że prawdopodobnie zginął on w wypadku podczas wydobywania turkusu w Chile. Jak wynika z przeprowadzonych badań, liczne ślady urazów tępego narzędzia odkryte na szkielecie mężczyzny sugerują, że zmarł on w wyniku obrywu skalnego lub zawalenia się kopalni. Naturalnie zmumifikowane ciało, wraz z darami grobowymi, w tym łukiem i strzałami oraz zestawem do wdychania narkotyków halucynogennych, zostało pierwotnie wykopane w latach 70. XX wieku na terenie tuż przy prekolumbijskiej kopalni turkusów w Salwadorze, mieście na północy Chile, na środku pustyni Atakama. Widoczne złamanie lewej kości podudzia mumii sugerowało, że mężczyzna mógł ulec wypadkowi, ale pełna analiza ciała została ukończona dopiero w 2023 roku.

Tomografia komputerowa zmumifikowanego górnika wykazała urazy pleców, żeber, obojczyków, łopatek i kości kończyn dolnych
(fot. Francisco Garrido i Catalina Morales)

Polowanie na wieloryby rozpoczęło się w Ameryce Południowej 5000 lat temu

Oryginalny artykuł: Whale hunting began 5,000 years ago in South America, a millennium earlier than previously thought

Polowania na duże wieloryby sięgają znacznie dalej w przeszłość, niż wcześniej sądzono. Nowe badania przeprowadzone przez Instytut Nauk o Środowisku i Technologii Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie (ICTA-UAB) oraz Wydział Prehistorii UAB ujawniają, że rdzenne społeczności w południowej Brazylii polowały na duże walenie 5000 lat temu, około tysiąca lat przed najwcześniejszymi udokumentowanymi dowodami pochodzącymi od społeczności Arktyki i północnego Pacyfiku. Wyniki przeprowadzonych prac opublikowane w czasopiśmie Nature Communications pokazują, że grupy zamieszkujące rejon zatoki Babitonga (Santa Catarina), które budowały sambaquis, monumentalne kopce z muszli wznoszone przez holoceńskie społeczeństwa wzdłuż wybrzeża Brazylii, opracowały specjalistyczne technologie polowań na duże wieloryby.

Ilustracja przedstawia dawnych mieszkańców południowej Brazylii polujących na duże wieloryby
(autor ilustracji: Patricia del Amo Martín)

Meksykańscy archeolodzy odkryli wspaniały grobowiec

Oryginalny artykuł: ​ El Gobierno de México anuncia el descubrimiento de una milenaria tumba zapoteca

W piątek 23 stycznia 2026 r., prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum Pardo ogłosiła najważniejsze odkrycie archeologiczne ostatniej dekady, dokonane przez Ministerstwo Kultury za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH): grobowiec Zapoteków datowany na rok 600. Jest to najważniejsze odkrycie archeologiczne ostatniej dekady w Meksyku ze względu na stopień zachowania i informacje, jakie dostarcza, powiedziała Claudia Sheinbaum Pardo, podkreślając, że jest to przekonujący przykład dawnej potęgi Meksyku.

Wygląd nowo odkrytego grobowca Zapoteków (fot. Luis Gerardo Peña Torres INAH)