Stela 46 z El Palmar w Campeche ujawnia najstarszą datę Długiej Rachuby Majów

Oryginalny artykuł: Monumento de El Palmar, en Campeche, revela la fecha de cuenta larga más antigua en las tierras bajas mayas 

W badaniu rzeźbionych zabytków, archeolodzy wykorzystali modelowanie trójwymiarowe z tradycyjnymi technikami. W sezonach terenowych 2007 i 2009 fotografowali Stele 45 i 46 w zróżnicowanych warunkach oświetleniowych za pomocą cyfrowej lustrzanki Nikon D70. Badania archeologiczne i epigraficzne przeprowadzone na stanowisku archeologicznym El Palmar w Campeche ujawniły, że Stela 46, odkryta w kompleksie architektonicznym na południowy zachód od Grupy Głównej, zawiera najwcześniejszy udokumentowany do tej pory ślad Długiego Rachuby na Nizinie Majów. Odkrycie jest efektem dwóch dekad badań prowadzonych przez Proyecto Arqueológico El Palmar (PAEP), pod kierownictwem archeologów Kenichiro Tsukamoto z University of California w Riverside w Stanach Zjednoczonych oraz Javiera Lópeza Camacho z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Mapa przedstawiająca Niziny Majów z zaznaczeniem El Palmar i innych miast Majów leżących w pobliżu (Projekt PAEP) 

Dwa 500-letnie ziemniaki odnaleziono w Tambo Viejo w Peru

Oryginalny artykuł: Desentierran dos papas de 500 años en un yacimiento inca de Perú: el dato que sorprendió a científicos

Dwa liofilizowane ziemniaki, liczące około 500 lat, odkryto w Tambo Viejo, na południowym wybrzeżu Peru, zgodnie z najnowszymi badaniami opublikowanymi w czasopiśmie Journal of Field Archaeology. Znalezisko jest nietypowe, te zachowane bulwy rzadko znajdują się w nienaruszonym stanie poza wysokimi Andami. Odkrycie dawnych ziemniaków potwierdza, że Imperium Inków transportowało podstawowe produkty żywnościowe z gór do regionów nadmorskich, korzystając z rozległych sieci logistycznych. Naukowcy podkreślają, że ten typ konserwacji żywności poprzez suszenie dostarcza bezpośrednich danych na temat mobilności kluczowych zasobów w czasach prekolumbijskich i pomaga lepiej zrozumieć organizację zaopatrzenia Inków.

Ziemniaki (chuños) znalezione podczas wykopalisk w Tambo Viejo (źródło ilustracji: artykuł Lidio M. Valdez i  Katrina J. Bettcher, Journal of Field Archeology)

Ołtarz Majów i ofiary w opuszczonych miejscach w Belize podkreślają trwałość rytuałów

Oryginalny artykuł: Maya altar and offerings at abandoned Belize sites highlight enduring ritual activities 

Archeolodzy prowadzący wykopaliska na stanowiskach Majów w Kaxil Uinic i Ayiin Winik w Belize odkryli pierwszy udokumentowany ołtarz z Późnego Okresu Postklasycznego w tym regionie, a także dodatkowe dowody na to, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali opuszczone miejsca. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity, wskazuje, że działania te wpisują się w szeroki schemat kultu, jakim otaczano wcześniejszą cywilizację Majów w Okresie Postklasycznym, po jej upadku. Znaczący upadek klasycznej cywilizacji Majów nastąpił między około 750 a 900 rokiem, a wiele miast w północno-zachodnim Belize zostało opuszczonych około 900 roku. Jednak dowody z różnych stanowisk archeologicznych sugerują, że Majowie z Okresu Postklasycznego nadal odwiedzali te miejsca w celach rytualnych.

Mapa przedstawiająca stanowiska archeologiczne wspominane w publikacji (autor mapy: Amy Thompson, źródło ilustracji: Latin American Antiquity) 

W Cuzco odkryto kolejną zaginioną cytadelę Inków

Oryginalny artykuł: Descubren en Cusco otra ciudadela perdida inca cuatro veces más grande que Machu Picchu 

Zaskakujące odkrycie archeologiczne, dokonane 225 kilometrów na północny zachód od Machu Picchu, w regionie Cuzco, ujawniło światu istnienie osady Inków znanej jako T'aqrachullo lub Ancocagua, która była cztery razy większa od słynnej na całym świecie cytadeli Inków w Machu Picchu i pełniła funkcję ośrodka politycznego, gospodarczego i religijnego aż do podboju Tahuantinsuyo. Ujawnił to prestiżowy magazyn National Geographic w artykule zatytułowanym Dentro de la búsqueda de la ciudadela perdida de los incas, autorstwa Alejandro Muñoza, w którym wskazano, że pozostałości T'aqrachullo znajdują się na płaskowyżu stanowiącym część kanionu nad rzeką Apurímac. Alejandro Muñoz wyjaśnia, że ruiny rozciągają się na powierzchni 17,40 hektara, obejmując obszar u podnóża płaskowyżu, co sprawia, że T'aqrachullo jest około cztery razy większe od Machu Picchu, położonego 225 kilometrów na północny zachód. 

Pozostałości dawnych budowli w T'aqrachullo (Fot. © ANDINA / Editora Perú) 

Naukowcy odkryli, że księżycowy kalendarz Zapoteków jest starszy niż do tej pory sądzono

Oryginalny artykuł: A Lunar Day Count at Monte Alban and the Chronology of Early and Middle Preclassic Zapotec Hieroglyphic Texts (ca. 496–221 BCE)

Naukowcy z Uniwersytetu w Albany (SUNY) i SUNY Plattsburgh rozszyfrowali dawny księżycowy system liczenia z hieroglificznych inskrypcji w Monte Albán w stanie Oaxaca w Meksyku. Praca, opublikowana w czasopiśmie Latin American Antiquity, dowodzi, że tzw. Glif W, powtarzający się symbol kalendarzowy na stelach i kamiennych tablicach, wskazuje, ile wieczorów od nowiu w dniu odnotowanego wydarzenia widoczny był sierp Księżyca. Dzięki temu odkryciu autorzy, John Justeson i Justin Patrick Lowry, byli w stanie określić bezwzględne odległości między siedmioma pełnymi datami za pomocą Glifu W i umieścić je w czasie rzeczywistym. Jedyna sekwencja zgodna z kalendarzem Zapoteków udokumentowana w XVII wieku obejmuje okres od 496 do 221 r. p.n.e. Monte Albán posiada najstarszy korpus tekstów hieroglificznych w Mezoameryce, zauważają autorzy w swojej publikacji. Artykuł ten pokazuje, że Glif W określa, ile wieczorów Księżyc był widoczny od nowiu w dacie, w której się znajduje, ustala odległości bezwzględne między siedmioma w pełni zachowanymi datami z zapisami Glifu W oraz identyfikuje wszystkie możliwe lokalizacje tej serii dat w czasie absolutnym. Glif W został zidentyfikowany przez meksykańskiego archeologa Alfonso Caso w 1928 roku, ale jego znaczenie pozostawało zagadką przez dziesięciolecia. Zaproponowano trzy główne hipotezy: że wskazywał on dzień w 20-dniowym miesiącu, że oznaczał numer treceny (okresu 13 dni) lub że odliczał miesiące w roku. Autorzy, przedstawiając konkretne dane, dowodzą, że wszystkie te interpretacje są błędne. Zamiast tego, po przeanalizowaniu odstępów między datami na dwóch kluczowych zabytkach, doszli do wniosku, że liczba towarzysząca Glifowi W rośnie i maleje zgodnie z cyklem trwającym około 29,53 dnia, co odpowiada dokładnej długości lunacji (czasu między dwoma nowiami). Innymi słowy, Zapotekowie zapisywali wiek księżyca w momencie każdego wydarzenia. 

Mapa stanu Oaxaca i stanowiska Monte Albán, (oparte na badaniach Urcida publikacja z 2001 roku, rysunek 4.25), położenie budowli w południowej części placu (oparte na badaniach Levine i współautorów 2021, rysunek 10) i wczesna konstrukcja Budowli J (oparte na badaniach Urcida i Joyce 2014, rysunek 9.6) (źródło ilustracji: Latin American Antiquity)