wtorek, 12 maja 2026

Podczas prac na linii kolejowej odkryto ołtarz Majów

Oryginalny artykuł: Preservan posible altar maya descubierto en salvamento arqueológico del Tren Maya de carga 

Budowla Majów, która mogła sprawować funkcje religijne została odkryta podczas prac prowadzonych w ramach Projektu Ratownictwa Archeologicznego Obwodnicy Kolejowej na Jukatanie. Obiekt ten stanowił część jednostki zamieszkiwanej ponad 1500 lat temu przez grupę Majów i stanowi obecnie przedmiot badań i prac konserwatorskich. Kompleks mieszkaniowy został zbadany w ramach wsparcia, jakiego Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), organ Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, udziela przy budowie linii kolejowej Tren Maya, który będzie kursował między miastami Poxilá i Paraíso, na południe od Progreso. 

Pozostałości dawnego ołtarza Majów (fot. Elizabeth Gutiérrez, Proyecto Tren de Carga) 

piątek, 8 maja 2026

W Virú odkryto dwie 4500-letnie świątynie ognia

Oryginalny artykuł: Fabuloso hallazgo: descubren dos templos de culto al fuego de hace 4,500 años en Virú 

4500 lat temu społeczności zamieszkujące rozległą dolinę Virú, na terenie dzisiejszego regionu La Libertad, uważały ogień za żywioł święty, który pozwalał na połączenie ze światem realnym oraz duchowym i boskim. Z tego powodu konieczne było budowanie świątyń i ołtarzy w celu odprawiania ważnych ceremonii kultu tego żywiołu. Pozostałości, które potwierdzają tę hipotezę, zostały niedawno odkryte przez zespół archeologiczny Projektu Archeologicznego Dolina Virú (PAVI) pod kierownictwem badacza Ferena Castillo Lujána. Są to dwie świątynie poświęcone kultowi ognia, pochodzące z późnego okresu archaicznego. Znaleziono je na stanowiskach archeologicznych huacas Cerrito 2 i Cerrito 3, udokumentowanych przez Gordona Willeya (1953) i w ramach projektu CHAVIMOCHIC; jednak wcześniej nie przeprowadzono tam żadnych wykopalisk. 

Grupa peruwiańskich archeologów odkryła w Viru dwie świątynie ognia (fot.© ANDINA / Editora Perú) 

poniedziałek, 4 maja 2026

INAH rejestruje nowe miasto Majów w stanie Quintana Roo

Oryginalny artykuł: El INAH registra sitio arqueológico de arquitectura monumental, en Quintana Roo 

Architektura Majów w stylu Petén jaśnieje wśród pozostałości stanowiska archeologicznego zarejestrowanego przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), agencję Ministerstwa Kultury Rządu Meksyku, w odpowiedzi na raport obywatelski z gminy Othón P. Blanco w Quintana Roo. Dawne miasto z czasów prekolumbijskich, nazwano El Jefeciño, ze względu na monumentalny charakter kompleksu, na który składa się 80 budynków. Zostało odkryte przez mieszkańców regionu podczas prac w ramach Projektu Ratownictwa Archeologicznego Tren Maya, koordynowanego przez archeologa Manuela Péreza Rivasa, na froncie 1 Sekcji 7. W tym kontekście Sekretarz Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśla, że rejestracja wzmacnia ochronę dziedzictwa archeologicznego i poszerza wiedzę na temat obecności Majów w południowej części Quintana Roo. Włączenie tego miejsca do prac INAH jest również wyrazem uznania dla wartości społeczności w ochronie pamięci historycznej, która należy do wszystkich. 

Pozostałości jednej z nowo odkrytych budowli Majów (fot. Karina Blancas i Sonny Ojeda)

czwartek, 30 kwietnia 2026

W Sacsayhuamán odkryto ukryty system miejski dróg, tarasów i budowli

Oryginalny artykuł: Descubren en Sacsayhuamán un sistema urbano oculto de vías, terrazas y estructuras, que replantea el origen de la capital del imperio Inca 

Szeroko zakrojony program teledetekcji, przeprowadzony na gęstej roślinności Parku Archeologicznego Sacsayhuamán, pozwolił na odkrycie sieci układów dróg, systemów tarasowych i budowli architektonicznych, które wcześniej pozostawały niewidoczne, co zmusza do ponownego rozważenia faz kształtowania się stolicy Imperium Inków. Dane, uzyskane w ramach międzynarodowego projektu Początki stolicy Inków, finansowanego przez program OPUS Narodowego Centrum Nauki w Polsce i koordynowanego przez Aleksieja Vranicha z Centrum Studiów Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego, zostały opracowane przez misję ITACA Instytutu Nauk o Dziedzictwie Kulturowym Włoskiej Narodowej Rady Badań Naukowych (CNR ISPC) pod kierownictwem Nicoli Masiniego. 

Mury poligonalne w Sacsayhuamán. Detal imponujących murów kamiennych perfekcyjnie obrobionych, stanowiących świadectwo zaawansowanych technik Inków (Fot. CNR ISPC - Missione ITACA)

niedziela, 26 kwietnia 2026

W Peru odkryto budowlę do obserwacji astronomicznych, która umożliwiła przewidywanie zmian pływów i klimatu 5000 lat temu

Oryginalny artykuł: Hallan en Perú una estructura de observación astronómica que permitía prever cambios de mareas y clima hace 5.000 años 

Wykopaliska koncentrowały się na Sektorze J1, obszarze strategicznie położonym w pobliżu głównych piramidalnych budowli osady Áspero. Z tego punktu można obserwować zarówno linię brzegową, jak i dolną część Doliny Supe, co umożliwiłoby systematyczny monitoring zjawisk naturalnych i astronomicznych podobnych do tych zidentyfikowanych już w Caral. Archeolodzy ustalili, że miejsce to przeszło cztery fazy budowy, z widocznymi zmianami w jego architekturze i funkcji na przestrzeni lat. W pierwszej fazie służyło jako publiczny budynek ceremonialny. Później zostało przebudowane i dodano owalną platformę o średnicy 3,18 metra i wysokości 63 centymetrów, z pionowym kamieniem, zwanym huancą, pośrodku, andyjskim elementem symbolicznym związanym z rytuałami i odniesieniami przestrzennymi.

Widok nowo odkrytej budowli o charakterze astronomicznym w Aspero (fot. Andina)