Cenote Yaakun w Playa del Carmen kryje szczątki prawdopodobnie dawnej kobiety

Oryginalny artykuł: Cenote Yaakun, en Playa del Carmen, resguarda los restos de una posible mujer antigua: Yatzil 

W przejrzystych głębinach cenoty Yaakun spoczywają szczątki prawdopodobnie dawnej kobiety. Zgodnie z majańskim słowem oznaczającym ten zbiornik wodny, które oznacza „kochać”, nadano jej imię Yatzil, czyli „ukochana osoba”. Nowo rozpoczęty projekt badawczy ma na celu zachowanie jej szczątków i innych artefaktów zanurzonych w cenocie. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że każde znalezisko archeologiczne, które udaje nam się chronić dzięki współpracy społeczności, wzmacnia naszą wiedzę o kulturach zamieszkujących to terytorium i potwierdza, że dziedzictwo jest wspólną odpowiedzialnością. Badania naukowe i zaangażowanie społeczne mają fundamentalne znaczenie dla zachowania tych kontekstów w nienaruszonym stanie i przekazania ich przyszłym pokoleniom.

Cenote Yaakun (fot.Gustavo García SAS-INAH)

Magazyny i kanały wentylacyjne z epoki Inków odkryte na stanowisku archeologicznym w Cajamarca

Oryginalny artykuł: Hallan colcas y ductos de ventilación de origen Inca en sitio arqueológico de Cajamarca 

Zimny wiatr wiejący przez dolinę Condebamba w prowincji Cajabamba w regionie Cajamarca, teraz otwarcie obwieszcza sekrety imperium. Na wysokości 3400 metrów nad poziomem morza, na szczycie znanym miejscowym jako Huaman Orco lub Chauchabamba, znajduje się stanowisko archeologiczne Wancasanga, ukazujące majestatyczny ślad logistyczny Imperium Inków. Po dziesięcioleciach oczekiwania, pierwszy sezon projektu badań archeologicznych Wancasanga 2026, kierowanego przez badacza Jerry'ego Solano Calderóna i finansowanego przez gminę dystryktową Condebamba, odsłonił imponujący kompleks magazynów państwowych, zwanych przez Inków colcas, który oparł się upływowi czasu.

Pozostałości dawnych kanałów wentylacyjnych (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Jak mieszkańcy Caral radzili sobie z trzęsieniami ziemi już 5000 lat temu

Oryginlany artykuł: Así fue el sistema de la primera civilización de América para resistir terremotos hace 5 mil años: estas eran las shicras de la cultura Caral 

Badania w strefie archeologicznej Caral ujawniły, w jaki sposób shicras, czyli worki wykonane z włókien roślinnych wypełnione kamieniami, były włączane do konstrukcji w celu zwiększenia ich stabilności w obliczu ruchów sejsmicznych. Jak mieszkańcom Caral udało się wznieść ogromne budowle około 5000 lat temu na terenie, gdzie ruchy ziemi są częścią historii naturalnej? Na długo przed pojawieniem się współczesnych obliczeń konstrukcyjnych, przepisów budowlanych czy technologii odporności na trzęsienia ziemi, starożytni mieszkańcy opracowali rozwiązanie, które pozwoliło im nadać swoim konstrukcjom większą stabilność, odpowiedź leży w shicras, jednym z najbardziej uderzających elementów architektury pierwszej cywilizacji w Ameryce. Te pozornie proste konstrukcje zostały umieszczone na platformach i fundamentach monumentalnych budowli Świętego Miasta Caral-Supe i innych osad tej tradycji kulturowej. Ich układ odzwierciedlał precyzyjne zrozumienie zachowania się tych budowli podczas trzęsień ziemi. 

Mieszkańcy cywilizacji Caral zbierają włókna roślinne i wytwarzają shicras, czyli worki z trzciny i totory, które stanowią część ich pradawnego systemu budowlanego odpornego na trzęsienia ziemi w Peru. (Zdjęcie: Strefa Archeologiczna Caral)

W Huaca Pucllana znaleziono szczątki ludzkie sprzed 1400 lat

Oryginalny artykuł: Hallan restos humanos de 1400 años de antigüedad en la Huaca Pucllana 

Ministerstwo Kultury (Mincul) poinformowało o odkryciu szczątków dorosłego mężczyzny, sprzed około 1400 lat, w Huaca Pucllana. Szczątki najprawdopodobniej zostały złożone jako ofiara podczas ceremonii zamknięcia podziemnego kanału związanego ze studnią ceremonialną. Za pośrednictwem Muzeum Stanowiska Huaca Pucllana, Ministerstwo Kultury wskazało, że kontekst archeologiczny odpowiada kulturze Lima i został wstępnie datowany na około 650 r. n.e. Zatem szczątki miałyby około 1400 lat. Ze względu na swoje cechy charakterystyczne i lokalizację odkrycie dostarcza nowych informacji na temat praktyk rytualnych rozwiniętych w okresie prekolumbijskim Huaca Pucllana. Osobnik został znaleziony leżący wzdłuż kanału, zorientowany z północy na południe, na lewym boku. Czaszka była zwrócona na zachód, a jej wzrok skierowany był w stronę piramidy i morza. Taki układ sugeruje, że umieszczono go celowo, aby stanowił część rytualnego zamknięcia budowli. Wstępne obserwacje odsłoniętej miednicy i grzebienia potylicznego sugerują, że może to być dorosły mężczyzna. Identyfikacja ta będzie jednak wymagała potwierdzenia specjalistycznymi badaniami antropologii fizycznej.

Pochówek znaleziony na terenie Huaca Pucllana (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Prace archeologiczne na terenie miasta Majów K’oxol Ja’ II na Jukatanie

Oryginlany artykuł: Salvamento arqueológico del Tren Maya de Carga localiza y preserva in situ el sitio K’oxol ja’ II, en Yucatán 

Oprócz władców i kapłanów zamieszkujących wielkie świątynie i pałace, starożytni Majowie, czyli ci, którzy nie należeli do elity, „przemawiali” również za pośrednictwem ofiar, studni i przestrzeni życiowych, takich jak te, które stanowiły K'oxol Ja' II, osadę archeologiczną położoną na Jukatanie, odkrytą, zarejestrowaną i zachowaną in situ przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Kompleks, składający się z 21 zabytków i towarzyszących im elementów naturalnych, odnaleziono w połowie 2025 r. podczas prac archeologicznych prowadzonych przez instytut na terenie terminalu multimodalnego Progreso (TMM), wzniesionego w ramach projektu Tren Maya de Carga (TDC).

Pozostałości dawnego miasta Majów (fot. Equipo de droneros de la TMM Progreso)