Pochówek dziecka z ofiarami znaleziony w kompleksie archeologicznym Huacas de Moche

Oryginalny artykuł: Trujillo: hallan entierro de niño con ofrendas en el Complejo Arqueológico Huacas de Moche 

Archeolodzy z kompleksu archeologicznego Huacas de Moche znaleźli grób półtorarocznego dziecka, który przedstawia wzór charakterystyczny dla kultury Moche. Dziecko zostało pochowane wraz z ofiarami w miejskim centrum stanowiska. Archeolog Jermi Mejía López wyjaśnił, że szkielet dziecka znaleziono w Kompleksie Architektonicznym 61. Leżało z głową zwróconą na południe, a nogami na północ. Zaznaczył również, że pochówkowi towarzyszyła ofiara pogrzebowa składająca się z dwóch gwizdków, grzechotki i naczynia, co stanowi informację o praktykach kulturowych i pogrzebowych tej społeczności, która zamieszkiwała to miejsce około 1500 lat temu. Kompleks architektoniczny nr 61 znajduje się w południowej części ośrodka miejskiego Moche i charakteryzuje się małymi platformami oraz ścianami działowymi, które wyznaczają przestrzenie dla różnych aktywności. Prace obejmują dokumentację graficzną, altimetryczną, fotograficzną, filmową i lotniczą, a na dalszych poziomach będą kontynuowane w celu identyfikacji transformacji architektonicznych.  

Stanowisko Huacas de Moche (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

   

Znalezisko archeologiczne w Cerro Mayal ujawnia dowody na istnienie warsztatów ceramicznych kultury Moche

Oryginlany artykuł: Hallazgo arqueológico en Cerro Mayal revela evidencias de talleres de alfarería mochica 

Zespół Programu Archeologicznego Chicama (PRACH) Narodowego Uniwersytetu San Marcos (UNMSM) rozpoczął prace wykopaliskowe na stanowisku archeologicznym Cerro Mayal, małej osady położonej w dolinie Chicama, w regionie La Libertad, znanej z koncentracji warsztatów produkujących ceramikę kultury Moche. W rozmowie z agencją Andina archeolog Henry Tantaleán, współdyrektor PRACH, ujawnił, że nowy sezon, który rozpoczął się w trzecim tygodniu lipca, pozwolił już na odkrycie nowych form, zwłaszcza figurek, i talerzy garncarskich w górnych warstwach stanowiska. Badacz dodał, że wykopaliska w tym miejscu, które rozpoczęły się w zeszłym roku, zostały wznowione w celu pogłębienia wiedzy na temat produkcji ceramiki.  

Jedna z figurek znalezionych w Cerro Mayal (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

             

W Boliwii odnaleziono rytualny ołtarz z piramidalnymi miedzianymi dzwonkami, co jest dowodem na to, jak potężne były święte dźwięki w Imperium Inków

Oryginalny artykuł: Hallan en Bolivia un altar ritual con campanas piramidales de cobre que revelan el poder de los sonidos sagrados en el Imperio Inca 

Zespół archeologów odkrył w Dolinie Oroncota ofiarę datowaną na ponad 500 lat, składającą się z sześciu piramidalnych miedzianych dzwonków, a także kamiennych amuletów i muszli, co dowodzi znaczenia muzyki metalicznej w ceremoniach rolniczych ludu Yampara i ich związku ze światem podziemnym. Na szczycie starego spichlerza, w osadzie lokalnej elity Yampara, archeolodzy Sonia Alconini i Walter Sánchez-Canedo odkryli niezwykłe znalezisko: zestaw sześciu miedzianych dzwonków wygiętych w kształt piramidy, złożonych jako rytualna ofiara ponad pięć wieków temu, w okresie ekspansji Imperium Inków przez południowe Andy. Odkrycie, opublikowane w czasopiśmie Cambridge Archaeological Journal, ujawnia muzyczne wyrafinowanie tych kultur i bezpośrednio łączy rytuały prekolumbijskie z obchodami karnawału, które do dziś kultywowane są w społecznościach Tarabuco i Jalqa, gdzie tancerze przywiązują dzwonki do piersi, aby „obudzić” ziemię i powitać żniwa. Stanowisko archeologiczne Yoroma, położone w dolinie Oroncota (Boliwia), było w okresie Inków (1400–1532 n.e.) ośrodkiem zamieszkiwanym przez elitę ludu Yampara, znanego w kronikach jako „Indianie łuku i strzał”. Naukowcy przeprowadzili wykopaliska na tym terenie, obejmujące 22 jednostki i znaleźli w jednej z okrągłych kamiennych budowli służących do przechowywania kukurydzy i ziemniaków (tzw. qollqas) niewielki, starannie ułożony depozyt rytualny. W centrum ofiary spoczywało sześć miedzianych dzwonków, ułożonych w trzy muzyczne grupy. Obok nich archeolodzy znaleźli rzeźbioną kamienną figurkę w kształcie kolby zboża – amulet płodności znany jako konopa, muszlę z gatunku Megalobulimus oblongus, polerowany kamień bazaltowy oraz kilka grzechotek wykonanych z miedzi, kamieni półszlachetnych i muszli.

Położenie centrum Yampara Yorona (źródło ilustracji czasopismo: Cambridge Archeological Journal 2026)

INAH zarejestrował 179 pozostałości archeologicznych w jaskini w Cintalapa w stanie Chiapas

Oryginlany artykuł: El INAH registra 179 piezas arqueológicas en una cueva de Cintalapa, Chiapas 

W pobliżu Arco del Tiempo, jednego z największych naturalnych sklepień na świecie, znajdującego się w kanionie rzeki La Venta, w gminie Cintalapa w stanie Chiapas, eksperci z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) udokumentowali jaskinię z 13 prekolumbijskimi depozytami rytualnymi, w których znajdowało się 179 prekolumbijskich eksponatów. Jest to jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich dziesięcioleci w tym regionie. Jaskinię, zwaną Mundo Zoque, odkrył lokalny przewodnik Jairo Díaz Barreiro, członek Sojuszu Przedsiębiorców Segmentu Przyrody AC, który w styczniu 2026 r. niezwłocznie powiadomił Centrum INAH w Chiapas w celu przeprowadzenia weryfikacji, która odbyła się między lutym a czerwcem. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że ochrona dziedzictwa zaczyna się od relacji zaufania między społecznościami a instytucjami odpowiedzialnymi za jego badanie i konserwację. Odkrycie jaskini Mundo Zoque pokazuje, że ta współpraca pozwala nam zachować wyjątkowe konteksty archeologiczne i poszerzyć naszą wiedzę o kulturach, które ukształtowały historię Meksyku.

Artefakty odkryte podczas wykopalisk (fot. Josuhé Lozada, INAH) 

Nowe odkrycia pokazały, że cywilizacja Aquiry zamieszkiwała południowo-zachodnią Amazonię przez miliony lat

Oryginlany artykuł: Descubren que la civilización Aquiry habitó la Amazonia suroccidental con millones de personas durante 1500 años y colapsó al mismo tiempo que los mayas 

Międzynarodowy zespół badaczy udokumentował za pomocą lotniczego skanowania laserowego istnienie ogromnej wielokulturowej cywilizacji, która rozwijała się w południowo-zachodniej Amazonii, między 600 r. p.n.e. a 850 r. n.e. W szczytowym okresie istnienia zamieszkiwały ją miliony ludzi. Wyniki badań, opublikowane po żmudnych badaniach terenowych obejmujących obszar około 4500 kilometrów kwadratowych, zmieniają obecną wiedzę na temat obecności człowieka w lesie deszczowym Amazonii przed przybyciem Europejczyków. Terytorium zajmowane przez cywilizację Aquiry obejmowało około 183 000 kilometrów kwadratowych, obszar porównywalny z obecnym terytorium Syrii. Na jego terenie zidentyfikowano pozostałości ponad 400 dobrze zachowanych stanowisk z monumentalną architekturą ceremonialną, a także późniejsze osady. Badania, którymi kierował Martti Pärssinen, emerytowany profesor Uniwersytetu Helsińskiego, polegały na wykorzystaniu technologii LiDAR (detekcji i pomiaru odległości światłem) w celu odwzorowania ukształtowania terenu pod gęstą roślinnością. W ten sposób odkryto tysiące śladów tej starożytnej cywilizacji na dotychczas niezbadanych obszarach lasu deszczowego. Jak stwierdza Martti Pärssinen, uzyskane wyniki podważają nasze rozumienie przeszłości regionu Amazonii. Badania pokazują, że wpływ człowieka na środowisko Amazonii był znacznie większy, niż wcześniej sądzono. Technologia LiDAR, wdrożona pod kierownictwem technicznym profesora Juhy Hyyppä z Instytutu Badań Geograficznych Finlandii (Narodowy Dyrektoriat Topografii Finlandii), objęła obszar około 4500 kilometrów kwadratowych, z czego ponad połowę wykorzystano do systematycznej oceny ruchów Ziemi.

Stanowisko archeologiczne Tequinho w Brazylii (fot. Uniwersytet w Helsinkach)