Zmumifikowane psy odkryte w Tiahuanaco, które żyły jako towarzysze rodzin andyjskich

Oryginalny artykuł: Descubren perros momificados en Tiahuanaco que vivieron como compañeros de familias andinas

Naukowcy znaleźli szczątki psów pochowane w prekolumbijskich osadach w południowym Peru. Świadczy to o współistnieniu i szczególnym traktowaniu tych zwierząt w codziennym życiu kultury Tiahuanaco. Najnowsze badania w południowym Peru ujawniły, że ponad tysiąc lat temu mieszkańcy kultury Tiwanaku (Tiahuanaco) chowali swoje psy w pobliżu domów, jako symbol bliskiej, codziennej więzi, na długo zanim zwierzęta te stały się symbolami statusu społecznego. Dwa zmumifikowane psy znaleziono w domostwach, co rzuca nowe światło na relacje między ludźmi a zwierzętami w dawnym świecie andyjskim. Zespół kierowany przez archeolog Susan deFrance z University of Florida przeanalizował szczątki samicy w wieku poniżej roku i około trzymiesięcznego szczeniaka. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Latin American Antiquity,  wskazują, że zwierzęta umieszczano w małych jamach obok plecionych mat i prawdopodobnie owinięto liną, co sugeruje specjalne traktowanie po ich śmierci. 

Zmumifikowany pies znaleziony w Tiwanaku (fot. Susan deFrance)

W Boliwii odkryto świątynię cywilizacji Tiwanaku

Oryginalny artykuł: Descubren un antiguo templo de la desaparecida civilización Tiwanaku, precursora del imperio Inca, en Bolivia 

Na południowych brzegach jeziora Titicaca w dzisiejszej Boliwii, jedna z najpotężniejszych i najbardziej zagadkowych cywilizacji Andów, Tiwanaku, rozwinęła się ponad tysiąc lat temu. Uważana przez archeologów za jedno z pierwszych złożonych społeczeństw w regionie i prekursora Imperium Inków. Jej nagły upadek około 1000 r. n.e. pozostawił więcej pytań niż odpowiedzi. Teraz grupa badaczy z Penn State University i Boliwii odkryła nieznaną dotąd świątynię, co może rzucić nowe światło na wspaniałość tej cywilizacji i jej wpływ na inne kultury płaskowyżu Andów. 

Mapa stanowisk archeologicznych związanych z cywilizacją Tiwanaku.
Czerwone kropki przedstawiają miejsca z zachowanymi platformami świątyń.
Zielone kropki miejsca, w których znaleziono ceramikę w stylu Tiwanaku i pochówki
(ilustracja: czasopismo Antiquity)

Rytualne zawiniątko z pozostałościami pięciu substancji psychoaktywnych

Oryginalny artykuł: Traces of five drugs found on 1000-year-old South American ritual kit

Na płaskowyżu Lipez, w południowo-zachodniej Boliwii, w schronisku skalnym na wysokości około 3900 m n.p.m. natrafiono na pochodzące sprzed 1000 lat artefakty, które służyły do zażywania substancji psychoaktywnych. Wśród znalezionych przedmiotów znajdowały się: wykonana ze skóry torba o długości 28 cm, para drewnianych tabliczek, rurki, dwie szpatułki z kości lamy, utkana opaska na głowę, kawałki zaschniętych łodyg roślin i woreczek sporządzony z trzech zeszytych lisich pysków. Tabliczki i rurki ozdobione są wizerunkami postaci ludzkich.

Postacie zdobiące rurkę i tabliczkę znalezione na płaskowyżu Lipez (fot. M. Miller et al.)

Bogactwo darów złożonych w rejonie rafy Khoa, w Jeziorze Titicaca

Oryginalny artykuł: Archaeologists discover 'exceptional' site at Lake Titicaca

Już w 2013 roku nurkowie amatorzy natrafili w rejonie rafy Khoa, w jeziorze Titicaca, na prekolumbijskie artefakty. Wówczas archeolodzy podwodni postanowili przeprowadzić tam dokładniejsze badania. Rafa znajduje się na głębokości powyżej pięciu metrów, w odległości około 10 kilometrów od północno-zachodniego krańca Wyspy Słońca. Obecnie Christophe Delaere (University of Oxford i Université Libre de Bruxelles), José M. Capriles (The Pennsylvania State University) i Charles Stanich (University of South Florida) przedstawili wyniki swych prac w artykule opublikowanym w Proceedings of the National Academy of Sciences.

Artefakty odkryte w rejonie rafy Khoa (fot. Teddy Seguin)

Nad jeziorem Titicaca powstanie podwodne muzeum

Oryginalny artykuł: El asombroso tesoro del Titicaca que sera parte de un gran museo submarino en Bolivia

W ostatnich latach, dzięki informacjom uzyskanym od ludności zamieszkującej okolice jeziora Titicaca w Boliwii, belgijski archeolog Christophe Delaere z Université Libre de Bruxelles natrafił w wodach jeziora na 24 miejsca z pozostałościami z czasów prekolumbijskich. Obecnie na brzegu jeziora, w miejscowości Santiago de Ojjelaya planuje się zbudowanie muzeum poświęconego nie tylko zatopionym budowlom, ale i tym położonym wokół Titicaca. Projekt, szacowany na około 10 milionów dolarów, jest finansowany przez rząd Boliwii przy wsparciu ONZ i agencji belgijskich. Otwarcie muzeum jest przewidziane na 2020 r.

Jedno z naczyń ceramicznych znalezionych w wodach jeziora Titicaca
(fot. Ministerstwo Kultury w Boliwii)

Wirtualna rekonstrukcja świątyni Pumapunku

Oryginalny artykuł: Scientists Virtually Reconstruct Magnificent Pre-Incan Temple

Świątynia Pumapunku („Brama Pumy”) została wzniesiona z wielkich bloków kamiennych około 1500 lat temu przez przedstawicieli kultury Tiwanaku, którzy zamieszkiwali ziemie dzisiejszej zachodniej Boliwii. Budowla ta uważana jest za szczytowe osiągnięcie prekolumbijskiej architektury andyjskiej. Zachwycali się nią już Inkowie, uważając za wyjątkowe miejsce, a konstrukcje w Tiwanaku stały się dla nich inspiracją do stworzenia własnego stylu architektonicznego. Pod wielkim wrażeniem świątyni Pumapunku pozostawali także hiszpańscy konkwistadorzy oraz inne osoby, które widziały ją w XVI i XVII w.

Pozostałości kompleksu świątynnego Pumapunku. Fotografię wykonał Max Uhle w 1893 roku

Przedmioty odkryte w Tiwanaku dowodzą zażywania środków halucynogennych

Oryginalny artykuł: Psychedelic culture tripped circa 500 AD

Od około 500 r. n.e., przez co najmniej 600 lat, przedstawiciele elity w południowo-środkowych Andach zażywali środki halucynogenne, czego dowodem są wymyślne akcesoria, opisane w najnowszym wydaniu czasopisma Antiquity. Odkryte przedmioty, wśród których znajdują się tabliczki do przygotowywania i zażywania takich środków, drewniana rurka, szpatułka i wielobarwna tkana opaska na głowę, rzucają nowe światło na styl życia i wierzenia mieszkańców Tiwanaku, leżącego w pobliżu Jeziora Titicaca w Boliwii.

Przedmioty odkryte w rytualnym zawiniątku w Cueva del Chileno (fot. Antiquity Publications)

Zmiany klimatyczne pchnęły Peruwiańczyków do migracji

Oryginalny artykuł: DNA study on mummies suggests climate instability drove ancient Peruvians to migrate. Phys. org 18.06.2014.

Międzynarodowy zespół ekspertów doszedł do wniosku, że migracje prekolumbijskich społeczeństw andyjskich były spowodowane zmianami klimatycznymi, a nie - jak dotychczas uważano - ekspansją imperium Wari. W artykule opublikowanym w Proceedings of National Academy of Sciences zespół opisuje przeprowadzone badania mitochondrialnego DNA pochodzącego z mumii w połączeniu z modelowaniem prawdopodobieństwa subiektywnego w celu określenia migracji mieszkańców Peru w latach 840 p.n.e a 1450 n.e.

Malowana tkanina kultury Wari (hiszp. Huari) z okresu 700-900 n.e. (fot. Wikimedia Commons)