Zmiany klimatyczne pchnęły Peruwiańczyków do migracji

Oryginalny artykuł: DNA study on mummies suggests climate instability drove ancient Peruvians to migrate. Phys. org 18.06.2014.

Międzynarodowy zespół ekspertów doszedł do wniosku, że migracje prekolumbijskich społeczeństw andyjskich były spowodowane zmianami klimatycznymi, a nie - jak dotychczas uważano - ekspansją imperium Wari. W artykule opublikowanym w Proceedings of National Academy of Sciences zespół opisuje przeprowadzone badania mitochondrialnego DNA pochodzącego z mumii w połączeniu z modelowaniem prawdopodobieństwa subiektywnego w celu określenia migracji mieszkańców Peru w latach 840 p.n.e a 1450 n.e.

Malowana tkanina kultury Wari (hiszp. Huari) z okresu 700-900 n.e. (fot. Wikimedia Commons)

Mikroby z koprolitów sprzed 1500 lat potwierdzają teorie archeologiczne

Oryginalny artykuł: Microbes from 1,500-year-old feces support archeological theories. Phys.org 20.05.2014.

Dzięki badaniom bakterii i grzybów znalezionych w skamieniałych odchodach mikrobiologowie mogą dostarczyć dowodów na poparcie hipotez archeologicznych odnośnie kultur, które zamieszkiwały Karaiby 1500 lat temu. Według Jessiki Rivera-Perez z University of Puerto Rico, która zaprezentowała wyniki badań, chociaż koprolity są często badane, nigdy nie były używane do określenia przynależności etnicznej i rozróżnienia między dwiema wymarłymi kulturami. Dzięki zbadaniu DNA zachowanego w skamieniałych odchodach z dwóch dawnych rdzennych kultur, badaczom udało się określić populacje bakterii i grzybów charakterystyczne dla każdej kultury oraz prawdopodobną dietę ich członków. Zdaniem Rivera-Perez badania paleomikrobiomu koprolitów potwierdzają hipotezę o zróżnicowanym pochodzeniu kultur karaibskich i dostarczają istotnych informacji na temat migracji dawnych populacji w regionie Karaibów.

Koprolity (skamieniałe odchody) sprzed 1500 lat odkryte w Vieques w Portoryko (fot.  Centrum Badań Archeologicznych na Uniwersytecie Portoryko w Rio Piedras)

Beringia amerykańską Atlantydą

Oryginalny artykuł: 10,000 years on the Bering Land Bridge: Ancestors of Native Americans paused en route from Asia. Science Daily 27.02.2014.

Badania genetyczne i klimatyczne wskazują, że po opuszczeniu Azji przodkowie rdzennych Amerykanów spędzili 10 tys. lat na krzewiastych nizinach szerokiego pomostu lądowego Beringa, który łączył wtedy Syberię i Alaskę. Dowodów archeologicznych brak, ponieważ pochłonął je ocean, kiedy poziom wód się podniósł. Dennis O'Rourke, antropolog z University of Utah, archeolog John Hoffecker z University of Colorado at Boulder, i Scott Elias, paleoekolog z University of London starają się pogodzić istniejące dowody genetyczne i paleośrodowiskowe potwierdzające obecność ludzi w Beringii z brakiem dowodów archeologicznych.

Współczesna linia brzegowa Syberii (po lewej) i Alaski (po prawej). Obszar ciemnozielony to Beringia, czyli lądowy pomost Beringa (obecnie pod wodą) pod koniec ostatniego zlodowacenia ok. 28-18 tys. lat temu, kiedy poziom morza był niski, a pokrywa lodu sięgała północnych stanów dzisiejszego USA (fot. Wlliam Manley, Instytut Badań Arktycznych i Alpejskich, Uniwersytet Kolorado)

Katastrofalne zmiany w diecie przyczyną wymierania megafauny

Oryginalny artykuł: Rob Payne. Climate change key to megafauna deaths. Phys.org 18.02.2014.

Badania antycznego DNA pomagają wyjaśnić przyczyny masowego wymierania megafauny, m.in. nosorożców włochatych, mamutów i innych wielkich ssaków ostatniej epoki lodowej. Trzydzieści zespołów z 12 krajów przeanalizowało 242 próbki osadów z wiecznej zmarzliny i osiem próbek zawartości przewodu pokarmowego dużych ssaków znalezionych w wiecznej zmarzlinie wokół Arktyki. Wyniki wskazują, że przyczyną masowego wymierania była utrata bioróżnorodności na skutek drastycznych zmian klimatycznych podczas maksimum ostatniego zlodowacenia 25-15 tys. lat temu, kiedy temperatury na Ziemi osiągnęły swoje minimum.

Szablastozębny smilodon i wilk straszny walczą o mamuta kalifornijskiego w La Brea Tar Pits, jednym z z najbogatszych stanowisk paleontologicznych późnego plejstocenu na świecie (rys. Robert Bruce Horsfall / Wikimedia Commons)

Jak tykwa trafiła do Ameryki

Oryginalny artykuł: Lizzi Wade Scientists Solve Mystery of World-Traveling Plant. Science 10.02.2014.

Tykwa pospolita (Lagenaria siceraria) była jedną z pierwszych udomowionych roślin i jedyną o globalnej dystrybucji już w okresie prekolumbijskim. Choć pochodzi z Afryki, była używana przez ludzi w Azji Wschodniej prawdopodobnie już 11 tys. lat temu, a w obu Amerykach ponad 10 tys. lat temu. Nie wiadomo jednak, w jaki sposób tykwa tak się rozprzestrzeniła, a w szczególności - jak i kiedy dotarła do Nowego Świata.  

Badania genetyczne współczesnych oraz archeologicznych egzemplarzy wykazały, że wszystkie prekolumbijskie tykwy są najbliżej spokrewnione z tykwą afrykańską, a nie azjatycką. Aby to wyjaśnić, badacze przedstawili model prądów oceanicznych, który pokazuje, że w późnym plejstocenie dzikie tykwy afrykańskie mogły po prostu dryfować przez Atlantyk.  Po dotarciu do Nowego Świata lokalne dzikie populacje prawdopodobnie rozprzestrzeniły się przy udziale megafauny,  żeby następnie zostać udomowione w kilku różnych miejscach na obu kontynentach amerykańskich.

Współczesne przedmioty wykonane z tykwy (fot. Wikimedia Commons)

Jedyny szkielet Clovis rozwiązuje zagadkę pochodzenia Amerykanów

Oryginalny artykuł: Mariette Le Roux America's only Clovis skeleton genome offers clues to Native American ancestry Phys.org 12.02.2014.

Prawie 13 tys. lat temu mały chłopiec zmarł w dzisiejszym stanie Montana na zachodzie USA. Żałobnicy pomalowali jego ciało czerwoną ochrą i pochowali z przedmiotami, które zapewne były w jego rodzinie od pokoleń. Po wielu tysiącach lat jego szczątki, odkopane przypadkiem na budowie w 1968 r., pomogły rozwiązać długotrwały spór na temat pochodzenia rdzennych Amerykanów i zasiedlenia obu Ameryk. Po odczytaniu genomu dziecka międzynarodowy zespół ekspertów oświadczył, że mogą potwierdzić, że współcześni rdzenni Amerykanie są bezpośrednimi potomkami ludzi, którzy przybyli z Azji około 15 tys. lat temu, a nie imigrantów z Europy.

Technologia kultury Clovis: grot z rogowca, pięściak z chalcedonu, pięściak z rogowca oraz kościany trzpień z ukośnie ciętymi końcami - wszystkie ze śladami ochry. (fot. Sarah L. Anzick)

Podwójny rodowód rdzennych Amerykanów

Oryginalny artykuł: Ancient Siberian genome reveals genetic origins of Native Americans. Phys.org 20.11.2013.

Badania genetyczne syberyjskiego szkieletu sprzed 24 tysięcy lat dostarczyły kluczowej informacji na temat pochodzenia rdzennych Amerykanów. Prehistoryczny Syberyjczyk okazał się genetycznym przodkiem współczesnych mieszkańców zachodniej Eurazji oraz bliskim krewnym współczesnych rdzennych Amerykanów. To zaskakujące odkrycie niesie ze sobą poważne konsekwencje dla zrozumienia, skąd wywodzą się przodkowie rdzennych Amerykanów, a także jak kształtował się genetyczny krajobraz Eurazji 24 tysiące lat temu. Raport międzynarodowego zespołu pod kierownictwem Centrum GeoGenetyki przy Duńskim Muzeum Historii Naturalnej (Uniwersytet Kopenhaski) ukazał się w internetowym wydaniu Nature. 

Szczątki chłopca z Malty w południowo-środkowej Syberii sprzed 24 tys. lat (fot. Państwowe Muzeum Ermitażu w Sankt Petersburgu)

Człowiek współczesny z jaskini Tianyuan miał wspólnych przodków z dzisiejszymi rdzennymi Amerykanami

Oryginalny artykuł: Ancient DNA Reveals Humans LIving 40,000 Years Ago in Beijing Area Related to Present-Day Asians, Native Americans. PhysOrg 21.01.2013.

Naukowcy zsekwencjonowali DNA komórkowe i mitochondrialne pobrane z nogi wczesnego człowieka współczesnego z jaskini Tianyuan w pobliżu Pekinu w Chinach. Badania wykazały, ze człowiek z Tianyuan ma wspólnego przodka z wieloma współczesnymi mieszkańcami Azji oraz rodowitymi Amerykanami. Ponadto okazało się, że udział DNA pochodzącego od neandertalczyków i od człowieka denisowskiego u tego wczesnego przedstawiciela człowieka współczesnego nie jest wyższy niż u ludzi żyjących w tym rejonie obecnie. 

Jaskinia Tianyuan (Google Maps)

Western Stemmed kontra Clovis - 2 punkty widzenia

Oryginalny artykuł: Oregon cave finds shed new light on early Americans. Archeo News 19.07.2012

Na północnym zachodzie USA znaleziono dowody na to, że technologia wytwarzania grotów zwana Western Stemmed z wczesnej epoki kamienia łupanego była tam stosowana przynajmniej 11.070-11.340 lat temu, czyli równocześnie lub nawet wcześniej niż kultura Clovis. Wcześni mieszkańcy jaskini Paisley w Oregonie pochodzili od mieszkańców Syberii/Wschodniej Azji i korzystali z tych jaskiń przynajmniej 12.450 lat temu. Natomiast w jaskiniach nie znaleziono grotów Clovis tradycyjnie wiązanych z pierwszymi Amerykanami 12-13 tysięcy lat temu. 

Datowanie grotów Western Stemmed na czasy przed kulturą Clovis komplikuje dyskusję na temat tego, czy różne technologie były stosowane w tym samym czasie i czy rozwinęły się niezależnie od siebie. Wyniki sugerują, że kultura Clovis mogła powstać na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych i rozprzestrzeniła się na zachód, podczas gdy tradycja Western Stemmed powstała na zachodzie i rozprzestrzeniła się na wschód. 

Przykłady technologii Clovis znajdowane są tylko w Nowym Świecie, natomiast Western Stemmed jest podobna do technik obróbki kamienia stosowanych w północno-wschodniej Azji. Co najmniej na trzech innych stanowiskach w zachodnich USA również znaleziono groty Western Stemmed w depozytach z wczesnego okresu.

Ostrze typu Clovis: smukłe, retuszowane po obu stronach ostrze liściowate.

A Clovis projectile point created using bifacial percussion flaking (phot. Wikimedia Commons)

Pierwsi imigranci w Ameryce

Oryginalny artykuł: Native American Populations Descend from Three Key Migrations. Science Daily 11.07.2012

Większość pierwszych osadników na kontynentach amerykańskich - od Kanady po Chile - pochodzi z pierwszej grupy imigrantów, która przekroczyła Beringię (most lądowy między Azją a Ameryką w okresie zlodowaceń) ponad 15 tysięcy lat temu. Następnie dwie kolejne migracje uzupełniły pulę genową, z tym że druga i trzecia migracja zostawiła ślady tylko w populacjach arktycznych posługujących się językami eskimo-aleuckimi oraz w kanadyjskiej populacji Chipewyan posługującej się jezykiem na-dene. Jednak nawet te populacje odziedziczyły większość genomu z pierwszej amerykańskiej migracji. Ludy eskimo-aleuckie otrzymały ponad 50% swojego DNA od "Pierwszych Amerykanów", a Chipewyan - około 90%. Wynika to z faktu, że późniejsze fale migracji z Azji mieszały się z napotkanymi po przybyciu wcześniejszymi osiedleńcami. 

Po znalezieniu się w Ameryce ludzie ruszyli na południe wzdłuż wybrzeża, a po drodze oddzielały się kolejne grupy, które osiedlały się w nowych miejscach. Po migracji przepływ genów między grupami był niewielki, szczególnie w Ameryce Południowej. 

Odkryto jednak dwa uderzające wyjątki. Po pierwsze lud Chibchan z Ameryki Środkowej ma korzenie zarówno w Ameryce Północnej jak i Południowej, co świadczy o jednorazowej migracji z Ameryki Południowej z powrotem na północ. Po drugie ludy Naukan i Czukczów mieszkające w północno-wschodniej Syberii noszą DNA "Pierwszych Amerykanów", tak więc pewna grupa eskimo-aleucka emigrowała z powrotem do Azji zabierając ze sobą geny amerykańskie.

Badania były koordynowane przez profesora Andresa Ruiz-Linares (UCL Genetics, Evolution and Environment), a publikacja ukazała się w Nature 11 lipca. 

Eskimoska (fot. Getty Images)

--------------------

Czytaj także: Kto odkrył Amerykę?, Co to jest Mezoameryka?, Iberia, nie Syberia?, Alternatywna historia podboju :-)

--------------------

Kto odkrył Amerykę?

- Jasiu, kto odkrył Amerykę?
- Krzysztof Kolumb w 1492.
- Niezupełnie.
- Wikingowie w roku 1000?
- Niezupełnie.
- ???

Kiedy Wikingowie, a następnie Kolumb i jego następcy dotarli do Nowego (dla nich) Świata, był on już zamieszkany przez tysiące ludzi o zróżnicowanej i bogatej kulturze. W Ameryce Północnej niezliczone plemiona "Indian" zamieszkiwały lasy, prerie i góry. W Ameryce Środkowej kwitły największe cywilizacje zachodniej półkuli: Majowie i Aztekowie. W Ameryce Południowej rosło w siłę potężne państwo Inków. Skąd wzięli się ci wszyscy ludzie na kontynencie, który ze wszystkich stron oblewają oceany? Czy jak Kolumb wyruszyli z Europy lub Afryki północnej i przepłynęli Atlantyk? Czy jak Wikingowie skorzystali z trasy północnej, płynąc od wyspy do wyspy ze Skandynawii, przez Islandię i Grenlandię aż do północnych krańców Ameryki? Okazuje się jednak, że pierwsi Amerykanie nie przybyli z Europy, która wtedy jeszcze była skuta lodem. Amerykę odkryli przybysze z zachodu. 

Zapisane w DNA

Około 13-15 tysięcy lat temu, kiedy w basenie Morza Śródziemnego ludzie zaczęli porzucać koczownictwo na rzecz osiadłego trybu życia i rolnictwa, poziom oceanów był chwilowo na tyle niski, że Cieśnina Beringa między Azją i Ameryką Północną przemieniła się w Przesmyk Beringa, otwierając wędrowcom wrota do Nowego Świata. Niewielka grupa licząca około 70 osób, podążając za dziką zwierzyną, wyruszyła w daleką podróż i odnalazła kraj mlekiem i miodem płynący. Wcześniej i później zapewne przybywały tam także inne grupy, ale badania genetyczne i antropologiczne sugerują, że znakomita większość mieszkańców obu Ameryk (szczególnie Południowej) pochodzi właśnie od tej niewielkiej grupy, która osiągnęła spektakularny sukces reprodukcyjny na kontynencie amerykańskim. 

Mapa pierwszej kolonizacji Ameryk (rys. Agnieszka Hamann)