Analiza narzędzi kamiennych ujawnia, że pierwsi mieszkańcy Ameryki przybyli z Hokkaido i innych pobliskich wysp

Oryginalny artykuł: Análisis de herramientas líticas revela que los primeros pobladores de América llegaron desde Hokkaido y otras islas cercanas 

Badanie opublikowane w czasopiśmie Science Advances wskazuje, że korytarz przybrzeżny z północno-wschodniej Azji był szlakiem migracji w okresie ostatniego zlodowacenia, co potwierdza ciągłość technologiczna dwustronnych grotów, łączących stanowiska w Japonii z Ameryką Północną. Kompleksowa analiza technologiczna narzędzi, dostarcza jak dotąd najsilniejszych dowodów na poparcie teorii, że grupy ludzkie z późnego plejstocenu korzystały z nadmorskiej drogi wzdłuż Pacyfiku, z Azji Wschodniej, aby dostać się na kontynent amerykański. Badania, prowadzone przez antropologa Lorena Davisa z Oregon State University, dowodzą, że ci pionierzy nie byli odizolowaną anomalią, lecz integralną częścią globalnego, wzajemnie powiązanego świata paleolitu.

Mapa przedstawiająca lokalizację głównych regionów fizjograficznych wymienionych w tekście (A). Mapa przedstawiająca lokalizację stanowisk AUP w Ameryce Północnej wymienionych w tekście (B) (źródło ilustracji: czasopismo Science Advances)

Wyniki badań artefaktów z groty Balamku na Jukatanie

Oryginalny artykuł: En la cueva de Balamku en Yucatan pudo usarse humo de pino para ofrendar a los dioses

W marcu bieżącego roku, Guillermo de Anda poinformował o odkryciu groty Balamkú, położonej w odległości 2,7 km od Piramidy Kukulkana (znanej też pod nazwą El Castillo) w Chichén Itzá, mieście Majów na Jukatanie (post: "Projekt GAM odsłania tajemnice jaskini w rejonie Chichen Itza"). W jaskini znaleziono siedem depozytów ofiarnych z setkami artefaktów, w tym naczynia ceramiczne, miniaturowe żarna i aż dwieście kadzielnic. Obecnie badacze przedstawili wyniki analiz zwęglonego materiału organicznego zachowanego we wnętrzu kadzielnic.

Jeden z depozytów ofiarnych w grocie Balamku
(fot. Karla Ortega, Projekt GAM)

Mija 60 lat od odkrycia groty Balamkanche

Oryginalny artykuł: Evocaran descubrimiento de Balamkanche en Coloquio dedicado a la arqueologia del Gran Acuifero Maya

Grota i cenote Balamkanché były po raz pierwszy badane przez specjalistów w 1959 roku. W ekspedycji, którą kierował wówczas amerykański archeolog Wyllys Andrews IV brali udział, między innymi, William Folan, George Stuart i Alfredo Barrera Vázquez. Wyprawa ta oficjalnie zapoczątkowała badania majańskich jaskiń.

Grota Balamkanche (fot. Karla Ortega)

W Meksyku odkryto grotę z jednymi z najstarszych malowideł naskalnych w Ameryce

Oryginalny artykuł: Investigan en Cuernavaca el hallazgo de una cueva que podria albergar las pinturas rupestres mas antiguas de America

Antropolog Rafael Rodríguez Brito, dzięki wskazówkom otrzymanym od jednego z mieszkańców Buena Vista del Monte, leżącego w rejonie miasta Cuernavaca (stan Morelos, Meksyk), znalazł grotę z malowidłami naskalnymi, przedstawiającymi głównie ludzkie dłonie. Poza tym, w jaskini zachowały się fragmenty ceramiki i małe kolby pierwotnej odmiany kukurydzy. Badacz niezwłocznie powiadomił o tym odkryciu Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Małe kolby kukurydzy znajdujące się we wnętrzu groty mogłyby dowodzić, że kukurydzę zaczęto uprawiać nie tylko w rejonie Chalco, ale i w okolicach Cuernavaca, o czym do tej pory nie wiedziano.

Nowo odkryta grota z malowidłami naskalnymi
(źródło fotografii: El Diario de Morelos)

Nowe informacje na temat słynnego szkieletu "Naia" z Hoyo Negro

Oryginalny artykuł: Presentan avances del Proyecto Arqueologico Subacuatico Hoyo Negro en congreso de Vancouver

Dr James C. Chatters, główny badacz i jeden z kierujących Projektem Archeologii Podwodnej Hoyo Negro przekazał najnowsze rezultaty badań słynnego szkieletu „Naia”, o którym pisałam w 2014 roku (czytaj: "Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu"). Do tej pory wiadomo było, że szkielet znaleziony w grocie Hoyo Negro (rejon Tulum, stan Quintana Roo, Meksyk) należy do dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, która przed około 13 000 lat żyła na ziemiach dzisiejszego Półwyspu Jukatan. W latach 2014-2016 grupa speleonurków, współpracując z miejscowymi i zagranicznymi ekspertami, zdołała zebrać 98 fragmentów szkieletu.

Czaszka i kości należące do "Naia" i znalezione w grocie Hoyo Negro (fot. Archiwum INAH-SAS)

Śmierć trójki dzieci na Alasce rzuca światło na życie pierwszych Amerykanów

Oryginalny artykuł: Archeologists discover remains of Ice Age infants in Alaska. Phys. org 10.11.2014.

Na Alasce odkryto szczątki dwojga niemowląt pochowanych ponad 11 tys. lat temu - są to szczątki najmłodszych zmarłych, jakie kiedykolwiek znaleziono w północnoamerykańskiej Arktyce. Zdaniem Bena Pottera z University of Alaska Fairbanks, stanowisko i znalezione na nim artefakty rzucają nowe światło na zwyczaje pogrzebowe ludzi, którzy zamieszkiwali ten rejon tysiące lat temu. Potter kierował zespołem archeologicznym, który na jesieni 2013 dokonał odkrycia na stanowisku Upward Sun River w pobliżu rzeki Tanana w środkowej Alasce. 

Potter i jego współpracownicy podkreślają, że znalezione ludzkie szczątki i towarzyszące im dary ofiarne, jak również pora roku, kiedy dzieci zmarły i zostały pochowane, otwierają nowy rozdział w naszym rozumieniu wczesnych społeczności: jak były zorganizowane, jakim niebezpieczeństwom musiały stawić czoła, jak traktowano najmłodszych członków grupy, jak postrzegano śmierć i jaką wagę przywiązywano do związanych z nią rytuałów.

Wykopaliska na stanowisku Upward Sun River (fot. Ben Potter)

Clovis polowali na gomfotery na "Końcu Świata"

Oryginalny artykuł: Archaeologists Discover One of the Oldest Known Clovis Hunting Sites in North America | Popular Archaeology 14.07.2014.

W 2007 archeolodzy z University of Arizona pod kierownictwem Vance'a Holliday'a rozpoczęli wykopaliska na stanowisku El Fin del Mundo (Koniec Świata) na pustyni Sonora w północno-zachodnim Meksyku. Znaleźli skamieniałe kości dużego zwierzęcia, które początkowo brali za bizona, ale kiedy w 2008 wreszcie znaleźli żuchwę okazało się, że były to kości dwóch gomfoterów - zwierząt wielkości współczesnego słonia, ale mniejszych od swoich wymarłych kuzynów mamutów. Niegdyś występowały powszechnie w Ameryce Północnej, ale dotychczas uważano, że zniknęły na długo, zanim ludzie dotarli tam 13-13,5 tys. lat temu. Datowanie radiowęglowe fragmentów węgla drzewnego i zwęglonych kości znalezionych na stanowisku wykazało z dużą pewnością wiek 13390 lat, co oznacza, że znalezione gomfotery są ostatnimi znanymi egzemplarzami swojego gatunku w Ameryce Północnej.

Trzej przodkowie słonia: (od lewej) mastodont, mamut i gomfoter (rekonstrukcja: Sergio de la Rosa)

Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu

Oryginalny artykuł: Encuentran en Hoyo Negro nuevas posibilidades para estudiar el origen del hombre americano

Przez ostatnie trzy lata specjaliści z Meksyku, USA i Kanady prowadzili dokładne badania ludzkiego szkieletu, odkrytego w zatopionej grocie Hoyo Negro na terenie meksykańskiego stanu Quintana Roo. Analizy laboratoryjne, przeprowadzone w USA i Kanadzie dowodzą, że szkielet pochodzi sprzed 12-13 tysięcy lat i stanowi najbardziej kompletny i genetycznie nietknięty szkielet znaleziony w Ameryce. Grota Hoyo Negro została zatopiona po ostatnim zlodowaceniu, które zakończyło się około 10 000 lat temu. Są to najstarsze szczątki zlokalizowane w Nowym Świecie. Szkielet należał do młodej dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, nazwanej przez uczonych „Dziewczyną z Hoyo Negro” lub „Naia”. Badania prowadzone są w ramach Projektu Archeologii Podwodnej Hoyo Negro, Tulum, Quintana Roo, w którym uczestniczą: Pilar Luna Erreguerena (specjalistka od archeologii podwodnej INAH w Meksyku), James C. Chatters (światowej sławy antropolog i paleontolog z Applied Paleoscience and Direct AMS, znany dzięki odkryciu i badaniom tzw. Człowieka z Kennewick), Dominique Risollo (archeolog z Instytutu Waitt), Alberto Nava Blank i Roberto Chávez Arce (członkowie Projektu Speleologicznego Tulum – PET). Poza Narodowym Instytutem Antropologii i Historii (INAH), cennego wsparcia udzielili, między innymi: National Geographic Society, Instytut Waitt, Archaeological Institute of America i National Science Foundation. Współpracowano także z archeolog Adrianą Velázquez Morlet, dyrektorem Centrum INAH w Quintana Roo.

Grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) (fot.Roberto Chávez Arce, INAH)

Pestki słonecznika z jaskiń w stanie Morelos (Meksyk)

Oryginalny artykuł: El girasol tambien fue domesticado en Mexico

W latach dziewięćdziesiątych XX wieku, w grotach Cueva del Gallo i La Chagüera w rejonie Ticumán (stan Morelos, Meksyk), archeolodzy odkryli ponad dziesięć tysięcy najróżniejszych szczątków pochodzenia organicznego, które zachowały się z czasów prekolumbijskich. Podczas dziesięciu sezonów prac prowadzonych w latach 1992 – 1999, w Projekcie Archeologicznym Ticumán uczestniczyli konserwatorzy oraz badacze reprezentujący wiele dyscyplin nauki: archeologię, biologię, zoologię, geomorfologię i antropologię fizyczną. W ostatnich latach przeprowadzono dokładną analizę części zebranego materiału, dzięki czemu dowiedziano się więcej na temat niektórych roślin uprawianych na ziemiach prekolumbijskiego Meksyku, a zwłaszcza o słoneczniku (Halianthus annuus).

Wnętrze jednej z jaskiń w okolicy Ticumán (fot. José Luis Alvarado / INAH)

Jedyny szkielet Clovis rozwiązuje zagadkę pochodzenia Amerykanów

Oryginalny artykuł: Mariette Le Roux America's only Clovis skeleton genome offers clues to Native American ancestry Phys.org 12.02.2014.

Prawie 13 tys. lat temu mały chłopiec zmarł w dzisiejszym stanie Montana na zachodzie USA. Żałobnicy pomalowali jego ciało czerwoną ochrą i pochowali z przedmiotami, które zapewne były w jego rodzinie od pokoleń. Po wielu tysiącach lat jego szczątki, odkopane przypadkiem na budowie w 1968 r., pomogły rozwiązać długotrwały spór na temat pochodzenia rdzennych Amerykanów i zasiedlenia obu Ameryk. Po odczytaniu genomu dziecka międzynarodowy zespół ekspertów oświadczył, że mogą potwierdzić, że współcześni rdzenni Amerykanie są bezpośrednimi potomkami ludzi, którzy przybyli z Azji około 15 tys. lat temu, a nie imigrantów z Europy.

Technologia kultury Clovis: grot z rogowca, pięściak z chalcedonu, pięściak z rogowca oraz kościany trzpień z ukośnie ciętymi końcami - wszystkie ze śladami ochry. (fot. Sarah L. Anzick)

Nowe jaskinie i cenote Majów

Oryginalny artykuł: Explora INAH tres sitios mayas ineditos
Zobacz także: Fotografie INAH

Dzięki archeologii podwodnej dowiedzieliśmy się o nowej studni cenote na Jukatanie i o dwóch nowych jaskiniach w stanie Campeche.

Cenote San Manuel ma 20 metrów głębokości. Prace archeologiczne były tutaj szczególnie trudne, gdyż nurkowie nie mogli przebywać pod wodą więcej niż 20 minut. Udało się jednak wydobyć ze studni dwie wazy Majów, pochodzące przypuszczalnie z lat 300 p.n.e. – 200 n.e., a zatem z późnego okresu preklasycznego. Jedna waza ozdobiona jest wizerunkiem antropomorficznym z elementami roślinnymi, a druga przedstawia twarz majańskiego dostojnika z diademem, na którym zachowały się jeszcze pozostałości niebieskiego i czerwonego barwnika. Poza tym znaleziono jeszcze około trzydziestu różnych naczyń ceramicznych, między innymi gliniane garnki i misy, a także szczątki ludzkie.

Prace w Cenote San Manuel (fotografia INAH)

Jaskinia Huachabi, o długości 500 metrów, znajduje się na terenie stanowiska archeologicznego Miramar, w rejonie Chenes (Campeche). W pięćdziesięciu miejscach natrafiono tam na najróżniejsze dary ofiarne, zwłaszcza naczynia ceramiczne, zniszczone w celach rytualnych już w czasach prekolumbijskich, a także szczątki zwierząt. Znaleziska datowane są na lata 600 – 900 n.e. W dwóch komnatach jaskini odkryto również fragmenty malowideł ściennych, przedstawiających postacie antropomorficzne, rośliny oraz insekty. Malowidła wykonano przy użyciu czerwonej glinki pochodzącej z jaskini i mogą okazać się znacznie starsze niż pozostałe dary ofiarne.

W jaskini Aktun aam, znajdującej się również na terenie stanu Campeche, Majowie odprawiali przypuszczalnie ceremonie inicjacyjne i puryfikacyjne. Archeolog Helena Barba Meinecke podkreśla, że w grocie o głębokości 200 metrów złożono naczynia i żarna, wykonane z wapienia znajdującego się wewnątrz jaskini i rytualnie zniszczone przez Majów.

Western Stemmed kontra Clovis - 2 punkty widzenia

Oryginalny artykuł: Oregon cave finds shed new light on early Americans. Archeo News 19.07.2012

Na północnym zachodzie USA znaleziono dowody na to, że technologia wytwarzania grotów zwana Western Stemmed z wczesnej epoki kamienia łupanego była tam stosowana przynajmniej 11.070-11.340 lat temu, czyli równocześnie lub nawet wcześniej niż kultura Clovis. Wcześni mieszkańcy jaskini Paisley w Oregonie pochodzili od mieszkańców Syberii/Wschodniej Azji i korzystali z tych jaskiń przynajmniej 12.450 lat temu. Natomiast w jaskiniach nie znaleziono grotów Clovis tradycyjnie wiązanych z pierwszymi Amerykanami 12-13 tysięcy lat temu. 

Datowanie grotów Western Stemmed na czasy przed kulturą Clovis komplikuje dyskusję na temat tego, czy różne technologie były stosowane w tym samym czasie i czy rozwinęły się niezależnie od siebie. Wyniki sugerują, że kultura Clovis mogła powstać na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych i rozprzestrzeniła się na zachód, podczas gdy tradycja Western Stemmed powstała na zachodzie i rozprzestrzeniła się na wschód. 

Przykłady technologii Clovis znajdowane są tylko w Nowym Świecie, natomiast Western Stemmed jest podobna do technik obróbki kamienia stosowanych w północno-wschodniej Azji. Co najmniej na trzech innych stanowiskach w zachodnich USA również znaleziono groty Western Stemmed w depozytach z wczesnego okresu.

Ostrze typu Clovis: smukłe, retuszowane po obu stronach ostrze liściowate.

A Clovis projectile point created using bifacial percussion flaking (phot. Wikimedia Commons)