Chan Chan: platforma grobowa ukazująca rytuały elity Chimú sprzed 600 lat

Oryginalny artykuł: Chan Chan: plataforma funeraria revela rituales de la élite Chimú de hace 600 años 

Platforma grobowa w Chimú, odkryta w nienaruszonym stanie przez peruwiańskich archeologów w kompleksie archeologicznym Chan Chan, nosi ślady ciągłej aktywności i użytkowania. Sugeruje to, że cywilizacja ta postrzegała niebiosa jako dokładne odbicie swojego terytorium: etap, w którym istnienie nie kończyło się, lecz trwało nieprzerwanie po ostatnim tchnieniu. Jorge Meneses, główny archeolog prowadzący wykopaliska, powiedział agencji Andina, że platforma, na której znaleziono główną postać i 37 jej towarzyszy, była stale poddawana manipulacjom, być może przez rodzinę lub osoby, które nią zarządzały, po śmierci członka elity Chimú.

Miejsce znalezienia platformy grobowej (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Dowody miałyby się znajdować w komnacie głównego bohatera, gdzie znaleziono częściowo zmieniony szkielet: część czaszki, szczękę, długie kości, a także bardzo cienką skórę z powodu upływu czasu. Jak podaje Jorge Meneses, niestety odkryto wtórny kontekst (pogrzebowy), co oznacza, że nie znaleziono go w stanie niezmienionym od momentu złożenia, ale nie oznacza to, że został zmieniony przez rabusiów; nie możemy zapominać, że istnieje wiele dowodów na to, że członkowie rodziny lub służba, która świadczyła usługi na platformie grobowej, dokonywali manipulacji pośmiertnych. 

Prace wykopaliskowe na terenie Chan Chan (fot.©ANDINA/Editora Perú) 

W wywiadzie dla agencji Andina badacz stwierdził, że istnieje możliwość, iż fragmenty szkieletu głównego osobnika zostały usunięte i wykorzystane przez rodzinę jako amulety lub relikwie. Innym wyjaśnieniem jest częściowe usunięcie szkieletu, ale archeolog uważa, że potrzeba więcej dowodów, aby potwierdzić tę teorię. Platforma grobowa składa się z komory centralnej i dwóch komór bocznych. Do komory centralnej, o szerokości 1,2 metra i głębokości 5 metrów, prowadzi wejście, a zaraz za nim schody, które pozwalają zejść około 2,5 metra do wnętrza komory, w której znajduje się również pusta wnęka. W tej komorze znajdowały się szczątki osoby, którą znaleziono na swego rodzaju materacu wykonanym z czerwonych i żółtych nici. Archeolodzy uważają jednak, że w rzeczywistości mogły to być materiały tekstylne, lecz z powodu upływu czasu pozostały z nich tylko nici. Na szczycie tego splotu nici, po bokach, znaleziono przedmioty, których główny bohater używał za życia, takie jak: ozdoby uszu, metalowe kubki i emblematy, koraliki, muszle Spondylusa i metalowe ozdoby. Po bokach znaleziono również dwie figurki, z których jedna miała 10 muszli Spondylus i Conus fergusoni, podczas gdy w drugiej elementy te były odwrócone, tzn. pojedyncza muszla Spondylus i 10 Conus fergusoni, co może oznaczać dualizm.

Muszle Spondylus i Conus fergusoni (fot.©ANDINA/Editora Perú) 

Jednym ze znalezionych przedmiotów, który najbardziej zaskoczył badaczy, jest drewniana skrzynia zawierająca 20 misternie wykonanych tkanin z haftowanymi postaciami. Uchwyt, który wydaje się mieć kształt muszli Spondylusa, jest nadal widoczny. Na uwagę zasługują również groty buław, których podstawy są w złym stanie, a także kilka długich przedmiotów pokrytych metalem, z ostrymi ostrzami na końcach, które mogły osiągać 1,70 metra długości. Chociaż początkowo sugerowano, że mogą to być narzędzia, Jorge Meneses uważa, że mogą to być laski mocy.

Drewnania skrzynia zawierająca szczątki tkanin (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Znaleziono również drewniany element, który mógł być użyty jako nagrobek i który był ozdobiony. Dwie komory boczne mają szerokość 1,5 metra, długość 8 metrów i głębokość 3,5 metra w stosunku do poziomu powierzchni roboczej. Zawartość obu komór była różna. W jednej brakowało szczątków kostnych, a znajdowały się w niej bronie i metalowe emblematy, w drugiej zaś pochowano dotychczas 20 osób, co zwiększa liczbę szczątków znalezionych na tej platformie grobowej do 38. Jorge Meneses zauważa, że postacie towarzyszące głównej osobie również miały ze sobą cenne przedmioty.

Aretfakty odkryte podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Spośród 38 szkieletów znalezionych na platformie grobowej, główna postać i dwóch jej towarzyszy znalezionych na szczycie noszą ślady czerwonej pigmentacji, uważanej za święty kolor kojarzony z rytuałami pogrzebowymi Chimú. Jorge Meneses wskazuje, że główna postać ma czerwoną pigmentację na szczęce, podczas gdy pozostałe dwie mają ją na czaszkach. Znaleziono również naczynia przedstawiające postacie z twarzami pomalowanymi na czerwono, więc możliwe, że jest to odzwierciedlenie sposobu, w jaki malowano twarze tych osób po śmierci.

Aretfakty odkryte podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Jorge Meneses, dodaje, że dość dziwne, że tylko trzy osoby zauważyły tę czerwoną pigmentację; musi to mieć związek, ale na tym etapie badań wciąż nie możemy stwierdzić, jaką rolę odegrała każda z nich. Archeolodzy zaznaczyli, że konieczne będzie przeprowadzenie badań DNA, aby ustalić, czy osoby towarzyszące głównemu bohaterowi były z nim spokrewnione, czy nie.

Artefakty odkryte podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Z przeanalizowanej bibliografii poświęconej kulturze Chimú wynika, że społeczeństwo to chowało swoich władców, Chimo Cápac, w obrębie murów obronnych lub pałaców; jednak platforma grobowa została znaleziona poza murami kompleksu Utzh An, lecz przylegała do południowej ściany. Dlatego, jak podkreśla archeolog Jorge Meneses, pochowana osoba nie była władcą, ale raczej ważną częścią złożonej struktury Chimú, choć nie można wykluczyć możliwości, że była władcą pobliskiej doliny.

Naczynia ceramiczne odkryte podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Najpierw trzeba zrozumieć kontekst, w którym te wydarzenia miały miejsce, ponieważ 600 lat temu, w późnym okresie Chimú, był to zapewne czas zmian, a ta platforma mogła zdefiniować wiele pojęć. Jorge Meneses ma więcej wątpliwości niż pewności, ale wie, że po raz pierwszy w historii peruwiańskiej archeologii odpowiedzi można uzyskać po szczegółowym zbadaniu tej platformy grobowej.

Naczynia ceramiczne odkryte podczas wykopalisk (fot.©ANDINA/Editora Perú)

Odkrycia te zaprezentowano światu 8 września w Chan Chan w obecności ministra kultury Alberto Beingolei, przedstawicieli władz regionu La Libertad oraz innych ważnych osobistości ze świata archeologii. Szczególną uwagę zwrócono na obecność Waltera Alvy, odkrywcy władcy Sipán. W ramach tego projektu badawczego powstało 95 miejsc pracy, w tym dla techników i personelu pomocniczego. Zakończenie prac wykopaliskowych planowane jest na dwa tygodnie, po czym rozpoczną się prace konserwatorskie, a następnie teren zostanie zakryty w celu zabezpieczenia przed El Niño.