Magazyny i kanały wentylacyjne z epoki Inków odkryte na stanowisku archeologicznym w Cajamarca

Oryginalny artykuł: Hallan colcas y ductos de ventilación de origen Inca en sitio arqueológico de Cajamarca 

Zimny wiatr wiejący przez dolinę Condebamba w prowincji Cajabamba w regionie Cajamarca, teraz otwarcie obwieszcza sekrety imperium. Na wysokości 3400 metrów nad poziomem morza, na szczycie znanym miejscowym jako Huaman Orco lub Chauchabamba, znajduje się stanowisko archeologiczne Wancasanga, ukazujące majestatyczny ślad logistyczny Imperium Inków. Po dziesięcioleciach oczekiwania, pierwszy sezon projektu badań archeologicznych Wancasanga 2026, kierowanego przez badacza Jerry'ego Solano Calderóna i finansowanego przez gminę dystryktową Condebamba, odsłonił imponujący kompleks magazynów państwowych, zwanych przez Inków colcas, który oparł się upływowi czasu.

Pozostałości dawnych kanałów wentylacyjnych (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Pierwsza systematyczna eksploracja stanowiska koncentrowała się na Sektorze C, obszarze, gdzie monumentalność Andów nabiera pełnego znaczenia. W Wykopalisku 02 badacze odkryli dwanaście okrągłych struktur ułożonych w uporządkowany kształt półksiężyca, graniczących ze stanowiskiem. Nieco dalej, w Wykopalisku 01, wyłonił się odosobniony budynek wyposażony w dwa mistrzowsko zaprojektowane kanały grzewcze. Archeolog Oswaldo Ezeta Latoche szczegółowo opisuje inżynierię stojącą za tymi osadami: kanały składają się ze ścian bocznych zbudowanych z ciosanych i częściowo obrobionych bloków kamiennych, na których umieszczono duże płyty kamienne, które miały pełnić funkcję dachu. Taka konfiguracja umożliwiała cyrkulację powietrza wewnątrz konstrukcji.  

Prace wykopaliskowe na terenie Wancasanga (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

             

Według Oswaldo Ezety pewność co do autentyczności pieczęci Inków umocniła się po odkryciu fragmentów aryballosu wewnątrz jednego z magazynów, co dowodzi, że lokalizacja geograficzna była wynikiem metodycznego planowania. Dodaje, że struktury te przypominają colcas odkryte w Qhapac Ñan, które z kolei mają taki sam układ otworów wentylacyjnych. Budowle te znajdują się na zachodnim krańcu sektora C, w miejscu narażonym na większe natężenie wiatrów, co sprzyjałoby prawidłowemu funkcjonowaniu kanałów wentylacyjnych. Dyrektor projektu Jerry Solano podkreśla, że lokalizacja kompleksu jest kolejnym interesującym elementem.

Prace na terenie Wancasanga (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

To naukowe odkrycie podejmuje wątek rozpoczęty w 1989 r. przez architekta José Pinedę Quevedo, którego pierwsze badania nad wzorcami osadnictwa w dolinie doprowadziły do pierwszej sektoryzacji tego miejsca. Ponad trzy dekady później, dzięki wsparciu Uchwały Dyrektoriatu nr 000302-2026-DCIA-DGPA-VMPCIC/, zespół złożony z archeologów Oswaldo Ezety i Diany Agapito Torres, antropolog Anny Vegi Fajardo, specjalistki ds. konserwacji Susy Esquivel Valverde i publicysty Felipe Arroyo Cornejo przywrócił stanowisku archeologicznemu Wancasanga czołową pozycję w archeologii północnej dzięki badaniom i wykopaliskom w sektorach C i D.

Fragment naczynia znalezionego podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Projekt wykracza poza badania akademickie i staje się modelem społecznym promowanym przez burmistrza Manuela Villara Romero, a koordynowanym przez Tanię Ávalos Jara, przedstawicielkę Zdecentralizowanej Dyrekcji Kultury w Cajamarca. Społeczność wioski Chauchabamba z dumą strzeże stanowiska archeologicznego, bezpośrednio uczestnicząc w wykopaliskach i warsztatach edukacyjnych organizowanych w szkołach na tym terenie. Dzięki strategicznej współpracy Muzeum Yachayhuasi w Cajabamba w zakresie fotograficznej rejestracji obiektów, Wancasanga jest przedstawiana jako propozycja wzbogacenia dziedzictwa kulturowego, która przyspieszy badania nad obecnością Tahuantinsuyo wraz z sąsiednimi miejscami, takimi jak Ichabamba, a jednocześnie otworzy nowe możliwości dla turystyki i rozwoju kulturalnego dla lokalnych mieszkańców.