Pikimachay: dowody znalezione w nowych badaniach potwierdzą starożytność tego miejsca

Oryginalny artykuł: Pikimachay: evidencias halladas en nueva investigación confirmarían antigüedad del sitio

W czerwcu rozpoczęły się nowe badania archeologiczne w okolicach jaskini Pikimachay, w dystrykcie Pacaycasa, w prowincji Huamanga. Ich celem jest poszerzenie wiedzy na temat pierwszych osad ludzkich na terytorium Peru, a jednocześnie wsparcie projektu muzealizacji promowanego przez Rząd Regionalny Ayacucho.  Archeolog José Ochatoma, który kieruje projektem, wyjaśnił agencji Andina News Agency , że badania te są prowadzone na zlecenie Rządu Regionalnego Ayacucho. Za pośrednictwem Regionalnej Dyrekcji Handlu Zagranicznego i Turystyki (Dircetur), Rząd Regionalny Ayacucho finansuje projekt, którego celem jest poprawa dostępu do Pikimachay i przekształcenie go w przestrzeń interpretacji i promocji dziedzictwa archeologicznego.

Prace na terenie jaskini Pikimachay (fot.©ANDINA/Editora Perú) 

Pikimachay jest uważane za jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w badaniach nad pierwszymi mieszkańcami Peru ze względu na prace przeprowadzone przez amerykańskiego archeologa Richarda MacNeisha w latach 1969–1970. Jego badania pozwoliły na odkrycie dowodów obecności człowieka, które początkowo datowano na około 22 000 lat temu, choć najwcześniejsze daty zostały później zakwestionowane przez społeczność naukową.

Prace na terenie jaskini Pikimachay (fot.©ANDINA/Editora Perú) 

W wywiadzie dla agencji Andina José Ochatoma, który kieruje zespołem archeologów z Narodowego Uniwersytetu San Cristóbal de Huamanga, wyjaśnił, że nowy etap badań nie będzie prowadzony głównie wewnątrz jaskini, ponieważ przestrzeń ta została już w dużej mierze przekopana podczas poprzednich badań. Oznajmił, że obecne prace koncentrują się przy wejściu do Pikimachay oraz w niewielkich schroniskach skalnych zlokalizowanych poza nim, a dokładnie w miejscach, gdzie planowana jest instalacja części infrastruktury turystycznej. Specjalista wyjaśnił, że władze regionalne Ayacucho planują budowę kładek, które ułatwią turystom przemieszczanie się, ponieważ obecnie występują tam obszary z luźnymi skałami i dużymi blokami, które mogą stwarzać zagrożenie. Wykopaliska prowadzone są w małych schroniskach na zewnątrz jaskini, gdzie natrafiono na znaczną ilość dowodów na obecność materiałów skalnych. Wśród dowodów odzyskanych w trakcie nowych wykopalisk znajdują się różnego rodzaju narzędzia kamienne oraz materiały używane do ich wyrobu. Archeolodzy zidentyfikowali kamienne młotki, rdzenie, odłupki, ostrza, narzędzia tnące i inne narzędzia noszące ślady użytkowania. Znaleziono również groty pocisków, co dostarcza informacji o aktywności grup ludzkich, które wykorzystywały jaskinię.

Jedno ze znalezisk w jaskini Pikimachay (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Badania pozwoliły również na odnalezienie szczątków kostnych fauny plejstoceńskiej, w tym kości odpowiadającej gigantycznemu leniwcowi, a także innych szczątków, które zostaną poddane analizie w celu ustalenia gatunku, do którego należały. Dowody te są szczególnie istotne, ponieważ odnoszą się do badań przeprowadzonych dziesiątki lat temu przez MacNeisha, który udokumentował w szczątkach Pikimachay zwierzęta zamieszkujące ten region w plejstocenie, w tym olbrzymie leniwce, paleolamy, paleokonie i paleodery. Celem nowych badań będzie dokładna identyfikacja gatunków i ustalenie ich związku z zawodami wykonywanymi przez człowieka. Archeolog wspomniał, że jednym z najważniejszych aspektów Pikimachay jest starożytność pierwszych osadników. Przypomniał, że MacNeish początkowo zaproponował fazę zwaną Pacaicasa, datowaną na około 22 000 r. p.n.e., ale dowody powiązane z tym etapem zostały później zakwestionowane, ponieważ niektórzy badacze uważali, że domniemane artefakty mogą odpowiadać skałom oderwanym od samej jaskini, a niekoniecznie przedmiotom zmodyfikowanym przez ludzi. José Ochatoma wyjaśnił, że chociaż kwestia wcześniejszej fazy wciąż jest przedmiotem debaty, dowody na istnienie późniejszych okresów są solidniejsze. Jego zdaniem nie ma wątpliwosci, co do tych 15 000 lat, ponieważ dawni mieszkańcy jaskini przynieśli do niej obcy materiał, z którego zrobili narzędzia. 

Szczątki kostne zwierząt znalezione podczas wykopalisk (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Dlatego też nowe badania będą miały na celu uzupełnienie poprzednich badań poprzez ponowną analizę odzyskanych materiałów. Badacz wyjaśnił, że nowe daty nie zostały jeszcze ustalone, ponieważ trwają prace terenowe. Po zakończeniu wykopalisk materiały zostaną przeanalizowane, a próbki węgla drzewnego i kości zostaną wysłane do specjalistycznych laboratoriów w celu przeprowadzenia datowania radiowęglowego. Odnalezione szczątki pozwalają nam przybliżyć sposób życia grup ludzkich, które zamieszkiwały Pikimachay w plejstocenie. José Ochatoma wyjaśnił, że jaskinia służyła jako tymczasowe schronienie dla różnych grup koczowników, którzy przemierzali ten teren w poszukiwaniu pożywienia. Obecność szczątków zwierząt z plejstocenu, powiązanych z narzędziami kamiennymi, wskazuje na działalność związaną z łowiectwem, przetwórstwem zwierząt i przygotowywaniem żywności. Narzędzia świadczą również o różnym poziomie wiedzy technologicznej. Wśród użytych surowców znajdują się ryolit, krzemień, kwarc i bazalt – materiały niewystępujące naturalnie w Pikimachay ani w jego bezpośrednim otoczeniu, a zatem musiały zostać przetransportowane z innego miejsca. Z tych kamieni wykonywano narzędzia tnące, skrobaki, skrobaki boczne, szydła i groty pocisków.

Jaskinia Pikimachay (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Według Ochatamy, skrobaki mogły być używane do obróbki skór, podczas gdy inne narzędzia służyły do ścinania roślinności lub wytwarzania przedmiotów takich jak kije i włócznie. Szydła z kolei mogły służyć do przebijania skór przeznaczonych do produkcji odzieży. Zbiór narzędzi pozwala nam zaobserwować ewolucję technologii kamieniarskiej i różne tradycje rozwijane przez grupy ludzkie zamieszkujące jaskinię w różnych okresach czasu. 

Pozostałości różnych kamieni znalezionych w jaskini (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Miejsce to jest również ważne dla naukowej debaty na temat procesu zaludniania Ameryki Południowej. Najbardziej powszechnie akceptowana teoria głosi, że pierwsze grupy ludzi przybyły na kontynent amerykański z Azji przez Cieśninę Beringa, a następnie przeniosły się do Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej. Jednakże badania archeologiczne ujawniły różne tradycje technologiczne powiązane z grupami łowców-zbieraczy, które przemieszczały się przez kontynent.

Widok z jaskini Pikimachay (fot.©ANDINA/Editora Perú) 

Ochatoma wyjaśnił, że Pikimachay może przyczynić się do zrozumienia, w jaki sposób te grupy przemieszczały się przez Andy i jakich technologii używały, aby przetrwać w różnych środowiskach. Archeolog zauważył, że w Ayacucho znajdują się również inne wczesne stanowiska archeologiczne, takie jak Jaywamachay i schronisko skalne Puente, gdzie również zidentyfikowano pozostałości przemysłu kamieniarskiego.

Prace w jaskini (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

Porównanie tych materiałów z dowodami znalezionymi na wyżynach Junín, na wysokim płaskowyżu i na wybrzeżu pozwoli nam określić możliwe podobieństwa i różnice w tradycjach technologicznych pierwszych mieszkańców.