Przywrócono dawny blask artefaktom ze złota i srebra z Grobowca 7 w Monte Albán

Oryginalny artykuł: Recuperan tonalidades y brillo de la colección de orfebrería de la Tumba 7 de Monte Albán

O artystycznych zdolnościach Misteków świadczą wspaniałe artefakty z Grobowca 7 w Monte Albán (stan Oaxaca, Meksyk), odkrytego w 1932 roku przez meksykańskiego archeologa Alfonso Caso. Grobowiec 7 pochodzi z wczesnego okresu klasycznego, ale złożone w nim dary są z okresu postklasycznego, kiedy Monte Albán zostało już opuszczone, a Grobowiec 7 służył jako podziemne sanktuarium związane z kultem przodków, których szczątki (datowane na lata 1200-1400) traktowano jako relikwie i przechowywano w tak zwanych „świętych zawiniątkach”. W ciągu ostatnich siedmiu lat, Sara Eugenia Fernández Mendiola, doświadczona restauratorka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), kierowała projektem konserwatorskim, którego celem było dokładne oczyszczenie i  przywrócenie dawnego blasku wykonanym ze złota i srebra przedmiotom znalezionym w Grobowcu 7. 

Jeden ze złotych artefaktów z Grobowca 7 (fot. CNCPC INAH)

Historia sztabki złota

Oryginalny artykuł: Confirman que "tejo de oro" del MNA si es del expolio espanol en la llamada "Noche triste"

13 marca 1981 roku, podczas prac budowlanych prowadzonych w stolicy Meksyku, w rejonie ulic Alameda Central i Avenida Hidalgo, Francisco Bautista natrafił na głębokości 4,80 m na sztabkę złota i przekazał ją archeologom. Obecnie artefakt jest wystawiony w Narodowym Muzeum Antropologii i najnowsze badania potwierdziły, że ta sztabka złota stanowi wyjątkowe świadectwo materialne tak zwanej „Noche triste” („Smutnej nocy”), związanej z ucieczką z Tenochtitlan Hernana Cortesa i jego ludzi 30 czerwca 1520 roku.

Sztabka złota w kolekcji Narodowego Muzeum Antropologii w mieście Meksyk
(fot. MNA-INAH)

"Różowe złoto" kultury Nahuange (Kolumbia)

Oryginalny artykuł: Rose gold jewelry was all the rage with Ancient Colombians

Marcos Martinón-Torres, archeolog z University College w Londynie zwrócił uwagę na ozdoby ze złota o różowym odcieniu, które w pierwszym tysiącleciu pojawiły się na ziemiach dzisiejszej Kolumbii. O ile na obszarze andyjskim rozwinięto mistrzowską technologię pozłacania przedmiotów poprzez nakładanie cienkich płatków złota na powierzchnię mniej cennego metalu, aby wydawały się one bardziej złote niż wskazywałyby na to użyte stopy, to artefakty o różowym odcieniu, ze względu na większą zawartość miedzi w stopie zdawałyby się w rzeczywistości mniej wartościowe.

Ozdoba nosa kultury Nahuange (fot. Clark Manuuel Rodriguez / Muzeum Złota w Bogocie)

Złoto w imperium Mexików

Oryginalny artykuł : El-oro - simbolo de poder y divinidad entre los Mexicas

Badacz Óscar Moisés Torres Montúfar, w swej książce Los señores del oro. Producción, circulación y consumo de oro entre los mexicas, wydanej przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), opowiada o znaczeniu złota w gospodarce Mexików. Autor poszukiwał informacji w najróżniejszych źródłach historycznych takich, jak: kroniki konkwistadorów, zakonników i urzędników Korony Hiszpańskiej, spisy inwentarza z czasów kolonialnych, rejestrujące przedmioty wysyłane do Hiszpanii, relacje geograficzne z XVI wieku oraz Matrícula de Tributos,  Códice Mendocino i  Códice Azoyú.

Ozdoba ze złota pochodząca z Tenochtitlan (fot. Maurico Marat / INAH)

Złoto docierało do Tenochtitlan drogą wymiany handlowej i w formie danin. Przeznaczone było tylko dla władców Mexików Huey tlatoani, którzy podkreślali swój status społeczny i szlachetne pochodzenie poprzez najróżniejsze ozdoby uszu i nosa, bransolety, zawieszki i diademy, wykonane ze złota i kamieni szlachetnych oraz piór egzotycznych ptaków. Jak podkreśla autor książki, władcy Mexików mogli obdarowywać przedmiotami ze złota wojowników szczególnie zasłużonych w bitwach, ale sprezentowane ozdoby wolno im było nosić jedynie podczas ceremonii o charakterze rytualnym lub politycznym. Huey tlatoani wykorzystywał również złoto aby przypieczętować przemierza oraz ugody polityczne i dyplomatyczne. Óscar Moisés Torres Montúfar powołuje się tutaj na relacje Bernala Díaz del Castillo, który wspomina, że w momencie przybycia Hiszpanów, ówczesny władca Moctezuma Xocoyotzin przekazał liczne przedmioty ze złota zarówno hiszpańskim żołnierzom, jak i ich indiańskim sprzymierzeńcom.

Złote artefakty Mexików (fot. Mauricio Marat / INAH)

Fotogaleria: Złoto Kolumbii

Dla dawnych mieszkańców Kolumbii złoto było metalem świętym, związanym ze Słońcem, ze stworzeniem i transformacją, kryjącym w sobie magiczną moc. Wyroby ze złota, lśniące i odbijające promienie słoneczne, stanowiły najwspanialsze dary ofiarne i ozdoby noszone podczas odprawiania rytuałów. Jako oznaka szczególnego prestiżu zastrzeżone były dla elity rządzącej i kapłanów. Kolumbijskie wyroby ze złota świadczą o wyjątkowym artyzmie i zaawansowanych technikach. Metalurgia dotarła na ziemie dawnej Kolumbii około VI w. p.n.e. i rozwijała się nieprzerwanie przez okres dwóch tysięcy lat. Większość złota pochodziła ze złóż w rzekach, spływających z Kordyliery Zachodniej i Centralnej. Metal wytapiano w ceramicznych tygielkach, umieszczonych w piecykach z wypalanej gliny. Najstarsza technika obejmowała kucie przy użyciu młoteczków wykonanych z żelaza pochodzenia meteorytowego. Inną techniką była metoda traconego wosku, która choć bardziej skomplikowana i czasochłonna, pozwalała na wykonanie przedmiotów szczególnie pięknych i delikatnych. Złoto mieszano też niekiedy z miedzią, w różnych proporcjach, otrzymując stop znany jako tumbaga. Do polerowania wykorzystywano narzędzia z metalu, rogu, kości lub kamienia, a w celu uzyskania połysku stosowano wodę z dodatkiem materiału ściernego, na przykład drobnego piasku. 

Chronologia poszczególnych kultur zamieszkujących ziemie Kolumbii

Mapa Kolumbii przedstawiająca ziemie zamieszkiwane przez poszczególne kultury

Artyści dawnej Kolumbii czerpali inspirację z otaczającego ich świata, a wyroby tamtejszych kultur – Calima-Malagana, Zenú, Quimbaya, Tolima, Urabá, Tairona, Nariño, Muisca, Cauca – charakteryzują się wyjątkowym bogactwem form i odmiennymi stylami. Spotykamy tu wizerunki najróżniejszych zwierząt: ptaków, nietoperzy, węży, jaszczurek i jaguarów. Wśród wspaniałych przedmiotów zachowały się maski, naszyjniki, dyski, pektorały, ozdoby nosa i uszu, zawieszki, szczypce, szpatułki, szpile do spinania tkanin czy też delikatne paliki służące do wydobywania z naczyń wapna, niezbędnego do uwolnienia alkaloidów z liści koki. Wapno przechowywane było w naczyniach zwanych poporos, których wspaniałe przykłady znajdujemy w kulturze Quimbaya, słynącej również ze złotych hełmów. Kultura Muisca jest natomiast znana z małych wotywnych figurek - tunjos - składanych jako dary ofiarne w świątyniach, lagunach i jaskiniach. Z kultury Nariño zachowało się wiele ozdób w formie małych złotych dysków - tinculpas, stanowiących części kolczyków.

Poniższe artefakty, pochodzące z Muzeum Złota w Bogocie (Kolumbia), można było podziwiać podczas czasowej wystawy „Oro de Colombia” w Museo Nacional de las Culturas w mieście Meksyk, w 2012 roku. Jedynie w przypadku kultury Quimbaya zostało dodanych kilka przedmiotów, znajdujących się w kolekcji Museo de América w Madrycie. 

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć / Click on photos to enlarge

CALIMA-MALAGANA

    

      

   

                

Bogactwo prekolumbijskiej Panamy

Oryginalny artykuł: Penn Museum exhibits spectacular finds form ancient Panama

Od lutego do listopada 2015 roku, W Penn Museum w Filadelfii będzie można podziwiać wystawę „Beneath the Surface: Life, Death, and Gold in Ancient Panama”. To dobra okazja, aby przypomnieć o odkryciach dokonanych na terenie stanowiska archeologicznego Sitio Conte, leżącego w odległości około 160 kilometrów na południowy zachód od miasta Panama.

Plakietka ze złota znaleziona w Sitio Conte (fot. Penn Museum)

Inkaskie i pre-inkaskie skarby na dnie Jeziora Titicaca

Oryginalny artykuł: Arqueólogos belgas hallan piezas de oro preincas en lago Titicaca. Peru21.pe 8.10.2013. Archaeologists discover Inca gold artifacts at Lake Titicaca. Peru This Week 9.10.2013.

Na dnie jeziora Titicaca belgijscy archeolodzy odkryli przedmioty ze złota i srebra, kości oraz ceramikę z okresu inkaskiego oraz pre-inkaskiego. Christophe Delaere z Uniwersytetu w Brukseli (współdyrektor projektu Huiñaimarca) poinformował, że są to prawdopodobnie dary ofiarne w postaci ceramiki, kości i płytek złota. W sumie znaleziono 2 tysiące przedmiotów i fragmentów artefaktów.

Przedmioty ze złota znalezione w darach ofiarnych na dnie jeziora Titicaca (fot. AP Photo / Ministerstwo Kultury Boliwii)

Polscy archeolodzy odkryli wspaniały grobowiec w Peru

Oryginalny artykuł: Heather Pringle First Unlooted Royal Tomb of Its Kind Unearthed in Peru. National Geographic 27.06.2013.
Galeria zdjęć National Geographic

Polsko-peruwiański zespół archeologiczny dokonał niezwykłego odkrycia: znaleźli pierwszy nieobrabowany królewski grobowiec, należący do starożytnej cywilizacji Wari, która zbudowała pierwsze imperium w Ameryce Południowej w latach 700-1000 n.e. Grobowiec sprzed 1200 lat był pełen złota i srebra. W jednej z komnat grobowych archeolodzy znaleźli ponad tysiąc artefaktów, w tym kunsztowną biżuterię ze złota i srebra, toporki z brązu i narzędzia ze złota, złożone przy ciałach trzech królowych Wari wraz ze szczątkami 60 innych osób, z których przynajmniej część została złożona w ofierze. Szefowie projektu Miłosz Giersz z Uniwersytetu Warszawskiego i Roberto Pimentel Nita przez wiele miesięcy zachowywali znalezisko w ścisłej tajemnicy, żeby nie sprowadzić na stanowisko złodziei. 

Polscy i peruwiańscy archeolodzy odkopują znacznik grobowca (fot. Miłosz  Giersz)

Dowody na dziedziczność władzy w prekolumbijskiej Panamie

Oryginalny artykuł: A.R. Wiliams. Pre-Hispanic Chiefs in Panama Were Born to Rule National Geographic 20.06.2013

W El Caño położonym 145 km na południowy zachód od miasta Panama archeolog Julia Mayo prowadzi wykopaliska na stanowisku należącym do nadal nienazwanej cywilizacji, która kwitła przez kilka stuleci przed przybyciem Hiszpanów na początku XV w. Konkwistadorzy, którzy opisywali te tereny, opowiadali o wielkich wodzach, którzy toczyli nieustanne wojny między sobą, aby zdobyć nowe terytoria i pojmać jeńców. Ale jak ci wodzowie obejmowali władzę? Czy zdobywali ją przez lata zaciekłych walk? Czy musieli pokonać poprzedniego wodza? Czy też władza przekazywana była z pokolenia na pokolenie w systemie dynastycznym?

Z tymi pytaniami na uwadze Mayo rozpoczęła wykopaliska dużego, okrągłego cmentarza z okresu prekolumbijskiego. Znaleziono tam szczątki 36 osób, w tym trzech, które pomogły odpowiedzieć na powyższe pytania: chłopcy w tej kulturze cieszyli się wysoką pozycją społeczną od momentu narodzenia.

Bransoleta dziecięca z dwoma wizerunkami boga-krokodyla (fot. Julia Mayo) 

Skały, minerały i metale prekolumbijskiego Meksyku

Mieszkańcy prekolumbijskiego Meksyku potrafili wykorzystać bogactwo skał i minerałów. Doświadczenie, zebrane podczas setek lat wytrwałej obserwacji cech tych minerałów, pozwoliło na rozwój metod ich otrzymywania i wykorzystania zgodnie z osiągnięciami technologicznymi i zapotrzebowaniem ludności. 

Do najważniejszych skał znanych na ziemiach dawnego Meksyku można zaliczyć:

1) bazalt i andezyt (wykorzystywany w rzeźbiarstwie oraz na elementy architektoniczne, do wyrobu przyrządów służących polerowaniu, a także moździerzy, naczyń, tłuczków i kruszarek); 

2) riolit (wykorzystywany w rzeźbiarstwie oraz na elementy wykończeniowe w architekturze); 

3) wapień (na wykończenia budowli, wypełnienia i podpory oraz w rzeźbiarstwie); 

4) łupki, serpentyn, kwarcyt (w rzeźbiarstwie oraz w produkcji broni i narzędzi); 

5) granit i dioryt (na groty strzał i włóczni, rylce, toporki, noże, cieślice, moździerze, iglice); 

6) krzemień (na groty strzał i włóczni, rylce, skrobaczki, igły i noże); 

7) obsydian (na elementy zdobnicze, noże, groty strzał i włóczni, ozdoby i zwierciadła); 

8) magnetyt (na korale i kolczyki); 

9) syderyt (do wyrobu zwierciadeł).

Olmecka rzeźba z bazaltu
(Park-Muzeum La Venta, Villahermosa, Meksyk)