Znalezisko archeologiczne w Cerro Mayal ujawnia dowody na istnienie warsztatów ceramicznych kultury Moche

Oryginlany artykuł: Hallazgo arqueológico en Cerro Mayal revela evidencias de talleres de alfarería mochica 

Zespół Programu Archeologicznego Chicama (PRACH) Narodowego Uniwersytetu San Marcos (UNMSM) rozpoczął prace wykopaliskowe na stanowisku archeologicznym Cerro Mayal, małej osady położonej w dolinie Chicama, w regionie La Libertad, znanej z koncentracji warsztatów produkujących ceramikę kultury Moche. W rozmowie z agencją Andina archeolog Henry Tantaleán, współdyrektor PRACH, ujawnił, że nowy sezon, który rozpoczął się w trzecim tygodniu lipca, pozwolił już na odkrycie nowych form, zwłaszcza figurek, i talerzy garncarskich w górnych warstwach stanowiska. Badacz dodał, że wykopaliska w tym miejscu, które rozpoczęły się w zeszłym roku, zostały wznowione w celu pogłębienia wiedzy na temat produkcji ceramiki.  

Jedna z figurek znalezionych w Cerro Mayal (fot. ©ANDINA/Editora Perú)

             

Fragment ceramiki dostarcza dowodu na obecność grup Misteków w Tlaxcala

Oryginalny artykuł: Fragmento cerámico arroja indicios de la presencia de grupos mixtecos en la Tlaxcala prehispánica 

Do dziś powszechne jest postrzeganie społeczeństwa Tlaxcallan jako zamkniętego na resztę kultur Mezoameryki, z powodu blokady nałożonej przez Azteków w ciągu ostatnich 60 lat w czasach prekolumbijskich. Jednak niedawne badania przeprowadzone przez Dział Badań Muzeum Ocotelulco w Tlaxcala, obejmujące ceramikę polichromowaną przypominającą kodeksy z późnego okresu postklasycznego (lata 1350–1521), dowodzą, że kultura ta pozostawała pod silnym wpływem Misteków. Hipotezę tę wysunął José Eduardo Contreras Martínez, badacz z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), w ramach analizy różnych eksponatów z kolekcji muzeum. Jako przykład podaje on postać nagiej kobiety pływającej w naczyniu, narysowaną na fragmencie ceramiki z kolekcji, a także malowidło ścienne z Tizatlán (stan Tlaxcala).

Fragment naczynia znalezionego na ziemiach Taxcallan (fot. Enrique Chávez, Centro INAH Tlaxcala) 

W Izúcar de Matamoros odnaleziono ludzkie szczątki i ceramikę

Oryginalny artykuł: Recuperan osamentas humanas y cerámica prehispánicas de más de 800 años de antigüedad, en Izúcar, Puebla 

W Izúcar de Matamoros (stan Puebla, Meksyk) natrafiono na pięć pochówków, które dostarczyły nowych informacji na temat osadnictwa w tym regionie. Groby mogły być związane z kompleksem mieszkalnym, pochodzącym z wczesnego okresu postklasycznego (lata 900–1200). Odkrycia dokonano 2 kwietnia podczas prac archeologicznych prowadzonych w ramach projektu konserwacji i rekonstrukcji parku publicznego (Zócalo) w tym mieście. Badania przyczyniają się do lepszego poznania historii ludności, zamieszkującej ten obszar, który odgrywał ważną rolę w czasach prekolumbijskich ze względu na żyzne ziemie i strategiczne położenie, stanowiąc przejście do innych regionów Mezoameryki. Wyniki prac dostarczą informacji na temat populacji osiedlonych w Dolinie Izúcar przed dominacją Azteków, która nastąpiła około 1400 roku i doprowadziła do powstania teorii, że mogły to być migrujące grupy Tolteków i Chichimeków. 

Jeden ze znalezionych pochówków (fot. Salvamento arqueologico Izucar-Zocalo)

Ceramiczna butelka w formie ryby suche

Oryginalny artykuł: Cusco: declaran a botella suche de cerámica Patrimonio Cultural de la Nación

Ceramiczna butelka w formie ryby suche (Trichomycterus rivulatus) została uznana za Narodowe Dziedzictwo Kulturowe Peru wraz z 179 powiązanymi z nią elementami mineralnymi, ponieważ jest uważana za symbol andyjskiej tożsamości kulturowej. Przedmiot i znajdujące się w nim minerały pochodzą ze stanowiska Qowiqarana, położonego w Parku Archeologicznym Sacsayhuamán. Wzięto pod uwagę fakt, że naczynie to posiada szczególną wartość ze względu na jego znaczenie historyczne, technologiczne, społeczne i naukowe, stanowiąc świadectwo praktyk ceremonialnych Inków w okresie Późnego Horyzontu.

Ceramiczna butelka w formie ryby suche (źródło fot. Andina)

Badanie ceramiki Wari dostarcza informacji na temat funkcjonowania imperium

Oryginalny artykuł: Lasers and chemistry reveal how ancient pottery was made, and how an empire functioned

Imperium Wari rozciągało się na ponad 1600 kilometrów na górzystych i przybrzeżnych obszarach prekolumbijskiego Peru w latach 600-1000. Pozostawiona przez dawnych mieszkańców ceramika daje archeologom wskazówki, jak funkcjonowało imperium. Nowe badania przeprowadzone przez uczonych z Field Museum w Chicago pokazują, że zamiast używać „oficjalnej” ceramiki Wari sprowadzanej ze stolicy, garncarze z całego imperium tworzyli własne naczynia dekorowane tak, aby naśladowały tradycyjny styl Wari. Aby to wykazać przeanalizowano skład chemiczny ceramiki za pomocą wiązek laserowych. Jak podaje M. Elizabeth Grávalos, w tym badaniu naukowcy przyjrzeli się idei kosmopolityzmu, włączenia różnych kultur i praktyk do społeczeństwa, starając się pokazać, że garncarze byli pod wpływem Wari, ale ten wpływ został zmieszany z ich lokalnymi praktykami kulturowymi, co doprowadziło do stworzenia własnych wersji ceramiki Wari.

Elizabeth Gravalos w jednym z domostw kultury Recuay na terenie stanowiska
archeologicznego Jecosh w Ancash (fot. Emily Sharp)

Ceramika pozwala poznać szlaki wodne pomiędzy wyspami na Karaibach

Oryginalny artykuł: Indigenous communities used the Caribbean Sea as an aquatic highway 

Dla ludności zamieszkującej tysiące wysp na Morzu Karaibskim jedynym sposobem utrzymywania wzajemnych kontaktów i wymiany towarowej były trasy morskie. Nawet słowo „kanoe” wywodzi się od terminu „kana:wa”, używanego przez Arawaków z Karaibów do określenia czółna wydrążonego z pnia drzewa. Jednak zrekonstruowanie tych szlaków wodnych nie jest łatwym zadaniem i można jedynie opierać się na śladach zachowanych w rejestrach archeologicznych. Naukowcy z Muzeum Historii Naturalnej na Florydzie, chcąc dowiedzieć się więcej o tych dawnych trasach morskich ludności z Karaibów, postanowili poświęcić więcej czasu ceramice i przeanalizowali 96 fragmentów wypalanych naczyń  pochodzących z jedenastu wysp. Uczeni podkreślają, że były to – jak do tej pory – najszersze tego rodzaju badania przeprowadzone na Wielkich Antylach i po raz pierwszy w przypadku ceramiki z Wysp Lukajskich, które obejmują Bahamy, Turks i Caicos. Lindsay Bloch zaznacza, że wcześniej skupiano się zazwyczaj na jednym miejscu lub jednej wyspie.

Jedno z naczyń ceramicznych znalezionych na Karaibach
(fot. Kristen Grace, Muzeum Historii Naturalnej na Florydzie)

Zawartość miniaturowych naczyń ceramicznych Majów

Oryginalny artykuł: WSU scientists identify contents of ancient Maya drug containers 

Grupa amerykańskich i meksykańskich uczonych, którą kierował Mario Zimmermann z Washington State University przeprowadziła szczegółowe analizy zawartości czternastu miniaturowych naczyń ceramicznych Majów. Do tej pory było wiadomo jedynie, że służyły one do przechowywania tytoniu. Dzięki nowym pracom zdołano zidentyfikować dwa rodzaje tytoniu, Nicotiana tabacum i Nicotiana rustica, a przede wszystkim po raz pierwszy natrafiono na pozostałości aksamitki błyszczącej (Tagetes lucida). Zdaniem badaczy, prawdopodobnie roślinę mieszano z tytoniem, aby palenie sprawiało większą przyjemność.

Miniaturowe naczynia ceramiczne Majów wykorzystane w badaniach
(fot.: Washington State University)

Badanie DNA odsłania historię pierwszych mieszkańców Karaibów

Oryginalny artykuł: Ancient DNA retells story of Caribbean's first people

Połączenie wyników prac archeologicznych z nowymi technologiami genetycznymi pozwoliło poznać lepiej historię pierwszych mieszkańców Wysp Karaibskich. Międzynarodowa grupa badaczy pod kierunkiem Davida Reicha z Harvard Medical School przeanalizowała genomy 263 osób. Dzięki genetyce można prześledzić na Karaibach dwie główne, oddzielone tysiącami lat fale migracyjne odrębnych grup ludzi, których dalecy krewni często zamieszkiwali różne wyspy. Uczeni opracowali również nową technikę, która umożliwia oszacowanie wielkości populacji w przeszłości. Jak zaznacza uczestniczący w badaniach archeolog William Keegan z Florida Museum of Natural History, starożytne DNA oferuje nowe, potężne narzędzie pomagające w rozwiązywaniu długotrwałych debat, potwierdzaniu hipotez i ujawnianiu wielu tajemnic. 

Narzędzia kamienne używane przez pierwszych mieszkańców Wysp Karaibskich
(fot. William Keegan)

Fotogaleria: Ceramika Majów - część III

W trzeciej części fotogalerii “Ceramika Majów” można obejrzeć najróżniejsze wazy, misy, talerze i dzbany. Są wśród nich zarówno bogato zdobione naczynia należące do przedstawicieli elity, jak i skromniejsze, których używali pozostali mieszkańcy w życiu codziennym. W Museo Amparo (Puebla, Meksyk) znajdują się naczynia pochodzące z meksykańskich stanów Jukatan i Campeche oraz z ziem Peten w Gwatemali. Kolekcja w Museo de Sitio de Palenque "Alberto Ruz L'Huillier” obejmuje naczynia znalezione na terenie Palenque. W Museo Regional de Chiapas (Tuxtla Gutierrez, Meksyk) większość naczyń, szczególnie polichromowane pochodzą z Lagartero, ale jest też kilka z Chinkultic, z Jukatanu i północnego Campeche, a także dzbany z regionu La Trinitaria. Bogatymi zbiorami może poszczycić się Museo Regional del Sureste de Peten (Dolores, Gwatemala), w którym przechowywane są naczynia z wielu okolicznych stanowisk archeologicznych: Aktun Ak’ab, Balam Na, Calzada Mopan, Copoja, Curucuitz, El Chal, El Chapayal, El Jilguero, El Ocote, Ix Ak, Ixcoxol, Ix Ek’, Ixkun, Ixtonton, Ixtutz, La Gloria, Maringa, Sacul, Sukche i Yaltutu. W kolekcji Museo de Ceramica w Tikal znajdują się naczynia znalezione na terenie tego miasta. W Museo de los Altos de Chiapas (San Cristobal de las Casas, Meksyk) można obejrzeć polichromowaną wazę znalezioną w Cerro Ecatepec, wazę i misę z Ixtapa oraz dzbany odkryte w jaskiniach La Mazacuata i Campo Alegre w stanie Chiapas. Archeologické Múzeum w Bratysławie ma w swych zbiorach kilka naczyń Majów z Nebaj, Peten i rejonu rzeki Usumacinty. 

kliknij na zdjęcie aby powiększyć / click on photo to enlarge

Museo Amparo (Puebla, Meksyk)

        

        

Fotogaleria: Psy w sztuce Mezoameryki

Najstarsze wizerunki psów w Mezoameryce sięgają okresu preklasycznego. Pochodzące z Tlatilco (Centralny Meksyk) i z ziem Zachodniego Meksyku figurki przedstawiają kobiety z pieskami na rękach, co dowodzi, że zwierzęta te były domowymi pupilami. Makiety domów znalezione w dzisiejszym stanie Nayarit ukazują również pieski jako wiernych towarzyszy w życiu codziennym.

a) b) c)

Trzy figurki z okresu preklasycznego przedstawiające kobiety z pieskami,

pochodzące z: a) i b) Tlatilco (Museo Nacional de Antropología, Miasto Meksyk),

c) ziem Zachodniego Meksyku (Museo “Rufino Tamayo”, miasto Oaxaca, Meksyk)

a) b)

Dwie makiety domów znalezione na terenie stanu Nayarit i znajdujące się w kolekcji

Museo Nacional de Antropología w Mieście Meksyk.

Na fot. a) widać pieska przed domem,

a na fot. b) można dostrzec pieska po lewej stronie, pod schodami

Psy towarzyszyły jednak ludziom nie tylko za życia, ale i po śmierci, stając się przewodnikami zmarłych w ich drodze w zaświaty. Uważano, że psy są istotami nocnymi, które z łatwością przemierzają pogrążone w ciemności ścieżki. W Mezoameryce wiązano psa z ogniem spadającym z nieba i z błyskawicami, które otwierały drogę do świata podziemnego. Nic zatem dziwnego, że w grobowcach znaleziono liczne naczynia w formie psów złożone jako dary pośmiertne, spośród których wyróżniają się artefakty z ziem Zachodniego Meksyku (zwłaszcza obecnych stanów Colima, Jalisco i Nayarit), przedstawiające psy w różnych pozach. Psy składano również bogom w ofierze oraz podczas uroczystości związanych z poświęcaniem świątyń i innych znaczących budowli. Mięsa psów nie jadano na co dzień, a jedynie przygotowywano z niego potrawy rytualne, spożywane podczas szczególnie ważnych ceremonii religijnych. 

kliknij na zdjęcie aby powiększyć/click on photo to enlarge

KULTURY ZACHODNIEGO MEKSYKU

Museo Nacional de Antropologia (Miasto Meksyk)

      

  

Na Jamajce odkryto pochówek i artefakty Indian Taino

Oryginalny artykuł: Taino find: Israeli miner turns over artefacts, remains found in Hellshire to heritage trust

Na terenie Jamajki dokonano znaleziska sięgającego czasów sprzed przybycia Hiszpanów, gdy wyspa była zamieszkiwana przez Indian Taino i nazywała się Xaymaca. W ostatnich dniach maja, na wzgórzach Hellshire w regionie Saint Catherine, w kamieniołomach umieszczono już ładunki materiału wybuchowego, kiedy nagle jeden z robotników zauważył jaskinię. Ponieważ wybuch mógłby doprowadzić do jej zawalenia, prace zostały wstrzymane, a kierownik Tal Giller wszedł do jaskini i zebrał znajdujące się tam pozostałości prekolumbijskie, w tym fragmenty szkieletu ludzkiego i naczyń ceramicznych.

Ceramiczna misa znaleziona podczas prac (źródło fot. The Gleaner)

Ceramika z Ayacucho (Peru) dostarcza informacji o początkach cywilizacji Wari

Oryginalny artykuł: Aayacucho: ceramica hallada en capital Wari revela origen del primer imperio del Peru

Naczynia ceramiczne odkryte w Ayacucho, kompleksie archeologicznym związanym z kulturą Wari, dostarczają kolejnych informacji na temat początków tej cywilizacji, rozwijającej się w latach 600-1200. José Ochatoma Paravecino, archeolog z Universidad Nacional San Cristóbal de Huamanga, odpowiedzialny za badania prowadzone na tym terenie podaje, że motywy ikonograficzne na 45 zrekonstruowanych do tej pory naczyniach potwierdzają związki początków kultury Wari z kulturami Nasca i Huarpa.

Archeolog José Ochatoma Paravecino z naczyniami odkrytymi w Ayacucho (źródło fot. Andina)

Machalilla - zapomniana kultura prekolumbijska z ziem Ekwadoru

Oryginalny artykuł: Machalilla, olvidada cultura precolombina de Ecuador

Mało znana kultura Machalilla rozwijała się w latach 1400-800 p.n.e. na południowym wybrzeżu Ekwadoru, pomiędzy dzisiejszymi prowincjami Manabi i Santa Elena. Obecnie nowe badania i wykopaliska podjęli tam naukowcy z Niemieckiego Instytutu Archeologii (Deutsches Archäologisches Institut – DAI) z siedzibą w Berlinie i z Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w Ekwadorze (Pontifica Universidad Católica de Ecuador – PUCE). Na pozostałości ceramiki Machalilla natrafił już w 1958 r. Emilio Estrada Icaza, który dwa lata wcześniej, w 1956 r., odkrył ślady znacznie starszej kultury Valdivia (3500-1800 p.n.e.).

Wykopaliska prowadzone przez badaczy z Niemiec i Ekwadoru (fot. DAI)

Rezultaty nowych badań ceramiki kultury Paracas

Oryginalny artykuł: Ancient Paracas pots reveal reptile pee pigments and cultural connections

Konserwatorka zabytków Dawn Kriss z Brooklyn Museum, we współpracy z innymi ekspertami przeprowadziła nowe badania barwnej ceramiki kultury Paracas (900-100 p.n.e.), charakteryzującej się różnorodnością motywów abstrakcyjnych, antropomorficznych i zoomorficznych. Okazało się, że naczynia dostarczają ważnych i zaskakujących informacji na temat stosowanych pigmentów, a przede wszystkim związków utrzymywanych z innymi kulturami.

Naczynie ceramiczne kultury Paracas (źródło fot. Kriss et al., Antiquity)

Przeanalizowano czternaście naczyń ceramicznych kultury Paracas, znajdujących się w kolekcjach American Museum of Natural History i Metropolitan Museum of Art. O ile czas i miejsce wykonania naczyń, a nawet kolory różniły się od siebie, o tyle badaczy zaintrygował skład substancji wiążącej pochodzenia roślinnego wykorzystywanej niemal we wszystkich przypadkach, choć nie udało się jeszcze jej zidentyfikować.

Naczynie ceramiczne kultury Paracas (źródło fot. Kriss et al., Antiquity)

Pozostałości wioski założonej przez osoby pochodzące z Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Arqueologos del INAH exploran los restos de una aldea teotihuacana de mil 700 anos en Coyoacan

Chociaż Teotihuacan zajmowało obszar o powierzchni ponad 22 kilometrów kwadratowych, to w rzeczywistości metropolia rozciągała się aż na Dolinę Meksyku, gdzie powstało około dziesięciu ośrodków prowincjonalnych, setka mniejszych i większych wiosek, około 150 niewielkich osad i dziewięć miejsc o przeznaczeniu ceremonialnym. W południowej części dzisiejszego Miasta Meksyk, na terenie Coyoacán istniała niegdyś jedna z 77 małych wiosek założonych przez ludność pochodzącą z Teotihuacan, o których wspominali William T. Sanders i jego współpracownicy, badający wzorce osadnictwa w tym regionie.

  

Teren prac wykopaliskowych w Coyoacán (fot. Mauricio Marat, INAH)

Zagadkowe "artefakty z Las Bocas"

W numerze 151. czasopisma Arqueología Mexicana zamieszczono bardzo ciekawy artykuł. w którym Eric Taladoire (emerytowany profesor archeologii z Université Paris 1) opowiada o szczególnych artefaktach, które opisywane są jako przedmioty w stylu olmeckim, pochodzące ze stanowiska archeologicznego Las Bocas, położonego w pobliżu Izúcar de Matamoros w meksykańskim stanie Puebla. W większości są to najróżniejsze naczynia (butle, wazy, misy) i figurki przedstawiające zwierzęta lub postacie ludzkie w różnych pozach i w stylu określanym jako „baby face”, a znacznie rzadziej przedmioty wykonane z kamienia lub jadeitu. Chociaż niektóre z tak zwanych „artefaktów z Las Bocas” znajdują się w muzeach (między innymi w Paryżu, Nowym Jorku, Princeton, Dallas, San Francisco, Waszyngtonie, Puebli i Mieście Meksyk), to jednak ich znacząca większość należy do prywatnych kolekcjonerów. Żaden z tych przedmiotów nie został znaleziony podczas prowadzonych pod nadzorem wykopalisk archeologicznych i wszystkie pojawiły się najpierw na czarnym rynku i w domach aukcyjnych, które niekiedy nawet nie specjalizują się w sztuce prekolumbijskiej.

Figurka w stylu olmeckim, określana jako pochodząca z Las Bocas
(źródło fot.: Arqueologia Mexicana, Raices)

Na terenie Chak Pet odkryto kolejne artefakty z okresu preklasycznego

Oryginalny artykuł: Continuan los descubrimientos en la antigua aldea prehispanica de Chak Pet en el puerto de Altamira

Od 11 lat prowadzone są prace na terenie prekolumbijskiego ośrodka Chak Pet, sięgającego okresu preklasycznego i poprzedzającego kulturę Huasteków, która znacznie później osiedliła się na tych ziemiach. Chak Pet, leżące w rejonie Altamira, w północnej części meksykańskiego stanu Tamaulipas, rozciąga się na obszarze 1 km z północy na południe i 300 m ze wschodu na zachód. Jak poinformował Gustavo Ramírez Castilla, archeolog z Centrum INAH–Tamaulipas i koordynator projektu, w ostatnim okresie odkryto tam dziesiątki najróżniejszych artefaktów pochodzących z lat 500 p.n.e. – 200 n.e. Do najciekawszych znalezisk należy ponad 150 glinianych figurek, zachowanych w całości lub we fragmentach i ułożonych promieniście, co zdaniem archeologów wskazywałoby na  specjalną ofiarę złożoną osobie, która być może została tam pochowana. Figurki pochodzą  z lat 100 p.n.e. – 200 n.e., najpóźniejszej fazy zamieszkiwania Chak Pet. Obecnie przygotowywany jest ich rejestr, po czym badacze będą kontynuować wykopaliska, aby przekonać się, czy rzeczywiście w tym miejscu znajduje się grobowiec.

Gliniane figurki w momencie odkrycia (fot. INAH-Tamaulipas)

  
Figurki po oczyszczeniu (fot. INAH-Tamaulipas)

Pochówki z rejonu Huanchaco

Podczas wykopalisk w sektorze Pampa La Cruz w Las Lomas (dystrykt Huanchaco, około 13 km od Trujillo, Peru) odkryto 47 pochówków ze szczątkami ludzkimi i ponad 100 naczyń ceramicznych, związanych z kulturami Salinar (400 p.n.e. – 300 n.e.), Viru (150 p.n.e. – 500 n.e.) i Chimu (1200-1400 n.e.). Pochówki znajdowały się w korytarzu odgrodzonym przez mury wzniesione z dużych bloków kamiennych, na które natrafiono podczas prac mających na celu przygotowanie terenu do poprowadzenia sieci wodno-kanalizacyjnej.

  

  

Naczynia ceramiczne znalezione podczas wykopalisk (fot. Reuters)