Sztuka tatuażu w prekolumbijskim Peru

Oryginalny artykuł: El arte del tatuaje en el Perú precolombino: técnicas ancestrales, influencia en la identidad y significado en el estatus social 

Na przestrzeni dziejów dawni mieszkańcy Peru starali się dzielić swoim dziedzictwem kulturowym na różne sposoby, czy to poprzez huacas, malowidła jaskiniowe, a nawet poprzez skórę. W prekolumbijskim Peru znane były tatuaże, a ich liczne przykłady zachowały się na zmumifikowanych ciałach znalezionych w grobowcach na ziemiach wzdłuż środkowego wybrzeża Peru. Praktyka tatuaży wykraczała poza estetykę i nabierała znaczeń kulturowych, duchowych i społecznych, dostarczając wskazówek na temat życia, tożsamości i wierzeń dawnych kultur. 

Mapka przedstawiajaca miejsca opisywane w artykule (rys. Benoit Robitaille, źródło: czasopismo Andean Past)

W Peru zidentyfikowano 29 nowych geoglifów

Oryginalny artykuł: Formidable hallazgo en Ica: descubren geoglifos con forma de felinos y seres antropomorfos

Ekipa złożona z 20 studentów i archeologa Omara Bendezú De la Cruz z Universidad Nacional San Luis Gonzaga w Ica (Peru) odkryła 29 nowych geoglifów, znajdujących się w prowincji Nazca, w regionie Ica. Geoglify przedstawiają dzikie koty i postacie antropomorficzne. 

Nowo odkryte geoglify w regionie Ica (fot. Andina)

Projekt badawczy, prowadzony za zgodą Ministerstwa Kultury, trwał przez cztery miesiące. Jak podaje Omar Bendezú De la Cruz, znalezione geoglify pochodzą z lat 300 p.n.e. - 100 n.e., obejmując okres od późnego Paracas do wczesnej Nasca.

Geoglify na zboczach wzgórz (fot. Andina)

Cenne tkaniny kultury Paracas powróciły do Peru

Oryginalny artykuł: Valiosos textiles Paracas hallados por Julio C. Tello regresan al Perú tras 90 años 

W ostatnim czasie wspominałam na blogu o odzyskaniu przez Meksyk i Kostarykę wielu prekolumbijskich artefaktów. Tym razem przyszła kolej na Peru, do którego powróciło 57 wielobarwnych tkanin kultury Paracas, pochodzących sprzed około 2000 lat. Na bardzo dobrze zachowane tkaniny natrafił w 1925 roku archeolog Julio Cesar Tello podczas prac na terenie cmentarza Wan Kayan, gdzie odkrył 429 zawiniątek grobowych związanych z kulturą Paracas.

Jedna z odzyskanych tkanin kultury Paracas (źródło fot.: Andina)

Na terenie Pampa de Nasca odkryto nowy geoglif

 Oryginalny artykuł: Arqueologos descubren un nuevo geoglifo en la pampa de Nasca

Na zboczu wzgórza Pampa de Nasca (departament Ica, Peru) odkryto geoglif przedstawiający dzikiego kota. Natrafiono na niego podczas prac przy punkcie widokowym Mirador Natural, skalistym wzgórzu w okolicy 426. kilometra południowej części Autostrady Panamerykańskiej, z którego można obserwować geoglify w formie krzyżujących się linii różnej długości i szerokości.

Nowo odkryty geoglif przedstawiający dzikiego kota
(źródło fot. Ministerio de Cultura, Peru)

Rezultaty nowych badań ceramiki kultury Paracas

Oryginalny artykuł: Ancient Paracas pots reveal reptile pee pigments and cultural connections

Konserwatorka zabytków Dawn Kriss z Brooklyn Museum, we współpracy z innymi ekspertami przeprowadziła nowe badania barwnej ceramiki kultury Paracas (900-100 p.n.e.), charakteryzującej się różnorodnością motywów abstrakcyjnych, antropomorficznych i zoomorficznych. Okazało się, że naczynia dostarczają ważnych i zaskakujących informacji na temat stosowanych pigmentów, a przede wszystkim związków utrzymywanych z innymi kulturami.

Naczynie ceramiczne kultury Paracas (źródło fot. Kriss et al., Antiquity)

Przeanalizowano czternaście naczyń ceramicznych kultury Paracas, znajdujących się w kolekcjach American Museum of Natural History i Metropolitan Museum of Art. O ile czas i miejsce wykonania naczyń, a nawet kolory różniły się od siebie, o tyle badaczy zaintrygował skład substancji wiążącej pochodzenia roślinnego wykorzystywanej niemal we wszystkich przypadkach, choć nie udało się jeszcze jej zidentyfikować.

Naczynie ceramiczne kultury Paracas (źródło fot. Kriss et al., Antiquity)

Trepanacja czaszek w prekolumbijskim Peru

Oryginalny artykuł: Los incas fueron lideres en el campo de las trepanaciones

John Verano, antropolog z Tulane University (Nowy Orlean, Luizjana) od dwudziestu lat bada trepanację czaszek stosowaną przez kultury prekolumbijskie i zdołał już udokumentować 800 czaszek ze śladami trepanacji. Chociaż świadectwa trepanacji znajdujemy też w innych częściach świata, czego dowodzi liczba czaszek zgromadzonych w muzeach i kolekcjach prywatnych, to nigdzie nie była ona praktykowana na tak dużą skalę, jak w dawnym Peru. Pierwsze przykłady trepanacji czaszek pochodzą od przedstawicieli kultury Paracas. Później pojawiła się na południowym wybrzeżu Peru i w centralnej części Andów, szczególnie w rejonie Huarochiri. Zachowały się również świadectwa z północnych regionów, Amazonii i rejonu Cusco w czasach Inków. Był to zatem proces, który rozwijał się przez ponad 2000 lat.

Czaszka z prekolumbijskiego Peru ze śladami kilku trepanacji (fot. John Verano)

Co włosy mumii Paracas mówią o diecie mieszkańców Wari Kayan

Oryginalny artykuł: Mummy Hair Reveals Ancient South American Diet

W 1925 roku, na terenie tak zwanej Nekropolii Paracas w Wari Kayan, na południowym wybrzeżu Peru, archeolog Julio Tello odkrył liczne mumie, które dzięki suchemu klimatowi zachowały się w bardzo dobrym stanie. Znalezione wówczas pięknie tkaniny z wełny, bawełny i innych włókien roślinnych trafiły do muzealnych kolekcji na całym świecie. Jednak nadal niewiele wiadomo o kulturze Paracas. W ostatnim czasie, grupa uczonych pod kierunkiem dr antropologii Kelly Knudson z Arizona State University przeprowadziła badania włosów mumii sprzed 2000 lat, aby przekonać się, czy mogłyby dostarczyć informacji na temat diety dawnych mieszkańców Wari Kayan.

Jedna z badanych mumii (fot. Elsa Tomasto Cagigao)

W rejonie Palpa zarejestrowano nowe geoglify

Oryginalny artykuł: La importancia de las ultimas documentaciones de geoglifos en Palpa

Peruwiańscy archeolodzy zarejestrowali dziesiątki nowych geoglifów w rejonie Palpa. Już od jakiegoś czasu, w ramach Projektu Archeologicznego Nasca-Palpa, Johny Isla był odpowiedzialny za prace konserwatorskie i restauratorskie geoglifów. Jak podkreśla badacz, o ile w poprzednich latach sporządzono rejestr geoglifów z Palpa na podstawie zdjęć satelitarnych, to obecnie postanowiono wykorzystać drony, które dostarczają bardziej szczegółowych informacji i pozwalają na lepszą dokumentację figur zachowanych w rejonie Palpa.

Nowo odkryte geoglify w rejonie Palpa (fot. National Geographic)

Odnalezienie geoglifu przedstawiającego orkę

Oryginalny artykuł: Orca geoglyph rediscovered in Peru

Archeologiczne znaleziska w rejonie Nasca i Palpa nadal cieszą się wielkim zainteresowaniem, a ostatnio szczególną uwagę przyciągnął wielki geoglif o długości ponad 60 m i szerokości 25 m, wyryty na zboczu wzgórza w Palpa (region Ica, Peru) i przedstawiający orkę. Geoglif został co prawda odkryty już w latach sześćdziesiątych XX wieku przez niemieckich archeologów, jednak zachowane informacje były bardzo skromne, a lokalizacja i rozmiary geoglifu niezbyt dokładne. W ramach nowego projektu badawczego, którym – z ramienia Ministerstwa Kultury w Peru – kieruje Johny Isla Cuadrado, zdołano ponownie odnaleźć i odnowić zniszczony geoglif orki.

Geoglif przedstawiający orkę (fot. Johny Isla Cuadrado)

Mumie kultury Paracas ujawniają dietę ludzi 2 tys. lat temu

Researchers use isotopic analysis to explore ancient Peruvian life. Science Daily 13.02.2015.

Archeolodzy i bioarcheologdzy przeanalizowali dietę 14 osób zmarłych przed 2 tys. lat, których mumie zostały odkryte na jednym z najbardziej znanych peruwiańskich stanowisk: należącej do kultury Paracas nekropolii Wari Kayan na południowym wybrzeżu Peru. Region ten ma bogatą historię znalezisk archeologicznych, w tym misternych wyrobów włókienniczych i ogromnych geoglifów, natomiast dotychczas nie prowadzono tam badań bioarcheologicznych. Tę lukę wypełniły badania prof. Kelly Knudson z Arizona State University, Ann H. Peters z Muzeum Archeologii i Antropologii przy University of Pennsylvania oraz Elsa Tomasto Cagigao z peruwiańskiego Papierskiego Uniwersytetu Katolickiego przy wsparciu National Science Foundation.

Tkanina kultury Paracas z wełny wielbłądowatego, I w. n.e. nekropolia Paracas w Peru, obecnie Brooklyn Museum (fot. Wikimedia Commons)

Preinkaska tkanina sprzed 2000 lat

Oryginalny artykuł: Manto preinca de 2000 anos de antiguedad se exhibe desde hoy

W Narodowym Muzeum Archeologii, Antropologii i Historii Peru została wystawiona preinkaska tkanina sprzed dwóch tysięcy lat. Jest jedną z 89 tkanin wywiezionych nielegalnie z Peru w ubiegłym wieku i znajdowała się w Göteborgu w Szwecji. Została odzyskana w czerwcu tego roku.

(Fot. Dante Piaggio Díaz / El Comercio)

(Fot. Dante Piaggio Díaz / El Comercio)

Zagadkowe geoglify w Dolinie Chincha (Peru)

Oryginalne artykuły: Ancient desert glyphs pointed way fairgrounds

Oglądane z góry kamienie rozsypane w Dolinie Chincha w Peru wydają się na pierwszy rzut oka niepozorne, ale na pustyni tworzą linie, które ciągną się aż po horyzont. Okazuje się, że wyznaczone linie były przypuszczalnie dawnymi znakami, utworzonymi przez przedstawicieli kultury Paracas, zamieszkujących te ziemie ponad 2000 lat temu. Tak wytyczony szlak prowadził ludzi przez pustynię do miejsca spotkania w dniu przesilenia zimowego, które w Ameryce Południowej przypada w czerwcu.

Kultura Paracas kwitła na ziemiach południowego Peru w latach 800 – 100 p.n.e. i bezpośrednio poprzedzała kulturę Nazca, która zasłynęła ze swych linii, będących niekiedy prawdziwymi dziełami sztuki i przedstawiających najróżniejsze zwierzęta, od ptaków po małpy. Archeolodzy nazywają tego typu linie geoglifami, niezależnie od tego czy stanowiły formę artystyczną czy też służyły celom praktycznym. Jak wyjaśnia Charles Stanish, archeolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, również kultura Paracas pozostawiła po sobie dwa typy geoglifów w Dolinie Chincha. Usuwając ciemniejszą glebę pustyni pokrywającą jaśniejsze warstwy wapienia, dawni mieszkańcy utworzyli białe linie, które są widoczne z dużej odległości. Łatwo mogli je dostrzec ludzie z okolicznych wzgórz, wędrujący przez pustynię, a gdy juz dotarli do szczególnie zaznaczonych miejsc, wówczas pojawiały się geoglify innego rodzaju, a pozornie rozrzucone kamienie nabierały określonej formy i tworzyły nowe linie ciągnące się w stronę horyzontu.

Wytyczony szlak prowadzący do miejsca obserwacji zachodu słońca w dniu przesilenia 21 czerwca
(fot. Charles Stanish)