„Yotzin” – szkielet sprzed co najmniej 10 000 lat znaleziony w Dolinie Meksyku

Oryginalny artykuł: Estudios de antropología física identifican a “Yotzin”, que podría ser el único hombre precerámico descubierto en Santa Lucía 

Od 1984 roku, kiedy odkryto czaszkę „Człowieka z Chimalhuacán”, w Dolinie Meksyku nie natrafiono na inne szczątki ludzkie, pochodzące od najstarszych populacji zamieszkujących te ziemie przed wynalezieniem ceramiki. Badania prowadzone na terenie Santa Lucía podczas budowy międzynarodowego lotniska Felipe Ángeles pozwoliły po raz kolejny umieścić ten region na mapie badań ewolucji człowieka wraz z odkryciem „Yotzin” („Jedyny” w języku nahuatl), szkieletu zachowanego w 80 % z częściowo połamaną czaszką, której cechy morfologiczne i antropometryczne przypuszczalnie odpowiadają osobnikowi z końca plejstocenu i początku holocenu, sprzed co najmniej 10 000 lat. Prace prowadził zespół z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), którym kierował Rubén Manzanilla López.

Szczątki "Yotzin" (fot. Mauricio Marat, INAH)

Ślady obozowiska łowców-zbieraczy nad jeziorem Texcoco

Oryginalny artykuł: En la Era de Hielo, Santa Isabel Ixtapan pudo ser un campamento estacional de cazadores-recolectores

W związku z zarejestrowanymi w latach 2019-2021 w Dolinie Meksyku odkryciami możliwych pułapek na mamuty w Tultepec i licznych szczątków megafauny w Santa Lucía, meksykańscy badacze ponownie zwrócili uwagę na Santa Isabel Ixtapan, położone w stanie Meksyk, na północ od jeziora Texcoco. W 1952 roku natrafiono tam na szczątki jednego mamuta, a w 1954 roku, 250 metrów dalej znaleziono szkielet drugiego mamuta. Jednak w tym przypadku pod żebrami zwierzęcia znajdowały się trzy kamienne narzędzia ze śladami użytkowania przez człowieka. Był to pierwszy bezpośredni dowód interakcji między ludźmi epoki lodowcowej a megafauną plejstocenu w Dolinie Meksyku. 

Szczątki mamuta znalezione w Santa Isabel Ixtapan w 1954 roku (fot. INAH)

Jak Mexikowie dostosowali swój kalendarz do roku słonecznego

Oryginalny artykuł: Precise solar observations fed millions in ancient Mexico

Kiedy w 1519 roku Hiszpanie przybyli do Doliny Meksyku, mieszkańcy tego regionu mieli bardzo dobrze rozwinięte rolnictwo, będące w stanie wyżywić ogromną populację, liczącą około 1-3 milionów ludzi. Jednak udane zbiory w centralnej i zachodniej Mezoameryce zależały od prowadzenia dokładnego kalendarza i śledzenia pór roku. Na obszarach z wyraźnym podziałem na porę suchą i deszczową miało to wyjątkowe znaczenie dla rolników, którzy musieli przygotować swe pola w odpowiednim czasie, nie za wcześnie i nie za późno. Hiszpańscy kronikarze, Diego Durán i Bernardino de Sahagún pozostawili w swych relacjach opisy systemu kalendarzowego Mexików, zwracając uwagę na jego dokładność. Sądzili, że Mexikowie byli świadomi konieczności dostosowania swego kalendarza do roku słonecznego i dodawali jeden dzień co cztery lata. Współcześni badacze wątpią w to, że Mexikowie zdawali sobie sprawę z lat przestępnych. Przyznają jednak, ze musiał istnieć jakiś mechanizm, który pozwalał dostosować kalendarz do takich zmian. Obecnie Exequiel Ezcurra (z University of California w Riverside), Paula Ezcurra (z Climate Science Alliance w San Diego) oraz Ben Meissner (niezależny fotograf z Sioux Falls) w swoim artykule stawiają hipotezę, że górski krajobraz we wschodniej części Doliny Meksyku odgrywał główną rolę jako narzędzie pozwalające dostosować system kalendarzowy Mexików do roku słonecznego. Badacze skupili się na kalendarzu zwanym przez Mexików xiuhpohualli i regulującym prace rolnicze. Okazało się, że kluczowe znaczenie w tym przypadku miało wzgórze Monte Tlaloc,

Monte Tlaloc (fot. Ben Meissner)

W parku Bosque de Chapultepec (miasto Meksyk) natrafiono na naczynia i figurki sprzed 3000 lat

Oryginalny artykuł: Descubrimiento inscribe al Bosque de Chapultepec entre los sitios más antiguos de la Cuenca de México 

Na terenie parku Bosque de Chapultepec, w sercu miasta Meksyk, w ramach projektu „Chapultepec, Naturaleza y Cultura”, którego koordynatorką prac archeologicznych jest María de Lourdes López Camacho, odkryto na głębokości zaledwie jednego metra pod powierzchnią warstwę materiałów zawierającą, między innymi, fragmenty naczyń ceramicznych i figurek antropomorficznych pochodzących sprzed 3000 lat. Tym samym Bosque de Chapultepec może zostać dopisany do listy najstarszych stanowisk w Dolinie Meksyku. 

Naczynia ceramiczne odkryte w Bosque de Chapultepec (fot. Mauricio Marat, INAH)

Pozostałości wioski założonej przez osoby pochodzące z Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Arqueologos del INAH exploran los restos de una aldea teotihuacana de mil 700 anos en Coyoacan

Chociaż Teotihuacan zajmowało obszar o powierzchni ponad 22 kilometrów kwadratowych, to w rzeczywistości metropolia rozciągała się aż na Dolinę Meksyku, gdzie powstało około dziesięciu ośrodków prowincjonalnych, setka mniejszych i większych wiosek, około 150 niewielkich osad i dziewięć miejsc o przeznaczeniu ceremonialnym. W południowej części dzisiejszego Miasta Meksyk, na terenie Coyoacán istniała niegdyś jedna z 77 małych wiosek założonych przez ludność pochodzącą z Teotihuacan, o których wspominali William T. Sanders i jego współpracownicy, badający wzorce osadnictwa w tym regionie.

  

Teren prac wykopaliskowych w Coyoacán (fot. Mauricio Marat, INAH)

Archeolodzy INAH odkryli dziesiątki pochówków w Zacatenco

Oryginalny artykuł: Recuperan los restos de mas de 140 antiguos habitantes de Zacatenco al norte de la Ciudad de Mexico

Na terenach leżących w pobliżu Akweduktu Guadelupe, przy wzgórzu Zacatenco, na północnych krańcach miasta Meksyk, przez sześć ostatnich miesięcy archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzili prace wykopaliskowe, które odsłoniły aż 135 pochówków. O Zacatenco wspominał już w 1935 roku amerykański archeolog George Vaillant, a 30 lat później William T. Sanders, Jeffrey R. Parsons i Robert S. Santley, którzy zarejestrowali również inne miejsca położone na południe od pasma górskiego Sierra de Guadalupe. W 135 pochówkach znajdowało się 145 szkieletów, należących do niemowląt, dzieci w wieku od 3 do 10 lat oraz mężczyzn i kobiet, zarówno młodych, jak i dorosłych. Kierująca projektem Estibaliz Aguayo Ortiz przekazała, że Zacatenco było zamieszkiwane w latach 800-500 p.n.e. 

Pochówki odkryte w Zacatenco (fot. Melitón Tapia, INAH)

W Cuautitlán odkryto depozyt ofiarny ze wspaniałymi kadzielnicami

Oryginalny artykuł: Descubren ofrenda de sahumadores prehispanicos en Cuautitlan

W centrum historycznym Cuautitlán (stan Meksyk), w okolicach Parku Juárez, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą od kwietnia prace wykopaliskowe, podczas których natrafiono na liczne świadectwa prekolumbijskie, w tym pozostałości budowli o podstawie 15m na 8m, prawdopodobnie świątyni. Spośród znalezisk wyróżnia się jednak wyjątkowy depozyt ofiarny, obejmujący około 30 pięknie zdobionych kadzielnic prekolumbijskich, zwanych sahumadores. Francisco Antonio Osorio Dávila i Héctor Pérez García przekazali, że kadzielnice były początkowo wykorzystywane podczas rytuałów, a dopiero później złożone w depozycie, który jest bardzo podobny do innego, odkrytego w 2009 roku przy Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) na terenie dawnego Tenochtitlan.

Depozyt ofiarny z kadzielnicami (fot. Francisco Osorio, INAH)

Aż 27 kadzielnic zachowało się w całości, ale dokładna liczba będzie znana dopiero po złożeniu wszystkich pozostałych fragmentów. Kadzielnice mają długość od 50 do 70 centymetrów. Ich polichromowane uchwyty zostały ozdobione głowami xiuhcoatla, węża ognia.

Uchwyt jednej z kadzielnic (fot. Mauricio Marat, INAH)

Odkrycia na terenie prekolumbijskiego Cuitláhuac (miasto Meksyk)

Oryginalny artykuł: Rescates arqueologicos dan vida al Tlahuac prehispanico

W południowo-wschodniej części miasta Meksyk, w dzielnicy Tláhuac, od kilku miesięcy prowadzone są prace wykopaliskowe, podczas których specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na pozostałości z czasów prekolumbijskich. To właśnie na tym terenie rozpościerało się dawne Cuitláhuac. Wówczas była to wyspa na jeziorze Chalco. Mieszkańcy Cuitláhuac pochodzili z rejonu Tuli i byli jedną z pierwszych grup ludności, które osiedliły się w Dolinie Meksyku.

Pozostałości dawnych budowli mieszkalnych (fot. Octavio Vargas, INAH)

Na głębokości 90 centymetrów, archeolodzy Octavio Vargas Carranza i Eulogio Gustavo Rangel Álvarez znaleźli pozostałości dawnych budowli z lat 1200-1521. Prawdopodobnie była to część miasta zamieszkiwana przez osoby o stosunkowo wysokim statusie społecznym, czego dowodzą odkryte tam pochówki z licznymi darami. W jednym z pochówków złożono dorosłą osobę, przy której znajdowały się naczynia ceramiczne, muszle oliwek pochodzące z Zatoki Meksykańskiej i z Oceanu Spokojnego, ozdoby uszu z turkusami oraz paciorki z zielonego kamienia.

Pochówek dorosłej osoby z licznymi darami (fot. Octavio Vargas, INAH)

Prace archeologiczne na Wzgórzach Cuahilama i Piedra Larga (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Cerro Cuahilama, "punta-del iceberg" de un espacio arqueologico mayor en Xochimilco

Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) rozpoczął nowy projekt interdyscyplinarny, którego celem jest zbadanie terenów leżących na południu Doliny Meksyku, szczególnie w rejonie Wzgórza Cuahilama i Wzgórza Piedra Larga, położonych w odległości około 500 metrów od siebie. Cuahilama, na brzegu dawnego jeziora Xochimilco, wznosi się na wysokość 2280 metrów n.p.m., a Piedra Larga – 2400 metrów n.p.m. Chociaż pierwsze prace prowadzono tam już począwszy od końca XIX wieku, to obecnie w badaniach zostaną wykorzystane, między innymi, fotografie lotnicze wykonane dzięki zastosowaniu dronu. Pozwoli to uzyskać nowe dane na temat znaczenia kulturowego, archeologicznego i historycznego tego obszaru.

Jeden z reliefów pochodzących ze Wzgórza Cuahilama (fot. Melitón Tapia, INAH)

Badania w Teopancazco potwierdzają multietniczność Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Estudios en Teopancazco confirman multietnicidad de la urbe teotihuacana

Meksykańska archeolog, Linda Rosa Manzanilla Naim, chcąc poznać zasady funkcjonowania dawnego Teotihuacan, postanowiła wykorzystać techniki stosowane w innych dziedzinach nauki, aby potwierdzić multietniczność tego wielkiego prekolumbijskiego ośrodka i dowiedzieć się więcej na temat diety i zajęć mieszkańców jednej z jego dzielnic. Linda Manzanilla z Instytutu Badań Antropologicznych UNAM w Meksyku, podczas 13 sezonów wykopaliskowych, w latach 1997 – 2005, prowadziła prace w centrum dzielnicy Teopancazco, na południowym wschodzie Teotihuacan. Badania interdyscyplinarne pozwoliły określić pochodzenie części osób, których szczątki znaleziono w 117 miejscowych pochówkach.

Archeolog Linda Rosa Manzanilla w Teopancazco (fot. Linda Manzanilla)

Jak podaje Linda Manzanilla, Teopancazco nie było wcześniej zbyt dokładnie badane, gdyż wykopaliska prowadził tam jedynie Leopoldo Batres pod koniec XIX wieku. Teraz wiadomo, że tę dzielnicę zamieszkiwały osoby pochodzące z ziem należących obecnie do stanów Puebla, Veracruz, Tlaxcala, Hidalgo i przypuszczalnie Guerrero, co wykazano w oparciu o badania izotopowe przeprowadzone w Instytutach Geofizyki i Geologii UNAM..

Naczynie ceramiczne, którego ikonografia wskazuje na związki z mieszkańcami
ziem polożonych wokół Zatoki Meksykańskiej (fot. Linda Manzanilla)

Wykopaliska na terenie Xochimilco (miasto Meksyk)

Oryginalny artykuł: Descubren restos de antiguo barrio xochimilca

Badacze Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą wykopaliska na terenie dzielnicy Xochimilco w stolicy Meksyku. Pracami, które zostały podjęte po powiadomieniu przez firmę będącą właścicielem terenu pod zabudowę, kieruje María Teresa Jimenez Sanchez. Podczas dwóch ostatnich miesięcy skupiono się na obszarze 2000 metrów kwadratowych, gdzie zachowały się fragmenty murów z czasów prekolumbijskich. Do chwili obecnej natrafiono na pozostałości trzech budowli z wewnętrznymi pomieszczeniami. Konstrukcje wzniesiono z obrobionych bloków z andezytu i prawdopodobnie otaczały one  plac. Ta część obecnego miasta Meksyk zamieszkiwana była przez kulturę Xochimilca w okresie od XII w. n.e. aż do czasu przybycia Hiszpanów.

Teren wykopalisk w dzielnicy Xochimilco, Meksyk (fot. INAH)

Zwierzęta składane w depozytach ofiarnych w Tenochtitlan

Oryginalny artykuł: Mas de 400 especies animales eran ofrendadas en Templo Mayor
Zobacz także: Fotografie INAH

Meksykańscy archeolodzy zidentyfikowali ponad 400 gatunków zwierząt złożonych w depozytach ofiarnych w Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) na terenie dawnego Tenochtitlan. Wśród zwierząt, których szczątki znaleziono w 60 z około 160 depozytów znajdują się mięczaki, ptaki, gady i ssaki. Jak podaje Norma Valentín Maldonado, biolog z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii, wspomniane depozyty pochodzą z różnych etapów konstrukcyjnych Templo Mayor w latach 1440-1520 n.e. Zwierzęta złożono jako dary dla boga deszczu Tlaloka i boga wojny Huitzilopochtli. Wybierano w tym celu gatunki piękne, okazałe i egzotyczne bądź niebezpieczne i jadowite. Poszczególne zwierzęta trafiały na ziemie Mexików niekiedy z bardzo odległych rejonów na drodze wymiany handlowej lub jako daniny. Jak się okazuje Mexikowie znali też technikę wypychania zwierząt.


Wypchany wilk meksykański (fotografia INAH)

Norma Valentín Maldonado wyjaśniła, że zidentyfikowano 6 wilków meksykańskich, 2 jaguary i 13 pum. Wilki i pumy zamieszkiwały lasy sosnowe na ziemiach Płaskowyżu Meksykańskiego. Mexikowie uważali pumę za przedstawiciela słońca ze względu na żółty odcień sierści, a jaguara wiązali z nocą gdyż jego cętkowana skóra przypominała gwiaździste niebo.

Szkielety dwóch drapieżnych kotów znalezione
w Depozycie ofiarnym nr 107 w Templo Mayor
(Museum Templo Mayor, miasto Meksyk)

Azteckie akwedukty w mieście Meksyk

Oryginalny artykuł: Archaeological evidence of a hydraulic system that provided water to the City of Mexico. Art Daily 10.06.2013.

U stóp wzgórza Chapultepec specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) znaleźli dowody na istnienie systemu hydraulicznego, który doprowadzał wodę do miasta Meksyk. Na sympozjum historyczno-archeologicznym w Narodowym Muzeum Historii "Zamek Chapultepec" (MNH) archeolog Lourdes Lopez Camacho z MNH wygłosiła wykład pt. "Fontanny i akwedukty - fontanna w Chapultepec", natomiast Guadalupe Espinosa z Centrum INAH w Veracruz - "Jak odkryto łaźnie Montezumy". 

Łaźnie Moctezumy (fot. Meliton Tapia/INAH)

Aztecki podbój zmienił pulę genową Meksyku

Oryginalny artykuł: Aztec Conquest Altered Genetics Among Early Mexico Inhabitants, New DNA Study Shows. Science Daily 30.01.2013.

Od wieków losy plemienia Otomí - oryginalnych mieszkańców stolicy pre-azteckiego państwa-miasta Xaltocan - pozostawały tajemnicą. Nie wiadomo, czy zasymilowali się z azteckimi najeźdzcami, czy porzucili swe miasto całkowicie.

Według najnowszych badań antropologicznych przeprowadzonych przez University of Texas at Austin, Wichita State University oraz Washington State University odpowiedź leży w genach. Podążając tym tropem, naukowcy przypuszczają, że niektórzy Otomi - być może elity - uciekli z miasta. Ich zniknięcie mogło doprowadzić do reorganizacji wśród pierwotnych mieszkańców Xaltocan lub do przybycia nowych mieszkańców, którzy być może wymieszali się z populacją Otomí.

Za pomocą próbkowania starożytnego DNA (aDNA) Jaime Mata-Míguez - doktorant i główny autor badania - prześledził biologiczne losy ludu Otomí w wyniki włączenia Xaltocan do imperium Azteków. Wyniki zostały opublikowane w American Journal of Physical Anthropology. 

Centrum kultury ludu Otomi w Temoaya w Meksyku (fot. Tim & Anette / Wikimedia Commons)

Rytualny mord na pustkowiu w Meksyku

Oryginalny artykuł: Mass Human Sacrifice? Pile of Ancient Skulls Found. Live Science 25.01.2013
Galeria zdjęć: Image Gallery: Human Sacrifices Unearthed in Mexico

Archeolodzy odkryli w Meksyku ludzkie czaszki datowane na 600-850 n.e., które być może należały do osób złożonych w ofierze. Znalezisko - opisane w styczniowym wydaniu czasopisma Latin American Antiquity - jest zlokalizowane na całkowitym pustkowiu, daleko od jakiegokolwiek większego miasta z tamtego okresu - mówi jeden z współautorów Christopher Morehart, archeolog z Uniwersytetu Stanu Georgia. Jego zdaniem może to być pozostałość największej w starożytnej Mezoameryce masowej ofiary z ludzi.

Morehart i jego współpracownicy przy pomocy zdjęć satelitarnych mapowali starożytne kanały (w tym irygacyjne) i jeziora, jakie niegdyś otaczały królestwo Teotihuacan ok. 50 km od współczesnego miasta Meksyk. To ogromne starożytne królestwo kwitło w latach 200-650 n.e., choć nadal pozostaje tajemnicą, kto je zbudował.

W okolicach jeziora Xaltocan, które obecnie zostało osuszone, ale niegdyś stanowiło obszar rolniczy, Morehart natknął się na ślady rabunku materiału archeologicznego. Po zbadaniu stanowiska jego zespół odnalazł ponad 150 ludzkich czaszek z jednym lub dwoma kręgami szyjnymi oraz sanktuarium z kadzielnicami, figurkami bóstwa wody i ceramiką przedstawiającą kaczany kukurydzy, co sugeruje przeznaczenie rytualne w związku z lokalnym rolnictwem. 

System jezior w Dolinie Meksyku około 1519 r. n.e. Jezioro Xaltocan na północy (rys. Wikimedia Commons)