W Tuli archeolodzy z INAH odkryli serię pochówków z okresu Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En Tula, Hidalgo, el INAH descubre serie de enterramientos de época teotihuacana 

Eksploracja różnych kontekstów pogrzebowych, w tym pięciu grobowców szybowych, odkrytych podczas wykopalisk prekolumbijskiego kompleksu mieszkalnego w pobliżu miejscowości Ignacio Zaragoza, będzie miała kluczowe znaczenie dla zrozumienia wierzeń, struktury społecznej i kultury miejsc w regionie, które kwitły w okresie świetności Teotihuacan. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, stwierdziła, że odkrycia w Tuli dowodzą znaczenia badań archeologicznych dla zrozumienia, zachowania i badania głęboko zakorzenionej pamięci tych terytoriów. Każdy pochówek, każda ofiara i każdy kontekst odnaleziony przez INAH (Narodowy Instytut Antropologii i Historii) dostarcza informacji o sposobach życia, wierzeniach i organizacji społecznej mieszkańców tego regionu ponad tysiąc lat temu i potwierdza, że rozwojowi infrastruktury mogą towarzyszyć rzetelne badania i ochrona dziedzictwa.

Jeden z grobów odkrytych na terenie Ignacio Zaragoza (fot. Victor Heredia)

Cerro Patlachique: święta góra Teotihuacán

Oryginalny artykuł: Teotihuacan’s forgotten sacred mountain: archaeologists uncover Cerro Patlachique’s pilgrimage shrine

Wysoko nad południowym krańcem Doliny Teotihuacan wznosi się Cerro Patlachique, szczyt, który obecnie uważany jest za główne miejsce pielgrzymkowe na długo przed, w trakcie i po okresie świetności miasta Teotihuacan (lata 150–550). Najnowsze mapowanie lidarowe i dokumentacja 40 rzeźbionych kamiennych petroglifów i głazów przeniesionych ujawniają, że było to miejsce o charakterze rytualnym, poświęcone głównie bóstwom wody i gór, obchodom kalendarzowym oraz pielgrzymkom regionalnym. W trakcie badań odkryto 34 wcześniej niepublikowane zabytki i istniejący korpus sześciu, wszystkie skupione na szczycie Cerro Patlachique. Znaleziska obejmują głazy kamienne, wyrzeźbione in situ lub przetransportowane i ustawione w linii z nowo zmapowaną architekturą: świątynią, zbiornikami wodnymi i aleją, wszystkie mniej więcej odpowiadające orientacji Teotihuacan.

Mapa Cerro Patlachique utworzona na podstawie danych lidarowych TVP (a) i PPCC (b) oraz ogólna mapa lidarowa Doliny Teotihuacan (c) (a: przerysowana na podstawie Parsons & Sanders 2000: rys. 161; b: wizualizacja lidarowa wygenerowana przez A. Texis Muñoza, z wykorzystaniem techniki Red Relief Image Map opracowanej przez Laboratorium Analizy Przestrzennej i Cyfrowej, Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku (Gerardo Jiménez Delgado i Javier López Mejilla), (c) Projekt Placu Kolumnowego; c: INEGI 2016) (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

Nowe odkrycia w Tikal dostarczają kolejnych świadectw na powiązania tego miasta z Teotihuacán

Oryginalny artykuł: Hallazgo de altar en Tikal revela nuevo tipo de vínculos entre esta ciudad y Teotihuacán 

Edwin Román Ramírez (Proyecto Arqueolόgico del Sur de Tikal, Guatemala), Lorena Paiz Aragón (Proyecto Arqueolόgico del Sur de Tikal, Guatemala), Thomas Garrison (University of Texas, Austin, USA), Stephen Houston (Brown University, Providence, USA), Heather Hurst (Skidmore College, Saratoga Springs, USA), David Stuart (University of Texas, Austin, USA), Alejandrina Corado Ochoa (Proyecto Arqueolόgico del Sur de Tikal, Guatemala), Cristina García Leal (Proyecto Arqueolόgico del Sur de Tikal, Guatemala), Andrew Scherer (Brown University, Providence, USA) and Rony Piedrasanta Castellanos (Proyecto Arqueolόgico del Sur de Tikal, Guatemala) opublikowali w czasopiśmie Antiquity wyniki prac prowadzonych na terenie Tikal (Gwatemala), które dostarczają kolejnych świadectw na powiązania Tikal z Teotihuacán.

Ołtarz odkryty w Tikal (fot. Edwin Roman, ilustracja: Heather Hurst)

Teotihuacan nawiedziło pięć trzęsień ziemi, które mogły przyczynić się do upadku miasta

Oryginalny artykuł: 5 catastrophic megathrust earthquakes led to the demise of the pre-Aztec city of Teotihuacan, new study suggests

Nowe badania przeprowadzone przez hiszpańskich i meksykańskich uczonych, opublikowane w czasopiśmie Journal of Archaeological Science: Reports sugerują, że kilka potężnych trzęsień ziemi mogło doprowadzić do upadku i ostatecznego opuszczenia Teotihuacan. Naukowcy od dawna zastanawiali się, co spowodowało dramatyczny spadek liczby mieszkańców Teotihuacan i brali pod uwagę różne hipotezy. Jednak nowa analiza trzech najważniejszych tamtejszych budowli wykazała, że w latach 100-600 Teotihuacan nawiedziło pięć trzęsień ziemi. Jak podaje Raúl Pérez-López (z Instytutu Geologii i Górnictwa w Hiszpanii) uczeni nie są w stanie z całkowitą pewnością określić ich źródła, ale uważają, że może to być Rów Środkowoamerykański (rów oceaniczny na Pacyfiku, będący jedną z największych stref subdukcji na świecie i stanowiący granicę między kilkoma płytami tektonicznymi). Takie trzęsienia ziemi wyróżniają się niezwykła magnitudą i stosunkowo rzadkim występowaniem w porównaniu z innymi zdarzeniami sejsmicznymi. Pierwsze trzęsienie ziemi nawiedziło Teotihuacan około 100 roku, wywołując zniszczenia w Piramidzie Księżyca i w pierwszej wersji Piramidy Słońca. Drugie nastąpiło około 225 roku, a jego skutki są widoczne w Piramidzie Księżyca. Trzecie i czwarte miało miejsce w latach 400-525 i doprowadziło do zniszczeń w Piramidzie Księżyca i w Świątyni Pierzastego Węża. Piąte trzęsienie ziemi nastąpiło około 600 roku.

Skutki trzęsienia ziemi widoczne na Świątyni Pierzastego Węża:
a) plan budowli, b) zachodnie schody świątyni, c) i d) zachodnia fasada świątyni,
e) przemieszczenia kamiennych bloków (kolor żółty), wyparcia kamieni (żółte strzałki), odłupane narożniki (białe strzałki) na zachodnich schodach światyni, f) odłupane narożniki na południowej stronie świątyni
(źródło ilustracji: Journal of Archeological Science: Reports)

W pobliżu Tlatelolco odkryto pozostałości wioski o cechach typowych dla Teotihuacan

Oryginalny artykuł: En inmediaciones de Tlatelolco descubren aldea teotihuacana, reportada en 1960 por el arqueólogo Francisco González Rul

Między marcem a czerwcem 2023 r. archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli na granicy z kompleksem Nonoalco-Tlatelolco w mieście Meksyk pozostałości wioski o cechach charakterystycznych dla Teotihuacan. Natrafiono tam na elementy konstrukcyjne, takie jak kanały, posadzki i doły po słupach, a także duże ilości ceramiki i trzy pochówki ludzkie należące do jednej młodej i dwóch dorosłych osób. Na podstawie znalezionej ceramiki wioska może być datowana na lata 450-650, co odpowiada okresowi klasycznemu i fazie znanej jako Xolalpan-Metepec.

Teren prac wykopaliskowych w rejonie Nonoalco-Tlatelolco (fot. Juan Carlos Campos Varela, INAH)

Prace archeologiczne na terenie La Ventilla, jednej z dzielnic Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Elite vinculada al trabajo lapidario residió en un conjunto de La Ventilla, en Teotihuacan, confirma estudio

Chcąc zrozumieć lepiej życie mieszkańców Teotihuacan, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przeprowadzili prace wykopaliskowe w kompleksie architektonicznym 3B w dzielnicy La Ventilla. Badacze skupili się na trzech grupach budowli, obejmujących świątynie oraz przestrzenie z portykami, wspaniałymi wykończeniami i malowidłami ściennymi, rozmieszczone wokół placu z ołtarzem.

Kompleks architektoniczny 3B w dzielnicy La Ventilla (fot. Julie Gazzola, INAH)

Szczątki małpy czepiaka dostarczają nowych danych na temat relacji Teotihuacan z Majami

Oryginalny artykuł: 1,700-year-old spider monkey remains point to earliest evidence of primate captivity, translocation and gift diplomacy

Archeolodzy, którzy w 2018 roku odkryli w jednym z depozytów ofiarnych w kompleksie na Placu Kolumn w Teotihuacan szczątki kostne małpy opublikowali obecnie wyniki dokładnych analiz tego kompletnego szkieletu należącego do małpy czepiaka. Badaniami kierowała Nawa Sugiyama (z University of California w Riverside, USA). Naukowcy zastosowali różne metody, aby dowiedzieć się więcej na temat znalezionej małpy. Była to samica, która w momencie śmierci miała od pięciu do ośmiu lat. Analizy dwóch zębów, górnych i dolnych kłów wskazują, że w niewoli w Teotihuacan małpa była karmiona głównie kukurydzą. Z kolei chemiczna analiza kości, która daje wgląd w dietę i informacje o środowisku pokazuje, że małpa została schwytana i przetransportowana przed trzecim rokiem życia i spędziła co najmniej dwa lata w niewoli, a przed przybyciem do Teotihuacan żyła w wilgotnym środowisku, żywiąc się głównie roślinami i korzeniami. Małpa czepiak jest najwcześniejszym w Mezoameryce świadectwem przetrzymywania w niewoli ssaków naczelnych. 

Szkielet małpy czepiaka znaleziony w depozycie w Teotihuacan
(fot. Nawa Sugiyama, UC Riverside)

Wykopaliska w Hacjendzie Metepec mogą pomóc w wyjaśnieniu upadku Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Search for clues may explain collapse of ancient city in Mexico

Teotihuacan, jedno z największych miast Ameryki prekolumbijskiej upadło w połowie VI wieku. Wiadomo, że centrum miasta zostało spalone, choć nie ma wśród badaczy całkowitej zgodności co do tego, czy za upadek byli odpowiedzialni najeźdźcy z zewnątrz czy też wewnętrzne niesnaski. Międzynarodowy zespół archeologów, chcąc znaleźć odpowiedź na te pytania rozpoczął wykopaliska na przedmieściach Teotihuacan, w miejscu znanym obecnie jako Hacjenda Metepec. Projekt potrwa cztery lata i kierują nim Andrew Somerville z Iowa State University (USA) i Marion Forest z Centre d’études mexicaines et centraméricaines (CEMCA, Francja) obecnie przebywająca w Arizona State University (USA). Wcześniejsze badania wykazały, że po wspomnianym pożarze populacja Teotihuacan spadła o 70-80%. Jednak wkrótce po upadku miasta liczba ludności zamieszkująca tereny Hacjendy Metepec wzrosła z 800-1500 do około 3000-4000. 

Prace na terenie Hacjendy Metepec (fot. Andrew Somerville)

Eksploatacja złóż obsydianu w Sierra de las Navajas przez mieszkańców Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Indagan los procesos de minería teotihuacana en la Sierra de las Navajas, en Hidalgo 

Przez ponad dwa tysiące lat liczne grupy ludzi eksploatowały złoża zielonego obsydianu w Sierra de las Navajas, na terenie obecnego stanu Hidalgo w Meksyku. Dawni mieszkańcy Teotihuacan, położonego w odległości 50 kilometrów od tych złóż nie byli wyjątkiem, ale nadal pozostawało wiele pytań związanych z wykorzystywaniem przez nich tych naturalnych zasobów. Alejandro Pastrana Cruz, badacz z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) zdołał przybliżyć ten temat. Wiadomo, że mieszkańcy Teotihuacan stanowili złożone społeczeństwo z klasami i instytucjami wojskowymi, handlowymi i religijnymi, które od 150 r. p.n.e. do 650 r. n.e. wykorzystywało obsydian w rzemiośle, do produkcji broni i artefaktów o przeznaczeniu rytualnym, a także przedstawiało obsydian na licznych malowidłach ściennych o charakterze religijnym.

Złoża obsydianu w Sierra de las Navajas (fot. Mauricio Marat, INAH)

Jak mieszkańcy Teotihuacan przekształcili krajobraz

Oryginalny artykuł: Modern activities follow the contours of ancient Teotihuacan 

Wiele znaczących budowli w Teotihuacan jest widocznych do dzisiaj, ale większość pozostałości dawnego miasta leży pod współczesnymi polami i budynkami. Ponieważ budowle w Teotihuacan wskazują na znaczące modyfikacje krajobrazu, grupa związanych z różnymi uniwersytetami w USA uczonych (Nawa Sugiyama, Sabura Sugiyama, Tanya Catignani, Adrian S.Z. Chase i Juan C. Fernandez-Diaz) postanowiła wykorzystać technologię LiDAR, która choć jest często stosowana do odkrywania porośniętych roślinnością budowli lub na otwartych terenach, to rzadko używana w przypadku pozostałości archeologicznych leżących pod obszarami miejskimi. Jednocześnie celem prac było ustalenie, jak to znaczące przekształcenie krajobrazu przez mieszkańców dawnego Teotihuacan wpłynęło na rozplanowanie współczesnych budowli.

Obraz uzyskany dzięki technologii LiDAR przedstawia Piramidę Słońca w Teotihuacan
(ilustracja: Nawa Sugiyama)

W Teotihuacan znaleziono niemal nietknięte wiązanki kwiatów

Oryginalny artykuł: Hallan en Teotihuacan ramos de flores casi intactos 

W Teotihuacan dobiega końca eksploracja tunelu pod Piramidą Quetzalcoatla, prowadzona w ramach Projektu Tlalocan, którym kieruje Sergio Gómez Chávez. W tym tygodniu, gdy zauważono, że tunel nie kończy się w ustalonym wcześniej miejscu, lecz biegnie dalej, badacze zeszli pięć metrów niżej, na głębokość 18 metrów i dokonali kolejnego odkrycia. Znaleziono tam cztery niemal nietknięte wiązanki kwiatów i wiele innych przedmiotów. 

Wiązanki kwiatów znalezione w tunelu pod Piramidą Quetzalcoatla (fot. INAH)

Dlaczego w Nowym Świecie nie udomowiono królików?

Oryginalny artykuł: Why weren't New World rabbits domesticated?

W Europie króliki zostały udomowione około 1500 lat temu, chociaż ich mięso i futro były wykorzystywane przez ludzi już od czasów ostatniego zlodowacenia. Andrew Somerville (z Iowa State University) i Nawa Sugiyama (z University of California w Riverside) zastanawiali się, dlaczego pomimo wielu gatunków królików występujących na całym kontynencie amerykańskim, jego mieszkańcy ich nie udomowili. Dzięki zachowanym świadectwom archeologicznym wiadomo, że króliki z pewnością hodowano. Na przykład, w Teotihuacan szczątki królików stanowiły 23% wszystkich znalezionych szczątków zwierzęcych, pochodzących z okresu klasycznego. Jest to znacznie więcej niż odnotowano w przypadku jeleni oraz udomowionych indyków i psów, a także wskazuje raczej na hodowlę królików, a nie polowanie. Szczątki królików odkryto w depozytach w Piramidach Słońca i Księżyca oraz w żołądkach orłów i pum. Przeprowadzona analiza wskazuje, że króliki karmiono kukurydzą lub kaktusami i służyły, między innymi, jako pokarm dla zwierząt mięsożernych. Poza tym, w jednym z kompleksów mieszkalnych, aż 46% znalezionych kości zwierząt należało do podobnie żywionych królików. Natrafiono też na pomieszczenie, które mogło służyć jako miejsce ich hodowli. Natomiast na centralnym placu tego kompleksu zachowała się kamienna rzeźba przedstawiająca królika, co może podkreślać znaczenie hodowli królików dla tamtejszych mieszkańców.

Kości dwóch królików znalezione w żołądku orła złożonego w depozycie ofiarnym
w Piramidzie Słońca w Teotihuacan (fot. Nawa Sugiyama)

INAH przygotowuje aplikację do wirtualnego zwiedzania Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Expertos del INAH trabajan en aplicación para visitar Teotihuacán virtualmente

Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) przygotowuje specjalną aplikację, którą będzie można pobrać na komputery oraz telefony komórkowe (z systemem operacyjnym iOS i Android) i wirtualnie zwiedzić Teotihuacan. Pomysł tego projektu powstał w maju ubiegłego roku, kiedy z powodu pandemii zamknięto to stanowisko archeologiczne. Opracowaniem aplikacji zajmują się: Roberto Rodríguez Rosales, Ricardo Martínez Moreno, Juana Mendoza Rivero i Javier Alonso Rodríguez.

Teotihuacan (fot.: INAH)

Nowe odkrycia w Tikal rzucają więcej światła na relacje Majów z mieszkańcami Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Nuevos descubrimientos revelan que Tikal fue una gran metropoli multicultural maya

W 2018 roku, na terenie majańskiego miasta Tikal (Gwatemala) zastosowano technologię LiDAR, dzięki której okazało się, że dwa pagórki uważane wcześniej za naturalne wzniesienia kryły dawne budowle. Są one położone na południe od kompleksu znanego jako Mundo Perdido (Zaginiony Świat). Podczas prac wykopaliskowych prowadzonych od października 2019 r. do stycznia 2020 r. w ramach projektu archeologicznego, którym kieruje Edwin Román Ramírez odkryto dwie nowe grupy architektoniczne, oznaczone jako 6D-III i 6D-XXI, pochodzące z wczesnego okresu klasycznego, III-IV w. Obecnie archeolodzy przedstawili wyniki swych badań. Nowe znaleziska pokazują, że Majowie z Tikal nie tylko utrzymywali z odległym Teotihuacan kontakty handlowe, polityczne i dyplomatyczne, ale ich relacje obejmowały też asymilację kulturową.

Obraz uzyskany dzięki technologii LiDAR z zaznaczonym położeniem Grup 6D-III i 6D-XXI
(fot.: Pacunam LiDAR, Thomas Garrison)

Użycie cynobru i hematytu we wczesnych malowidłach ściennych w Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Detectan uso de cinabrio y hematita en murales tempranos en Teotihuacan

Kolorem, który przeważał w malowidłach ściennych w Teotihuacan była czerwień, związana z krwią, życiem, płodnością i odradzaniem się słońca. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych metod (spektrometrii fluorescencji rentgenowskiej, skaningowego mikroskopu elektronowego, spektrometru rentgenowskiego z dyspersją energii i spektroskopii Ramana), specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu w Meksyku (UNAM) wykazali, że na terenie kompleksu architektonicznego Quetzalpapálotl, we wczesnych dekoracjach budowli, w latach 200-350 n.e. stosowano cynober i hematyt w celu uzyskania różnych odcieni czerwieni. Po raz pierwszy potwierdzono użycie cynobru (siarczku rtęci) nałożonego bezpośrednio na wczesne malowidła ścienne. Do tej pory zidentyfikowano go bowiem jedynie w przypadku pojedynczych fragmentów datowanych na lata 350-550.

Templo de los Caracoles Emplumados (fot. Denisse Argote Espino, INAH)

Znaczenie Piramidy Księżyca dla planu urbanistycznego Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Piramide de la Luna podria ser el punto de partida del diseno urbano de Teotihuacan

Piramida Księżyca, druga z głównych budowli na terenie Teotihuacan, wznosząca się na krańcu tak zwanej Alei Zmarłych, mogła stanowić punkt wyjścia dla planu urbanistycznego tej metropolii. Taką hipotezę wysunęli specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz eksperci z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu w Meksyku (UNAM) po potwierdzeniu, że pod Piramidą Księżyca znajduje się jaskinia lub system jaskiń pochodzenia naturalnego. Jak podają Denisse L. Argote Espino i Verónica Ortega Cabrera, fakt, że jaskinia pod Piramidą Księżyca nie jest dziełem mieszkańców Teotihuacan rzuca nowe światło na początki planowania miasta.

Panorama Teotihuacan z Aleją Zmarłych i Piramidą Księżyca(fot. Mauricio Marat, INAH)

Pochodzenie surowców używanych przez rzemieślników w Xalla

Oryginalny artykuł: Expertos del INAH esclarecen el origen de la lapidaria, las conchas y la fauna antigua del palacio de Xalla

Meksykańscy eksperci z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przedstawili rezultaty analiz materiału archeologicznego zebranego na terenie pałacu w Xalla, jednej z dzielnic Teotihuacan. Badania pozwoliły, między innymi, ustalić pochodzenie surowców wykorzystywanych do wyrobu różnych przedmiotów. Jak podaje Emiliano Melgar z Museo del Templo Mayor, dzięki wykopaliskom wiadomo, że Xalla – zamieszkiwana przez przedstawicieli elity – wykazuje wiele podobieństw do innych dzielnic Teotihuacan, szczególnie Teopancazco i Oztoyahualco.

Artefakty z muszli i jadeitu odkryte w Xalla (fot. Linda Manzanilla, INAH)

Upadek Teotihuacan nastąpił w 570 roku

Oryginalny artykuł: Nuevos estudios precisan fecha de la caida de Teotihuacan hacia 570 d.C.

Do tej pory przyjmowano, że upadek Teotihuacan nastąpił w latach 550-650 i nie wiązano go z jakimś buntem, lecz mówiono po prostu o opuszczeniu miasta. Linda Manzanilla, która od lat prowadzi prace archeologiczne na terenie dawnych dzielnic Teotihuacan, a ostatnio w Xalla, przedstawiła swoją hipotezę, zgodnie z którą upadek Teotihuacan miał miejsce w 570 roku i był związany z rebelią. W celu ustalenia tak dokładnej daty wykorzystano zarówno datowanie radiowęglowe pozostałości drewnianych belek, jak i badania archeomagnetyczne spalonych posadzek pochodzących z pałacu w Xalla.

Kompleks pałacowy w Xalla (fot. Linda Manzanilla)

Wyrównany poziom życia mieszkańców Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Stylish suburbs: how ancient Mexican metropolis dodged inequality trap

Fragmenty prekolumbijskich malowideł ściennych odkryte ostatnio na przedmieściach Teotihuacan wraz z wcześniejszymi świadectwami dowodzą, że nie tylko elita, ale i mieszkańcy o niższym statusie społecznym na peryferiach miasta wiedli życie na dobrym i w miarę równym poziomie. Jak podaje David Carballo (University of Boston, USA), malowidła zachowały się na ścianach trzech budowli w dzielnicy Tlajinga, położonej niemal trzy kilometry od centrum Teotihuacan, na jego południowych krańcach, gdzie prace wykopaliskowe rozpoczęto w lipcu bieżącego roku. Malowidła przedstawiają kwiaty i wizerunki śpiewających ptaków, przywołując obraz raju.

Fragmenty malowidła ściennego odkryte w Tlajinga
(źródło fot.: Reuters)

Wystawa poświęcona artefaktom z Las Pilas

Oryginalny artykuł: Palacio de Cortes exhibe ofrendas en Las Pilas, sitio morelense ligado a Teotihuacan

W Muzeum Regionalnym Cuauhnáhuac w Cuernavace (stan Morelos, Meksyk) zorganizowano wystawę przedstawiającą artefakty z okresu klasycznego znalezione w grobowcach na terenie Las Pilas, dawnego centrum ceremonialnego, które położone jest w Jonacatepec, we wschodniej części stanu Morelos. Na szczególną uwagę zasługuje wyprawa grobowa osoby o wysokim statusie społecznym, przypuszczalnie kapłana, obejmująca, między innymi, wykonane z kamienia o zielonej barwie ozdoby uszu, naszyjnik i pektorał.

Ozdoby z zielonego kamienia znalezione w grobowcu w Las Pilas

(fot. Museo Regional Cuauhnáhuac, INAH)

Las Pilas powstało w latach 700-500 p.n.e. jako niewielka wioska zależna od Chalcatzingo, ośrodka związanego z kulturą Olmeków, odległego zaledwie o trzy kilometry. Później w Las Pilas pojawiły się wyraźne wpływy Teotihuacan, po upadku którego Las Pilas straciło swe znaczenie jako centrum ceremonialne, chociaż było nadal zamieszkiwane.

Stanowisko archeologiczne Las Pilas