Jak sztuczna inteligencja pomaga odkrywać zagubione miasta Majów

Oryginalna publikacja: Evaluating Broadscale Deep Learning for Maya Settlement Detection in G-LiHT Lidar.

Przez dziesiątki lat z maczetami w dłoniach i kompasem w kieszeni archeolodzy przemierzali dżunglę szukając dawnych miast Majów, mierząc się z upałem, komarami i gęstą roślinnością. W ostatnich latach na scenę wkroczyły lidary – lasery zamontowane na samolotach, które potrafią „zajrzeć” przez korony drzew - i mapa ukrytych budowli zaczęła się zapełniać szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Teraz do repertuaru nowoczesnych technologii dołącza sztuczna inteligencja. 

W niniejszym badaniu przeanalizowano transekty z pomiarów satelitarnych G-LiHT Yucatan Regions Aerial Lidar Survey, południe i północ 2; transekty dwóch regionów połączono, aby stworzyć model Q2000: A (południe) i C (północ 2) (żródło ilustracji: czasopismo Journal of Archaeological Method and Theory)

Na terenie Amazonii odkryto ślady 81 prekolumbijskich wiosek

Oryginalny artykuł: Hallan aldeas en zona de Amazonas que se creia inhabitada

Chociaż wycinanie drzew grozi zniszczeniem Amazonii, to jednak tym razem doprowadziło do odkryć archeologicznych, które zmuszają do ponownego naszkicowania dziejów tej największej na świecie dżungli. Dzięki zdjęciom satelitarnym, na których w zasadzie nie widać już zalesionych terenów, grupa badaczy z University of Exeter (Wielka Brytania) natrafiła na terenie brazylijskiego stanu Mato Grosso na ślady 81 wiosek, które - jak się przypuszcza - były zamieszkiwane w latach 1200-1450 przez około 500 000-1 000 000 osób. Archeolodzy zwracają uwagę, że najbardziej interesującym jest fakt, że osady znajdują się w dużej odległości od głównych rzek, co zmienia pogląd o powstawaniu prekolumbijskich wiosek jedynie wokół dużych źródeł wody.

Ślady jednej z nowo odkrytych wiosek (fot. University of Exeter)

Zarejestrowano 7 nowych stanowisk archeologicznych w stanie Nayarit (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Salvamento arqueologico devela pasado prehispanico de la costa nayarita

Podczas prac archeologicznych prowadzonych na południowym wybrzeżu stanu Nayarit (Meksyk), w gminie Compostela, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) zarejestrowali siedem ośrodków zamieszkiwanych w czasach prekolumbijskich. Jak podaje kierujący projektem José Rodolfo Cid Beziez, badania obejmują obszar około 300 hektarów i dostarczają informacji na temat grup ludności, które osiadły w tym regionie. Od podjęcia pierwszych prac w 2015 roku do chwili obecnej znaleziono niemal 98 000 fragmentów najróżniejszych artefaktów, głównie przedmiotów do użytku domowego, w tym naczyń ceramicznych i żaren, a także 37 metalowych dzwoneczków i dwa zwierciadła wykonane z kawałków obsydianu. Natrafiono też na 426 petroglifów, przedstawiających proste linie, spirale, postacie antropomorficzne oraz motywy nawiązujące do symboli wody znanych z ikonografii kultur zamieszkujących Płaskowyż Centralny.

Prace wykopaliskowe na terenie stanu Nayarit (fot. Rodolfo Cid, INAH)

La Giganta - region kulturowy w Kalifornii Dolnej Południowej

Oryginalny artykuł: Complejo arqueologico en Sierra de la Giganta da nuevas luces sobre pasado indigena de BCS

Po dziesięciu latach prac archeologicznych, prowadzonych w pobliżu miejscowości San Javier (Kalifornia Dolna Południowa), zdołano poznać region kulturowy La Giganta, związany z głębokimi wąwozami pasma górskiego o długości 240 kilometrów, na wprost Zatoki Kalifornijskiej. Do chwili obecnej zidentyfikowano i zarejestrowano 150 stanowisk archeologicznych, w tym również dużą ilość petroglifów sprzed kilkuset lat. Kierujący projektem badawczym Carlos Mandujano Álvarez z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Kalifornii Dolnej Południowej szuka tam śladów ludności, która zamieszkiwała owe okolice w czasach prekolumbijskich.

Pasmo górskie La Giganta (fot. Carlos Mandujano, INAH)

Teren badań obejmuje sześć różnego typu stanowisk skoncentrowanych w rejonie wąwozu zwanego La Montosa, leżącego w odległości 22 km od wybrzeża Morza Korteza. Carlos Mandujano Álvarez natrafił tam na kilka obozowisk na wolnym powietrzu i na dwa w jaskiniach oraz na dwa miejsca z petroglifami. W północnej części płaskowyżu zachowało się najwięcej przykładów sztuki naskalnej. Na obszarze o długości zaledwie 30 metrów i szerokości 20 m znajduje się ponad 100 najróżniejszych elementów. Petroglify na skraju urwiska przedstawiają motywy abstrakcyjne i geometryczne, jak kręgi, czy linie równoległe lub rozchodzące się promieniście, być może odnoszące się do ciał niebieskich. Są też wizerunki zwierząt, szczególnie zajęcy i ryb.

Jeden z petroglifów (fot. Carlos Mandujano, INAH)

Domy pierwszych rolników w La Playa (stan Sonora, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Exploran casas de los primeros agricultores del desierto de Sonora

Dzięki wykorzystaniu georadaru, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku i z University of Arizona (USA) zdołali ocalić przed zniszczeniem nietkniętą budowlę dawnych rolników, zamieszkujących niegdyś stanowisko La Playa, leżące w gminie Trincheras (stan Sonora, Meksyk), gdzie od 25 lat prowadzone są prace wykopaliskowe. Projektem badawczym kierują archeolodzy: Elisa Villalpando Canchola i John Carpenter Slavens z INAH oraz James T. Watson z University of Arizona.

Prace wykopaliskowe w La Playa (fot. Elisa Villalpando)

Jak podkreśla Elisa Villalpando, La Playa jest jednym z najbardziej spektakularnych stanowisk archeologicznych w rejonie, który obejmuje północną część Meksyku i południowo-zachodnie ziemie Stanów Zjednoczonych. Miejsce to było zamieszkiwane przez 10 000 lat. Do tej pory natrafiono na ślady nie tylko pierwszych rolników, sięgające czasów od około 1500 r. p.n.e. do pierwszych stuleci naszej ery, ale także grup myśliwych z okresu 7500-1500 p.n.e., Paleoindian sprzed 11 000 lat, a nawet znaleziono szczątki wymarłej fauny z plejstocenu, w tym mamuta i prehistorycznych konia i wielbłąda sprzed 13 000 lat.

Ostrze znalezione w La Playa (fot. Elisa Villalpando)

Ślady wczesnego osadnictwa w Kostaryce

Oryginalny artykuł: 12000-year-old archaeological sites discovered in Costa Rica

Już w 2006 roku, pod nadzorem Narodowej Komisji Archeologicznej (National Archaeological Commission - CAN), rozpoczęto wykopaliska w rejonie Siquirres (Kostaryka), na obszarze obejmującym około 1 018 hektarów. Jednak dopiero teraz przystąpiono do wydobywania i zbierania wszystkich znalezionych artefaktów. Datowanie radiowęglowe przedmiotów wykazało, że pochodzą one z okresu paleoindiańskiego, obejmującego lata 15 000 - 7 000 p.n.e.

Artefakty znalezione w rejonie Siquirres (fot. Mayela Lopez)

Nowe odkrycia w dystrykcie Ayo (departament Arequipa, Peru)

Oryginalny artykuł: Identifican noventa sitios arqueologicos en Arequipa

W listopadzie i grudniu 2015 roku, podczas inspekcji archeologicznej na terenie dystryktu Ayo (departament Arequipa, prowincja Castilla, Peru), zidentyfikowano 90 miejsc z zachowanymi świadectwami prekolumbijskimi. Celem prac, którymi kierował archeolog Apu Mendoza, było zweryfikowanie potencjału kulturowego i turystycznego okolic Ayo, wyróżniających się pięknym krajobrazem, zwłaszcza w rejonie Jeziora Mamacocha i Doliny Wulkanów.

Pozostałości budowli prekolumbijskich w dystrykcie Ayo (źródło fotografii: Andina)

Skąd mieszkańcy Chaco Canyon sprowadzali drewno do budowy domów?

Oryginalny artykuł: Unexpected wood source for Chaco Canyon great houses

Najnowsze badania, przeprowadzone w Laboratory of Tree-Ring Research w University of Arizona dowodzą, że drewno wykorzystywane przez Indian Pueblo do budowy “wielkich domów” w Chaco Canyon (stan Nowy Meksyk, USA) pochodziło z dwóch różnych obszarów górskich. Gatunki tych drzew nie rosły w okolicy, a zatem drewno transportowano z odległych rejonów. W latach 850-1140, na terenie Chaco Canyon około 240 000 drzew zostało użytych przy wznoszeniu masywnych budowli, z których część miała pięć pięter i setki pomieszczeń. Domy te należą do największych budowli prekolumbijskich w Ameryce Północnej. Christopher Guiterman, doktorant z University of Arizona podkreśla, że nawet zwykły obserwator może zobaczyć setki drewnianych belek wystających ze ścian, a zatem domy budowane były nie tylko z kamienia, ale i z drewna. Guiterman, wykorzystując metody dendrologiczne, postanowił zatem sprawdzić, skąd pochodziło drewno. Christopher Guiterman i dwóch emerytowanych profesorów, Thomas Swetnam i Jeffrey Dean, opisują wyniki swych badań w artykule  Eleventh-Century Shift in Timber Procurement Areas for the Great Houses of Chaco Canyon, w nowym wydaniu Proceedings of the National Academy of Sciences.

Domy w Chetro Ketl, zbudowane w X-XI w., należą do największych w Chaco Canyon
(źródło fot.: National Park Service)

El Niño i kultury prekolumbijskiego Peru

Oryginalny artykuł: Antiguos peruanos se adaptaron a El Nino

Świadectwa zachowane w dolinach Virú, Moche i Chicama pozwoliły grupie peruwiańskich i zagranicznych archeologów nie tylko ustalić okresy chronologiczne poszczególnych kultur, które zamieszkiwały te ziemie północnego wybrzeża. Dostarczyły również informacji na temat zjawiska El Niño i o tym, jak radzili sobie z nim mieszkańcy prekolumbijskiego Peru. Ari Caramanica, archeolog z Uniwersytetu Harvarda, uczestnicząca w projekcie obejmującym rejony Valle Medio de Chicama, Mocán, Complejo Laguna i Tres Cruces, w wywiadzie dla peruwiańskiego dziennika „El Comercio”, opowiedziała o rezultatach prowadzonych badań. Zjawisko El Niño pojawiło się na północnym wybrzeżu co najmniej 15 tysięcy lat temu. Badania wykazują jednak, że jego częstotliwość wzrosła około 5000 r. p.n.e., czyli 7 tysięcy lat temu.

Ari Caramanica z Uniwersytetu Harvarda (fot. El Comercio)

Bogactwo archeologiczne stanu Guanajuato (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Exhiben la riqueza arqueologica de Guanajuato

W Muzeum Sztuki i Historii Guanajuato w mieście León (Meksyk) zorganizowano specjalną wystawę poświęconą archeologii stanu Guanajuato i zaprezentowano około 300 artefaktów, z których wiele udostępniono zwiedzającym po raz pierwszy. Wystawa, będąca rezultatem wielu lat prac prowadzonych na ziemiach Guanajuato, ma na celu przedstawienie licznych aspektów kulturowych dawnych mieszkańców tego rejonu, ich życia codziennego, wierzeń religijnych i architektury. Kuratorami wystawy są archeolodzy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Wystawa obejmuje zarówno przedmioty pochodzące z siedmiu prekolumbijskich stanowisk w Guanajuato, jak i świadectwa znalezione w mieście León, badane w ostatnich latach i ukazujące bogactwo kulturowe tych ziem.

Maska kultury Chupícuaro (Museo de Acámbaro, Guanajuato) (fot. INAH)

Majańska "Cytadela" w El Pilar zaczyna odsłaniać tajemnice

Oryginalnt artykuł: Mysterious maya citadel begins to reveal its secrets

W marcu bieżącego roku ukazała się na naszym blogu informacja o tajemniczym kompleksie architektonicznym Majów, odkrytym na terenie stanowiska archeologicznego El Pilar, leżącego w rejonie Belize River, w pobliżu granicy Belize z Gwatemalą (link: "Zagadkowa "Cytadela" Majów w El Pilar (Belize)" ). Archeolog Anabel Ford, kierująca od wielu lat badaniami i wykopaliskami w El Pilar obiecała wówczas, że powróci do tego miasta, aby kontynuować prace, które pozwolą odsłonić ową niezwykłą budowlę, porośniętą dżunglą i nazwaną „Cytadelą” ze względu na jej oddalenie od centralnej części miasta i wyraźnie obronny charakter. Należy bowiem pamiętać, że do tej pory o istnieniu owej konstrukcji wiedziano jedynie dzięki zastosowaniu technologii LiDAR i umieszczeniu aparatury na pokładzie helikoptera przelatującego nad terenem El Pilar. Uczeni byli zatem w stanie tylko naszkicować zarys kompleksu wznoszącego się na wzgórzu i obejmującego koncentryczne tarasy i sześć budowli, w tym dwóch świątynnych. Anabel Ford dotrzymała słowa i wraz z zespołem badaczy powróciła do El Pilar, aby rozpocząć prace wykopaliskowe.

Obraz pokazujący "Cytadelę" i wznoszące się tam budowle (BRASS / El Pilar)

Obraz uzyskany dzięki technologii LiDAR pokazuje budowle El Pilar
z "Cytadelą" (po lewej stronie) (Projekt BRASS / El Pilar)

Rtęć w tunelu pod Piramidą Quetzalcoatla w Teotihuacan

Oryginalny artykuł: Hunt for ancient royal tomb in Mexico takes mercurial twist

Meksykański archeolog, Sergio Gómez, który liczy na znalezienie królewskiego grobowca w głębokim i mrocznym tunelu pod Piramidą Quetzalcoatla w Teotihuacan dokonał odkrycia, które może okazać się kolejnym krokiem na drodze poszukiwań. W tym miesiącu natrafił bowiem na duże ilości płynnej rtęci, umieszczone przez mieszkańców Teotihuacan w zapieczętowanej około 1800 lat temu komnacie na końcu tunelu. Dla badaczy była to ogromna niespodzianka. Niektórzy archeolodzy sądzą, że ów toksyczny pierwiastek może zwiastować obecność królewskiego grobowca, pierwszego jak do tej pory na terenie Teotihuacan, miasta nadal otoczonego wielką tajemnicą.

Widok Cytadeli i Piramidy Quetzalcoatla (fot. INAH)

Prace archeologiczne na ziemiach stanu Nayarit (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Develan notable desarrollo cultural en la zona nuclear costera Aztatlan

W 2014 roku, podczas pierwszego sezonu projektu, poświęconego północno-zachodniej równinie przybrzeżnej stanu Nayarit (Meksyk), zlokalizowano aż 57 miejsc ze świadectwami archeologicznymi z czasów prekolumbijskich. Znajdują się one na obszarze pomiędzy rzekami Grande de Santiago i San Pedro Mezquital. Kierujący projektem archeolog Mauricio Garduño Ambriz z Centrum INAH Nayarit przekazał, że natrafiono na pozostałości 53 ośrodków o charakterze mieszkalnym, dwa miejsca z zachowanymi petroglifami i jedną niewielką grotę o przeznaczeniu ceremonialnym w Cerro de Peñas. Konfiguracja przestrzenna owej groty jest bardzo zbliżona do jaskini Tatéi Haramara, sanktuarium współczesnych Indian Wixaritari (Huicholi), znajdującego się na wybrzeżu Pacyfiku, w gminie San Blas. Stanowi mityczny archetyp, związany ze stworzeniem wód pierwotnych i formowaniem się niebiańskich węży, które przenoszą deszczowe chmury w różne strony świata.

Niziny rozpościerające się wzdłuż rzek Grande de Santiago i San Pedro Mezquital
(fot. Mauricio Garduño Ambriz, Centrum INAH Nayarit)

Wyspy na Morzu Korteza zachowały ślady pierwszych mieszkańców Meksyku

Oryginalny artykuł: Las islas del Mar de Cortes - 10 anos como patrimonio mundial

W ubiegłym roku minęło dziesięć lat od momentu wpisania 244 wysp i obszarów chronionych Zatoki Kalifornijskiej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ten wyróżniający się pięknem region jest co prawda uważany za naturalne laboratorium, pozwalające na badania ewolucji gatunków, ale okazuje się, że wyspa Espiíritu Santo (Wyspa Ducha Świętego) zachowała również ślady pierwszych mieszkańców Meksyku. 

Zatoka na wyspie Espiíritu Santo (fot. Héctor Montaño / INAH)

Archipelag, obejmujący wyspy Espiíritu Santo i La Partida leży w odległości 25 kilometrów od wybrzeża zatoki, gdzie obecnie wznosi się miasto La Paz. Tereny te są schronieniem dla sokołów wędrownych, rybołowów i mew, a lwy morskie pływają między wysepkami. Harumi Fujita, archeolog z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku zarejestrowała do tej pory, na obu wyspach, aż 127 najróżniejszych stanowisk archeologicznych, z których najstarsze datowane są na 12 000 lat, a najmłodsze na XVIII w. n.e. Jak podaje badaczka, zgodnie ze źródłami historycznymi, region ten był zamieszkiwany przez indiańskich wyspiarzy Pericúes. Początek prac archeologicznych na półwyspie sięga 1883 roku, kiedy to Holender Hermann Ten Kate poświęcił się eksploracji jaskiń, wykorzystywanych w celach grzebalnych. Na szczególny rodzaj pochówków – z pozostałościami barwnika w odcieniu czerwonawej ochry i umieszczanych w ukrytych grotach o niewielkiej wysokości – zwrócił uwagę Leon Diguet.

Wyspa Espiíritu Santo na Morzu Korteza (fot. Héctor Montaño / INAH)

Tajemnicze miasto zagubione w dżungli Hondurasu

Oryginalny artykuł: Lost City Discovered in the Honduran Rain Forest

W ubiegłym tygodniu powróciła z dżungli Hondurasu ekspedycja, donosząc o odkryciu zaginionego miasta tajemniczej kultury, której nigdy wcześniej nie badano. Trasa wyprawy prowadziła do odległego regionu, o którym od dawna krążyły pogłoski, że było miejscem legendarnego „Białego Miasta”, zwanego też „Miastem boga-małpy”. Archeolodzy dokonali inspekcji terenu i przygotowali mapę rozległych placów, porośniętych roślinnością pagórków i piramidy, wzniesionych przez kulturę, która kwitła tysiąc lat temu i później zaginęła. Odkryto również rzeźby kamienne, które leżały nietknięte od momentu opuszczenia tajemniczego miasta. Zamieszkująca je niegdyś kultura pozostaje nieznana i uczeni nawet nie nadali jej jeszcze nazwy.

Rzeka wijąca się w dolinie Mosquita we wschodnim Hondurasie,
gdzie natrafiono na pozostałości zaginionego miasta
(fot. Dave Yoder, National Geographic)

Christopher Fisher, archeolog z Colorado State University podkreślił, że wyjątkowo rzadko można natrafić na miejsca, do których wcześniej nie dotarli rabusie starożytności. Przypuszcza również, że artefakty znalezione u podstawy piramidy mogły stanowić depozyt ofiarny. Z ziemi wyłaniały się aż 52 przedmioty, choć zdaniem archeologa znacznie więcej znajduje się nadal pod ziemią, prawdopodobnie w pochówkach. Do odkrytych artefaktów należą żarna oraz delikatnie rzeźbione naczynia, ozdobione wizerunkami węży, sępów i istot zoomorficznych. Najciekawszym jest jednak kamienna głowa, która zdaniem Fishera może przedstawiać człowieka-jaguara, przypuszczalnie szamana w momencie transformacji, czy też przedmiot związany z rytualną grą w piłkę, tak typową dla prekolumbijskich kultur zamieszkujących Mezoamerykę. Fisher podaje, że postać ma na głowie rodzaj kasku. Członek zespołu, Oscar Neil Cruz, archeolog z Honduraskiego Instytutu Antropologii i Historii (IHAH) datuje znalezione artefakty na lata 1000 – 1400 n. e. Sporządzono rejestr wszystkich przedmiotów, choć jeszcze ich nie odkopano. Lokalizacja miasta nadal zachowana jest w tajemnicy, aby uchronić je przed ewentualnymi grabieżcami.

Kamienna głowa, przedstawiająca być może szamana w momencie transformacji w jaguara
(fot. Dave Yoder, National Geographic)

Copilco - kapsuła czasu ukryta pod lawą wulkaniczną

Oryginalny artykuł: Copilco - una capsula del tiempo bajo la lava

Niemal sto lat temu Manuel Gamio odkopał cztery tunele na terenie Copilco, gdzie pod sześciometrową warstwą lawy po wybuchu wulkanu Xitle natrafił na pozostałości prekolumbijskiej wioski z okresu formatywnego (700 – 400 p.n.e.). Obecnie grupa archeologów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), w ramach nowego projektu, postanowiła kontynuować prace i dotrzeć do wnętrza tej kapsuły czasu. Copilco, jedno z pierwszych stanowisk archeologicznych badanych na terenie zajmowanym obecnie przez stolicę Meksyku, może dostarczyć informacji na temat okresu preklasycznego w południowo-zachodniej części Doliny Meksyku.

Pierwsi badacze Copilco z początków XX wieku  (fot. INAH)

Archeolodzy José Ignacio Sanchez Alaniz i Emma Marmolejo Morales – koordynatorzy projektu, którego dwa pierwsze sezony zakończyły się w 2014 roku – przekazali, że można uznać Copilco za jedno z najbardziej reprezentatywnych stanowisk okresu formatywnego w Dolinie Meksyku. Przypomnieli też historię prac prowadzonych na tym terenie.

Warstwa zastygłej lawy, pokrywająca wioskę z okresu preklasycznego (fot. Mauricio Marat / INAH)

Nowe stanowisko archeologiczne na ziemiach Kolumbii

Oryginalny artykuł: Archaeologists recover remains of Pre-Columbian village in central Colombia

Na ziemiach centralnej Kolumbii archeolodzy odkryli pozostałości dawnego miasta, którego początki sięgają 900 r. p.n.e. Na ruiny natrafiono przypadkowo, kiedy to spółka energetyczna EPM rozpoczęła prace związane z budową sieci energetycznej w mieście Soacha, leżącym na południowy wschód od stolicy kraju, Bogoty.

Nowe stanowisko archeologiczne na terenie Kolumbii (fot. EPM)

Już pierwsze badania dowodzą, że jest to największe stanowisko archeologiczne na terenie Kolumbii. Zajmuje obszar około 4,9 hektarów i pozwala uczonym zrozumieć, jak żyły niegdyś indiańskie plemiona.

Pozostałości dawnych budowli (fot. EPM)

Badania artefaktów znalezionych w El Parque de las Leyendas (Lima, Peru)

Oryginalny artykuł: Parque de las Leyendas: expertos analizan piezas arqueologicas

Zarząd El Parque de las Leyendas („Parku Legend”) w Limie i Peruwiański Instytut Energii Jądrowej (IPEN) podpisali porozumienie, które pozwoli na zastosowanie najnowszych technologii i metod badawczych do przeanalizowania materiału archeologicznego znalezionego na terenie Parku.

El Parque de las Leyendas (fot. arqueologiadelperu)

Gustavo Murillo, dyrektor El Parque de las Leyendas poinformował, że prace ekspertów, prowadzone w ramach wspólnych projektów, umożliwią nie tylko datowanie, ale również ustalenie składu i określenie stanu zachowania poszczególnych artefaktów, będących pozostałościami kultury Maranga.

 

Figurki zoomorficzne znalezione w El Parque de las Leyendas (fot. Difusión)

Pozostałości portu, z którego wypłynęły karawele Kolumba w 1492 roku

Oryginalny artykuł: Hallan el sitio exacto de donde partio Colon al Nuevo Mundo en 1492

Najnowsze odkrycia dokonane na terenie Palos de la Frontera (Huelva, Hiszpania) pozwoliły określić dokładne miejsce, z którego w 1492 roku karawele Kolumba wypłynęły w stronę Nowego Świata. W 1908 roku, Enrique Martínez Ituño, argentyński konsul w Hiszpanii, po zakończeniu swej pracy w Maladze i osiedleniu się w Palos de la Frontera, wspominał o pozostałościach dawnego portu w tym rejonie. I chociaż już w 1992 roku wiedziano o istnieniu jakichś obiektów portowych, to dopiero teraz, po ponad 20 latach, dzięki pracom wykopaliskowym kierowanym przez archeologa Juana Manuela Campos, krążące niegdyś pogłoski zostały potwierdzone konkretnymi dowodami.

Pozostałości obiektów portowych w Palos de la Frontera (fot. Diario de Huelva)

Prace archeologiczne na terenie Tepeticpac (Tlaxcala, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Explora INAH sitio prehispanico que dio origen a Tlaxcala

Stanowisko archeologiczne Tepeticpac, położone na terenie gminy Totolac w stanie Tlaxcala, zajmuje obszar 98 hektarów i rozciąga się na szczytach wzgórz Cuauhtzi, El Fuerte i Tlaxistlan, na wysokości ponad 2450 metrów nad poziomem morza. Spośród gęstych traw wyłaniają się pozostałości wielkiego muru. W czasach prekolumbijskich Tepeticpac stanowiło w rejonie Tlaxcala jedną z czterech jednostek terytorialnych, zwanych altepemeh. Pozostałymi były Ocotelulco, Tizatlán i Quiahuixtlán. Tepeticpac obejmuje około 150 tarasów i 15 budowli o charakterze zarówno świątynnym, jak i mieszkalnym i administracyjnym. Ośrodek ten został zasiedlony po raz pierwszy w latach 600 – 900 n.e., później opuszczony około 900 - 1000 r. n.e. i ponownie zamieszkiwany w XII – XIII wieku przez Chichimeków, po ich najeździe na ziemie Tlaxcali.

Mury ciągnące się na terenie Tepeticpac (fot.Melitón Tapia / INAH)