1000-letnia święta droga w pobliżu Kanionu Chaco

Oryginalny artykuł: Lasers reveal 1,000-year-old Indigenous road near Chaco Canyon that aligns with the winter solstice

Technologia LiDAR ujawniła 1000-letnią świętą drogę w pobliżu Kanionu Chaco w Nowym Meksyku. Naukowcy twierdzą, że droga była częścią rdzennego krajobrazu rytualnego, pełniąc funkcję ścieżki między naturalnymi źródłami i zrównując się ze wschodem słońca podczas przesilenia zimowego. Do tej pory uważano, że droga w Gasco mogła łączyć osady tubylcze w tym rejonie. Jednak nowe badania pokazują, że nie tylko święta droga jest tam o wiele dłuższa, niż myśleli, ale także, że biegnie do niej niemal równolegle inna nieznana wcześniej droga. Ponadto, obie drogi pokrywają się ze wschodem słońca w czasie przesilenia zimowego nad Mount Taylor, która do dziś uważana jest przez tubylców za świętą górę.

Mapa przedstawiająca położenie Gasco (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

Dawni Indianie Pueblo znaleźli sposób na przetrwanie okresów suszy

Oryginalny artykuł: Geoscientists discover ancestral puebloans survived from ice melt in New Mexico lava tubes

Uczeni z University of South Florida, National Park Service, University of Minnesota oraz instytutu badawczego w Rumunii odkryli, że dawni Indianie Pueblo zdołali przetrwać okresy suszy, schodząc w głąb jaskiń lawowych i topiąc zalegający tam lód. Jak podaje kierujący badaniami profesor Bogdan Onac (z University of South Florida), pierwotnym celem prac prowadzonych w rurach lawowych było zebranie próbek w celu odtworzenia paleoklimatu przez wykorzystanie systematycznie topniejących złóż lodowych. Kiedy jednak weszli do wypełnionej lodem rury lawowej w El Malpaís (stan Nowy Meksyk), zaskoczyła ich ilość węgla drzewnego i sadzy znajdujących się w głębi jaskini.

Wejście do rury lawowej (fot. University of South Florida)

Petroglify z Arizony i ich związek z kalendarzem słonecznym

Oryginalny artykuł: Thousands of ancient petroglyphs found in Northern Arizona

Archeolodzy, badający odległe ziemie północnej Arizony, odkryli nie udokumentowaną wcześniej sztukę naskalną, obejmującą ponad 1500 petroglifów. Niektóre z nich miały związek z kalendarzem słonecznym, który określał pory roku przez ponad 700 lat. Znaleziska dokonano w rejonie Wupatki National Monument, na północny wschód od Flagstaff, gdzie znajdują się pozostałości dziesiątek ośrodków, wzniesionych przez dawnych Indian Pueblo znanych jako Kayenta i Sinagua. Eksperci z Muzeum Północnej Arizony (MNA) i pracownicy Parku Narodowego rozpoczęli badania tych rejonów już w 2014 roku z zamiarem przygotowania pełnej dokumentacji sztuki naskalnej. Nadzorujący prace David Purcell z MNA przekazał, że dysponują obecnie pełnym zbiorem fotografii wszystkich wizerunków zachowanych na panelach w badanym regionie. W przeciągu niemal dwóch lat obserwowano sposób padania promieni słonecznych podczas równonocy i przesileń. Badacze przeszukali Horseshoe Mesa, Middle Mesa i obszar nazwany przez nich Little Mesa. W tym czasie udokumentowali w Horseshoe Mesa 122 panele z petroglifami, z których 50 nie było wcześniej znanych. W Middle Mesa zarejestrowano natomiast 107 paneli, w tym 88 nowych. Wiele paneli zawierało kilka lub kilkanaście petroglifów, dając w rezultacie ponad 1500 pojedynczych petroglifów, udokumentowanych po raz pierwszy. Jak podaje David Purcell, większość petroglifów jest prawdopodobnie dziełem dawnych Indian Pueblo, szczególnie grupy Kayenta, która zamieszkiwała obszar Wupatki w latach 1150-1300.

Badania petroglifów w rejonie Wupatki (fot. David Purcell/NPS)

Skąd mieszkańcy Chaco Canyon sprowadzali drewno do budowy domów?

Oryginalny artykuł: Unexpected wood source for Chaco Canyon great houses

Najnowsze badania, przeprowadzone w Laboratory of Tree-Ring Research w University of Arizona dowodzą, że drewno wykorzystywane przez Indian Pueblo do budowy “wielkich domów” w Chaco Canyon (stan Nowy Meksyk, USA) pochodziło z dwóch różnych obszarów górskich. Gatunki tych drzew nie rosły w okolicy, a zatem drewno transportowano z odległych rejonów. W latach 850-1140, na terenie Chaco Canyon około 240 000 drzew zostało użytych przy wznoszeniu masywnych budowli, z których część miała pięć pięter i setki pomieszczeń. Domy te należą do największych budowli prekolumbijskich w Ameryce Północnej. Christopher Guiterman, doktorant z University of Arizona podkreśla, że nawet zwykły obserwator może zobaczyć setki drewnianych belek wystających ze ścian, a zatem domy budowane były nie tylko z kamienia, ale i z drewna. Guiterman, wykorzystując metody dendrologiczne, postanowił zatem sprawdzić, skąd pochodziło drewno. Christopher Guiterman i dwóch emerytowanych profesorów, Thomas Swetnam i Jeffrey Dean, opisują wyniki swych badań w artykule  Eleventh-Century Shift in Timber Procurement Areas for the Great Houses of Chaco Canyon, w nowym wydaniu Proceedings of the National Academy of Sciences.

Domy w Chetro Ketl, zbudowane w X-XI w., należą do największych w Chaco Canyon
(źródło fot.: National Park Service)

Prymki tytoniu do żucia sprzed 1200 lat

Oryginalny artykuł: 1200-year-old pouches found in Arizona cave contain prehistoric chewing tobacco

Dziesiątki małych zawiniątek z włókna, odkrytych w jaskiniach w Arizonie zawierało dziko rosnący tytoń. Jak podają archeolodzy, jest to pierwszy naukowy dowód na to, że dawni Indianie Pueblo, zamieszkujący południowo-zachodnie ziemie obecnych Stanów Zjednoczonych żuli tytoń dla przyjemności. Takie zawiniątka, znane jako prymki, znaleziono na obszarze rozciągającym się od Teksasu po Kalifornię. W niektórych przypadkach nadal były na nich widoczne ślady zębów. Do tej pory jednak nie wiedziano, co zawierały i do czego służyły. Prowadząca badania dr Karen Adams z Crow Canyon Archaeological Center przekazała, że same kłębki włókien nie wywoływały szczególnego zainteresowania dopóki nie zdano sobie sprawy z tego, co dawni ludzie umieszczali w ich wnętrzu.

Prymki znalezione w jaskini Antelope Cave w Arizonie (fot. Terry  Murphy)

Dowody na rewolucję neolityczną w wiosce w Kolorado

Oryginalny artykuł: 1,500-Year-Old Village, A Sign of ‘Revolution’ in the Southwest, Excavated in Colorado. Western Digs 17.07.2014.

W trakcie budowy luksusowego osiedla na północ od miasta Cortez w stanie Kolorado - zaledwie 25 km od skalnych osiedli mieszkalnych w parku narodowym Mesa Verde - archeolodzy odkryli grupę domów sprzed 1500 lat oraz dużą budowlę ceremonialną (kiva), które razem stanowią najwcześniejsze znane stanowisko tego typu w regionie. Osada obejmuje 10 ziemianek wzniesionych w różnych stylach, skupionych wokół dużej kivy, która zdaniem archeologów prawdopodobnie służyła jako rodzaj centrum kulturalnego dla zróżnicowanej społeczności lokalnej. Na podstawie analiz próbek węgla drzewnego i innych materiałów organicznych wiek budowli oceniono na koło 570 r. n.e.

Wielka kiva na stanowisku Dillard w Kolorado (fot. Western Digs)

Mummy Lake (stan Kolorado, USA) służyło dawnym ceremoniom

Oryginalny artykuł: Mummy Lake used for rituals, not water storage

W Parku Narodowym Mesa Verde w stanie Kolorado wznosi się długa budowla sprzed 1000 lat, którą wcześniej uważano za zbiornik wody, wykorzystywany przez dawnych Indian Pueblo. Najnowsze badania wskazują jednak, że miała ona zupełnie inne przeznaczenie, a tak zwane Mummy Lake („Jezioro Mumii”, które nie jest prawdziwym jeziorem i nie miało nic wspólnego z mumiami) służyło dawnym ceremoniom. Mummy Lake to okrągłe zagłębienie terenu o średnicy 27,5 metra i głębokości 6.65 metra. W 1917 roku, amerykański przyrodnik Jesse Walter Fewkes uznał je za dawny zbiornik wodny. Prowadzone później prace podtrzymywały ten pogląd, a w 2006 roku budowlę nazwano „Zbiornikiem Far View”, gdzie Far View odnosi się do kompleksu archeologicznego, znajdującego się w południowej części pasma górskiego Chapin Mesa.

Budowle kompleksu archeologicznego w Chapin Mesa (fot. Larry Benson)

W ostatnim czasie uczeni przeprowadzili dokładne badania hydrologiczne, topograficzne i klimatyczne związane z Mummy Lake i obszarem otaczającym klif. Na ich podstawie wywnioskowali, że zagłębienie terenu wcale nie służyło gromadzeniu i rozprowadzaniu wody. Kierujący pracami Larry Benson z Uniwersytetu w Kolorado podkreśla, że w przypadku Mummy Lake podstawowym problemem jest jego położenie na grani. Trudno bowiem uwierzyć, że rdzenni Amerykanie, znający krajobraz i potrzebujący wody, zdecydowaliby się na zbudowanie zbiornika w takim miejscu.

Mummy Lake w Parku Narodowym Mesa Verde (fot. Carl Bowser)

Drony pomagają znajdować podziemne budowle

Oryginalny post: Drones unearth more details about Chaco culture. Phys.org 22.04.2014.

Archeolodzy zaprzęgają do pracy drony (bezzałogowe aparaty latające) wyposażone w specjalne kamery czułe na ciepło. W Nowym Meksyku drony pomagają odnaleźć i nanieść na mapę elementy architektoniczne wioski Blue J sprzed 1000 lat, ukrytej pod warstwą osadów i roślinności. Wyniki badań zostały opublikowane w tym miesiącu w Journal of Archaeological Science.

Kiva zrekonstruowana w Parku Narodowym Mesa Verde (fot. Wikimedia Commons)

"Turkusowe" szlaki handlowe

Oryginalny artykuł: Turquoise trade network revealed

Najnowsze badania, którymi kieruje Sharon Hull, antropolog z Uniwersytetu Manitoba w Winnipeg (Kanada) pokazują, że około tysiąca lat temu Indianie Pueblo, zamieszkujący Kanion Chaco (na północnych ziemiach obecnego stanu Nowy Meksyk) i znani ze swych wielopiętrowych domów, wznoszonych z adobe (cegły suszonej na słońcu), pozyskiwali turkus dzięki rozległej sieci handlowej. Podczas prowadzonych latami prac archeolodzy znaleźli w różnych miejscach Kanionu Chaco ponad 200 tysięcy artefaktów z turkusu. Turkus, z którego wyrabiano biżuterię i figurki był dla kultury Pueblo tak cenny jak diamenty we współczesnych czasach.. Jak podkreśla Sharon Hull, Kanion Chaco był zawsze uważany za wielkie centrum turkusu, ale jak się okazuje, turkus wędrował szlakami handlowymi pomiędzy wschodem a zachodem. Początkowo sądzono, że turkus pochodził z zasobów leżących w odległości ponad 200 kilometrów, na terenie Cerrillos Hill, niedaleko obecnego Santa Fe (Nowy Meksyk). Jednak odkrycie innych, rozległych złóż turkusów na południowo-zachodnich ziemiach Stanów Zjednoczonych pozwoliło uczonym przypuszczać, że mieszkańcy Chaco nabywali część turkusów na drodze wymiany handlowej na znaczne odległości. Dowody były jednak dość poszlakowe, gdyż analiza chemiczna poszczególnych artefaktów nie wystarczała, aby przypisać je konkretnym złożom turkusów.

Budowle w Kanionie Chaco
(rekonstrukcja w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk)