Badania kontekstu ar i papug w Kanionie Chaco

Oryginalny artykuł: Guacamayos y loros, ¿protagonistas inesperados en la historia sagrada del mayor complejo prehispánico del suroeste de Estados Unidos? 

Badania przeprowadzone w rejonie Pueblo Bonito i innych istotnych miejscach wykazały, że egzotyczne ptaki pochodzące z odległych regionów odgrywały centralną rolę rytualną i symboliczną w praktykach i życiu codziennym tej kultury. Przez wieki rdzenne kultury południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych utrzymywały głęboką więź z egzotycznymi ptakami z odległych regionów. Badania opublikowane w czasopiśmie KIVA i rozpowszechnione przez Taylor & Francis Online dostarczają bezprecedensowych informacji na temat znaczenia ar i papug w Kanionie Chaco, ważnym stanowisku archeologicznym z okresu prekolumbijskiego, położonym w Nowym Meksyku w USA. 

Znalezienie 45 szczątków papug w Kanionie Chaco świadczy o roli tych ptaków w rytuałach (kompozycja: Infobae)

1000-letnia święta droga w pobliżu Kanionu Chaco

Oryginalny artykuł: Lasers reveal 1,000-year-old Indigenous road near Chaco Canyon that aligns with the winter solstice

Technologia LiDAR ujawniła 1000-letnią świętą drogę w pobliżu Kanionu Chaco w Nowym Meksyku. Naukowcy twierdzą, że droga była częścią rdzennego krajobrazu rytualnego, pełniąc funkcję ścieżki między naturalnymi źródłami i zrównując się ze wschodem słońca podczas przesilenia zimowego. Do tej pory uważano, że droga w Gasco mogła łączyć osady tubylcze w tym rejonie. Jednak nowe badania pokazują, że nie tylko święta droga jest tam o wiele dłuższa, niż myśleli, ale także, że biegnie do niej niemal równolegle inna nieznana wcześniej droga. Ponadto, obie drogi pokrywają się ze wschodem słońca w czasie przesilenia zimowego nad Mount Taylor, która do dziś uważana jest przez tubylców za świętą górę.

Mapa przedstawiająca położenie Gasco (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

Jak trąbki z muszli służyły komunikowaniu się w osadach otaczających Kanion Chaco

Oryginalny artykuł: Ancient humans used conch-shell sounds to organize communities

W centrum dawnej kultury Pueblo znajdował się Kanion Chaco w północno-zachodnim stanie Nowy Meksyk. Miejsce to było zamieszkiwane w latach 850–1150 i otoczone mniejszymi społecznościami, z których każda była zorganizowana wokół centralnego wielkiego domu. W wielu tamtejszych pochówkach archeolodzy natrafili na trąbki z muszli, choć muszle musiały być sprowadzane z odległości około 1000 km. Do dziś muszle są wykorzystywane w praktykach rytualnych ludności Pueblo, co sugeruje, że miały one również duże znaczenie w przeszłości. Trąbki z muszli wytwarzały głęboki i donośny dźwięk, który mógł rozchodzić się na znaczne odległości. Uczeni z USA podejrzewali, że rola dźwięku i słuchu wykraczała poza samo centrum Kanionu Chaco, który jest otoczony przez ponad sto niedostatecznie jeszcze zbadanych osad i zastanawiali się, czy dźwięki trąbek z muszli mogły docierać również do nich. 

Mapka przedstawia położenie pięciu badanych osad (źródło ilustracji: czasopismo Antiquity)

Rozwiązanie zagadki transportu drewnianych kłód do Kanionu Chaco

Oryginalny artykuł: How scientists hauling logs on their heads may have solved a Chaco Canyon mystery 

Od wielu lat badacze zastanawiali się, jak dawni mieszkańcy Kanionu Chaco byli w stanie przetransportować przez ponad 100 km około 200 000 ciężkich drewnianych kłód służących jako budulec. Okazało się, że kluczem do rozwiązania tej zagadki mogły być specjalne opaski owijane wokół głowy, nazywane po angielsku „tumpline” i do dzisiaj używane przez Szerpów w Nepalu. Pomagają one tragarzom udźwignąć ciężary wykorzystując raczej kości karku i kręgosłupa niż mięśnie. Rodger Kram i James Wilson (z University of Colorado Boulder, USA) postanowili osobiście sprawdzić ten sposób, przenosząc leśną drogą o długości 25 km w hrabstwie Boulder w Kolorado kłodę sosny ważącą około 60 kg.

James Wilson (po lewej) i Rodger Kram (po prawej) przenoszący kłodę sosny
z wykorzystaniem opasek owiniętych wokół głowy (fot. Patrick Campbell)

"Turkusowe" szlaki handlowe

Oryginalny artykuł: Turquoise trade network revealed

Najnowsze badania, którymi kieruje Sharon Hull, antropolog z Uniwersytetu Manitoba w Winnipeg (Kanada) pokazują, że około tysiąca lat temu Indianie Pueblo, zamieszkujący Kanion Chaco (na północnych ziemiach obecnego stanu Nowy Meksyk) i znani ze swych wielopiętrowych domów, wznoszonych z adobe (cegły suszonej na słońcu), pozyskiwali turkus dzięki rozległej sieci handlowej. Podczas prowadzonych latami prac archeolodzy znaleźli w różnych miejscach Kanionu Chaco ponad 200 tysięcy artefaktów z turkusu. Turkus, z którego wyrabiano biżuterię i figurki był dla kultury Pueblo tak cenny jak diamenty we współczesnych czasach.. Jak podkreśla Sharon Hull, Kanion Chaco był zawsze uważany za wielkie centrum turkusu, ale jak się okazuje, turkus wędrował szlakami handlowymi pomiędzy wschodem a zachodem. Początkowo sądzono, że turkus pochodził z zasobów leżących w odległości ponad 200 kilometrów, na terenie Cerrillos Hill, niedaleko obecnego Santa Fe (Nowy Meksyk). Jednak odkrycie innych, rozległych złóż turkusów na południowo-zachodnich ziemiach Stanów Zjednoczonych pozwoliło uczonym przypuszczać, że mieszkańcy Chaco nabywali część turkusów na drodze wymiany handlowej na znaczne odległości. Dowody były jednak dość poszlakowe, gdyż analiza chemiczna poszczególnych artefaktów nie wystarczała, aby przypisać je konkretnym złożom turkusów.

Budowle w Kanionie Chaco
(rekonstrukcja w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk)