piątek, 16 stycznia 2026

Badania kontekstu ar i papug w Kanionie Chaco

Oryginalny artykuł: Guacamayos y loros, ¿protagonistas inesperados en la historia sagrada del mayor complejo prehispánico del suroeste de Estados Unidos? 

Badania przeprowadzone w rejonie Pueblo Bonito i innych istotnych miejscach wykazały, że egzotyczne ptaki pochodzące z odległych regionów odgrywały centralną rolę rytualną i symboliczną w praktykach i życiu codziennym tej kultury. Przez wieki rdzenne kultury południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych utrzymywały głęboką więź z egzotycznymi ptakami z odległych regionów. Badania opublikowane w czasopiśmie KIVA i rozpowszechnione przez Taylor & Francis Online dostarczają bezprecedensowych informacji na temat znaczenia ar i papug w Kanionie Chaco, ważnym stanowisku archeologicznym z okresu prekolumbijskiego, położonym w Nowym Meksyku w USA. 

Znalezienie 45 szczątków papug w Kanionie Chaco świadczy o roli tych ptaków w rytuałach (kompozycja: Infobae)

Według analizy, przeprowadzonej przez Katelyn J. Bishop, ptaki te, dalekie od bycia jedynie towarem, zajmowały ważne miejsce w praktykach rytualnych i symbolicznych i były trzymane w dużych domach w specjalnie dostosowanych warunkach. Kanion Chaco, zamieszkany głównie między połową IX a połową XII wieku, jest uznawany za jeden z najrozleglejszych kompleksów archeologicznych w Ameryce Północnej. W okolicy znajdują się tysiące stanowisk, w tym duże domy, takie jak Pueblo Bonito, Pueblo del Arroyo, Kin Kletso, Una Vida i stanowisko 29SJ 1360, a także ponad tysiąc mniejszych osad rozrzuconych po dolinie i płaskowyżach. Jednak tylko część domów została w pełni odkopana, więc większość dziedzictwa archeologicznego pozostaje niezbadana. Katelyn J. Bishop wyjaśnia w swoich badaniach, że debata wokół obecności ptaków egzotycznych w kanionie trwała nieprzerwanie, z powodu wątpliwości co do ich pochodzenia i wartości. Ary szkarłatne i papugi grubodziobe, gatunki obce lokalnemu ekosystemowi, zostały ponownie wprowadzone na ważne obszary głównych stanowisk, wzbudzając zainteresowanie wielu pokoleń specjalistów. W swojej ponownej analizie Katelyn J.Bishop zidentyfikowała łącznie 45 ptaków: 42 ary i 3 papugi grubodziobe, wszystkie z odległych miejsc. Zespół zbadał fizycznie 38 okazów, a niektóre przypadki znane są jedynie z dokumentacji. Szczątki te znaleziono w pięciu miejscach w kanionie, a Pueblo Bonito wyróżniało się zarówno liczbą, jak i różnorodnością znalezisk. W Pueblo Bonito natrafiono na 35 ar i 2 papugi grubodziobe, głównie w sekcji zwanej „łuk północny”. W szczególności w pomieszczeniu nr 38 odnaleziono szczątki 14 ar: dwie z nich zostały złożone w podziemnym dole, a pozostałe 12 w grubej warstwie odchodów przy wschodniej ścianie.

Badania zidentyfikowały 42 ary i trzy papugi grubodziobe (kompozycja: Infobae)

To odkrycie sugeruje istnienie grzęd lub wewnętrznych przegród, które utrzymywały je w grupie. Innym istotnym miejscem było pomieszczenie 249A, gdzie półka z suszonej cegły pokryta odchodami i resztkami jedzenia potwierdza hipotezę, że trzymano tam żywe ptaki, do których dostęp zapewniała klapa w suficie. W innych zidentyfikowanych stanowiskach szczątki występowały pojedynczo lub w mniejszych ilościach. Przeprowadzone badanie ujawniło, że analiza 2481 kości nie wykazała żadnych śladów rozczłonkowania lub okaleczenia, co sugeruje, że ptaki zostały złożone w całości, prawdopodobnie w celach rytualnych lub pogrzebowych, a nie jako odpady żywnościowe. Większość tych szczątków pochodzi z dużych pomieszczeń z tynkowanymi ścianami i systemami ogrzewania, co dowodzi, że mieszkańcy kanionu stworzyli odpowiednie przestrzenie dla zapewnienia tym zwierzętom dobrego samopoczucia w suchym i zimnym środowisku. W niektórych przypadkach szczątki sroki znajdowano obok szczątków ary, co jest nietypowym powiązaniem, które, według Katelyn J. Bishop, może być związane z ubarwieniem ptaków lub ich zdolnością do naśladowania dźwięków. Zarejestrowany przedział wieku, od 11–12 miesięcy do ponad 25 lat wskazuje, że interakcje i opieka były utrzymywane przez pokolenia, co dowodzi długotrwałej relacji między ludźmi i ptakami.

Nie znaleziono śladów rozczłonkowania lub okaleczenia, co świadczy, ze ptaki składano w ofierze w całości (kompozycja: Infobae)

Z etnograficznego punktu widzenia, silna symbolika związana z arami szkarłatnymi jest godna uwagi. Katelyn J. Bishop podkreśla, że ptaki te są powiązane ze słońcem, niebem, deszczem, tęczami, solą i południem w złożonym systemie symbolicznym kultur Pueblo. Czerwień ich piór kojarzy się ze słońcem, a odcienie błękitu i żółci przywodzą na myśl tęcze i deszcz, kluczowe elementy regionalnego, rolniczego światopoglądu. Wysoko cenione pióra były używane w ceremoniach i jako ozdoby od wieków, a wiele rdzennych narodów utworzyło klany lub linie rodowe związane z tymi gatunkami. Chociaż zapisy historyczne z XIX i XX wieku dostarczają pewnych informacji na temat tych powiązań, współczesne społeczności Pueblo są niezbędne dla zrozumienia ciągłości i głębi kulturowej relacji z tymi ptakami.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz