Jak ważną rolę odegrało stanowisko Quebrada del Oso w Imperium Chimú?

Oryginalny artykuł: ¿Qué importante papel cumplió el sitio arqueológico Quebrada del Oso en el Imperio Chimú? 

Badania przeprowadzone przez archeologów z Uniwersytetu San Marcos potwierdzają, że stanowisko archeologiczne Quebrada del Oso, położone na południowym brzegu doliny Chicama, w regionie La Libertad, było ważnym ośrodkiem produkcji rolniczej i administracyjnej Imperium Chimú, bezpośrednio związanym z eksploatacją kanału Moche-Chanchán, jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć hydrotechnicznych na północnym wybrzeżu prekolumbijskiego Peru. Wyniki tych badań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym Antiquity przez archeolożkę Carito Taverę-Medina, która podkreśla, że badania te ponownie analizują historię zajmowania i użytkowania stanowiska Quebrada del Oso, osady rolniczej, której budowa rozpoczęła się w czasach imperium Chimú (900–1470 r.) i która, jak obecnie wiemy, była użytkowana aż do początków okresu kolonialnego. Interdyscyplinarne badania zespołu pod kierownictwem Carito Tavery-Medina, w których uczestniczyli: Juan Manuel Quispe-Baquedano, Diana Huachaca Montes, Alicia Boswell, Charles Stanish, José Roman i Henry Tantaleán, nawiązują do prac przeprowadzonych na tym terenie ponad 50 lat temu i dostarczają bezprecedensowych dowodów naukowych na temat rolniczego wykorzystania tego miejsca i jego roli w ekspansji Chimú. 

Stanowisko archeologiczne Quebrada de Oso (fot. Andina)

Carito Tavera-Medina podkreśla, że jednym z głównych ustaleń badań przeprowadzonych w ramach Programu Archeologicznego Chicama jest potwierdzenie, że rozległe obszary zidentyfikowane jako paleochakras (dawne pola uprawne), były rzeczywiście skutecznie wykorzystywane do produkcji żywności, szczególnie kukurydzy i fasoli. Jak wyjaśnia Carito Tavera-Medina, obecność okrzemek dowodzi, że woda z kanału interwałowego była kierowana na pola uprawne, co potwierdza planowe wykorzystanie zasobów wodnych. Zidentyfikowany kompleks rolniczy zajmuje powierzchnię około 60 hektarów, czyli większą niż ta uznana w poprzednich badaniach. 

Prace na terenie Quebrada de Oso (fot. Andina)

Niesamowity rozwój inżynierii hydraulicznej w Chimú widać w budowie kanału Moche-Chanchán, który transportował wodę z rzeki Chicama do doliny Moche. Jak podaje Carito Tavera-Medina, konstrukcja ta została zaprojektowana tak, aby przecinać pasmo górskie wzdłuż wybrzeża i utrzymywać stałe nachylenie. Wzdłuż tej trasy system hydrauliczny obejmował kontrolowane przelewy, które umożliwiły rozwój kompleksów rolniczych, takich jak Quebrada del Oso. Lokalizacja nie jest przypadkowym następstwem budowy kanału, lecz koniecznością dla funkcjonowania tej technologii. System obejmował kanały drugorzędne i trzeciorzędne, które rozprowadzały wodę po całym kompleksie rolniczym, co dowodzi optymalizacji zasobów hydraulicznych w celu zaspokojenia potrzeb produkcji żywności w imperium.

Wykopaliska na terenie Quebrada del Oso (fot. Andina)

Carito Tavera-Medina stwierdziła, że wykopaliska odsłoniły również kompleks architektoniczny o charakterze administracyjnym, składający się z trzech głównych sektorów. Najważniejszym elementem jest prostokątna struktura z dwoma placami i salą audiencyjną w kształcie litery C, co jest charakterystycznym wzorem architektonicznym dla świata Chimú i wiąże się z funkcjami administracyjnymi. Chociaż brakuje mu monumentalnej skali Chan Chan, projekt wyraźnie nawiązuje do jego wzorców architektonicznych. Brak ceramiki w tych przestrzeniach podkreśla ich funkcję administracyjną, ponieważ były to obszary stale sprzątane, w przeciwieństwie do pól uprawnych, gdzie znajdowano pozostałości naczyń codziennego użytku. 

Prace na terenie Quebrada del Oso (fot. Andina)

Jednym z najbardziej uderzających aspektów badań jest odkrycie ponad 1200 fragmentów ceramiki użytkowej, głównie talerzy, dzbanów i butelek, związanych z późnym okresem Chimú i rozrzuconych po polach uprawnych. Te fragmenty świadczą o codziennej obecności robotników rolnych na tym stanowisku. Zidentyfikowano również ceramikę w stylu Casma, pochodzącą z doliny położonej kilka kilometrów na północ. Dowody te sugerują, że Chimú mobilizowali ludność Casma do pracy na polach uprawnych Quebrada del Oso, co było strategią podobną do tej, którą później stosowali Inkowie. 

Stanowisko archeologiczne Quebrada del Oso (fot. Andina)

Carito Tavera-Medina stwierdza, że datowanie radiowęglowe, pierwsze tego typu badanie architektury tego miejsca, ujawnia co najmniej trzy fazy osadnictwa. Pierwsza pochodzi z okresu między 1400 a 1445 rokiem, czyli z okresu budowy akweduktu i kompleksu rolniczego. Druga faza, z XIV wieku, ukazuje renowację architektoniczną i ekspansję pól uprawnych. Wreszcie, późne osadnictwo odnotowano między 1463 a 1628 rokiem, co odpowiada użytkowaniu tego miejsca w okresie panowania Inków i na początku ery kolonialnej. Na tym ostatnim etapie mamy już do czynienia z populacjami, które wykorzystały wciąż funkcjonalną infrastrukturę hydrauliczną. 

Stanowisko archeologiczne Quebrada del Oso (fot. Andina)

Badania wyróżniają się wykorzystaniem nowych technologii, takich jak drony, szeroko zakrojone wykopaliska, analizy laboratoryjne i rekalibracja datowania radiowęglowego, narzędzi, które pozwoliły na nowo zdefiniować wiedzę o tym stanowisku. Jak podkreśla Carito Tavera-Medina, dziś archeologia ma charakter bardziej naukowy i multidyscyplinarny, nie zaniedbując przy tym interpretacji społecznej. Jest to projekt zbiorowy i wielopokoleniowy, w którym spotykają się uznani archeolodzy oraz młodzi peruwiańscy i międzynarodowi badacze, odzwierciedlając nowy sposób uprawiania archeologii w tym kraju. Przeprowadzenie badań było możliwe dzięki  współpracy: Universidad Nacional Mayor de San Marcos, University of South Florida i University of California-Santa Barbara.